੪. ਨਤੁਮ੍ਹਾਕਵਗ੍ਗੋ

੧. ਨਤੁਮ੍ਹਾਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੩. ਨਤੁਮ੍ਹਾਕਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਪਜਹਥਾਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਜਹਥ. ਤਿਣਾਦੀਸੁ ਤਿਣਂ ਨਾਮ ਅਨ੍ਤੋਫੇਗ੍ਗੁ ਬਹਿਸਾਰਂ ਤਾਲਨਾਲ਼ਿਕੇਰਾਦਿ. ਕਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਅਨ੍ਤੋਸਾਰਂ ਬਹਿਫੇਗ੍ਗੁ ਖਦਿਰਸਾਲਸਾਕਪਨਸਾਦਿ. ਸਾਖਾ ਨਾਮ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਬਾਹਾ ਵਿਯ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ. ਪਲਾਸਂ ਨਾਮ ਤਾਲਨਾਲ਼ਿਕੇਰਪਣ੍ਣਾਦਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਨਤੁਮ੍ਹਾਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੪. ਦੁਤਿਯਂ ਵਿਨਾ ਉਪਮਾਯ ਬੁਜ੍ਝਨਕਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਅਞ੍ਞਤਰਭਿਕ੍ਖੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੫. ਤਤਿਯੇ ਰੂਪਞ੍ਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਯਦਿ ਰੂਪਂ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਸੁ ਯੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ਤਂ ਰੂਪਂ ਅਨੁਸੇਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਅਨੁਸਯੇਨ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਮੂਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਨ ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤੇਨ ਅਭੂਤੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਮੂਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੁਤਿਯਅਞ੍ਞਤਰਭਿਕ੍ਖੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੩੬. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਤਂ ਅਨੁਮੀਯਤੀਤਿ ਤਂ ਅਨੁਸਯਿਤਂ ਰੂਪਂ ਮਰਨ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ਅਨੁਮਰਤਿ. ਨ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਅਨੁਮੀਯਤੀਤਿ ਯਂ ਰੂਪਂ ਯੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ਅਨੁਮਰਤਿ. ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਮੂਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਨ੍ਤਿ ਕਰਣਵਚਨਮੇਤਂ, ਯੇਨ ਅਨੁਸਯੇਨ ਅਨੁਮੀਯਤਿ, ਤੇਨ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਮੂਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫-੬. ਆਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੩੭-੩੮. ਪਞ੍ਚਮੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਧਰਮਾਨਸ੍ਸ ਜੀਵਮਾਨਸ੍ਸ ਜਰਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਠਿਤੀਤਿ ਹਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਅਨੁਪਾਲਨਾਯ ਨਾਮਂ. ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਜਰਾਯ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਜਾਤਿ ਅਕ੍ਖਾਤੋ, ਭਙ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਵਯੋਤਿ ਚ;

ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਜਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਠਿਤੀ ਚ ਅਨੁਪਾਲਨਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਜਰਾਭਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਯਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੪੭).

ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਤਂ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਨ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਨ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਵਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਨਾਪਿ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵਿਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਨ ਚ ਗਾਵੀਯੇਵ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਲਕ੍ਖਣਮੇਵ ਨ ਗਾਵੀ, ਨਾਪਿ ਗਾਵਿਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਨਾਪਿ ਲਕ੍ਖਣਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਗਾਵਿਂ, ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਨ ਗਾਵੀ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਾਰੋਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਉਪ੍ਪਾਦੋਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੋਪਿ ਜਰਾਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਾਰੋਪਿ ਤਂਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਖਣੋ ਨਾਮ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਚ ‘ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਵਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਠਿਤਾਯ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਥਿਕ੍ਖਣਂ ਉਪਾਦਾਯ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ –

‘‘ਅਤ੍ਥਿਤਾ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਠਿਤਿ ਨਾਮ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ;

ਤਸ੍ਸੇਵ ਭੇਦੋ ਮਰਣਂ, ਸਬ੍ਬਦਾ ਸਬ੍ਬਪਾਣਿਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਾਯ ਆਚਰਿਯਗਾਥਾਯ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਠਾਨਂ ਠਿਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਚਰਿਯਮਤਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਪਟਿਬਾਹੇਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਮੇਵ ਪਮਾਣਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਛਟ੍ਠਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਪਞ੍ਚਮਛਟ੍ਠਾਨਿ.

੭-੧੦. ਅਨੁਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੩੯-੪੨. ਸਤ੍ਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਨਵਨ੍ਨਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਧਮ੍ਮਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਅਯਮਨੁਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਯਂ ਅਨੁਲੋਮਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਬਹੁਲੋਤਿ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨਬਹੁਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ. ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਮਗ੍ਗੋਵ ਕਥਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਤੀਸੁ. ਇਧ ਪਨ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਅਨਿਯਮਿਤਾ, ਤੇਸੁ ਨਿਯਮਿਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧਾਪਿ ਸਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਯਮਿਤਵਸੇਨੇਵ ਨਿਯਮੇਤਬ੍ਬਾ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਤੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਵਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਪਰਿਜਾਨਿਤੁਂ ਵਾਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਾਦੀਨਿ.

ਨਤੁਮ੍ਹਾਕਵਗ੍ਗੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.