੨-੧੦. ਅਟ੍ਠਸਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੨੭੦-੨੭੮. ਦੁਤਿਯੇ ਅਟ੍ਠਸਤਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਸਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਂ. ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਕਾਰਣਂ. ਕਾਯਿਕਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਯਿਕਾ ਕਾਮਾਵਚਰੇਯੇਵ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਚੇਤਸਿਕਾ ਚਤੁਭੂਮਿਕਾਪਿ. ਸੁਖਾਤਿਆਦੀਸੁ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੇਸਾਸੁ ਤੀਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾਵ, ਇਤਰਾ ਚਤੁਭੂਮਿਕਾ. ਪਞ੍ਚਕੇ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨੇਵ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤੇਭੂਮਕਂ, ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਚਤੁਭੂਮਕਂ. ਛਕ੍ਕੇ ਪਞ੍ਚਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਵੇਦਨਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾਵ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਚਤੁਭੂਮਿਕਾ, ਅਟ੍ਠਾਰਸਕੇ ਛਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਸੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਸਹ ਉਪਵਿਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸੂਪਵਿਚਾਰਾ. ਸੇਸਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਤਿ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾ ਵਿਚਾਰਵਸੇਨ ਆਗਤਾ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਇਧ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਛ ਗੇਹਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨੀਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਇਟ੍ਠਾਨਂ ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਮਨਾਪਾਨਂ ਮਨੋਰਮਾਨਂ ਲੋਕਾਮਿਸਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਂ ਵਾ ਪਟਿਲਾਭਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਂ ਅਤੀਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਿਪਰਿਣਤਂ ਸਮਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਯਂ ਏਵਰੂਪਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਗੇਹਸਿਤਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੦੬). ਏਵਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਕਾਮਗੁਣਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਛ ਗੇਹਸਿਤਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਨਾਮ.
‘‘ਰੂਪਾਨਂ ਤ੍ਵੇਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਂ ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਚੇਵ ਰੂਪਾ ਏਤਰਹਿ ਚ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਰੂਪਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਯਂ ਏਵਰੂਪਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੦੬) ਏਵਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਿਤਾ ਮੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਨਾਮ.
‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਇਟ੍ਠਾਨਂ ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਮਨਾਪਾਨਂ ਮਨੋਰਮਾਨਂ ਲੋਕਾਮਿਸਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਲਾਭਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਲਾਭਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਂ ਅਤੀਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਿਪਰਿਣਤਂ ਸਮਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਯਂ ਏਵਰੂਪਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਗੇਹਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ‘‘ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਾਨੁਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨਾਨੁਭਵਾਮੀ’’ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਕਾਮਗੁਣਨਿਸ੍ਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਛ ਗੇਹਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਨਾਮ.
‘‘ਰੂਪਾਨਂ ਤ੍ਵੇਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਂ ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਚੇਵ ਰੂਪਾ ਏਤਰਹਿ ਚ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਰੂਪਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਸੁ ਪਿਹਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ‘ਕੁਦਾਸ੍ਸੁ ਨਾਮਾਹਂ ਤਦਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਦਰਿਯਾ ਏਤਰਹਿ ਆਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਤਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਸੁ ਪਿਹਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪਯਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਿਹਪਚ੍ਚਯਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਯਂ ਏਵਰੂਪਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ; ਏਵਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰਵਿਮੋਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਤਅਰਿਯਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਿਹਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਦਧਿਗਮਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਇਮਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਖਂ ਇਮਮ੍ਪਿ ਮਾਸਂ ਇਮਮ੍ਪਿ ਸਂਵਚ੍ਛਰਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਭੂਮਿਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸੋਚਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਨਾਮ.
‘‘ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਬਾਲਸ੍ਸ ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਨੋਧਿਜਿਨਸ੍ਸ ਅਵਿਪਾਕਜਿਨਸ੍ਸ ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ. ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਰੂਪਂ ਸਾ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਗੇਹਸਿਤਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ; ਏਵਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਗੁਲ਼ਪਿਣ੍ਡਕੇ ਨਿਲੀਨਮਕ੍ਖਿਕਾ ਵਿਯ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਲਗ੍ਗਾ ਲਗ੍ਗਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਮਗੁਣਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਛ ਗੇਹਸਿਤਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨਾਮ.
‘‘ਰੂਪਾਨਂ ਤ੍ਵੇਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚੇਵ ਰੂਪਾ ਏਤਰਹਿ ਚ, ‘ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਰੂਪਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ. ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਰੂਪਂ ਸਾ ਅਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ; ਏਵਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਇਟ੍ਠੇ ਅਰਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਅਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਨੇ ਅਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨਾਮ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਚਤੁਭੂਮਕਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਕਥਿਤੋ. ਤਤਿਯਾਦੀਨਿ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨੇਵ.