੫. ਚਙ੍ਕਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੯੯. ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਸ੍ਸਥ ਨੋਤਿ ਪਸ੍ਸਥ ਨੁ. ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇਤਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੮੯) ਮਹਾਪਞ੍ਞੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਖਨ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਆਯਤਨਨ੍ਤਰਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਹਤਂ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਪਥਵਿਂ ਪਤ੍ਥਰੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਿਨੇਰੁਪਾਦਤੋ ਵਾਲਿਕਂ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਪਬ੍ਬਤਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਿਨੇਰੁਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਆਕਾਸਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਉਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਥੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ.

ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ’’ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਥੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾ’’ਤਿ.

ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧੁਤਵਾਦਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ’’ਤਿ ਧੁਤਵਾਦੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਧੁਤਙ੍ਗਪਰਿਹਾਰਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਸਮੋਧਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਭੇਦਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਧੁਤਵਾਦਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਤਥੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਧੁਤਵਾਦਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੯੨) ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਤਥੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਥੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾ’’ਤਿ.

ਪੁਣ੍ਣਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਪੁਣ੍ਣੋ ਮਨ੍ਤਾਣਿਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੯੬) ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਕਥਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਗਮ੍ਭੀਰੁਤ੍ਤਾਨਵਿਚਿਤ੍ਰਕਥਾਦੀਸੁ ਤਂ ਤਂ ਆਕਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੇਨ ਨਾਮ ਆਦਿਤੋ ਪਰਿਸਂ ਵਣ੍ਣੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਮਜ੍ਝੇ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ, ਅਨ੍ਤੇ ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਕੂਟਂ ਗਣ੍ਹਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਂ ਤਂ ਧਮ੍ਮਕਥਾਨਯਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾ’’ਤਿ.

ਉਪਾਲਿਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਿਨਯਧਰਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਉਪਾਲੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੨੮) ਵਿਨਯਧਰੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਗਰੁਕਲਹੁਕਂ ਸਤੇਕਿਚ੍ਛਅਤੇਕਿਚ੍ਛਂ ਆਪਤ੍ਤਾਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਿਨਯਧਰਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਤਥੇਵ ਕਥੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਨਯਧਰਾ’’ਤਿ.

ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਆਨਨ੍ਦੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੨੩) ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਦਸਵਿਧਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਬੁਦ੍ਧਿਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ‘‘ਇਦਂ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਏਵਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਕਥੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ’’ਤਿ.

ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪਨ ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਇਚ੍ਛਾਪਕਤੋ, ਤੇਨ ਨਂ ‘‘ਕੁਲਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਪਰਿਹਾਰਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕਂ ਕੋਹਞ੍ਞਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪਾਪਿਚ੍ਛਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਤਂ ਤਂ ਨਿਯਾਮਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਾ’’ਤਿ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤੇ ਅਵਿਦੂਰੇ ਚਙ੍ਕਮਿਂਸੂਤਿ. ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਅਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਕਾਤੁਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਆਰਕ੍ਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ. ਅਥ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਮਾ ਚਙ੍ਕਮੀਤਿ? ‘‘ਅਕਾਰਕੋ ਅਯਂ, ਯਦਿ ਕਾਰਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਇਧ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਤਦੋਸਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਤ੍ਥਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਅਨਤ੍ਥਂ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਭਗਵਤੋ ਵਾ ਆਰਕ੍ਖਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੪੧). ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਨ ਸਤ੍ਥਰਿ ਗਾਰਵੇਨ ਆਗਤਾ. ਤੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਪੇਸਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.