੩. ਧਾਤੁਸਂਯੁਤ੍ਤਂ
੧. ਨਾਨਤ੍ਤਵਗ੍ਗੋ
੧.ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੫. ਧਾਤੁਸਂਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਟ੍ਠਸੁਞ੍ਞਤਟ੍ਠਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਧਾਤੂਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਾਨਾਸਭਾਵੋ ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ. ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੂਤਿਆਦੀਸੁ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੋ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ, ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਰੂਪਧਾਤੁ, ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਸੋਤਪਸਾਦੋ ਸੋਤਧਾਤੁ, ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਦ੍ਦਧਾਤੁ, ਸੋਤਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਘਾਨਪਸਾਦੋ ਘਾਨਧਾਤੁ, ਗਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ ਗਨ੍ਧਧਾਤੁ, ਘਾਨਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਜਿਵ੍ਹਾਪਸਾਦੋ ਜਿਵ੍ਹਾਧਾਤੁ, ਰਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਰਸਧਾਤੁ, ਜਿਵ੍ਹਾਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਕਾਯਪਸਾਦੋ ਕਾਯਧਾਤੁ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਧਾਤੁ, ਕਾਯਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਮਨੋਧਾਤੁਯੋ ਮਨੋਧਾਤੁ, ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ਸੁਖੁਮਰੂਪਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੋਲ਼ਸ ਧਾਤੁਯੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਅਵਸਾਨੇ ਦ੍ਵੇ ਚਤੁਭੂਮਿਕਾਤਿ. ਪਠਮਂ.
੨. ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੬. ਦੁਤਿਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਸਭਾਵੋ ਫਸ੍ਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਠਮਜਵਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ. ਮਨੋਧਾਤੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਂ ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਠਮਜਵਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਤਿਯਂ.
੩. ਨੋਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੭. ਤਤਿਯੇ ਨੋ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਮਨੋਧਾਤੂਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਪਠਮਜਵਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਆਵਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਾਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਤਿਯਂ.
੪. ਵੇਦਨਾਨਾਨਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੮. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਮਨੋਧਾਤੁਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਵੇਦਨਾ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਫਾਸੁਕਤ੍ਥਂ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਵੇਦਨਮੇਵ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਠਮਜਵਨਵੇਦਨਾ, ਪਠਮਜਵਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦੁਤਿਯਜਵਨਵੇਦਨਾਤਿ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.
੫. ਦੁਤਿਯਵੇਦਨਾਨਾਨਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੯. ਪਞ੍ਚਮੇ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਵ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ. ਇਤਿ ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਮਨੋਧਾਤੁਂ ਮਨੋਧਾਤੂਤਿ ਅਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਂ ਮਨੋਧਾਤੂਤਿ ਗਹਿਤਂ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਚੇਤਾਨਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਕਥਿਤੇ ਬੁਜ੍ਝਨਕਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਦੇਸਿਤਾਨਿ. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਞ੍ਚਮਂ.
੬. ਬਾਹਿਰਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯੦. ਛਟ੍ਠੇ ਪਨ ਪਞ੍ਚ ਧਾਤੁਯੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾ, ਧਮ੍ਮਧਾਤੁ ਚਤੁਭੂਮਿਕਾਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.
੭. ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯੧. ਸਤ੍ਤਮੇ ਰੂਪਧਾਤੂਤਿ ਆਪਾਥੇ ਪਤਿਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਸਾਟਕਵੇਠਨਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾ. ਰੂਪਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਰੂਪਚ੍ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਰੂਪੇ ਛਨ੍ਦਿਕਤਟ੍ਠੇਨ ਛਨ੍ਦੋ. ਰੂਪਪਰਿਲ਼ਾਹੋਤਿ ਰੂਪੇ ਅਨੁਡਹਨਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ. ਰੂਪਪਰਿਯੇਸਨਾਤਿ ਪਰਿਲ਼ਾਹੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਸਮ੍ਭਤ੍ਤੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਯੇਸਨਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਛਨ੍ਦਾ ਏਕਜਵਨਵਾਰੇਪਿ ਨਾਨਾਜਵਨਵਾਰੇਪਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਲ਼ਾਹਪਰਿਯੇਸਨਾ ਪਨ ਨਾਨਾਜਵਨਵਾਰੇਯੇਵ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਏਵਂ ਰੂਪਾਦਿਨਾਨਾਸਭਾਵਂ ਧਾਤੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਦਿਨਾਨਾਸਭਾਵਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਤ੍ਤਮਂ.
੮. ਨੋਪਰਿਯੇਸਨਾਨਾਨਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯੨. ਅਟ੍ਠਮੇ ਨੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯੇਸਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਧਮ੍ਮਪਰਿਲ਼ਾਹੋਤਿ ਏਵਂ ਆਗਤਂ ਪਟਿਸੇਧਮਤ੍ਤਮੇਵ ਨਾਨਂ. ਅਟ੍ਠਮਂ.
੯. ਬਾਹਿਰਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੯੩-੯੪. ਨਵਮੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸਞ੍ਞਾ. ਰੂਪਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤੀਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਰੂਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਤਦੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਫੁਸਮਾਨੋ ਫਸ੍ਸੋ. ਵੇਦਨਾਤਿ ਤਦੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਭਵਮਾਨਾ ਵੇਦਨਾ. ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਵ. ਰੂਪਲਾਭੋਤਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਂ ਸਹ ਤਣ੍ਹਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ‘‘ਰੂਪਲਾਭੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਨਯੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਪਰੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਰਮ੍ਮਣਮਿਸ੍ਸਕੋ ਹੋਤਿ – ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਤਿ ਇਮੇ ਤਾਵ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਧੁਵਪਰਿਭੋਗੇ ਨਿਬਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣੇ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨਿਬਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਹਿ ਇਟ੍ਠਂ ਕਨ੍ਤਂ ਮਨਾਪਂ ਪਿਯਂ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਨ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮਾਨਮ੍ਪਿ ਖੋਭੇਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.
ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਵਤ੍ਥੁ – ਏਕੋ ਕਿਰ ਅਮਚ੍ਚਪੁਤ੍ਤੋ ਗਾਮਿਯੇਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਗਾਮਮਜ੍ਝੇ ਠਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸਮਯੇ ਉਪਾਸਿਕਾ ਨਦਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤਾ ਧਾਤਿਗਣਪਰਿਵੁਤਾ ਗੇਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸੋ ਦੂਰਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕਮਾਤੁਗਾਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਭਣੇ ਜਾਨਾਹਿ, ਕਾ ਏਸਾ’’ਤਿ ਪੁਰਿਸਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਾਗਤੋ, ‘‘ਕਾ ਏਸਾ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਏਵਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਰਮ੍ਮਣਂ ਖੋਭੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਛਨ੍ਦੋ ਰੂਪਛਨ੍ਦੋ ਨਾਮ, ਤਦੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਰੂਪਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਨਾਮ, ਸਹਾਯੇ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਸਨਂ ਰੂਪਪਰਿਯੇਸਨਾ ਨਾਮ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਂ ਸਹ ਤਣ੍ਹਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਰੂਪਲਾਭੋ ਨਾਮ.
ਉਰੁਵਲ੍ਲਿਯਵਾਸੀ ਚੂਲ਼ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ – ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਗਵਤਾ ਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਮਜ੍ਝੇ ਗਹਿਤਾ, ਪਾਲ਼ਿਂ ਪਨ ਪਰਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਰੂਪਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਛਨ੍ਦੋ ਰੂਪਚ੍ਛਨ੍ਦੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਰੂਪਪਰਿਲ਼ਾਹੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਯੇਸਨਾ ਰੂਪਪਰਿਯੇਸਨਾ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਂ ਸਹ ਤਣ੍ਹਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਰੂਪਲਾਭੋ. ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਨ ਫੁਸਨਂ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਨੁਭਵਨਂ ਵੇਦਨਾ. ਰੂਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਰੂਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ. ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਅਵਿਭੂਤਵਾਰਂ ਨਾਮ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਞ੍ਹਿ ਸਾਣਿਪਾਕਾਰੇਹਿ ਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਤਿਣਪਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ‘‘ਉਪਡ੍ਢਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਮੇ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਓਲੋਕਯਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ ਰੂਪਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਯੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਛਨ੍ਦਾ ਏਕਜਵਨਵਾਰੇਪਿ ਨਾਨਾਜਵਨਵਾਰੇਪਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਲ਼ਾਹਪਰਿਯੇਸਨਾਲਾਭਾ ਨਾਨਾਜਵਨਵਾਰੇਯੇਵਾਤਿ. ਦਸਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵਾਤਿ. ਨਵਮਦਸਮਾਨਿ.
ਨਾਨਤ੍ਤਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.
੨. ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸਤ੍ਤਧਾਤੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯੫. ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਆਭਾਧਾਤੂਤਿ ਆਲੋਕਧਾਤੁ. ਆਲੋਕਸ੍ਸਪਿ ਆਲੋਕਕਸਿਣੇ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਸਹਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਏਤਂ ਨਾਮਂ. ਸੁਭਧਾਤੂਤਿ ਸੁਭਕਸਿਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਸਹਾਰਮ੍ਮਣਜ੍ਝਾਨਮੇਵ. ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਮੇਵ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਧਾਤੁ. ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧੋਵ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਧਾਤੁ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕੁਸਲਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਦੇਨ੍ਤੋ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ.
ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਹਿ ਆਲੋਕੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ, ਆਲੋਕੋਪਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇਨ. ਅਨ੍ਧਕਾਰੇਨ ਹਿ ਸੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਸੁਭਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਸੁਭਞ੍ਹਿ ਸੁਭੇਨ, ਸੁਭਞ੍ਚ ਅਸੁਭੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਅਸੁਭੇ ਸਤਿ ਸੁਭਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ. ਰੂਪਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹਿ ਸਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਰੂਪਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਧਾਤੁਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨਿਰੋਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਖਨ੍ਧਨਿਰੋਧਞ੍ਹਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਖਨ੍ਧਪਵਤ੍ਤਿਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋਵ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਕਥਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਕਥਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਕੀਦਿਸਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ? ਸਞ੍ਞਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇਨ ਸਞ੍ਞਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਞ੍ਞਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸੁਖੁਮਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਵਸਿਟ੍ਠਤਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨਿਰੋਧੋਵ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਠਮਂ.
੨. ਸਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯੬. ਦੁਤਿਯੇ ਸਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਮੇਤਂ, ਸਨਿਦਾਨੋ ਸਪਚ੍ਚਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਮਧਾਤੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋਪਿ ਕਾਮਧਾਤੁ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾਪਿ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਮ੍ਪਿ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਕਾਮਧਾਤੁ? ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਅਪ੍ਪਨਾ ਬ੍ਯਪ੍ਪਨਾ ਚੇਤਸੋ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁ. ਹੇਟ੍ਠਤੋ ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਤੋ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀ ਦੇਵੇ ਅਨ੍ਤੋਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਏਤ੍ਥਾਵਚਰਾ ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਾ ਰੂਪਾ ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਧਾਤੂ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੮੨).
ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਕਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ? ਕਾਮਧਾਤੁਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁਯੋ ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾ. ਤਾਸਂ ਪਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਵਿਸੁਂ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮਧਾਤੂਤਿ ਅਯਂ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਕਥਾ. ਅਯਮਿਧ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਇਮਂ ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਾਮਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਕਾਮਸਞ੍ਞਂ ਪਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਵਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕਾਮਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੀਹਿ ਠਾਨੇਹੀਤਿ ਤੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਮਿਚ੍ਛਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਯਾਥਾਵਪਟਿਪਦਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ.
ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋਪਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋਪਿ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ? ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ. ਦਸਸੁ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਰੋਧੋ ਕੋਪੋ ਪਕੋਪੋ…ਪੇ… ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੂ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੮੨).
ਇਮਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾਦਿਵਸੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋਪਿ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ ਵਿਹਿਂਸਾਪਿ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ? ਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ. ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਾਣਿਨਾ ਵਾ ਲੇਡ੍ਡੁਨਾ ਵਾ ਦਣ੍ਡੇਨ ਵਾ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੇਨ ਵਾ ਸਤ੍ਤੇ ਵਿਹੇਠੇਤਿ. ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਹੇਠਨਾ ਵਿਹੇਠਨਾ ਹਿਂਸਨਾ ਵਿਹਿਂਸਨਾ ਰੋਸਨਾ ਪਰੂਪਘਾਤੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੂ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੮੨).
ਇਮਂ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾਦਿਵਸੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਸਮਿਧਾਪਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਤਿਣਦਾਯੇਤਿ ਤਿਣਗਹਨੇ ਅਰਞ੍ਞੇ. ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਨ੍ਤਿ ਅਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਨਾਸਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਕ੍ਖਤਿਣਦਾਯੋ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤਿਣੁਕ੍ਕਾ ਵਿਯ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਞਾ, ਤਿਣਕਟ੍ਠਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਪਾਣਾ ਵਿਯ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਸੁਕ੍ਖਤਿਣਦਾਯੇ ਠਪਿਤਂ ਤਿਣੁਕ੍ਕਂ ਖਿਪ੍ਪਂ ਵਾਯਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਪਾਣਾ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਯੇ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਞਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਦਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨੇਹਿ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ.
ਵਿਸਮਗਤਨ੍ਤਿ ਰਾਗਵਿਸਮਾਦੀਨਿ ਅਨੁਗਤਂ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਞਂ. ਨ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਪਜਹਤੀਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਾਦਿਵਸੇਨ ਸੀਘਂ ਨਪ੍ਪਜਹਤਿ. ਨ ਵਿਨੋਦੇਤੀਤਿ ਨ ਨੀਹਰਤਿ. ਨ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤੀਤਿ ਭਙ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਵਸੇਸੇਨ੍ਤੋ ਨ ਵਿਗਤਨ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਨ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤੀਤਿ ਨ ਅਨੁਅਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਨ – ਕਾਰੋ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾਤਿ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ.
ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕੋਪਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁ? ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੂ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੮੨).
ਇਧਾਪਿ ਦੁਵਿਧਾ ਕਥਾ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁਗ੍ਗਹਣੇਨ ਹਿ ਇਤਰਾਪਿ ਦ੍ਵੇ ਧਾਤੁਯੋ ਗਹਣਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਾ. ਤਾ ਪਨ ਧਾਤੁਯੋ ਵਿਸੁਂ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਤਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾ ਸਬ੍ਬਕੁਸਲਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੂਤਿ ਅਯਂ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾ. ਇਮਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁਂ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਦੀਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ.
ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋਪਿ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋਪਿ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ? ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ. ਯਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯਿਤਤ੍ਤਂ ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੂ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੮੨).
ਇਮਂ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
ਅਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋਪਿ ਅਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ ਕਰੁਣਾਪਿ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ? ਅਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕੋ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ. ਯਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਕਰੁਣਾ ਕਰੁਣਾਯਨਾ ਕਰੁਣਾਯਿਤਤ੍ਤਂ ਕਰੁਣਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੂ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੧੮੨).
ਇਮਂ ਅਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਵਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਤਿਯਂ.
੩. ਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯੭. ਤਤਿਯੇ ਧਾਤੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਧਾਤੂਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਇਧਾਪਿ ‘‘ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਓਕਾਸਦਾਨਤ੍ਥਂ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਵ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਅਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਸੂਤਿ ਛਸੁ ਸਤ੍ਥਾਰੇਸੁ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਮਯਮਸ੍ਮ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ. ਕਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਹੋਤੀਤਿ? ਸਤ੍ਥਾਰਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਅਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਤੇਤਿ ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕਾਨਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿਯੇਵ.
ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਧਾਤੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਧਾਤੁ ਚ ਨਾਮ ਮਹਤੀ ਧਾਤੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਤਿਂ ਧਾਤੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਸ੍ਸਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਮਹਤੀ ਖੋ ਏਸਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਹੀਨਂ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਧਾਤੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਹੀਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਪਣਿਧੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਪਨਂ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਵਾ ਮਕ੍ਕਟਾਦਿਤਿਰਚ੍ਛਾਨਭਾਵਂ ਵਾ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਹੀਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਯਸ੍ਸੇਤੇ ਹੀਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੋ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਹੀਨੋ ਨਾਮ. ਹੀਨਾ ਵਾਚਾਤਿ ਯਾ ਤਸ੍ਸ ਵਾਚਾ, ਸਾਪਿ ਹੀਨਾ. ਹੀਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸੋ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋਪਿ ਹੀਨਮੇਵ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ, ਦੇਸੇਨ੍ਤੋਪਿ ਹੀਨਮੇਵ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਪਦਾਨਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਉਪਪਤ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਟਿਲਾਭੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਚ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਹੀਨਕੁਲਾਦਿਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਪਟਿਲਾਭੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਹੀਨਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨ. ਕਥਂ? ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਨੀਚਕੁਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਹੀਨਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਵੇਸ੍ਸਸੁਦ੍ਦਕੁਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਮਜ੍ਝਿਮਾ, ਖਤ੍ਤਿਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਪਣੀਤਾ. ਦ੍ਵਾਦਸਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਪਨ ਪਟਿਲਾਭਤੋ ਹੀਨੋ ਪਟਿਲਾਭੋ, ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਤੋ ਮਜ੍ਝਿਮੋ, ਨਵਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਤੋ ਪਣੀਤੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਠਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ. ਤਤਿਯਂ.
੪. ਹੀਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯੮. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਸਂਸਨ੍ਦਨ੍ਤੀਤਿ ਏਕਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨਿਰਨ੍ਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਹੀਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਹੀਨਜ੍ਝਾਸਯਾ. ਕਲ੍ਯਾਣਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਜ੍ਝਾਸਯਾ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.
੫. ਚਙ੍ਕਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੯੯. ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਸ੍ਸਥ ਨੋਤਿ ਪਸ੍ਸਥ ਨੁ. ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇਤਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੮੯) ਮਹਾਪਞ੍ਞੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਖਨ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਆਯਤਨਨ੍ਤਰਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਹਤਂ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਪਥਵਿਂ ਪਤ੍ਥਰੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਿਨੇਰੁਪਾਦਤੋ ਵਾਲਿਕਂ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਪਬ੍ਬਤਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਿਨੇਰੁਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਆਕਾਸਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਉਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਥੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ.
ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ’’ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਥੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾ’’ਤਿ.
ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧੁਤਵਾਦਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪੋ’’ਤਿ ਧੁਤਵਾਦੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਧੁਤਙ੍ਗਪਰਿਹਾਰਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਸਮੋਧਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਭੇਦਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਧੁਤਵਾਦਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਤਥੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਧੁਤਵਾਦਾ’’ਤਿ.
ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੯੨) ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਤਥੇਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਥੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾ’’ਤਿ.
ਪੁਣ੍ਣਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਪੁਣ੍ਣੋ ਮਨ੍ਤਾਣਿਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੯੬) ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਧਮ੍ਮਕਥਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਗਮ੍ਭੀਰੁਤ੍ਤਾਨਵਿਚਿਤ੍ਰਕਥਾਦੀਸੁ ਤਂ ਤਂ ਆਕਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੇਨ ਨਾਮ ਆਦਿਤੋ ਪਰਿਸਂ ਵਣ੍ਣੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਮਜ੍ਝੇ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ, ਅਨ੍ਤੇ ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਸੇਨ ਕੂਟਂ ਗਣ੍ਹਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਂ ਤਂ ਧਮ੍ਮਕਥਾਨਯਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾ’’ਤਿ.
ਉਪਾਲਿਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਿਨਯਧਰਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਉਪਾਲੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੨੮) ਵਿਨਯਧਰੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਗਰੁਕਲਹੁਕਂ ਸਤੇਕਿਚ੍ਛਅਤੇਕਿਚ੍ਛਂ ਆਪਤ੍ਤਾਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਿਨਯਧਰਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਤਥੇਵ ਕਥੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਨਯਧਰਾ’’ਤਿ.
ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਆਨਨ੍ਦੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੨੩) ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ. ਇਤਿ ਨਂ ‘‘ਦਸਵਿਧਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਬੁਦ੍ਧਿਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ‘‘ਇਦਂ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਏਵਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਕਥੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ’’ਤਿ.
ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪਨ ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਇਚ੍ਛਾਪਕਤੋ, ਤੇਨ ਨਂ ‘‘ਕੁਲਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਪਰਿਹਾਰਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕਂ ਕੋਹਞ੍ਞਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪਾਪਿਚ੍ਛਾਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਸਂ ਤਂ ਤਂ ਨਿਯਾਮਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖੋ ਏਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਾ’’ਤਿ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤੇ ਅਵਿਦੂਰੇ ਚਙ੍ਕਮਿਂਸੂਤਿ. ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਅਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਕਾਤੁਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਆਰਕ੍ਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ. ਅਥ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਕਸ੍ਮਾ ਚਙ੍ਕਮੀਤਿ? ‘‘ਅਕਾਰਕੋ ਅਯਂ, ਯਦਿ ਕਾਰਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਇਧ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਤਦੋਸਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਤ੍ਥਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਅਨਤ੍ਥਂ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਭਗਵਤੋ ਵਾ ਆਰਕ੍ਖਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੪੧). ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਨ ਸਤ੍ਥਰਿ ਗਾਰਵੇਨ ਆਗਤਾ. ਤੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਪੇਸਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.
੬. ਸਗਾਥਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੦. ਛਟ੍ਠੇ ਗੂਥੋ ਗੂਥੇਨ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤੀਤਿ ਸਮੁਦ੍ਦਨ੍ਤਰੇ ਜਨਪਦਨ੍ਤਰੇ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਨ੍ਤਰੇ ਠਿਤੋਪਿ ਵਣ੍ਣੇਨਪਿ ਗਨ੍ਧੇਨਪਿ ਰਸੇਨਪਿ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤਿ, ਏਕਸਦਿਸੋਵ ਹੋਤਿ ਨਿਰਨ੍ਤਰੋ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਨਿਟ੍ਠਉਪਮਾ ਹੀਨਜ੍ਝਾਸਯਾਨਂ ਹੀਨਅਜ੍ਝਾਸਯਸ੍ਸ ਸਰਿਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਆਹਟਾ, ਖੀਰਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠੋਪਮਾ ਕਲ੍ਯਾਣਜ੍ਝਾਸਯਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸ੍ਸ ਸਰਿਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ.
ਸਂਸਗ੍ਗਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਸਵਨਸਂਸਗ੍ਗਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕੇਨ ਤਣ੍ਹਾਸ੍ਨੇਹੇਨ. ਵਨਥੋ ਜਾਤੋਤਿ ਕਿਲੇਸਵਨਂ ਜਾਤਂ. ਅਸਂਸਗ੍ਗੇਨ ਛਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਕਤੋ ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦੀਨਿ ਅਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਂਸਗ੍ਗੇਨ ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਛਿਜ੍ਜਤਿ. ਸਾਧੁਜੀਵੀਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਜੀਵਿਤਂ ਜੀਵਮਾਨੋ. ਸਹਾਵਸੇਤਿ ਸਹਵਾਸਂ ਵਸੇਯ੍ਯ. ਛਟ੍ਠਂ.
੭. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਸਂਸਨ੍ਦਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੧. ਸਤ੍ਤਮੇ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇਹੀਤਿਆਦੀਸੁ ਬੁਦ੍ਧੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਵਾ ਸਙ੍ਘੇ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਵਿਰਹਿਤਾ ਨਿਰੋਜਾ ਨਿਰਸਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਓਰਿਮਤੀਰੇ ਠਿਤਾ ਪਾਰਿਮਤੀਰੇਪਿ ਠਿਤੇਹਿ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਾਯ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਤਾਯ ਏਕਸਦਿਸਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਅਹਿਰਿਕਾ ਭਿਨ੍ਨਮਰਿਯਾਦਾ ਅਲਜ੍ਜਿਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਹਿਰਿਕੇਹਿ, ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਿਨੋ ਪਾਪਕਿਰਿਯਾਯ ਅਭਾਯਮਾਨਾ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੀਹਿ, ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਾ ਸੁਤਵਿਰਹਿਤਾ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੇਹਿ, ਕੁਸੀਤਾ ਆਲਸਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ ਕੁਸੀਤੇਹਿ, ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਨੋ ਭਤ੍ਤਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਾਕਮਂਸਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸਿਙ੍ਗਾਲਸਦਿਸਾ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀਹਿ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾ ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਿਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵੇਨ ਨਿਪ੍ਪਞ੍ਞਾ ਤਾਦਿਸੇਹੇਵ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਹਿ, ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਤਿਯਵਨ੍ਦਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਪਸੁਤਾ ਸਦ੍ਧੇਹਿ, ਹਿਰਿਮਨਾ ਲਜ੍ਜਿਪੁਗ੍ਗਲਾ ਹਿਰਿਮਨੇਹਿ, ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਿਨੋ ਪਾਪਭੀਰੁਕਾ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੀਹਿ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਸੁਤਧਰਾ ਆਗਮਧਰਾ ਤਨ੍ਤਿਪਾਲਕਾ ਵਂਸਾਨੁਰਕ੍ਖਕਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇਹਿ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਪਰਕ੍ਕਮਾ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੇਹਿ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤੀ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾਯ ਸਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤੀਹਿ, ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤੋ ਮਹਾਪਞ੍ਞੇਹਿ ਵਜਿਰੂਪਮਞਾਣੇਹਿ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦੂਰੇ ਠਿਤਾਪਿ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਂਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮੇਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.
੮-੧੨. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮੂਲਕਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੨-੧੦੬. ਅਟ੍ਠਮਾਦੀਨਿ ਤੇਯੇਵ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਿਧਮ੍ਮੇ ਤਿਕਵਸੇਨ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਸਿਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਮੇ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਿਮੂਲਕਾ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚ ਤਿਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨਵਮੇ ਅਹਿਰਿਕਮੂਲਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਦਸਮੇ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਮੂਲਕਾ ਤਯੋ, ਏਕਾਦਸਮੇ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਮੂਲਕਾ ਦ੍ਵੇ, ਦ੍ਵਾਦਸਮੇ ਕੁਸੀਤਮੂਲਕੋ ਏਕੋ ਤਿਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਪਨ੍ਨਰਸ ਤਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਨ੍ਨਰਸ ਚੇਤੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਤਿਕਪੇਯ੍ਯਾਲੋ ਨਾਮ. ਅਟ੍ਠਮਾਦੀਨਿ.
ਦੁਤਿਯੋ ਵਗ੍ਗੋ.
੩. ਕਮ੍ਮਪਥਵਗ੍ਗੋ
੧-੨. ਅਸਮਾਹਿਤਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੭-੧੦੮. ਇਤੋ ਪਰੇਸੁ ਪਠਮਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਿਪਞ੍ਚਕਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ. ਪਠਮੇ ਪਨ ਅਸਮਾਹਿਤਪਦਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਦੁਤਿਯੇ ਦੁਸ੍ਸੀਲਪਦਂ. ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਬੁਜ੍ਝਨਕਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਹਿ ਏਤਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਅਸਮਾਹਿਤਾਤਿ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਰਹਿਤਾ. ਦੁਸ੍ਸੀਲਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸੀਲਾ. ਪਠਮਦੁਤਿਯਾਨਿ.
੩-੫. ਪਞ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦੯-੧੧੧. ਤਤਿਯਂ ਪਞ੍ਚਕਮ੍ਮਪਥਵਸੇਨ ਬੁਜ੍ਝਨਕਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਸਤ੍ਤਕਮ੍ਮਪਥਵਸੇਨ, ਪਞ੍ਚਮਂ ਦਸਕਮ੍ਮਪਥਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਤਤਿਯੇ ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪ੍ਪਮਾਦਟ੍ਠਾਯਿਨੋਤਿ ਸੁਰਾਮੇਰਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮਜ੍ਜਂ ਯਾਯ ਪਮਾਦਚੇਤਨਾਯ ਪਿਵਨ੍ਤਿ, ਸਾ ‘‘ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪ੍ਪਮਾਦੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪ੍ਪਮਾਦਟ੍ਠਾਯਿਨੋ. ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਅਸਾਧਾਰਣਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ.
ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਾਣਂ ਅਤਿਪਾਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੋ, ਪਾਣਘਾਤਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯਿਨੋ, ਪਰਸ੍ਸਹਾਰਿਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਿਨੋ. ਮੁਸਾ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਮੁਸਾਵਾਦਿਨੋ, ਪਰੇਸਂ ਅਤ੍ਥਭਞ੍ਜਕਂ ਤੁਚ੍ਛਂ ਅਲਿਕਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਿਸੁਣਾ ਵਾਚਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ. ਮਮ੍ਮਚ੍ਛੇਦਿਕਾ ਫਰੁਸਾ ਵਾਚਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਫਰੁਸਵਾਚਾ. ਸਮ੍ਫਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਵਚਨਂ ਪਲਪਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਿਨੋ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁਨੋ, ਪਰਭਣ੍ਡੇ ਲੁਬ੍ਭਨਸੀਲਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਂ ਪੂਤਿਭੂਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮੇਤੇਸਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ. ਮਿਚ੍ਛਾ ਪਾਪਿਕਾ ਵਿਞ੍ਞੁਗਰਹਿਤਾ ਏਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ, ਕਮ੍ਮਪਥਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਯ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਯ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਸੋਭਨਾ ਵਿਞ੍ਞੁਪਸਤ੍ਥਾ ਏਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ, ਕਮ੍ਮਪਥਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਯ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾਯ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਯ ਮਗ੍ਗਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਾਨਂ ਪਦਾਨਂ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾਮਤ੍ਤਂ.
ਯੋ ਪਨ ਤੇਸਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਦਸਵਿਧੋ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਣਸ੍ਸ ਅਤਿਪਾਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ, ਪਾਣਵਧੋ ਪਾਣਘਾਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਾਣੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਵੋਹਾਰਤੋ ਸਤ੍ਤੋ, ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਾਣੇ ਪਾਣਸਞ੍ਞਿਨੋ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪਚ੍ਛੇਦਕਉਪਕ੍ਕਮਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਕਾਯਵਚੀਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਵਧਕਚੇਤਨਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ. ਸੋ ਗੁਣਵਿਰਹਿਤੇਸੁ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਦੀਸੁ ਪਾਣੇਸੁ ਖੁਦ੍ਦਕੇ ਪਾਣੇ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜੋ, ਮਹਾਸਰੀਰੇ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪਯੋਗਮਹਨ੍ਤਤਾਯ, ਪਯੋਗਸਮਤ੍ਤੇਪਿ ਵਤ੍ਥੁਮਹਨ੍ਤਤਾਯ. ਗੁਣਵਨ੍ਤੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਾਦੀਸੁ ਅਪ੍ਪਗੁਣੇ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜੋ, ਮਹਾਗੁਣੇ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜੋ. ਸਰੀਰਗੁਣਾਨਂ ਪਨ ਸਮਭਾਵੇ ਸਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਉਪਕ੍ਕਮਾਨਞ੍ਚ ਮੁਦੁਤਾਯ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜੋ, ਤਿਬ੍ਬਤਾਯ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਪਾਣੋ, ਪਾਣਸਞ੍ਞਿਤਾ, ਵਧਕਚਿਤ੍ਤਂ, ਉਪਕ੍ਕਮੋ, ਤੇਨ ਮਰਣਨ੍ਤਿ. ਛ ਪਯੋਗਾ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕੋ, ਆਣਤ੍ਤਿਕੋ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯੋ, ਥਾਵਰੋ, ਵਿਜ੍ਜਾਮਯੋ, ਇਦ੍ਧਿਮਯੋਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨਤ੍ਥੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਯਮਾਨੇ ਅਤਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਯਾਮ, ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਏਵਰੂਪਂ. ਅਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਪਨ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਂ ਵਿਨਯਟ੍ਠਕਥਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧੭੨) ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.
ਅਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਆਦਾਨਂ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ, ਪਰਸ੍ਸਹਰਣਂ ਥੇਯ੍ਯਂ ਚੋਰਿਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਯਤ੍ਥ ਪਰੋ ਯਥਾਕਾਮਕਾਰਿਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਅਦਣ੍ਡਾਰਹੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਸਞ੍ਞਿਨੋ ਤਦਾਦਾਯਕਉਪਕ੍ਕਮਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਥੇਯ੍ਯਚੇਤਨਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ. ਤਂ ਹੀਨੇ ਪਰਸਨ੍ਤਕੇ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਪਣੀਤੇ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਵਤ੍ਥੁਪਣੀਤਤਾਯ. ਵਤ੍ਥੁਸਮਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਗੁਣਾਧਿਕਾਨਂ ਸਨ੍ਤਕੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਤਂ ਤਂ ਗੁਣਾਧਿਕਂ ਉਪਾਦਾਯ ਤਤੋ ਤਤੋ ਹੀਨਗੁਣਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜਂ.
ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਸਞ੍ਞਿਤਾ, ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤਂ, ਉਪਕ੍ਕਮੋ, ਤੇਨ ਹਰਣਨ੍ਤਿ. ਛ ਪਯੋਗਾ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕਾਦਯੋਵ. ਤੇ ਚ ਖੋ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਥੇਯ੍ਯਾਵਹਾਰੋ, ਪਸਯ੍ਹਾਵਹਾਰੋ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਵਹਾਰੋ, ਪਰਿਕਪ੍ਪਾਵਹਾਰੋ, ਕੁਸਾਵਹਾਰੋਤਿ ਇਮੇਸਂ ਅਵਹਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੯੨) ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਕਾਮੇਸੂਤਿ ਮੇਥੁਨਸਮਾਚਾਰੇਸੁ. ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋਤਿ ਏਕਨ੍ਤਨਿਨ੍ਦਿਤੋ ਲਾਮਕਾਚਾਰੋ. ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਨ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨਵੀਤਿਕ੍ਕਮਚੇਤਨਾ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਤਾਵ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਮਾਤਾਪਿਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਭਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾ ਭਗਿਨਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਞਾਤਿਰਕ੍ਖਿਤਾ ਗੋਤ੍ਤਰਕ੍ਖਿਤਾ ਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤਾ ਸਾਰਕ੍ਖਾ ਸਪਰਿਦਣ੍ਡਾਤਿ ਮਾਤੁਰਕ੍ਖਿਤਾਦਯੋ ਦਸ, ਧਨਕ੍ਕੀਤਾ ਛਨ੍ਦਵਾਸਿਨੀ ਭੋਗਵਾਸਿਨੀ ਪਟਵਾਸਿਨੀ ਓਦਪਤ੍ਤਕਿਨੀ ਓਭਤਚੁਮ੍ਬਟਾ ਦਾਸੀ ਚ ਭਰਿਯਾ ਚ ਕਮ੍ਮਕਾਰੀ ਚ ਭਰਿਯਾ ਚ ਧਜਾਹਟਾ ਮੁਹੁਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਏਤਾ ਧਨਕ੍ਕੀਤਾਦਯੋ ਦਸਾਤਿ ਵੀਸਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯੋ. ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਪਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਾਰਕ੍ਖਸਪਰਿਦਣ੍ਡਾਨਂ, ਦਸਨ੍ਨਞ੍ਚ ਧਨਕ੍ਕੀਤਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਇਤ੍ਥੀਨਂ ਅਞ੍ਞੇ ਪੁਰਿਸਾ. ਇਦਂ ਅਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਸੋ ਪਨੇਸ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਰਹਿਤੇ ਅਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜੋ, ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜੋ. ਤਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਭਾਰਾ – ਅਗਮਨੀਯਵਤ੍ਥੁ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੇਵਨਚਿਤ੍ਤਂ, ਸੇਵਨਪ੍ਪਯੋਗੋ, ਮਗ੍ਗੇਨਮਗ੍ਗਪਟਿਪਤ੍ਤਿਅਧਿਵਾਸਨਨ੍ਤਿ. ਏਕੋ ਪਯੋਗੋ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕੋ ਏਵ.
ਮੁਸਾਤਿ ਵਿਸਂਵਾਦਨਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਭਞ੍ਜਨਕੋ ਵਚੀਪਯੋਗੋ ਕਾਯਪ੍ਪਯੋਗੋ ਵਾ, ਵਿਸਂਵਾਦਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪਨਸ੍ਸ ਪਰਵਿਸਂਵਾਦਨਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਚੇਤਨਾ, ਮੁਸਾਵਾਦੋ. ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਮੁਸਾਤਿ ਅਭੂਤਂ ਅਤਚ੍ਛਂ ਵਤ੍ਥੁ. ਵਾਦੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਭੂਤਤੋ ਤਚ੍ਛਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਂ. ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਨ ਅਤਥਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਤਥਤੋ ਪਰਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਚੇਤਨਾ ਮੁਸਾਵਾਦੋ. ਸੋ ਯਮਤ੍ਥਂ ਭਞ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਤਾਯ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜੋ, ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜੋ. ਅਪਿ ਚ ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਅਦਾਤੁਕਾਮਤਾਯ ਨਤ੍ਥੀਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜੋ, ਸਕ੍ਖਿਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਭਞ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜੋ. ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਕਮ੍ਪਿ ਤੇਲਂ ਵਾ ਸਪ੍ਪਿਂ ਵਾ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਹਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਗਾਮੇ ਤੇਲਂ ਨਦੀ ਮਞ੍ਞੇ ਸਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ ਪੂਰਣਕਥਾਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜੋ, ਅਦਿਟ੍ਠਂਯੇਵ ਪਨ ‘‘ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜੋ. ਤਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਭਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਅਤਥਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਵਿਸਂਵਾਦਨਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਜ੍ਜੋ ਵਾਯਾਮੋ, ਪਰਸ੍ਸ ਤਦਤ੍ਥਵਿਜਾਨਨਨ੍ਤਿ. ਏਕੋ ਪਯੋਗੋ ਸਾਹਤ੍ਥਿਕੋਵ. ਸੋ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਪਰਵਿਸਂਵਾਦਕਕਿਰਿਯਾਕਰਣੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਾਯ ਚੇ ਕਿਰਿਯਾਯ ਪਰੋ ਤਮਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਯਂ ਕਿਰਿਯਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਚੇਤਨਾਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਮੁਸਾਵਾਦਕਮ੍ਮੁਨਾ ਬਜ੍ਝਤਿ.
ਪਿਸੁਣਵਾਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਾਯ ਵਾਚਾਯ, ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਹਦਯੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਿਯਭਾਵਂ, ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਸੁਞ੍ਞਭਾਵਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਾ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ. ਯਾਯ ਪਨ ਅਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਪਰਮ੍ਪਿ ਫਰੁਸਂ ਕਰੋਤਿ, ਯਾ ਵਾਚਾ ਸਯਮ੍ਪਿ ਫਰੁਸਾ, ਨੇਵ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਨ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ, ਅਯਂ ਫਰੁਸਵਾਚਾ. ਯੇਨ ਪਨ ਸਮ੍ਫਂ ਪਲਪਤਿ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ, ਸੋ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ. ਤੇਸਂ ਮੂਲਭੂਤਾ ਚੇਤਨਾਪਿ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾਦਿਨਾਮਮੇਵ ਲਭਤਿ. ਸਾ ਏਵ ਚ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰੇਸਂ ਵਾ ਭੇਦਾਯ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਿਯਕਮ੍ਯਤਾਯ ਵਾ ਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਚੇਤਨਾ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ. ਸਾ ਯਸ੍ਸ ਭੇਦਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਗੁਣਤਾਯ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਮਹਾਗੁਣਤਾਯ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਭਾਰਾ – ਭਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੋ ਪਰੋ, ਇਤਿ ਇਮੇ ਨਾਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਭੇਦਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਤਾ, ਇਤਿ ਅਹਂ ਪਿਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਵਿਸ੍ਸਾਸਿਕੋਤਿ ਪਿਯਕਮ੍ਯਤਾ ਵਾ, ਤਜ੍ਜੋ ਵਾਯਾਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਦਤ੍ਥਵਿਜਾਨਨਨ੍ਤਿ.
ਪਰਸ੍ਸ ਮਮ੍ਮਚ੍ਛੇਦਕਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਏਕਨ੍ਤਫਰੁਸਚੇਤਨਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਆਵਿਭਾਵਤ੍ਥਮਿਦਂ ਵਤ੍ਥੁ – ਏਕੋ ਕਿਰ ਦਾਰਕੋ ਮਾਤੁ ਵਚਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਮਾਤਾ ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ, ‘‘ਚਣ੍ਡਾ ਤਂ ਮਹਿਂਸੀ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤੂ’’ਤਿ ਅਕ੍ਕੋਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਤਥੇਵ ਅਰਞ੍ਞੇ ਮਹਿਂਸੀ ਉਟ੍ਠਾਸਿ. ਦਾਰਕੋ, ‘‘ਯਂ ਮਮ ਮਾਤਾ ਮੁਖੇਨ ਕਥੇਸਿ, ਤਂ ਮਾ ਹੋਤੁ, ਯਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਤਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਸਚ੍ਚਕਿਰਿਯਂ ਅਕਾਸਿ. ਮਹਿਂਸੀ ਤਤ੍ਥੇਵ ਬਦ੍ਧਾ ਵਿਯ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਵਂ ਮਮ੍ਮਚ੍ਛੇਦਕੋਪਿ ਪਯੋਗੋ ਚਿਤ੍ਤਸਣ੍ਹਤਾਯ ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਹਿ ਕਦਾਚਿ ਪੁਤ੍ਤਕੇ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਚੋਰਾ ਵੋ ਖਣ੍ਡਾਖਣ੍ਡਿਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤੂ’’ਤਿ, ਉਪ੍ਪਲਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚ ਨੇਸਂ ਉਪਰਿ ਪਤਨ੍ਤਂ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾ ਚ ਕਦਾਚਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਕੇ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ – ‘‘ਕਿਂ ਇਮੇ ਅਹਿਰਿਕਾ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਿਨੋ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਨਿਦ੍ਧਮਥ ਨੇ’’ਤਿ. ਅਥ ਚ ਨੇਸਂ ਆਗਮਾਧਿਗਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਣ੍ਹਤਾਯ ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਵਚਨਸਣ੍ਹਤਾਯ ਅਫਰੁਸਵਾਚਾਪਿ ਨ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਮਾਰਾਪੇਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ‘‘ਇਮਂ ਸੁਖਂ ਸਯਾਪੇਥਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਅਫਰੁਸਵਾਚਾ ਹੋਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਫਰੁਸਤਾਯ ਪਨੇਸਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾਵ. ਸਾ ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਗੁਣਤਾਯ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਮਹਾਗੁਣਤਾਯ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਤਯੋ ਸਮ੍ਭਾਰਾ – ਅਕ੍ਕੋਸਿਤਬ੍ਬੋ ਪਰੋ, ਕੁਪਿਤਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਕ੍ਕੋਸਨਾਤਿ.
ਅਨਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਪਿਕਾ ਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ. ਸੋ ਆਸੇਵਨਮਨ੍ਦਤਾਯ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜੋ, ਆਸੇਵਨਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜੋ. ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਭਾਰਾ – ਭਾਰਤਯੁਦ੍ਧ-ਸੀਤਾਹਰਣਾਦਿ-ਨਿਰਤ੍ਥਕਕਥਾ-ਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਤਾ, ਤਥਾਰੂਪੀਕਥਾਕਥਨਞ੍ਚਾਤਿ.
ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਤੀਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾ. ਪਰਭਣ੍ਡਾਭਿਮੁਖੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾ ‘‘ਅਹੋ ਵਤਿਦਂ ਮਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਭਣ੍ਡਾਭਿਜ੍ਝਾਯਨਲਕ੍ਖਣਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜਾ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾ ਚ. ਤਸ੍ਸਾ ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਭਾਰਾ ਪਰਭਣ੍ਡਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਣਾਮਨਞ੍ਚ. ਪਰਭਣ੍ਡਵਤ੍ਥੁਕੇ ਹਿ ਲੋਭੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਨ ਤਾਵ ਕਮ੍ਮਪਥਭੇਦੋ ਹੋਤਿ, ਯਾਵ ਨ ‘‘ਅਹੋ ਵਤਿਦਂ ਮਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਣਾਮੇਤੀਤਿ.
ਹਿਤਸੁਖਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਯਤੀਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ. ਸੋ ਪਰਵਿਨਾਸਾਯ ਮਨੋਪਦੋਸਲਕ੍ਖਣੋ. ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜੋ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜੋ ਚ. ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਭਾਰਾ ਪਰਸਤ੍ਤੋ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਿਨਾਸਚਿਨ੍ਤਾ. ਪਰਸਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਕੇ ਹਿ ਕੋਧੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਨ ਤਾਵ ਕਮ੍ਮਪਥਭੇਦੋ ਹੋਤਿ, ਯਾਵ ਨ ‘‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਿਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤਿ.
ਯਥਾਭੁਚ੍ਚਗਹਣਾਭਾਵੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜਾ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾ ਚ. ਅਪਿ ਚ ਅਨਿਯਤਾ ਅਪ੍ਪਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਨਿਯਤਾ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਭਾਰਾ – ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਚ ਗਹਿਤਾਕਾਰਵਿਪਰੀਤਤਾ ਯਥਾ ਚ ਨਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਥਾਭਾਵੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ.
ਇਮੇਸਂ ਪਨ ਦਸਨ੍ਨਂ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾਨਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵੇਦਨਾਤੋ ਮੂਲਤੋਤਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਤੋਤਿ ਏਤੇਸੁ ਹਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਚੇਤਨਾਧਮ੍ਮਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਤਿਸ੍ਸੋ ਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋਤਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਕਮ੍ਮਪਥਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਮੂਲਾਨਿ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਕਮ੍ਮਪਥਾ ਚੇਵ ਮੂਲਾਨਿ ਚ. ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਹਿ ਮੂਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ ਹੋਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਦੋਸੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ.
ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣੋ ਹੋਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ, ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣੋਵ, ਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੋਤਿਪਿ ਏਕੇ. ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੋ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣੋ ਵਾ, ਤਥਾ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ. ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਵ. ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਮੁਤਵਿਞ੍ਞਾਤਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੋ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣੋ ਵਾ, ਤਥਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾ. ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੋਵ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਾ.
ਵੇਦਨਾਤੋਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੋ ਹੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਰਾਜਾਨੋ ਚੋਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਹਸਮਾਨਾਪਿ ‘‘ਗਚ੍ਛਥ ਨਂ ਘਾਤੇਥਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਕਚੇਤਨਾ ਪਨ ਨੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਵ ਹੋਤਿ. ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਤਿਵੇਦਨਂ, ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਸੁਖਮਜ੍ਝਤ੍ਤਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਵੇਦਨੋ, ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਕਚਿਤ੍ਤੇ ਪਨ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਵੇਦਨੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਤਿਵੇਦਨੋ, ਤਥਾ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ ਤਿਵੇਦਨੋ, ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਸੁਖਮਜ੍ਝਤ੍ਤਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਵੇਦਨਾ, ਤਥਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੋ.
ਮੂਲਤੋਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਦੋਸਮੋਹਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਮੂਲਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਦੋਸਮੋਹਵਸੇਨ ਵਾ ਲੋਭਮੋਹਵਸੇਨ ਵਾ, ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਲੋਭਮੋਹਵਸੇਨ. ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਦੋਸਮੋਹਵਸੇਨ ਵਾ ਲੋਭਮੋਹਵਸੇਨ ਵਾ, ਤਥਾ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ ਚ. ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਦੋਸਮੋਹਵਸੇਨ, ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਮੋਹਵਸੇਨ ਏਕਮੂਲਾ, ਤਥਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਲੋਭਮੋਹਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਮੂਲਾਤਿ.
ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਏਵ. ਯਾਯ ਪਨ ਵਿਰਤਿਯਾ ਏਤੇ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਾ ਭੇਦਤੋ ਤਿਵਿਧਾ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਿਰਤਿ ਸਮਾਦਾਨਵਿਰਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਸਮਾਦਿਨ੍ਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਵਯਬਾਹੁਸਚ੍ਚਾਦੀਨਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯੁਤ੍ਤਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਵਰੂਪਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਵਿਰਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਿਰਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪੇ ਚਕ੍ਕਨਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਦਹਰਕਾਲੇਯੇਵ ਮਾਤੁ ਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਵੇਜ੍ਜੇਨ ਚ ‘‘ਅਲ੍ਲਸਸਕਮਂਸਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਚਕ੍ਕਨਸ੍ਸ ਭਾਤਾ ‘‘ਗਚ੍ਛ ਤਾਤ ਖੇਤ੍ਤਂ ਆਹਿਣ੍ਡਾਹੀ’’ਤਿ ਚਕ੍ਕਨਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਗਤੋ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਮਯੇ ਏਕੋ ਸਸੋ ਤਰੁਣਸਸ੍ਸਂ ਖਾਦਿਤੁਂ ਆਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵੇਗੇਨ ਧਾਵਨ੍ਤੋ ਵਲ੍ਲਿਯਾ ਬਦ੍ਧੋ ‘‘ਕਿਰਿ ਕਿਰੀ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਮਕਾਸਿ. ਚਕ੍ਕਨੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਮਾਤੁ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ. ਪੁਨ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਨ ਮੇਤਂ ਪਤਿਰੂਪਂ, ਯ੍ਵਾਹਂ ਮਾਤੁ ਜੀਵਿਤਕਾਰਣਾ ਪਰਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ‘‘ਗਚ੍ਛ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਿਣੋਦਕਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਾ’’ਤਿ ਮੁਞ੍ਚਿ. ਭਾਤਰਾ ਚ ‘‘ਕਿਂ ਤਾਤ ਸਸੋ ਲਦ੍ਧੋ’’ਤਿ? ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਭਾਤਾ ਪਰਿਭਾਸਿ. ਸੋ ਮਾਤੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਯਤੋਹਂ ਜਾਤੋ, ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਪਾਣਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਾ’’ਤਿ ਸਚ੍ਚਂ ਵਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ, ਤਾਵਦੇਵ ਚਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਅਰੋਗਾ ਅਹੋਸਿ.
ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਮਾਦਾਨੇ ਚ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜੀਵਿਤਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਵਿਰਤਿ ਸਮਾਦਾਨਵਿਰਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਉਤ੍ਤਰਵਡ੍ਢਮਾਨਪਬ੍ਬਤਵਾਸੀਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਸੋ ਕਿਰ ਅਮ੍ਬਰਿਯਵਿਹਾਰਵਾਸੀਪਿਙ੍ਗਲਬੁਦ੍ਧਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਖੇਤ੍ਤਂ ਕਸਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਗੋਣੋ ਨਟ੍ਠੋ, ਸੋ ਤਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਉਤ੍ਤਰਵਡ੍ਢਮਾਨਪਬ੍ਬਤਂ ਆਰੁਹਿ, ਤਤ੍ਰ ਨਂ ਮਹਾਸਪ੍ਪੋ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਮਾਯ ਤਿਖਿਣਾਯ ਵਾਸਿਯਾ ਸੀਸਂ ਛਿਨ੍ਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਪੁਨ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਨ ਮੇਤਂ ਪਤਿਰੂਪਂ, ਯ੍ਵਾਹਂ ਭਾਵਨੀਯਸ੍ਸ ਗਰੁਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ – ‘‘ਜੀਵਿਤਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਾਮਿ, ਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦ’’ਨ੍ਤਿ ਅਂਸੇ ਠਪਿਤਂ ਤਿਖਿਣਦਣ੍ਡਵਾਸਿਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਛਡ੍ਡੇਸਿ. ਤਾਵਦੇਵ ਮਹਾਵਾਲ਼ੋ ਨਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸੀਤਿ.
ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਨ ਵਿਰਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਯਸ੍ਸਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਭੁਤਿ ਪਾਣਂ ਘਾਤੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ.
ਯਥਾ ਚ ਅਕੁਸਲਾਨਂ, ਏਵਂ ਇਮੇਸਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾਨਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵੇਦਨਾਤੋ ਮੂਲਤੋਤਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਤੋਤਿ ਏਤੇਸੁ ਹਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਚੇਤਨਾਪਿ ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਵਿਰਤਿਯੋਪਿ, ਅਨ੍ਤੇ ਤਯੋ ਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਵ.
ਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋਤਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਕਮ੍ਮਪਥਾ ਏਵ, ਨ ਮੂਲਾਨਿ, ਅਨ੍ਤੇ ਤਯੋ ਕਮ੍ਮਪਥਾ ਚੇਵ ਮੂਲਾਨਿ ਚ. ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਹਿ ਮੂਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਲੋਭੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ ਹੋਤਿ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਅਦੋਸੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਅਮੋਹੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ.
ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਨਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੇਵ ਏਤੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ. ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਤੋਯੇਵ ਹਿ ਵਿਰਤਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਏਵਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਪੇਤੇ ਕਮ੍ਮਪਥਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਨਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਾਨਿ ਪਜਹਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਵੇਦਨਾਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਵੇਦਨਾ ਵਾ. ਕੁਸਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ.
ਮੂਲਤੋਤਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਲੋਭਅਦੋਸਅਮੋਹਵਸੇਨ ਤਿਮੂਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਮੂਲਾ. ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਮੂਲਾ ਹੋਤਿ, ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਏਕਮੂਲਾ. ਅਲੋਭੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੂਲਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਅਲੋਭਅਦੋਸਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਮੂਲਾਵਾਤਿ. ਤਤਿਯਾਦੀਨਿ.
੬. ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੨. ਛਟ੍ਠਂ ਅਟ੍ਠਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਸੇਨ ਬੁਜ੍ਝਨਕਾਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਟ੍ਠਂ.
੭. ਦਸਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੩. ਸਤ੍ਤਮਂ ਦਸਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਸਮ੍ਮਤ੍ਤਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਮਿਚ੍ਛਾਞਾਣਿਨੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨੋਤਿ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨੋ ਕੁਸਲਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ. ਸਮ੍ਮਾਞਾਣਿਨੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ. ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨੋਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾਯ ਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.
ਕਮ੍ਮਪਥਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.
੪. ਚਤੁਤ੍ਥਵਗ੍ਗੋ
੧. ਚਤੁਧਾਤੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੪. ਚਤੁਤ੍ਥਵਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਪਥਵੀਧਾਤੂਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਧਾਤੁ. ਆਪੋਧਾਤੂਤਿ ਆਬਨ੍ਧਨਧਾਤੁ. ਤੇਜੋਧਾਤੂਤਿ ਪਰਿਪਾਚਨਧਾਤੁ. ਵਾਯੋਧਾਤੂਤਿ ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਨਧਾਤੁ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਵੀਸਤਿਕੋਟ੍ਠਾਸਾਦਿਵਸੇਨ ਏਤਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਠਮਂ.
੨. ਪੁਬ੍ਬੇਸਮ੍ਬੋਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੫. ਦੁਤਿਯੇ ਅਯਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਅਯਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਕਾਯਂ ਅਬ੍ਭੁਨ੍ਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਉਦਰਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਧ ਮੇ ਅਙ੍ਗੁਲਂ ਪਵੇਸਿਤੁਂ ਵਾਯਮਥਾ’’ਤਿ ਵਾ ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਂ ਨਾਮੇਤੁਂ ਵਾਯਮਥਾ’’ਤਿ ਵਾ ਵਦਤਿ, ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਾਕਾਰੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਾਕਾਰੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਸਭਾਵਵਿਗਮਾਕਾਰੇਨ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ. ਅਯਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਆਦੀਨਵੋਤਿ ਯੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ, ਅਯਮਾਕਾਰੋ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਆਦੀਨਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਯੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਗਮ੍ਮ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਵਿਨੀਯਤਿ ਚੇਵ ਪਹੀਯਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਸ੍ਸਾ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ.
ਅਯਂ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਅਯਂ ਆਪੋਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਅਞ੍ਞਂ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਉਪਦ੍ਦੁਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ ਅਯਂ ਨਿਪਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਸ੍ਸਾਵਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖੋ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ ਚੇਵ ਪਵਿਸਤਿ ਚ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੇਦਤਿਨ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥਂ ਪੀਲ਼ੇਤਬ੍ਬਤਾਕਾਰਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਅਨੁਮੋਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਲਵਣ੍ਟਂ ਗਣ੍ਹਿਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਮਯਂ ਪਨ ਸਾਯਂ ਨਿਪਨ੍ਨਾ ਪਾਤੋਵ ਉਟ੍ਠਹਾਮ, ਮਾਸਪੁਣ੍ਣਘਟੋ ਵਿਯ ਨੋ ਸਰੀਰਂ, ਮਹਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਸੇਦਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਸਨਿਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾਨਂ ਸਰੀਰੇ ਉਸੁਮਾਕਾਰਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਯਂ ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਅਯਂ ਤੇਜੋਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਸੀਤਗਹਣਿਕੇ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ ਇਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਯਾਗੁਭਤ੍ਤਖਜ੍ਜਮਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤ੍ਵਾ ਥਦ੍ਧਕੁਚ੍ਛਿਨੋ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਅਙ੍ਗਾਰਕਟਾਹਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ, ਫੁਸਿਤਮਤ੍ਤੇਸੁਪਿ ਸਰੀਰੇ ਪਤਿਤੇਸੁ ਅਙ੍ਗਾਰਕਟਾਹਂ ਓਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾਵ ਨਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ? ਮਯਂ ਪਨ ਅਤਿਥਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਮਂਸਂ ਵਾ ਪੂਵਂ ਵਾ ਖਾਦਾਮ, ਕੁਚ੍ਛਿਪੂਰਂ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਾਮ, ਤਾਵਦੇਵ ਨੋ ਸਬ੍ਬਂ ਫੇਣਪਿਣ੍ਡੋ ਵਿਯ ਵਿਲੀਯਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਵਦ੍ਦਲਿਕਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਸਰੀਰੇ ਸੀਤਾਨੁਦਹਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਯਂ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਅਯਂ ਵਾਯੋਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਅਞ੍ਞੇ ਵਾਤਭੀਰੁਕੇ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮੇਸਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਮੋਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕਥੇਨ੍ਤਾਨਂ ਸਰੀਰਂ ਵਾਤੋ ਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਗਾਵੁਤਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਗਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾ ਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਪਿਟ੍ਠਿ ਰੁਜ੍ਜਤਿ, ਕੁਚ੍ਛਿਵਾਤਸੀਸਵਾਤਕਣ੍ਣਵਾਤਾਦੀਹਿ ਨਿਚ੍ਚੁਪਦ੍ਦੁਤਾ ਤੇਲਫਾਣਿਤਾਦੀਨਿ ਵਾਤਭੇਸਜ੍ਜਾਨੇਵ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਅਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਨ ਮਹਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਤਿਯਾਮਰਤ੍ਤਿਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਏਕਦਿਵਸੇਨੇਵ ਦਸ ਯੋਜਨਾਨਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਹਤ੍ਥਪਾਦਸਂਸੀਦਨਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਿਟ੍ਠਿਰੁਜ੍ਜਨਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਾ ਹਿ ਏਤਾ ਧਾਤੁਯੋ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤਿ ਨਾਮ.
ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿਨ੍ਤਿ ਅਭਿਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣੇਨ ਅਞ੍ਞਾਸਿਂ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਵਿਰਹਿਤਂ ਸਬ੍ਬਸੇਟ੍ਠਂ ਸਮ੍ਮਾ ਸਾਮਞ੍ਚ ਬੋਧਿਂ, ਅਥ ਵਾ ਪਸਤ੍ਥਂ ਸੁਨ੍ਦਰਞ੍ਚ ਬੋਧਿਂ. ਬੋਧੀਤਿ ਰੁਕ੍ਖੋਪਿ ਮਗ੍ਗੋਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ. ‘‘ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧; ਉਦਾ. ੧) ਚ ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਬੋਧਿਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਗਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੧; ਮ.ਨਿ. ੧.੨੮੫) ਚ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਹਿ ਰੁਕ੍ਖੋ ਬੋਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਬੋਧਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਖਗ੍ਗਵਿਸਾਣਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੨੧) ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਮਗ੍ਗੋ. ‘‘ਪਪ੍ਪੋਤਿ ਬੋਧਿਂ ਵਰਭੂਰਿਮੇਧਸੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੧੭) ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ. ‘‘ਪਤ੍ਵਾਨ ਬੋਧਿਂ ਅਮਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਇਧ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.
ਸਾਵਕਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਬੋਧਿ ਹੋਤਿ, ਨ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਸਬ੍ਬਗੁਣਦਾਯਕਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਮੇਵ ਦੇਤਿ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਾਵਕਪਾਰਮੀਞਾਣਂ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਞਾਣਮੇਵ ਦੇਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦੇਤਿ ਅਭਿਸੇਕੋ ਵਿਯ ਰਞ੍ਞੋ ਸਬ੍ਬਲੋਕਿਸ੍ਸਰਿਯਭਾਵਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿਪਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਬੋਧਿ ਨ ਹੋਤਿ.
ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਪਚ੍ਚਞ੍ਞਾਸਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਹਂ ਪਤ੍ਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਜਾਨਿਂ. ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਪਾਦੀਤਿ ਅਧਿਗਤਗੁਣਦਸ੍ਸਨਸਮਤ੍ਥਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਞ੍ਚ ਮੇ ਉਦਪਾਦਿ. ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਮੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਮਯ੍ਹਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਕੁਪ੍ਪਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਕੁਪ੍ਪਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਕਾਰਣਤੋ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ. ਸਾ ਹਿ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪੁਨ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨਤਾਯ ਕਾਰਣਤੋਪਿ ਅਕੁਪ੍ਪਾ, ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋਪਿ ਅਕੁਪ੍ਪਾ. ਅਨ੍ਤਿਮਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਾ. ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋਤਿ ਇਦਾਨਿ ਪੁਨ ਅਞ੍ਞੋ ਭਵੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ. ਕਥਂ? ਚਤੂਸੁ ਹਿ ਧਾਤੂਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਆਦੀਨਵੋ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ, ਨਿਰੋਧਪ੍ਪਜਾਨਨੋ ਮਗ੍ਗੋ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਵਸੇਨਪਿ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਯਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਪਹਾਨਪਟਿਵੇਧੋ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ. ਯਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ, ਅਯਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ, ਆਦੀਨਵੋਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ. ਯੋ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਯੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਇਦਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧੋ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ. ਯਾ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਵਾਚਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਜੀਵੋ ਵਾਯਾਮੋ ਸਤਿ ਸਮਾਧਿ, ਅਯਂ ਭਾਵਨਾਪਟਿਵੇਧੋ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.
੩. ਅਚਰਿਂਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੬. ਤਤਿਯੇ ਅਚਰਿਨ੍ਤਿ ਞਾਣਚਾਰੇਨ ਅਚਰਿਂ, ਅਨੁਭਵਨਚਾਰੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾਵਤਾਤਿ ਯਤ੍ਤਕੋ. ਤਤਿਯਂ.
੪. ਨੋਚੇਦਂਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੭. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਨਿਸ੍ਸਟਾਤਿਆਦੀਨਿ ਆਦਿਤੋ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਸੇਧੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਨਿਸ੍ਸਟਾ, ਨ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਵਿਮਰਿਯਾਦਿਕਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਿਂਸੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਦੁਤਿਯਨਯੇ ਵਿਮਰਿਯਾਦਿਕਤੇਨਾਤਿ ਨਿਮ੍ਮਰਿਯਾਦਿਕਤੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਾ ਮਰਿਯਾਦਾ ਕਿਲੇਸਮਰਿਯਾਦਾ ਵਟ੍ਟਮਰਿਯਾਦਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਸ ਉਪਡ੍ਢਾ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਨਾ, ਉਪਡ੍ਢਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ, ਵਟ੍ਟਂ ਵਾ ਪਨ ਉਪਡ੍ਢਂ ਪਹੀਨਂ, ਉਪਡ੍ਢਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸੇ ਵਾ ਵਟ੍ਟਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਿਮਰਿਯਾਦਿਕਤਂ, ਅਪ੍ਪਹੀਨਕਿਲੇਸੇ ਵਾ ਵਟ੍ਟਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨ ਵਿਮਰਿਯਾਦਿਕਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਉਭਯਸ੍ਸਾਪਿ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਿਮਰਿਯਾਦਿਕਤੇਨ ਚੇਤਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਮਰਿਯਾਦਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਰਿਯਾਦੇਨ ਚੇਤਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਤੀਸੁਪਿ ਇਮੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੁਸਚ੍ਚਮੇਵ ਕਥਿਤਂ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.
੫. ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੮. ਪਞ੍ਚਮੇ ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਤਕਾਰੋ ਵਿਯ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਦੁਕ੍ਖਾ. ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਤਿਤਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਨੁਪਤਿਤਾ. ਦੁਕ੍ਖਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਓਤਿਣ੍ਣਾ. ਸੁਖਾਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਕਥਿਤਂ. ਪਞ੍ਚਮਂ.
੬-੧੦. ਅਭਿਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ
੧੧੯-੧੨੩. ਛਟ੍ਠਸਤ੍ਤਮੇਸੁ ਵਿਵਟ੍ਟਂ, ਅਵਸਾਨੇ ਤੀਸੁ ਚਤੁਸਚ੍ਚਮੇਵਾਤਿ. ਛਟ੍ਠਾਦੀਨਿ.
ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਵਗ੍ਗੋ.
ਧਾਤੁਸਂਯੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.