ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ

ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ

ਖਨ੍ਧਵਗ੍ਗ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ

੧. ਖਨ੍ਧਸਂਯੁਤ੍ਤਂ

੧. ਨਕੁਲਪਿਤੁਵਗ੍ਗੋ

੧. ਨਕੁਲਪਿਤੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਖਨ੍ਧਿਯਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਭਗ੍ਗੇਸੂਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਜਨਪਦੇ. ਸੁਸੁਮਾਰਗਿਰੇਤਿ ਸੁਸੁਮਾਰਗਿਰਨਗਰੇ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਮਾਪਿਯਮਾਨੇ ਸੁਸੁਮਾਰੋ ਸਦ੍ਦਮਕਾਸਿ, ਤੇਨਸ੍ਸ ‘‘ਸੁਸੁਮਾਰਗਿਰ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇਤਿ ਭੇਸਕਲ਼ਾਯ ਨਾਮ ਯਕ੍ਖਿਨਿਯਾ ਅਧਿਵੁਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਏਵਂਲਦ੍ਧਨਾਮੇ ਵਨੇ. ਤਦੇਵ ਮਿਗਗਣਸ੍ਸ ਅਭਯਤ੍ਥਾਯ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਮਿਗਦਾਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਜਨਪਦੇ ਤਂ ਨਗਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਤਿ. ਨਕੁਲਪਿਤਾਤਿ ਨਕੁਲਸ੍ਸ ਨਾਮ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਪਿਤਾ.

ਜਿਣ੍ਣੋਤਿ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋ. ਵੁਡ੍ਢੋਤਿ ਵਯੋਵੁਡ੍ਢੋ. ਮਹਲ੍ਲਕੋਤਿ ਜਾਤਿਮਹਲ੍ਲਕੋ. ਅਦ੍ਧਗਤੋਤਿ ਤਿਯਦ੍ਧਗਤੋ. ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਅਦ੍ਧੇਸੁ ਪਚ੍ਛਿਮਵਯਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਆਤੁਰਕਾਯੋਤਿ ਗਿਲਾਨਕਾਯੋ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਸਰੀਰਂ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਨਿਚ੍ਚਪਗ੍ਘਰਣਟ੍ਠੇਨ ਆਤੁਰਂਯੇਵ ਨਾਮ. ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨਸ੍ਸ ਜਰਾਤੁਰਤਾ ਬ੍ਯਾਧਾਤੁਰਤਾ ਮਰਣਾਤੁਰਤਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਆਤੁਰਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਾਸੁ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਸੋ ਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਤਾ ਜਰਾਤੁਰੋਵ, ਅਭਿਣ੍ਹਰੋਗਤਾਯ ਪਨਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਧਾਤੁਰਤਾ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਅਭਿਕ੍ਖਣਾਤਙ੍ਕੋਤਿ ਅਭਿਣ੍ਹਰੋਗੋ ਨਿਰਨ੍ਤਰਰੋਗੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਦਸ੍ਸਾਵੀਤਿ ਤਾਯ ਆਤੁਰਤਾਯ ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਕ੍ਖਣੇ ਆਗਨ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਕਦਾਚਿਦੇਵ ਦਟ੍ਠੁਂ ਲਭਾਮਿ, ਨ ਸਬ੍ਬਕਾਲਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਨੋਭਾਵਨੀਯਾਨਨ੍ਤਿ ਮਨਵਡ੍ਢਕਾਨਂ. ਯੇਸੁ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਕੁਸਲਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਤੇ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾਦਯੋ ਮਹਾਥੇਰਾ ਮਨੋਭਾਵਨੀਯਾ ਨਾਮ. ਅਨੁਸਾਸਤੂਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਾਸਤੁ. ਪੁਰਿਮਞ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਓਵਾਦੋ ਨਾਮ, ਅਪਰਾਪਰਂ ਅਨੁਸਾਸਨੀ ਨਾਮ. ਓਤਿਣ੍ਣੇ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨਂ ਓਵਾਦੋ ਨਾਮ, ਅਨੋਤਿਣ੍ਣੇ ਤਨ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਪਵੇਣਿਵਸੇਨ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸਾਸਨੀ ਨਾਮ. ਅਪਿਚ ਓਵਾਦੋਤਿ ਵਾ ਅਨੁਸਾਸਨੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਮੇਵ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਨਾਨਂ.

ਆਤੁਰੋ ਹਾਯਨ੍ਤਿ ਆਤੁਰੋ ਹਿ ਅਯਂ, ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਪਿਯਙ੍ਗੁਸਾਮੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਨਿਚ੍ਚਪਗ੍ਘਰਣਟ੍ਠੇਨ ਆਤੁਰੋਯੇਵ. ਅਣ੍ਡਭੂਤੋਤਿ ਅਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਭੂਤੋ ਦੁਬ੍ਬਲੋ. ਯਥਾ ਕੁਕ੍ਕੁਟਣ੍ਡਂ ਵਾ ਮਯੂਰਣ੍ਡਂ ਵਾ ਗੇਣ੍ਡੁਕਂ ਵਿਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਖਿਪਨ੍ਤੇਨ ਵਾ ਪਹਰਨ੍ਤੇਨ ਵਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੀਲ਼ਿਤੁਂ, ਤਾਵਦੇਵ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਮਯਮ੍ਪਿ ਕਾਯੋ ਕਣ੍ਟਕੇਪਿ ਖਾਣੁਕੇਪਿ ਪਕ੍ਖਲਿਤਸ੍ਸ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਭੂਤੋਤਿ ਅਣ੍ਡਭੂਤੋ. ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋਤਿ ਸੁਖੁਮੇਨ ਛਵਿਮਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ. ਅਣ੍ਡਞ੍ਹਿ ਸਾਰਤਚੇਨ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧਂ, ਤੇਨ ਡਂਸਮਕਸਾਦਯੋ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਛਵਿਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯੂਸਂ ਪਗ੍ਘਰਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਛਵਿਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਾਯ ਛਵਿਯਾ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ. ਕਿਮਞ੍ਞਤ੍ਰ ਬਾਲ੍ਯਾਤਿ ਬਾਲਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਮਤ੍ਥਿ? ਬਾਲੋਯੇਵ ਅਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਏਵਰੂਪੋ, ਤਸ੍ਮਾ.

ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਰਾਜਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਸ ਅਪਚਿਤਿਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ, ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨੀਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਮਨਚ੍ਛਟ੍ਠਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦੋਸੋ. ਪਰਿਯੋਦਾਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਯੇਵ ਹਿ ਏਸ ਪਰਿਯੋਦਾਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਸੇਤਭਾਵੇਨ. ਏਤਸ੍ਸ ਚ ਪਰਿਯੋਦਾਤਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਤਂ ਅਞ੍ਞਾਸਿ. ਨਯਗ੍ਗਾਹਪਞ੍ਞਾ ਕਿਰੇਸਾ ਥੇਰਸ੍ਸ.

ਕਥਞ੍ਹਿ ਨੋ ਸਿਯਾਤਿ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਨ ਲਦ੍ਧਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ? ਲਦ੍ਧਾਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾ ਕਿਂ ਦੀਪੇਤਿ? ਸਤ੍ਥੁਵਿਸ੍ਸਾਸਿਕਭਾਵਂ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਸਤ੍ਥੁ ਦਿਟ੍ਠਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਿਤਿਪੇਮਂ, ਉਪਾਸਿਕਾ ਚਸ੍ਸ ਮਾਤਿਪੇਮਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਉਭੋਪਿ ‘‘ਮਮ ਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਭਵਨ੍ਤਰਗਤੋ ਹਿ ਨੇਸਂ ਸਿਨੇਹੋ. ਸਾ ਕਿਰ ਉਪਾਸਿਕਾ ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਵ, ਸੋ ਚ, ਗਹਪਤਿ, ਪਿਤਾਵ ਅਹੋਸਿ. ਪੁਨ ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਉਪਾਸਿਕਾ ਮਹਾਮਾਤਾ, ਉਪਾਸਕੋ ਮਹਾਪਿਤਾ, ਤਥਾ ਚੂਲ਼ਾਮਾਤਾ ਚੂਲ਼ਪਿਤਾਤਿ. ਏਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਦਿਯਡ੍ਢਅਤ੍ਤਭਾਵਸਹਸ੍ਸਂ ਤੇਸਂਯੇਵ ਹਤ੍ਥੇ ਵਡ੍ਢਿਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਤੇ ਯਂ ਨੇਵ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਨ ਪਿਤੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਥੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਕਥੇਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾਯੇਵ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ਭਗਵਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਉਪਾਸਕਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸਿਕਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਨਕੁਲਪਿਤਾ ਗਹਪਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਨਕੁਲਮਾਤਾ ਗਹਪਤਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੫੭) ਤੇ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ. ਇਤਿ ਸੋ ਇਮਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸਿਕਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਕਥਞ੍ਹਿ ਨੋ ਸਿਯਾਤਿ ਆਹ. ਅਮਤੇਨ ਅਭਿਸਿਤ੍ਤੋਤਿ ਨਸ੍ਸਿਧ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਝਾਨਂ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵਾ ਮਗ੍ਗੋ ਵਾ ਫਲਂ ਵਾ ‘‘ਅਮਤਾਭਿਸੇਕੋ’’ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਮਧੁਰਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯੇਵ ਪਨ ‘‘ਅਮਤਾਭਿਸੇਕੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦੂਰਤੋਪੀਤਿ ਤਿਰੋਰਟ੍ਠਾਪਿ ਤਿਰੋਜਨਪਦਾਪਿ.

ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀਤਿਆਦੀਸੁ ਅਰਿਯਾਤਿ ਆਰਕਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸੇਹਿ, ਅਨਯੇ ਨ ਇਰਿਯਨਤੋ, ਅਯੇ ਇਰਿਯਨਤੋ, ਸਦੇਵਕੇਨ ਚ ਲੋਕੇਨ ਅਰਣੀਯਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਵ ਵਾ ਇਧ ਅਰਿਯਾ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਦੇਵਕੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ…ਪੇ… ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਿਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੯੮). ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਤਥਾਗਤਸਾਵਕਾ ਚ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇ ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਗੁਣਯੋਗੇਨ ਸੋਭਨਾ ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ. ਸਬ੍ਬੇਵ ਵਾ ਏਤੇ ਦ੍ਵੇਧਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਬੁਦ੍ਧਾਪਿ ਹਿ ਅਰਿਯਾ ਚ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਚ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਪਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਯੋ ਵੇ ਕਤਞ੍ਞੂ ਕਤਵੇਦਿ ਧੀਰੋ,

ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਦਲ਼੍ਹਭਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ;

ਦੁਖਿਤਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚ ਕਰੋਤਿ ਕਿਚ੍ਚਂ,

ਤਥਾਵਿਧਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੨.੧੭.੭੮);

‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਦਲ਼੍ਹਭਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕਤਞ੍ਞੁਤਾਦੀਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਾਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਯੋ ਤੇਸਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਨਸੀਲੋ, ਨ ਚ ਦਸ੍ਸਨੇ ਸਾਧੁਕਾਰੀ, ਸੋ ‘‘ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੋ ਚ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਞਾਣੇਨ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀਤਿ ਦੁਵਿਧੋ. ਤੇਸੁ ਞਾਣੇਨ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਹਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਾ ਅਰਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਾਪਿ ਅਦਿਟ੍ਠਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਚਕ੍ਖੂਨਂ ਵਣ੍ਣਮਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਤੋ ਨ ਅਰਿਯਭਾਵਗੋਚਰਤੋ. ਸੋਣਸਿਙ੍ਗਾਲਾਦਯੋਪਿ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਰਿਯੇ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਚੇਤੇ ਅਰਿਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋ ਨਾਮ.

ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਵਤ੍ਥੁ – ਚਿਤ੍ਤਲਪਬ੍ਬਤਵਾਸਿਨੋ ਕਿਰ ਖੀਣਾਸਵਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਵੁਡ੍ਢਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਥੇਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਅਰਿਯਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੀਦਿਸਾ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਪਟਿਵਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਹਚਰਨ੍ਤੋਪਿ ਨੇਵ ਅਰਿਯੇ ਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਂ ਦੁਜ੍ਜਾਨਾਵੁਸੋ, ਅਰਿਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਸੋ ਨੇਵ ਅਞ੍ਞਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸਨਂ, ਞਾਣੇਨ ਦਸ੍ਸਨਮੇਵ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਕਿਂ ਤੇ, ਵਕ੍ਕਲਿ, ਇਮਿਨਾ ਪੂਤਿਕਾਯੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ? ਯੋ ਖੋ, ਵਕ੍ਕਲਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯੋ ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੭). ਤਸ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਞਾਣੇਨ ਅਰਿਯੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ, ਅਰਿਯਾਧਿਗਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਰਿਯਕਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਰਿਯਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਅਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋਤਿ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਭੇਦੇ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲੋ. ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ –

‘‘ਦੁਵਿਧੋ ਵਿਨਯੋ ਨਾਮ, ਏਕਮੇਕੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਧਾ;

ਅਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਸ ਅਯਂ, ਅਵਿਨੀਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ’’.

ਅਯਞ੍ਹਿ ਸਂਵਰਵਿਨਯੋ ਪਹਾਨਵਿਨਯੋਤਿ ਦੁਵਿਧੋ ਵਿਨਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦੁਵਿਧੇਪਿ ਵਿਨਯੇ ਏਕਮੇਕੋ ਵਿਨਯੋ ਪਞ੍ਚਧਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ. ਸਂਵਰਵਿਨਯੋਪਿ ਹਿ ਸੀਲਸਂਵਰੋ ਸਤਿਸਂਵਰੋ ਞਾਣਸਂਵਰੋ ਖਨ੍ਤਿਸਂਵਰੋ ਵੀਰਿਯਸਂਵਰੋਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ. ਪਹਾਨਵਿਨਯੋਪਿ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੇਨ ਉਪੇਤੋ ਹੋਤਿ ਸਮੁਪੇਤੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੧੧) ਅਯਂ ਸੀਲਸਂਵਰੋ. ‘‘ਰਕ੍ਖਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਅਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੧੩; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੯੫; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੯; ਅ. ਨਿ. ੩.੧੬) ਸਤਿਸਂਵਰੋ.

‘‘ਯਾਨਿ ਸੋਤਾਨਿ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, (ਅਜਿਤਾਤਿ ਭਗਵਾ)

ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਰਣਂ;

ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਮਿ,

ਪਞ੍ਞਾਯੇਤੇ ਪਿਧੀਯਰੇ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੧; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ.੪) –

ਅਯਂ ਞਾਣਸਂਵਰੋ. ‘‘ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਸੀਤਸ੍ਸ ਉਣ੍ਹਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪; ਅ. ਨਿ. ੪.੧੧੪; ੬.੫੮) ਅਯਂ ਖਨ੍ਤਿਸਂਵਰੋ. ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੬; ਅ. ਨਿ. ੪.੧੧੪; ੬.੫੮) ਅਯਂ ਵੀਰਿਯਸਂਵਰੋ. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਚਾਯਂ ਸਂਵਰੋ ਯਥਾਸਕਂ ਸਂਵਰਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਸਂਵਰਣਤੋ ‘‘ਸਂਵਰੋ’’ ਵਿਨਯਨਤੋ ‘‘ਵਿਨਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਸਂਵਰਵਿਨਯੋ ਪਞ੍ਚਧਾ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਥਾ ਯਂ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਦੀਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਸੁ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਦੀਪਾਲੋਕੇਨੇਵ ਤਮਸ੍ਸ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਨਾਮਰੂਪਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਅਹੇਤੁਵਿਸਮਹੇਤੁਦਿਟ੍ਠੀਨਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਪਰਭਾਗੇਨ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੇਨ ਕਥਂਕਥੀਭਾਵਸ੍ਸ, ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇਨ ‘‘ਅਹਂ ਮਮਾ’’ਤਿ ਗਾਹਸ੍ਸ, ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਅਮਗ੍ਗੇ ਮਗ੍ਗਸਞ੍ਞਾਯ, ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਭਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਭਯੇ ਅਭਯਸਞ੍ਞਾਯ, ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਸਞ੍ਞਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਭਿਰਤਿਸਞ੍ਞਾਯ, ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਞਾਣੇਨ ਅਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਤਾਯ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣੇਨ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖਾਯ, ਅਨੁਲੋਮੇਨ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਪਟਿਲੋਮਭਾਵਸ੍ਸ, ਗੋਤ੍ਰਭੁਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਗਾਹਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ, ਏਤਂ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ.

ਯਂ ਪਨ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਭੇਦੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵਨਿਵਾਰਣਤੋ ਘਟਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਉਦਕਪਿਟ੍ਠੇ ਸੇਵਾਲਸ੍ਸ, ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਨੀਵਰਣਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਏਤਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਨਂ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ (ਧ. ਸ. ੨੭੭; ਵਿਭ. ੬੨੮) ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਪਕ੍ਖਿਕਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਗਣਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਪਹਾਨਂ, ਇਦਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਪਨ ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ, ਏਤਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ.

ਯਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਟਤ੍ਤਾ ਪਹੀਨਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਏਤਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਪਹਾਨਂ ਯਸ੍ਮਾ ਚਾਗਟ੍ਠੇਨ ਪਹਾਨਂ, ਵਿਨਯਟ੍ਠੇਨ ਵਿਨਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਹਾਨਵਿਨਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂਤਂਪਹਾਨਵਤੋ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਿਨਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋਪੇਤਂ ‘‘ਪਹਾਨਵਿਨਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਪਹਾਨਵਿਨਯੋਪਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਮਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦੁਵਿਧੋ, ਭੇਦਤੋ ਚ ਦਸਵਿਧੋ ਵਿਨਯੋ ਭਿਨ੍ਨਸਂਵਰਤ੍ਤਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਯਸ੍ਮਾ ਏਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ‘‘ਅਵਿਨੀਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਞ੍ਹਿ ਏਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਯੇਵ ਤੇ ਅਰਿਯਾ, ਤੇਵ ਤੇ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ. ਯੇਵ ਤੇ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ, ਤੇਵ ਤੇ ਅਰਿਯਾ. ਯੋ ਏਵ ਸੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਸੋ ਏਵ ਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ. ਯੋ ਏਵ ਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਸੋ ਏਵ ਸੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ. ਯੇਵ ਤੇ ਅਰਿਯਵਿਨਯਾ, ਤੇਵ ਤੇ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਿਨਯਾ. ਯੇਵ ਤੇ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਿਨਯਾ, ਤੇਵ ਤੇ ਅਰਿਯਵਿਨਯਾ. ਅਰਿਯੇਤਿ ਵਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇਤਿ ਵਾ, ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇਤਿ ਵਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇਤਿ ਵਾ, ਅਰਿਯਵਿਨਯੇਤਿ ਵਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਿਨਯੇਤਿ ਵਾ ਏਸੇਸੇ ਏਕੇ ਏਕਟ੍ਠੇ ਸਮੇ ਸਮਭਾਗੇ ਤਜ੍ਜਾਤੇ ਤਞ੍ਞੇਵਾ’’ਤਿ.

ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਯਂ ਰੂਪਂ, ਸੋ ਅਹਂ, ਯੋ ਅਹਂ, ਤਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਰੂਪਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਦ੍ਵਯਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਤੇਲਪ੍ਪਦੀਪਸ੍ਸ ਝਾਯਤੋ ਯਾ ਅਚ੍ਚਿ, ਸੋ ਵਣ੍ਣੋ. ਯੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਸਾ ਅਚ੍ਚੀਤਿ ਅਚ੍ਚਿਞ੍ਚ ਵਣ੍ਣਞ੍ਚ ਅਦ੍ਵਯਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਅਦ੍ਵਯਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਰੂਪਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਛਾਯਾਵਨ੍ਤਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਵਿਯ ਤਂ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪਮੇਵ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਪ੍ਫਸ੍ਮਿਂ ਗਨ੍ਧਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨਿ ਰੂਪਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪਮੇਵ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਰਣ੍ਡਕੇ ਮਣਿਂ ਵਿਯ ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਯੀਤਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭਵਨਾਕਾਰੇਨ ਠਿਤੋ, ‘‘ਅਹਂ ਰੂਪਂ, ਮਮ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਏਵਂ ਗਹਿਤਂ ਰੂਪਂ. ਵੇਦਨਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਰੂਪਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਕਥਿਤਂ. ‘‘ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਕਥਿਤਂ. ‘‘ਵੇਦਨਾਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵੇਦਨਂ, ਵੇਦਨਾਯ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਚਤੂਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਸੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕੋ ਅਤ੍ਤਾ ਕਥਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਵੇਦਨਂ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ ਕਥਿਤਾ, ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਪਨ੍ਨਰਸ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਪਞ੍ਚ ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਮਗ੍ਗਾਵਰਣਾ, ਨ ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾ, ਪਠਮਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਏਵਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਆਤੁਰਕਾਯੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਆਤੁਰਚਿਤ੍ਤੋ ਚਾਤਿ ਕਾਯੋ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਆਤੁਰੋਯੇਵ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨੁਗਤਂ ਆਤੁਰਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਇਧ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਨੋ ਚ ਆਤੁਰਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਇਧ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਤੁਰਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਲੋਕਿਯਮਹਾਜਨੋ ਆਤੁਰਕਾਯੋ ਚੇਵ ਆਤੁਰਚਿਤ੍ਤੋ ਚਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਖੀਣਾਸਵਾ ਆਤੁਰਕਾਯਾ ਅਨਾਤੁਰਚਿਤ੍ਤਾ, ਸਤ੍ਤ ਸੇਖਾ ਨੇਵ ਆਤੁਰਚਿਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਨਾਤੁਰਚਿਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਭਜਮਾਨਾ ਪਨ ਅਨਾਤੁਰਚਿਤ੍ਤਤਂਯੇਵ ਭਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੇਵਦਹਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨. ਦੁਤਿਯੇ ਦੇਵਦਹਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਰਾਜਾਨੋ, ਤੇਸਂ ਮਙ੍ਗਲਦਹੋ, ਸਯਂਜਾਤੋ ਵਾ ਸੋ ਦਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦੇਵਦਹੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਨਿਗਮੋ ਦੇਵਦਹਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਨਪੁਂਸਕਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ. ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਗਮਿਕਾਤਿ ਪਚ੍ਛਾਭੂਮਂ ਅਪਰਦਿਸਾਯਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠਂ ਜਨਪਦਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ. ਨਿਵਾਸਨ੍ਤਿ ਤੇਮਾਸਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਂ. ਅਪਲੋਕਿਤੋਤਿ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤੋ. ਅਪਲੋਕੇਥਾਤਿ ਆਪੁਚ੍ਛਥ. ਕਸ੍ਮਾ ਥੇਰਂ ਆਪੁਚ੍ਛਾਪੇਤਿ? ਤੇ ਸਭਾਰੇ ਕਾਤੁਕਾਮਤਾਯ. ਯੋ ਹਿ ਏਕਵਿਹਾਰੇ ਵਸਨ੍ਤੋਪਿ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਅਯਂ ਨਿਬ੍ਭਾਰੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਏਕਵਿਹਾਰੇ ਵਸਨ੍ਤੋਪਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਆਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਸਭਾਰੋ ਨਾਮ. ਇਮੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਾ ‘‘ਏਵਮਿਮੇ ਸੀਲਾਦੀਹਿ ਵਡ੍ਢਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਭਾਰੇ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਆਪੁਚ੍ਛਾਪੇਤਿ.

ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਧਾਤੁਕੋਸਲ੍ਲਾਦਿਨਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਨ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਅਨੁਗ੍ਗਾਹਕੋਤਿ ਆਮਿਸਾਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਾਹਕੋ. ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਅਞ੍ਞੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਯ ਪਾਤੋਵ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਗਤੇਸੁ ਸਕਲਂ ਸਙ੍ਘਾਰਾਮਂ ਅਨੁਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਅਸਮ੍ਮਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਤਿ, ਅਛਡ੍ਡਿਤਂ ਕਚਵਰਂ ਛਡ੍ਡੇਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਰਾਮੇ ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ ਮਞ੍ਚਪੀਠਦਾਰੁਭਣ੍ਡਮਤ੍ਤਿਕਾਭਣ੍ਡਾਨਿ ਪਟਿਸਾਮੇਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ‘‘ਮਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਰਿਭਵਂ ਅਕਂਸੂ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਗਿਲਾਨਸਾਲਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਿਲਾਨੇ ਅਸ੍ਸਾਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੇਨਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਤ੍ਥਂ ਤੇਸਂ ਦਹਰਸਾਮਣੇਰੇ ਆਦਾਯ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਭਾਗਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਦਤ੍ਵਾ, ‘‘ਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਵਣ੍ਣਿਤਂ, ਗਚ੍ਛਥ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਹੋਥਾ’’ਤਿ ਤੇ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਕਕੁਲੇ ਵਾ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਇਦਂ ਤਾਵਸ੍ਸ ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸਟ੍ਠਾਨੇ ਆਚਿਣ੍ਣਂ.

ਭਗਵਤਿ ਪਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੇ ‘‘ਅਹਂ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕੋ’’ਤਿ ਉਪਾਹਨਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਛਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤੋ ਪੁਰਤੋ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਮਹਲ੍ਲਕਾ ਵਾ ਆਬਾਧਿਕਾ ਵਾ ਅਤਿਦਹਰਾ ਵਾ, ਤੇਸਂ ਰੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਤੇਲੇਨ ਮਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਹਰਸਾਮਣੇਰੇਹਿ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂਦਿਵਸਂ ਵਾ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸਂ ਵਾ ਤੇ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਵ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਕਦਿਵਸਞ੍ਹਿ ਤਞ੍ਞੇਵ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਤਿਵਿਕਾਲੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸੇਨਾਸਨਂ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ, ਚੀਵਰਕੁਟਿਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਹਤ੍ਥਿਵਾਨਰਤਿਤ੍ਤਿਰਵਤ੍ਥੁਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਯਥਾਵੁਡ੍ਢਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਸਿ. ਏਵਂ ਤਾਵੇਸ ਆਮਿਸਾਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਪਨੇਸ ਸਤਵਾਰਮ੍ਪਿ ਸਹਸ੍ਸਵਾਰਮ੍ਪਿ ਤਾਵ ਓਵਦਤਿ, ਯਾਵ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਥ ਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਓਵਦਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਓਵਦਤੋ ਚਸ੍ਸ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਾ ਗਣਨਪਥਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਾਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਨ੍ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਨੇਵ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ, ਨ ਆਚਰਿਯੋ ਨ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਸਮ੍ਭਤ੍ਤੋ. ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ? ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਵਚਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਏਲ਼ਗਲਾਗੁਮ੍ਬੇਤਿ ਗਚ੍ਛਮਣ੍ਡਪਕੇ. ਸੋ ਕਿਰ ਏਲ਼ਗਲਾਗੁਮ੍ਬੋ ਧੁਵਸਲਿਲਟ੍ਠਾਨੇ ਜਾਤੋ. ਅਥੇਤ੍ਥ ਚਤੂਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਮਣ੍ਡਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਤਂ ਗੁਮ੍ਬਂ ਆਰੋਪੇਸੁਂ, ਸੋ ਤਂ ਮਣ੍ਡਪਂ ਛਾਦੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਇਟ੍ਠਕਾਹਿ ਪਰਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਕਂ ਓਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪਯਿਂਸੁ. ਸੀਤਲਂ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਂ ਉਦਕਵਾਤੋ ਵਾਯਤਿ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਲ਼ਗਲਾਗੁਮ੍ਬੇ’’ਤਿ.

ਨਾਨਾਵੇਰਜ੍ਜਗਤਨ੍ਤਿ ਏਕਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਰਜ੍ਜਤੋ ਨਾਨਾਵਿਧਂ ਰਜ੍ਜਗਤਂ. ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਰਜ੍ਜਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਦੇਸਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਿਦੇਸੋ, ਏਵਂ ਨਿਵੁਤ੍ਥਰਜ੍ਜਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਰਜ੍ਜਂ ਵਿਰਜ੍ਜਂ ਨਾਮ, ਤਂ ਵੇਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖਤ੍ਤਿਯਪਣ੍ਡਿਤਾਤਿ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਕੋਸਲਰਾਜਾਦਯੋ ਪਣ੍ਡਿਤਰਾਜਾਨੋ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਣ੍ਡਿਤਾਤਿ ਚਙ੍ਕੀਤਾਰੁਕ੍ਖਾਦਯੋ ਪਣ੍ਡਿਤਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ. ਗਹਪਤਿਪਣ੍ਡਿਤਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸੁਦਤ੍ਤਾਦਯੋ ਪਣ੍ਡਿਤਗਹਪਤਯੋ. ਸਮਣਪਣ੍ਡਿਤਾਤਿ ਸਭਿਯਪਿਲੋਤਿਕਾਦਯੋ ਪਣ੍ਡਿਤਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ. ਵੀਮਂਸਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥਗਵੇਸਿਨੋ. ਕਿਂਵਾਦੀਤਿ ਕਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਵਦਤਿ, ਕਿਂ ਲਦ੍ਧਿਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਮਕ੍ਖਾਯੀਤਿ ਕਿਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨਿਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ? ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਾਨੁਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਬ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਅਨੁਬ੍ਯਾਕਰਣਂ. ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋਤਿ ਸਕਾਰਣੋ. ਵਾਦਾਨੁਵਾਦੋਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦਸ੍ਸ ਅਨੁਵਾਦੋ. ‘‘ਵਾਦਾਨੁਪਾਤੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸਤ੍ਥੁ ਵਾਦਸ੍ਸ ਅਨੁਪਾਤੋ ਅਨੁਪਤਨਂ, ਅਨੁਗਮਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾਪਿ ਵਾਦਂ ਅਨੁਗਤੋ ਵਾਦੋਯੇਵ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ.

ਅਵਿਗਤਰਾਗਸ੍ਸਾਤਿਆਦੀਸੁ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਣ੍ਹਾ ਹਿ ਰਜ੍ਜਨਤੋ ਰਾਗੋ, ਛਨ੍ਦਿਯਨਤੋ ਛਨ੍ਦੋ, ਪਿਯਾਯਨਟ੍ਠੇਨ ਪੇਮਂ, ਪਿਵਿਤੁਕਾਮਟ੍ਠੇਨ ਪਿਪਾਸਾ, ਅਨੁਦਹਨਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਕੁਸਲੇ ਚਾਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਤਿਆਦਿ ਕਸ੍ਮਾ ਆਰਦ੍ਧਂ? ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵਂ, ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸ ਚ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਤਤ੍ਰ ਅਵਿਘਾਤੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖੋ. ਅਨੁਪਾਯਾਸੋਤਿ ਨਿਰੁਪਤਾਪੋ. ਅਪਰਿਲ਼ਾਹੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦਾਹੋ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩. ਤਤਿਯੇ ਅਵਨ੍ਤੀਸੂਤਿ ਅਵਨ੍ਤਿਦਕ੍ਖਿਣਾਪਥਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਵਨ੍ਤਿਰਟ੍ਠੇ. ਕੁਰਰਘਰੇਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ. ਪਪਾਤੇਤਿ ਏਕਤੋ ਪਪਾਤੇ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਏਕਂ ਪਸ੍ਸਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਤਿਤਂ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਲਦ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਰਟ੍ਠੇ ਤਂ ਨਗਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਬ੍ਬਤੇ ਵਿਹਰਤਿ. ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨੀਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੋ. ਅਟ੍ਠਕਵਗ੍ਗਿਯੇ ਮਾਗਣ੍ਡਿਯਪਞ੍ਹੇਤਿ ਅਟ੍ਠਕਵਗ੍ਗਿਕਮ੍ਹਿ ਮਾਗਣ੍ਡਿਯਪਞ੍ਹੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਹੇ. ਰੂਪਧਾਤੂਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਰੂਪਧਾਤੁਰਾਗਵਿਨਿਬਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਰੂਪਧਾਤੁਮ੍ਹਿ ਰਾਗੇਨ ਵਿਨਿਬਦ੍ਧਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਓਕਸਾਰੀਤਿ ਗੇਹਸਾਰੀ ਆਲਯਸਾਰੀ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਖੋ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਸਮ੍ਮੋਹਵਿਘਾਤਤ੍ਥਂ. ‘‘ਓਕੋ’’ਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਪੁਰੇਜਾਤਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਪਿ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਪਿ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਪਿ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਤਰਂ ਨੁ ਖੋ ਇਧ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ? ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਘਾਤਤ੍ਥਂ ਤਂ ਅਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਵ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਅਪਿਚ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮ੍ਪਿ ਇਧ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਗਹਿਤਂ.

ਉਪਯੁਪਾਦਾਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹੂਪਯਦਿਟ੍ਠੂਪਯਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਉਪਯਾ, ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਾਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ ਚ. ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨੁਸਯਾਤਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਚੇਵ ਅਭਿਨਿਵੇਸਭੂਤਾ ਚ ਅਨੁਸਯਭੂਤਾ ਚ. ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਹਿ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਏਤੇ ਪਹੀਨਾਵ, ਸਤ੍ਥੁ ਪਨ ਖੀਣਾਸਵਭਾਵੋ ਲੋਕੇ ਅਤਿਪਾਕਟੋਤਿ ਉਪਰਿਮਕੋਟਿਯਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾਤਿ ਇਧ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਕਸ੍ਮਾ ਗਹਿਤਂ? ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਕਿਲੇਸਾ ਹਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਚਤੂਸੁਯੇਵ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਪਹੀਨਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚਸੁਪਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਗਹਿਤਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਅਨੋਕਸਾਰੀ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਓਕਂ ਅਸਰਨ੍ਤੇਨ ਅਨੋਕਸਾਰੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਨਿਕੇਤਵਿਸਾਰਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾਤਿ ਰੂਪਮੇਵ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਕਿਰਿਯਸਙ੍ਖਾਤਨਿਵਾਸਨਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਨਿਕੇਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਨਿਕੇਤਂ. ਵਿਸਾਰੋ ਚ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧੋ ਚ ਵਿਸਾਰਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਹਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਤ੍ਥਟਭਾਵੋ ਚ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਨਭਾਵੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਨਿਕੇਤੇ ਵਿਸਾਰਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾਤਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਨਿਕੇਤਵਿਸਾਰਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਨਿਕੇਤਮ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਕਿਲੇਸਵਿਸਾਰੇਨ ਚੇਵ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨੇਨ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਕੇਤਸਾਰੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਨਿਵਾਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਸਾਰੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਹੀਨਾਤਿ ਤੇ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਨਿਕੇਤਕਿਲੇਸਵਿਸਾਰਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ ਪਹੀਨਾ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ‘‘ਓਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਛ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ‘‘ਨਿਕੇਤ’’ਨ੍ਤਿ? ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਬਲਵਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ. ਸਮਾਨੇਪਿ ਹਿ ਏਤੇਸਂ ਆਲਯਟ੍ਠੇਨ ਵਿਸਯਭਾਵੇ ਓਕੋਤਿ ਨਿਚ੍ਚਨਿਵਾਸਨਟ੍ਠਾਨਗੇਹਮੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨਿਕੇਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਅਸੁਕਟ੍ਠਾਨੇ ਕੀਲ਼ਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਕਤਸਙ੍ਕੇਤਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਂ ਉਯ੍ਯਾਨਾਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਧਨਧਞ੍ਞਪੁਣ੍ਣਗੇਹੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਬਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ. ਯਥਾ ਪਨ ਉਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਤਤੋ ਦੁਬ੍ਬਲਤਰੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਬਾਹਿਰੇਸੁ ਛਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੂਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਬਲਵਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਏਵਂ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਸੁਖਿਤੇਸੁ ਸੁਖਿਤੋਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਕੇਸੁ ਧਨਧਞ੍ਞਲਾਭਾਦਿਵਸੇਨ ਸੁਖਿਤੇਸੁ ‘‘ਇਦਾਨਾਹਂ ਮਨਾਪਂ ਭੋਜਨਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗੇਹਸਿਤਸੁਖੇਨ ਸੁਖਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਹਿ ਪਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨੋ ਵਿਯ ਚਰਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਿਤੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋਤਿ ਤੇਸਂ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਾਰਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਯਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੀਯੇਸੂਤਿ ਕਿਚ੍ਚਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਕਰਣੀਯੇਸੁ. ਤੇਸੁ ਯੋਗਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਉਪਯੋਗਂ ਸਯਂ ਤੇਸਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਾਮੇਸੂਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ. ਏਵਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਕਾਮੇਹਿ ਅਰਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਹਿ ਅਰਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਕਾਮਾਨਂ ਭਾਵੇਨ ਅਤੁਚ੍ਛੋ. ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੋ ਤੇਸਂ ਅਭਾਵੇਨ ਰਿਤ੍ਤੋ ਤੁਚ੍ਛੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਪੁਰਕ੍ਖਰਾਨੋਤਿ ਵਟ੍ਟਂ ਪੁਰਤੋ ਕੁਰੁਮਾਨੋ. ਏਵਂਰੂਪੋ ਸਿਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਦੀਘਰਸ੍ਸਕਾਲ਼ੋਦਾਤਾਦੀਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ‘‘ਏਵਂਰੂਪੋ ਨਾਮ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਸੁਖਾਦੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਏਵਂਵੇਦਨੋ ਨਾਮ; ਨੀਲਸਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਸਞ੍ਞਾਸੁ ਏਵਂ ਸਞ੍ਞੋ ਨਾਮ; ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਏਵਂਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮ; ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੁ ‘‘ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੋ ਨਾਮ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਥੇਤਿ.

ਅਪੁਰਕ੍ਖਰਾਨੋਤਿ ਵਟ੍ਟਂ ਪੁਰਤੋ ਅਕੁਰੁਮਾਨੋ. ਸਹਿਤਂ ਮੇ, ਅਸਹਿਤਂ ਤੇਤਿ ਤੁਯ੍ਹਂ ਵਚਨਂ ਅਸਹਿਤਂ ਅਸਿਲਿਟ੍ਠਂ, ਮਯ੍ਹਂ ਸਹਿਤਂ ਸਿਲਿਟ੍ਠਂ ਮਧੁਰਪਾਨਸਦਿਸਂ. ਅਧਿਚਿਣ੍ਣਂ ਤੇ ਵਿਪਰਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਦੀਘੇਨ ਕਾਲੇਨ ਪਰਿਚਿਤਂ ਸੁਪ੍ਪਗੁਣਂ, ਤਂ ਮਮ ਵਾਦਂ ਆਗਮ੍ਮ ਸਬ੍ਬਂ ਖਣੇਨ ਵਿਪਰਾਵਤ੍ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤਂ. ਆਰੋਪਿਤੋ ਤੇ ਵਾਦੋਤਿ ਤੁਯ੍ਹਂ ਦੋਸੋ ਮਯਾ ਆਰੋਪਿਤੋ. ਚਰ ਵਾਦਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਾਯਾਤਿ ਤਂ ਤਂ ਆਚਰਿਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਸ ਵਾਦਸ੍ਸ ਮੋਕ੍ਖਾਯ ਚਰ ਆਹਿਣ੍ਡਾਹਿ. ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਹਿ ਵਾ ਸਚੇ ਪਹੋਸੀਤਿ ਅਥ ਸਯਮੇਵ ਪਹੋਸਿ, ਇਧੇਵ ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਹੀਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੁਤਿਯਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਸਕ੍ਕਪਞ੍ਹੇਤਿ ਚੂਲ਼ਸਕ੍ਕਪਞ੍ਹੇ, ਮਹਾਸਕ੍ਕਪਞ੍ਹੇਪੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯਵਿਮੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਨ੍ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਨਿਟ੍ਠਾ ਸਤਤਨਿਟ੍ਠਾ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਸਮਾਧਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਭਗਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਂ ਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਇਮੇਸਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਫਾਤਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਆਹ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਅਭਿਵਦਤੀਤਿ ਤਾਯ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾਯ ‘‘ਅਹੋ ਪਿਯਂ ਇਟ੍ਠਂ ਕਨ੍ਤਂ ਮਨਾਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ. ਵਾਚਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋਪਿ ਚ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਵਂ ਲੋਭਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਅਭਿਵਦਤਿਯੇਵ ਨਾਮ. ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯਾ ਰੂਪੇ ਨਨ੍ਦੀਤਿ ਯਾ ਸਾ ਰੂਪੇ ਬਲਵਪਤ੍ਥਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਨਨ੍ਦੀ. ਤਦੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਗਹਣਟ੍ਠੇਨ ਉਪਾਦਾਨਂ. ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਨ ਪਤ੍ਥੇਤਿ. ਨਾਭਿਵਦਤੀਤਿ ਪਤ੍ਥਨਾਵਸੇਨ ਨ ‘‘ਇਟ੍ਠਂ ਕਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਨਾਭਿਵਦਤਿਯੇਵ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੬. ਛਟ੍ਠੇ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਣੇਤਿ ਇਦਂ ਭਗਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਾਯਵਿਵੇਕੇਨ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯਵਿਵੇਕਂ ਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਇਮੇਸਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਫਾਤਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਆਹ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਗਹਣੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਂ. ਅਨੁਪਾਦਾਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨਂ. ਰੂਪਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਮਮ ਰੂਪਂ ਵਿਪਰਿਣਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਹੁ ਵਤ ਮੇਤਂ, ਦਾਨਿ ਵਤ ਮੇ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਾ ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਭੇਦਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਜਾਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸ੍ਸ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਤੋ ਜਾਤਾ. ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਚ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾ ਚ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਉਤ੍ਤਾਸਵਾਤਿ ਸਉਤ੍ਤਾਸੋ. ਵਿਘਾਤਵਾਤਿ ਸਵਿਘਾਤੋ ਸਦੁਕ੍ਖੋ. ਅਪੇਕ੍ਖਵਾਤਿ ਸਾਲਯੋ. ਉਪਾਦਾਯ ਚ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਨ ਰੂਪਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤੀਤਿ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਭੇਦਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਦੁਤਿਯਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮. ਅਟ੍ਠਮੇ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਇਤਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਚਤੂਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਮੇਵ ਕਥਿਤਂ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਕਾਲਤ੍ਤਯਅਨਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯. ਨਵਮੇ ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਹਿ ਕਥਾਵ ਕਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਮੇਵ ਤਂ. ਤੇ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲਮਿਂਸੁ, ਅਥ ਨੇਸਂ ਇਤੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇਪਿ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਬੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਇਮਂ ਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦-੧੧. ਕਾਲਤ੍ਤਯਦੁਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦-੧੧. ਦਸਮੇਕਾਦਸਮਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਪਦੇਹਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾਰੂਪੇਨੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਕਥਿਤਾਨੀਤਿ. ਦਸਮੇਕਾਦਸਮਾਨਿ.

ਨਕੁਲਪਿਤੁਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.

੨. ਅਨਿਚ੍ਚਵਗ੍ਗੋ

੧-੧੦. ਅਨਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨-੨੧. ਅਨਿਚ੍ਚਵਗ੍ਗੇ ਪਰਿਯੋਸਾਨਸੁਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸਿਕਂ, ਸੇਸਾਨਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਬੁਜ੍ਝਨਕਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਦੇਸਿਤਾਨੀਤਿ. ਪਠਮਾਦੀਨਿ.

ਅਨਿਚ੍ਚਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.

੩. ਭਾਰਵਗ੍ਗੋ

੧. ਭਾਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨. ਭਾਰਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਇਤਿ ਅਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ, ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਰੋਤਿ ਯੇ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਅਯਂ ਭਾਰੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕੇਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ? ਪਰਿਹਾਰਭਾਰਿਯਟ੍ਠੇਨ. ਏਤੇਸਞ੍ਹਿ ਠਾਪਨਗਮਨਨਿਸੀਦਾਪਨਨਿਪਜ੍ਜਾਪਨਨ੍ਹਾਪਨਮਣ੍ਡਨਖਾਦਾਪਨਭੁਞ੍ਜਾਪਨਾਦਿਪਰਿਹਾਰੋ ਭਾਰਿਯੋਤਿ ਪਰਿਹਾਰਭਾਰਿਯਟ੍ਠੇਨ ਭਾਰੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂਨਾਮੋਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਦਤ੍ਤੋਤਿਆਦਿਨਾਮੋ. ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋਤਿ ਕਣ੍ਹਾਯਨੋ ਵਚ੍ਛਾਯਨੋਤਿਆਦਿਗੋਤ੍ਤੋ. ਇਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ‘‘ਭਾਰਹਾਰੋ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਖਨ੍ਧਭਾਰਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦਸਪਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਵੀਸਤਿਪਿ ਵਸ੍ਸਸਤਮ੍ਪੀਤਿ ਯਾਵਜੀਵਂ ਇਮਂ ਖਨ੍ਧਭਾਰਂ ਨ੍ਹਾਪੇਨ੍ਤੋ ਭੋਜੇਨ੍ਤੋ ਮੁਦੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਮਞ੍ਚਪੀਠੇਸੁ ਨਿਸੀਦਾਪੇਨ੍ਤੋ ਨਿਪਜ੍ਜਾਪੇਨ੍ਤੋ ਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਚੁਤਿਕ੍ਖਣੇ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਅਪਰਂ ਖਨ੍ਧਭਾਰਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਾਰਹਾਰੋਤਿ ਜਾਤੋ.

ਪੋਨੋਭਵਿਕਾਤਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਾ. ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਸਹਗਤਾਤਿ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗੇਨ ਸਹ ਏਕਤ੍ਤਮੇਵ ਗਤਾ. ਤਬ੍ਭਾਵਸਹਗਤਞ੍ਹਿ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਭਿਨਨ੍ਦਿਨੀਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਸੀਲਾਵ. ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਨਾਮ, ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਰਾਗੋ ਝਾਨਨਿਕਨ੍ਤਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋਤਿ ਅਯਂ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਨਾਮ, ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤੋ ਰਾਗੋ ਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾ ਨਾਮ. ਭਾਰਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਭਾਰਗਹਣਂ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਹਿ ਏਸ ਭਾਰਂ ਆਦਿਯਤਿ. ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧੋਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਆਗਮ੍ਮ ਤਣ੍ਹਾ ਅਸੇਸਤੋ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਚਜਿਯਤਿ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਮਾਲਯੋ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਾਲਯੋ ਵਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਏਤਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤਿ. ਸਮੂਲਂ ਤਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਮੂਲਂ ਨਾਮ. ਅਬ੍ਬੁਯ੍ਹਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਤਂ ਸਮੂਲਕਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ. ਨਿਚ੍ਛਾਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਪਰਿਞ੍ਞਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩. ਦੁਤਿਯੇ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਤਿ ਪਰਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬੇ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪਰਿਞ੍ਞਂ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰਾਗਕ੍ਖਯੋਤਿਆਦਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਅਭਿਜਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪. ਤਤਿਯੇ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਇਮਿਨਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ ਕਥਿਤਾ, ਦੁਤਿਯਪਦੇਨ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ, ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥੇਹਿ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਕਥਿਤਾਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪-੯. ਛਨ੍ਦਰਾਗਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੨੫-੩੦. ਚਤੁਤ੍ਥਾਦੀਨਿ ਧਾਤੁਸਂਯੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠਸਤ੍ਤਮੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ, ਅਟ੍ਠਮਨਵਮੇਸੁ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਂ. ਚਤੁਤ੍ਥਾਦੀਨਿ.

੧੦. ਅਘਮੂਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੧. ਦਸਮੇ ਅਘਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਕਥਿਤਂ. ਦਸਮਂ.

੧੧. ਪਭਙ੍ਗੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੨. ਏਕਾਦਸਮੇ ਪਭਙ੍ਗੁਨ੍ਤਿ ਪਭਿਜ੍ਜਨਸਭਾਵਂ. ਏਵਮਿਧ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ. ਏਕਾਦਸਮਂ.

ਭਾਰਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.

੪. ਨਤੁਮ੍ਹਾਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਨਤੁਮ੍ਹਾਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੩. ਨਤੁਮ੍ਹਾਕਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਪਜਹਥਾਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਜਹਥ. ਤਿਣਾਦੀਸੁ ਤਿਣਂ ਨਾਮ ਅਨ੍ਤੋਫੇਗ੍ਗੁ ਬਹਿਸਾਰਂ ਤਾਲਨਾਲ਼ਿਕੇਰਾਦਿ. ਕਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਂ ਬਹਿਫੇਗ੍ਗੁ ਖਦਿਰਸਾਲਸਾਕਪਨਸਾਦਿ. ਸਾਖਾ ਨਾਮ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਬਾਹਾ ਵਿਯ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ. ਪਲਾਸਂ ਨਾਮ ਤਾਲਨਾਲ਼ਿਕੇਰਪਣ੍ਣਾਦਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਨਤੁਮ੍ਹਾਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੪. ਦੁਤਿਯਂ ਵਿਨਾ ਉਪਮਾਯ ਬੁਜ੍ਝਨਕਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਅਞ੍ਞਤਰਭਿਕ੍ਖੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੫. ਤਤਿਯੇ ਰੂਪਞ੍ਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਯਦਿ ਰੂਪਂ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਸੁ ਯੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ਤਂ ਰੂਪਂ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਅਨੁਸਯੇਨ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਮੂਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਨ ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤੇਨ ਅਭੂਤੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਮੂਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੁਤਿਯਅਞ੍ਞਤਰਭਿਕ੍ਖੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੬. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਤਂ ਅਨੁਮੀਯਤੀਤਿ ਤਂ ਅਨੁਸਯਿਤਂ ਰੂਪਂ ਮਰਨ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ਅਨੁਮਰਤਿ. ਨ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਅਨੁਮੀਯਤੀਤਿ ਯਂ ਰੂਪਂ ਯੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ਅਨੁਮਰਤਿ. ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਮੂਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਨ੍ਤਿ ਕਰਣਵਚਨਮੇਤਂ, ਯੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ਅਨੁਮੀਯਤਿ, ਤੇਨ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਮੂਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫-੬. ਆਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੩੭-੩੮. ਪਞ੍ਚਮੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਧਰਮਾਨਸ੍ਸ ਜੀਵਮਾਨਸ੍ਸ ਜਰਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਠਿਤੀਤਿ ਹਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਅਨੁਪਾਲਨਾਯ ਨਾਮਂ. ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਜਰਾਯ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਜਾਤਿ ਅਕ੍ਖਾਤੋ, ਭਙ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਵਯੋਤਿ ਚ;

ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਜਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਠਿਤੀ ਚ ਅਨੁਪਾਲਨਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਜਰਾਭਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੪੭).

ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਤਂ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਨ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਨ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਵਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਨਾਪਿ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵਿਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਨ ਚ ਗਾਵੀਯੇਵ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਨ ਗਾਵੀ, ਨਾਪਿ ਗਾਵਿਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਨਾਪਿ ਲਕ੍ਖਣਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਗਾਵਿਂ, ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਨ ਗਾਵੀ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਾਰੋਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦੋਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੋਪਿ ਜਰਾਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਾਰੋਪਿ ਤਂਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਖਣੋ ਨਾਮ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਚ ‘ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਵਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਠਿਤਾਯ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਥਿਕ੍ਖਣਂ ਉਪਾਦਾਯ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ –

‘‘ਅਤ੍ਥਿਤਾ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਠਿਤਿ ਨਾਮ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ;

ਤਸ੍ਸੇਵ ਭੇਦੋ ਮਰਣਂ, ਸਬ੍ਬਦਾ ਸਬ੍ਬਪਾਣਿਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਾਯ ਆਚਰਿਯਗਾਥਾਯ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਠਾਨਂ ਠਿਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਚਰਿਯਮਤਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਪਟਿਬਾਹੇਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਮੇਵ ਪਮਾਣਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਛਟ੍ਠਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠਾਨਿ.

੭-੧੦. ਅਨੁਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੩੯-੪੨. ਸਤ੍ਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਨਵਨ੍ਨਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਧਮ੍ਮਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਅਯਮਨੁਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਯਂ ਅਨੁਲੋਮਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਬਹੁਲੋਤਿ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨਬਹੁਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ. ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਮਗ੍ਗੋਵ ਕਥਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਤੀਸੁ. ਇਧ ਪਨ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਅਨਿਯਮਿਤਾ, ਤੇਸੁ ਨਿਯਮਿਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧਾਪਿ ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਯਮਿਤਵਸੇਨੇਵ ਨਿਯਮੇਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਤੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਵਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਪਰਿਜਾਨਿਤੁਂ ਵਾਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਾਦੀਨਿ.

ਨਤੁਮ੍ਹਾਕਵਗ੍ਗੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.

੫. ਅਤ੍ਤਦੀਪਵਗ੍ਗੋ

੧. ਅਤ੍ਤਦੀਪਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੩. ਅਤ੍ਤਦੀਪਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਅਤ੍ਤਦੀਪਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦੀਪਂ ਤਾਣਂ ਲੇਣਂ ਗਤਿਂ ਪਰਾਯਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਸਰਣਾਤਿ ਇਦਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਅਨਞ੍ਞਸਰਣਾਤਿ ਇਦਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਰਣਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਂ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਰਣਂ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਾਯਾਮੇਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਸਿਜ੍ਝਨਤੋ, ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਾਥੋ,

ਕੋ ਹਿ ਨਾਥੋ ਪਰੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੬੦);

ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨਞ੍ਞਸਰਣਾ’’ਤਿ. ਕੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਾ ਨਾਮ? ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਧਮ੍ਮਦੀਪਾ ਧਮ੍ਮਸਰਣਾ ਅਨਞ੍ਞਸਰਣਾ’’ਤਿ. ਯੋਨੀਤਿ ਕਾਰਣਂ – ‘‘ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੨੭) ਵਿਯ. ਕਿਂਪਹੋਤਿਕਾਤਿ ਕਿਂਪਭੁਤਿਕਾ, ਕੁਤੋ ਪਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ? ਰੂਪਸ੍ਸ ਤ੍ਵੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਤੇਸਂਯੇਵ ਸੋਕਾਦੀਨਂ ਪਹਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਨ ਗਹਤਿ. ਤਦਙ੍ਗਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਙ੍ਗੇਨ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੁਤਤ੍ਤਾ ਤਦਙ੍ਗਨਿਬ੍ਬੁਤੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵ ਕਥਿਤਾ. ਪਠਮਂ.

੨. ਪਟਿਪਦਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੪. ਦੁਤਿਯੇ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਗਾਮਿਨੀ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਾਯੋ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਮੁਦਯਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਨਾਮ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਗਾਮਿਨੀ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚਤੁਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ‘‘ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਂ ਕਥਿਤਂ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਅਨਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੫. ਤਤਿਯੇ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਆਸਵੇਹੀਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਹਿ ਆਸਵੇਹਿ ਅਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਰੂਪਧਾਤੁਯਾਤਿਆਦਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਹ ਫਲੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਭਾਵੇਨ ਠਿਤਂ. ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਪਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਂ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀਤਿ ਸਯਮੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੁਤਿਯਅਨਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੬. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਯੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਂ ਅਨੁਗਤਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਯੋਤਿ ਅਪਰਨ੍ਤਂ ਅਨੁਗਤਾ ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਥਾਮਸੋ ਪਰਾਮਾਸੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਥਾਮਸੋ ਚੇਵ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੋ ਚ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਠਮਮਗ੍ਗੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਇਦਾਨਿ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗੇ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਰੂਪਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਅਥ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਨਾਮ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਏਵ ਪਹੀਨਾ, ਇਦਂ ਪਨ ਉਪਰਿ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੭. ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਗਾਹਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਗਾਹਵਸੇਨ ਏਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ. ਇਤਿ ਅਯਞ੍ਚੇਵ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਇਤਿ ਅਯਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਚਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਅਯਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਪਞ੍ਚਤ੍ਤਯਂ ਅਵਿਗਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਲੇਸਜਾਤੇ ਸਤਿ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ.

ਅਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨੋਤਿ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਮਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਧਾਤੂਤਿ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜੇਨਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਫਸ੍ਸਤੋ ਜਾਤੇਨ. ਅਪਿਚ ਮਨੋਤਿ ਭਵਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁ, ਆਵਜ੍ਜਨਕ੍ਖਣੇ ਕਿਰਿਯਮਨੋਧਾਤੁ. ਧਮ੍ਮਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਵ. ਅਸ੍ਮੀਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਅਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ. ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ. ਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਸਸ੍ਸਤਮੇਵ ਭਜਨ੍ਤਿ. ਅਥੇਤ੍ਥਾਤਿ ਅਥ ਤੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨ ਠਿਤੇਸੁ ਏਤੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਹੀਯਤੀਤਿ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਭੂਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਹੀਯਤਿ. ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਯੋ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਞ੍ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਏਕੋ ਸਨ੍ਧਿ, ਵਿਪਾਕਮਨਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਕ੍ਖਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਞ੍ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰੇ ਏਕੋ ਸਨ੍ਧੀਤਿ. ਇਤਿ ਤਯੋ ਪਪਞ੍ਚਾ ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਮਨਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਖਨ੍ਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮. ਛਟ੍ਠੇ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਾਮਾਵਚਰੋ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਚਤੁਭੂਮਕਾ. ਸਾਸਵਨ੍ਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ. ਉਪਾਦਾਨਿਯਨ੍ਤਿ ਤਥੇਵ ਚ ਉਪਾਦਾਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ. ਵਚਨਤ੍ਥੋ ਪਨੇਤ੍ਥ – ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਸਹ ਆਸਵੇਹੀਤਿ ਸਾਸਵਂ. ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਾਨਿਯਂ. ਇਧਾਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਾਮਾਵਚਰੋ, ਅਵਸੇਸਾ ਤੇਭੂਮਕਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਪਵਿਟ੍ਠਂ, ਸਾਸਵਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ. ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਸਾਸਵਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਨਾਸਵਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇ ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਪਵਿਟ੍ਠਾ, ਤੇਭੂਮਕਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਾਸਵਟ੍ਠੇਨ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਪਵਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭-੮. ਸੋਣਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੪੯-੫੦. ਸਤ੍ਤਮੇ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਉਤ੍ਤਮੋ ਅਹਮਸ੍ਮਿ. ਕਿਮਞ੍ਞਤ੍ਰ ਯਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਾਤਿ ਯਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਂ ਭਵੇਯ੍ਯ? ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਅਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਤੇ ਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਵਜਿਰਭੇਦਦੇਸਨਂ ਆਰਭਨ੍ਤੋ ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ ਸੋਣੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਟ੍ਠਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਸਤ੍ਤਮਅਟ੍ਠਮਾਨਿ.

੯-੧੦. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੫੧-੫੨. ਨਵਮਦਸਮੇਸੁ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ, ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋਤਿ ਇਦਂ ਨਨ੍ਦੀਤਿ ਵਾ ਰਾਗੋਤਿ ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਿਨ੍ਨਾਨਾਕਰਣਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਿਂ ਪਜਹਤਿ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ ਇਧ ਮਗ੍ਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਫਲਂ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਦਸਮਾਨਿ.

ਅਤ੍ਤਦੀਪਵਗ੍ਗੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.

ਮੂਲਪਣ੍ਣਾਸਕੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.

੬. ਉਪਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਉਪਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੩. ਉਪਯਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਉਪਯੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਉਪਗਤੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਂ ਜਵਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਕਡ੍ਢਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਵੁਦ੍ਧਿਆਦੀਨਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਯਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਹਣੇ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਵੋਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਕਡ੍ਢਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵੋਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ. ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਾਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਦਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ. ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਚ੍ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ. ਪਠਮਂ.

੨. ਬੀਜਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੪. ਦੁਤਿਯੇ ਬੀਜਜਾਤਾਨੀਤਿ ਬੀਜਾਨਿ. ਮੂਲਬੀਜਨ੍ਤਿ ਵਚਂ ਵਚਤ੍ਤਂ ਹਲਿਦ੍ਦਂ ਸਿਙ੍ਗਿਵੇਰਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਖਨ੍ਧਬੀਜਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਨਿਗ੍ਰੋਧੋਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਫਲੁਬੀਜਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਛੁ ਵੇਲ਼ੁ ਨਲ਼ੋਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਅਗ੍ਗਬੀਜਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਜੁਕਂ ਫਣਿਜ੍ਜਕਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਬੀਜਬੀਜਨ੍ਤਿ ਸਾਲਿਵੀਹਿਆਦਿ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਣਞ੍ਚੇਵ ਮੁਗ੍ਗਮਾਸਾਦਿ ਅਪਰਣ੍ਣਞ੍ਚ. ਅਖਣ੍ਡਾਨੀਤਿ ਅਭਿਨ੍ਨਾਨਿ. ਭਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਬੀਜਂ ਬੀਜਤ੍ਥਾਯ ਨ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ. ਅਪੂਤਿਕਾਨੀਤਿ ਉਦਕਤੇਮਨੇਨ ਅਪੂਤਿਕਾਨਿ. ਪੂਤਿਬੀਜਞ੍ਹਿ ਬੀਜਤ੍ਥਾਯ ਨ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ. ਅਵਾਤਾਤਪਹਤਾਨੀਤਿ ਵਾਤੇਨ ਚ ਆਤਪੇਨ ਚ ਨ ਹਤਾਨਿ, ਨਿਰੋਜਤਂ ਨ ਪਾਪਿਤਾਨਿ. ਨਿਰੋਜਞ੍ਹਿ ਕਸਟਂ ਬੀਜਂ ਬੀਜਤ੍ਥਾਯ ਨ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ. ਸਾਰਾਦਾਨੀਤਿ ਗਹਿਤਸਾਰਾਨਿ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਸਾਰਾਨਿ. ਨਿਸ੍ਸਾਰਞ੍ਹਿ ਬੀਜਂ ਬੀਜਤ੍ਥਾਯ ਨ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ. ਸੁਖਸਯਿਤਾਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਕੋਟ੍ਠੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਸੁਖਂ ਸਯਿਤਾਨਿ. ਪਥਵੀਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਪਥਵੀ. ਆਪੋਤਿ ਉਪਰਿਸ੍ਨੇਹਨਆਪੋ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ. ਤੇ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਭੂਤਤ੍ਤਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁਸਦਿਸਾ. ਨਨ੍ਦਿਰਾਗੋ ਸਿਨੇਹਨਟ੍ਠੇਨ ਆਪੋਧਾਤੁਸਦਿਸੋ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਾਹਾਰਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਬੀਜਂ ਵਿਯ ਪਥਵਿਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਥਵਿਯਂ ਵਿਰੁਹਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਉਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੫. ਤਤਿਯੇ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸੀਤਿ ਬਲਵਸੋਮਨਸ੍ਸਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਹਰਿ. ਕਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਨੇਸ ਭਗਵਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ. ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਂ. ਕਥਂ? ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ, ‘‘ਤਯੋਮੇ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਾ – ਦਾਨੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਸੀਲੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਭਾਵਨੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਚਾ’’ਤਿ. ਤੇਸੁ ਦਾਨਸੀਲੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਦੁਬ੍ਬਲਾ, ਭਾਵਨੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਬਲਵਾ. ਦਾਨਸੀਲੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹਿ ਤਯੋ ਮਗ੍ਗੇ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ਪਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਭਾਵਨੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੇਤਿ. ਇਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲੂਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਛੇਤ੍ਵਾ ਤੀਣਿ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ‘‘ਅਹੋ ਸਾਸਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਉਦਪਾਦਿ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਦੁਬ੍ਬਲੂਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਘਟਮਾਨੋ ਤੀਣਿ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸਾਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਂ ਮਿਲਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ – ਸੋ ਕਿਰ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਕਮ੍ਮੇਨ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਪਾਸਸਤਞ੍ਚੇਵ ਅਦੂਹਲਸਤਞ੍ਚ ਯੋਜੇਸਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਅਙ੍ਗਾਰਪਕ੍ਕਮਂਸਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਸਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਪਿਪਾਸਾਭਿਭੂਤੋ ਏਕਸ੍ਸ ਅਰਞ੍ਞਵਾਸਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਠਿਤਂ ਪਾਨੀਯਘਟਂ ਵਿਵਰਿ, ਹਤ੍ਥਤੇਮਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਨਾਦ੍ਦਸ. ਸੋ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੁਮ੍ਹੇ ਗਹਪਤਿਕੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੁਪਥ, ਪਾਨੀਯਘਟੇ ਅਞ੍ਜਲਿਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਨ ਠਪੇਥ, ਨ ਯੁਤ੍ਤਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਮਯਾ ਪਾਨੀਯਘਟੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ? ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਘਟਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਾਨੀਯਸਙ੍ਖਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਪੂਰਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਵਂ ਪੂਰਿਤਘਟੋ ਨਾਮ ਮਮ ਕਮ੍ਮਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਤ੍ਤਕਪਾਲੋ ਵਿਯ ਜਾਤੋ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਨਾਗਤੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ਸਂਵਿਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੋ ਧਨੁਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜੇਥ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ਤਚਪਞ੍ਚਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ.

ਤਸ੍ਸ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬਹੂਨਂ ਮਿਗਸੂਕਰਾਨਂ ਮਾਰਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਪਾਸਅਦੂਹਲਾਨਞ੍ਚ ਯੋਜਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਸਰੀਰੇ ਦਾਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕੂਟਗੋਣੋ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਵੀਥਿਂ ਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ‘‘ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ? ਅਨਭਿਰਤਿਯਾ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਥੇਰੋ ‘‘ਹਤ੍ਥਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਦੁਮ੍ਬਰਾਦਯੋ ਅਲ੍ਲਰੁਕ੍ਖੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਰਾਸਿਂ ਕਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਦਾਨਿ ਕਿਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ? ਝਾਪੇਹਿ ਨਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਅਗ੍ਗਿਂ ਦਤ੍ਵਾ ਝਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਸਕ੍ਕੋਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਅਪੇਹੀ’’ਤਿ ਪਥਵਿਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵੀਚਿਤੋ ਖਜ੍ਜੋਪਨਕਮਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਕ੍ਖਿਪਿ. ਸੋ ਤਾਵ ਮਹਨ੍ਤਂ ਰਾਸਿਂ ਸੁਕ੍ਖਪਣ੍ਣਂ ਵਿਯ ਖਣੇਨ ਝਾਪੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਥੇਰੋ ਅਵੀਚਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਚੇ ਵਿਬ੍ਭਮਿਸ੍ਸਸਿ, ਏਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ ਸਂਵੇਗਂ ਜਨੇਸਿ. ਸੋ ਅਵੀਚਿਦਸ੍ਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਵੇਧਮਾਨੋ ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਆਮਾਵੁਸੋਤਿ. ਭਨ੍ਤੇ, ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਮਿਲਕੋ ਅਤ੍ਤਮੋਕ੍ਖਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਥਾਤਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ ਘਟੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਪਟਿਵਤ੍ਤਂ ਪੂਰੇਤਿ, ਨਿਦ੍ਦਾਯ ਬਾਧਯਮਾਨਾਯ ਤਿਨ੍ਤਂ ਪਲਾਲਂ ਸੀਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇ ਸੋਣ੍ਡਿਯਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਾਨੀਯਂ ਪਰਿਸ੍ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਘਟਂ ਊਰੁਮ੍ਹਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਕਮਣਿਕਾਨਂ ਪਚ੍ਛੇਦਂ ਆਗਮਯਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰੋ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਇਮਂ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਦੇਤਿ –

‘‘ਉਟ੍ਠਾਨਵਤੋ ਸਤੀਮਤੋ,

ਸੁਚਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਸਮ੍ਮਕਾਰਿਨੋ;

ਸਞ੍ਞਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਜੀਵਿਨੋ,

ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਸੋਭਿਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੨੪);

ਸੋ ਚਤੁਪ੍ਪਦਿਕਮ੍ਪਿ ਤਂ ਗਾਥਂ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਵ ਉਪਨੇਸਿ – ‘‘ਉਟ੍ਠਾਨਵਤਾ ਨਾਮ ਮਾਦਿਸੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਤਿਮਤਾਪਿ ਮਾਦਿਸੇਨੇਵ…ਪੇ… ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੇਨਪਿ ਮਾਦਿਸੇਨੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਤਂ ਗਾਥਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਦਵਾਰੇ ਠਿਤੋ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ –

‘‘ਅਲ੍ਲਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਾਹਂ, ਸੀਸੇਨਾਦਾਯ ਚਙ੍ਕਮਿਂ;

ਪਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਤਤਿਯਂ ਠਾਨਂ, ਏਤ੍ਥ ਮੇ ਨਤ੍ਥਿ ਸਂਸਯੋ’’ਤਿ. –

ਇਮਂ ਉਦਾਨਗਾਥਂ ਆਹ. ਏਵਂ ਦੁਬ੍ਬਲੂਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਠਿਤੋ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤੀਣਿ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਨੋ ਚਸ੍ਸਂ, ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ, ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ, ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨੋ ਚਸ੍ਸਂ, ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾਤਿ ਸਚੇ ਅਹਂ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਂ, ਮਮ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋਪਿ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਸਚੇ ਵਾ ਪਨ ਮੇ ਅਤੀਤੇ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ, ਇਦਂ ਮੇ ਏਤਰਹਿ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਨਾਭਵਿਸ੍ਸ, ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਤਥਾ ਪਰਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਥਾ ਮੇ ਆਯਤਿਂ ਖਨ੍ਧਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਕਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਆਯਤਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨਾਮ ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋਤਿ ਏਵਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦੁਬ੍ਬਲੂਪਨਿਸ੍ਸਯੇ ਠਿਤੋ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਤਿ ਏਵਂ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਂ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਉਦਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤੇ. ਰੂਪਂ ਵਿਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਰੂਪਂ ਭਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ. ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਭਵਾਤਿ ਵਿਭਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਹਵਿਪਸ੍ਸਨੇਨ. ਸਹਵਿਪਸ੍ਸਨਕਾ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਵਿਭਵਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯੇਵ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਛਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ?

ਇਦਾਨਿ ਉਪਰਿ ਮਗ੍ਗਫਲਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਨ੍ਤਰਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਅਨਨ੍ਤਰਾਨਿ ਆਸਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਦੂਰਾਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਨਾਮ, ਫਲਸ੍ਸ ਦੂਰਾਨਨ੍ਤਰਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਤੋ ਕਥਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਨ੍ਤਰਾ ‘ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੋ’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਅਤਸਿਤਾਯੇਤਿ ਅਤਸਿਤਬ੍ਬੇ ਅਭਾਯਿਤਬ੍ਬੇ ਠਾਨਮ੍ਹਿ. ਤਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਭਯਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਾਸੋ ਹੇਸੋਤਿ ਯਾ ਏਸਾ ‘‘ਨੋ ਚਸ੍ਸਂ, ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦੁਬ੍ਬਲਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਸਾ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਸਿਨੇਹਂ ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸੁਤਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਤਾਸੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਹਿ ‘‘ਇਦਾਨਾਹਂ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਦਾਨਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਪਾਤੇ ਪਤਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਪਸ੍ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਿਯ. ਲੋਹਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਕਿਰ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰੋ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਹਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਅਥ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਠਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਸੋ ਪਪਾਤੇ ਪਤਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟਦ੍ਵਾਰੇਨ ਤਤੋ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਗੇਹਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ, ਪੁਤ੍ਤਂ ਉਰੇ ਸਯਾਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਤਾਤ, ਸਕ੍ਯਸਮਯਂ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਮਨਮ੍ਹਿ ਨਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਨ ਹੇਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਾਸੋਤਿ ਏਸਾ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸੁਤਵਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਨ ਤਾਸੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਹੋਤਿ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.