੫. ਅਤ੍ਤਦੀਪਵਗ੍ਗੋ
੧. ਅਤ੍ਤਦੀਪਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੩. ਅਤ੍ਤਦੀਪਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਅਤ੍ਤਦੀਪਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦੀਪਂ ਤਾਣਂ ਲੇਣਂ ਗਤਿਂ ਪਰਾਯਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਸਰਣਾਤਿ ਇਦਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਅਨਞ੍ਞਸਰਣਾਤਿ ਇਦਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਰਣਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਂ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਰਣਂ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾਯਾਮੇਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਸਿਜ੍ਝਨਤੋ, ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –
‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਾਥੋ,
ਕੋ ਹਿ ਨਾਥੋ ਪਰੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੬੦);
ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨਞ੍ਞਸਰਣਾ’’ਤਿ. ਕੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮ? ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਧਮ੍ਮਦੀਪਾ ਧਮ੍ਮਸਰਣਾ ਅਨਞ੍ਞਸਰਣਾ’’ਤਿ. ਯੋਨੀਤਿ ਕਾਰਣਂ – ‘‘ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੨੭) ਵਿਯ. ਕਿਂਪਹੋਤਿਕਾਤਿ ਕਿਂਪਭੁਤਿਕਾ, ਕੁਤੋ ਪਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ? ਰੂਪਸ੍ਸ ਤ੍ਵੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਤੇਸਂਯੇਵ ਸੋਕਾਦੀਨਂ ਪਹਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਨ ਗਹਤਿ. ਤਦਙ੍ਗਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਙ੍ਗੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੁਤਤ੍ਤਾ ਤਦਙ੍ਗਨਿਬ੍ਬੁਤੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵ ਕਥਿਤਾ. ਪਠਮਂ.
੨. ਪਟਿਪਦਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੪. ਦੁਤਿਯੇ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਗਾਮਿਨੀ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਾਯੋ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਮੁਦਯਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਨਾਮ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਗਾਮਿਨੀ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚਤੁਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ‘‘ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਂ. ਦੁਤਿਯਂ.
੩. ਅਨਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੫. ਤਤਿਯੇ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਆਸਵੇਹੀਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਹਿ ਆਸਵੇਹਿ ਅਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਰੂਪਧਾਤੁਯਾਤਿਆਦਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਹ ਫਲੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਭਾਵੇਨ ਠਿਤਂ. ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਪਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਂ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀਤਿ ਸਯਮੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਤਤਿਯਂ.
੪. ਦੁਤਿਯਅਨਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੬. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਯੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਂ ਅਨੁਗਤਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਯੋਤਿ ਅਪਰਨ੍ਤਂ ਅਨੁਗਤਾ ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਥਾਮਸੋ ਪਰਾਮਾਸੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਥਾਮਸੋ ਚੇਵ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੋ ਚ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਠਮਮਗ੍ਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗੇ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਰੂਪਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਅਥ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਨਾਮ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਏਵ ਪਹੀਨਾ, ਇਦਂ ਪਨ ਉਪਰਿ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.
੫. ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੭. ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਗਾਹਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਗਾਹਵਸੇਨ ਏਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ. ਇਤਿ ਅਯਞ੍ਚੇਵ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਇਤਿ ਅਯਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਚਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਅਯਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਪਞ੍ਚਤ੍ਤਯਂ ਅਵਿਗਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਲੇਸਜਾਤੇ ਸਤਿ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ.
ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨੋਤਿ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਮਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਧਾਤੂਤਿ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜੇਨਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਫਸ੍ਸਤੋ ਜਾਤੇਨ. ਅਪਿਚ ਮਨੋਤਿ ਭਵਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁ, ਆਵਜ੍ਜਨਕ੍ਖਣੇ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁ. ਧਮ੍ਮਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਵ. ਅਸ੍ਮੀਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਅਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ. ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ. ਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸਸ੍ਸਤਮੇਵ ਭਜਨ੍ਤਿ. ਅਥੇਤ੍ਥਾਤਿ ਅਥ ਤੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨ ਠਿਤੇਸੁ ਏਤੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਭੂਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਹੀਯਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਯੋ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਞ੍ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਏਕੋ ਸਨ੍ਧਿ, ਵਿਪਾਕਮਨਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਕ੍ਖਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਞ੍ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰੇ ਏਕੋ ਸਨ੍ਧੀਤਿ. ਇਤਿ ਤਯੋ ਪਪਞ੍ਚਾ ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਮਨਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.
੬. ਖਨ੍ਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੪੮. ਛਟ੍ਠੇ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਾਮਾਵਚਰੋ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਚਤੁਭੂਮਕਾ. ਸਾਸਵਨ੍ਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ. ਉਪਾਦਾਨਿਯਨ੍ਤਿ ਤਥੇਵ ਚ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ. ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਪਨੇਤ੍ਥ – ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਸਹ ਆਸਵੇਹੀਤਿ ਸਾਸਵਂ. ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਾਨਿਯਂ. ਇਧਾਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਾਮਾਵਚਰੋ, ਅਵਸੇਸਾ ਤੇਭੂਮਕਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਪਵਿਟ੍ਠਂ, ਸਾਸਵਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ. ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਸਾਸਵਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਨਾਸਵਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇ ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਪਵਿਟ੍ਠਾ, ਤੇਭੂਮਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਾਸਵਟ੍ਠੇਨ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਪਵਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.
੭-੮. ਸੋਣਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੪੯-੫੦. ਸਤ੍ਤਮੇ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਉਤ੍ਤਮੋ ਅਹਮਸ੍ਮਿ. ਕਿਮਞ੍ਞਤ੍ਰ ਯਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਾਤਿ ਯਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਂ ਭਵੇਯ੍ਯ? ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਅਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਤੇ ਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਵਜਿਰਭੇਦਦੇਸਨਂ ਆਰਭਨ੍ਤੋ ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ ਸੋਣੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਟ੍ਠਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਸਤ੍ਤਮਅਟ੍ਠਮਾਨਿ.
੯-੧੦. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੫੧-੫੨. ਨਵਮਦਸਮੇਸੁ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ, ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋਤਿ ਇਦਂ ਨਨ੍ਦੀਤਿ ਵਾ ਰਾਗੋਤਿ ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਿਂ ਪਜਹਤਿ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ ਇਧ ਮਗ੍ਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਫਲਂ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਦਸਮਾਨਿ.
ਅਤ੍ਤਦੀਪਵਗ੍ਗੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.
ਮੂਲਪਣ੍ਣਾਸਕੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.