੮. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪੪. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਚਾਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤੇ ਦਸ ਥੇਰੇ ਅਞ੍ਞੇਹਿਪਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤੇਹਿ ਬਹੂਹਿ ਸਾਵਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਤਦਾ ਕਿਰ ਮਹਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਹੋਸਿ ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਗਣਨੋ.
ਓਵਦਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤੀਤਿ ਆਮਿਸਸਙ੍ਗਹੇਨ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇਨ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੋਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨੀਹਿ ਓਵਦਨ੍ਤਿ ਚ ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤਿ ਚ. ਤੇ ਚਾਤਿ ਚਕਾਰੋ ਆਗਮਸਨ੍ਧਿਮਤ੍ਤਂ. ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸਂ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਸੀਲਪਰਿਪੂਰਣਾਦਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬਵਿਸੇਸਤੋ ਉਲ਼ਾਰਤਰਂ ਅਪਰਂ ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦਿਵਿਸੇਸਂ ਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੪੫. ਆਰਦ੍ਧੋਤਿ ਤੁਟ੍ਠੋ. ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਪੁਣਨਤ੍ਥਂ. ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯੇਪਿ ਅਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੋਮੁਦਿਂ ਚਾਤੁਮਾਸਿਨਿਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਕਤ੍ਤਿਕਚਾਤੁਮਾਸਪੁਣ੍ਣਮਂ. ਸਾ ਹਿ ਕੁਮੁਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਕੋਮੁਦੀ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਿਕਾਨਂ ਮਾਸਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਤ੍ਤਾ ਚਾਤੁਮਾਸਿਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਗਮੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਉਦਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਜ੍ਜ ਅਪਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਸਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਾਵ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਇਧੇਵ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਵਾਰਣਸਙ੍ਗਹਂ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ.
ਪਵਾਰਣਸਙ੍ਗਹੋ ਨਾਮ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਦਿਯ੍ਯਤਿ ਕਸ੍ਸ ਪਨੇਸ ਦਿਯ੍ਯਤਿ, ਕਸ੍ਸ ਨ ਦਿਯ੍ਯਤੀਤਿ. ਅਕਾਰਕਸ੍ਸ ਤਾਵ ਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਨ ਦਿਯ੍ਯਤਿ, ਤਥਾ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਚੇਵ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਚ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਸਮਥੋ ਵਾ ਤਰੁਣੋ ਹੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਦਿਯ੍ਯਤਿ. ਭਗਵਾਪਿ ਤਦਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰਂ ਪਰਿਵੀਮਂਸਨ੍ਤੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਤਰੁਣਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ – ‘‘ਮਯਿ ਅਜ੍ਜ ਪਵਾਰੇਨ੍ਤੇ ਦਿਸਾਸੁ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਧ ਓਸਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵੁਡ੍ਢਤਰੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸੇਨਾਸਨੇ ਗਹਿਤੇ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸਚੇਪਿ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਇਮੇਸਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਦੁਲ੍ਲਭਮੇਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਮਯਿ ਪਨ ਅਪਵਾਰੇਨ੍ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂਪਿ ਇਮਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਨ ਓਸਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਚਾਰਿਕਂ ਨ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਵਂ ਇਮੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਪਲਿਬੁਦ੍ਧਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਫਾਸੁ ਵਿਹਰਨ੍ਤਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਥਾਮਜਾਤਾ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸੋ ਤਂਦਿਵਸਂ ਅਪਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾਯਂ ਪਵਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਵਾਰਣਸਙ੍ਗਹਂ ਅਨੁਜਾਨਿ. ਪਵਾਰਣਸਙ੍ਗਹਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਲਦ੍ਧੇ ਯਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਸੋਪਿ ‘‘ਸਚੇ ਪਤਿਰੂਪੋ ਨਿਸ੍ਸਯਦਾਯਕੋ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਯਾਵ ਗਿਮ੍ਹਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਮਾਸਾ ਵਸਿਤੁਂ ਲਭਤਿ. ਸਚੇਪਿ ਸਟ੍ਠਿਵਸ੍ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸੇਨਾਸਨਂ ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਪਨ ਪਵਾਰਣਸਙ੍ਗਹੋ ਏਕਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨੋਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦਿਨ੍ਨੋਯੇਵ ਹੋਤਿ.
ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਓਸਰਨ੍ਤੀਤਿ ਭਗਵਤਾ ਪਵਾਰਣਸਙ੍ਗਹੋ ਦਿਨ੍ਨੋਤਿ ਸੁਤਸੁਤਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਯਥਾਸਭਾਵੇਨ ਏਕਂ ਮਾਸਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਤਿਕਪੁਣ੍ਣਮਾਯ ਉਪੋਸਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਓਸਰਨ੍ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਨ੍ਤਿ ਇਧ ਤਰੁਣਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਥਾਮਜਾਤਾ ਅਕਂਸੁ, ਅਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਸੇਸੋ ਨਾਮ. ਤਤੋ ਸਮਾਹਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਕੇਚਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ…ਪੇ… ਕੇਚਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰਿਂਸੁ. ਅਯਂ ਅਪਰੋ ਉਲ਼ਾਰੋ ਵਿਸੇਸੋ ਨਾਮ.
੧੪੬. ਅਲਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਯੋਜਨਗਣਨਾਨੀਤਿ ਏਕਂ ਯੋਜਨਂ ਯੋਜਨਮੇਵ, ਦਸਪਿ ਯੋਜਨਾਨਿ ਯੋਜਨਾਨੇਵ, ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਯੋਜਨਗਣਨਾਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਯੋਜਨਸਤਮ੍ਪਿ ਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਪੁਟੋਸੇਨਾਪੀਤਿ ਪੁਟੋਸਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਾਥੇਯ੍ਯਂ. ਤਂ ਪਾਥੇਯ੍ਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਪਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪੁਟਂਸੇਨਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਪੁਟੋ ਅਂਸੇ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਟਂਸੋ, ਤੇਨ ਪੁਟਂਸੇਨ, ਅਂਸੇ ਪਾਥੇਯ੍ਯਪੁਟਂ ਵਹਨ੍ਤੇਨਾਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
੧੪੭. ਇਦਾਨਿ ਏਵਰੂਪੇਹਿ ਚਰਣੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਏਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਕਥਿਤਾ. ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਲੋਕਿਯਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਕਥਿਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਆਨਾਪਾਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਾਵ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਸਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਆਨਾਪਾਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਦਂ ਪਨ ਆਨਾਪਾਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵਸ੍ਸ ਪਾਲ਼ਿਤ੍ਥੋ ਚ ਭਾਵਨਾਨਯੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੧੪੯. ਕਾਯਞ੍ਞਤਰਨ੍ਤਿ ਪਥਵੀਕਾਯਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਕਾਯੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਦਾਮਿ, ਵਾਯੋ ਕਾਯਂ ਵਦਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਰੂਪਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋਤਿ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਰੂਪਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਰੂਪਕਾਯੋ ਨਾਮ. ਤੇਸੁ ਆਨਾਪਾਨਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਕਾਯਞ੍ਞਤਰਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਏਵਮਾਹ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਚਤੂਸੁ ਕਾਯੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾਯੋਕਾਯਂ, ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਰੂਪਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਵਾ ਰੂਪਕਾਯੇ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਆਨਾਪਾਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵੇਦਨਾਞ੍ਞਤਰਨ੍ਤਿ ਤੀਸੁ ਵੇਦਨਾਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ, ਸੁਖਵੇਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿਕਾਰਨ੍ਤਿ ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸੁਨ੍ਦਰਮਨਸਿਕਾਰਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਨ ਹੋਤਿ, ਦੇਸਨਾਸੀਸਂ ਪਨੇਤਂ. ਯਥੇਵ ਹਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਨਾਮੇਨ ਪਞ੍ਞਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਮਨਸਿਕਾਰਨਾਮੇਨ ਵੇਦਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਪਠਮਪਦੇ ਪੀਤਿਸੀਸੇਨ ਵੇਦਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਦੁਤਿਯਪਦੇ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਦਦ੍ਵਯੇ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ, ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੪) ਵਚਨਤੋ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਨਾਮੇਨ ਵੇਦਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਮਨਸਿਕਾਰਨਾਮੇਨ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਧ ‘‘ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.
ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਸਾ ਵੇਦਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਨੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ‘‘ਤਂਤਂਸੁਖਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਵ ਵੇਦਯਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਵੇਦਨਾਪਵਤ੍ਤਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘ਅਹਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿਚ ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀਤਿਆਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਯਮੇਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ –
‘‘ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਚ. ਕਥਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਝਾਨਪਟਿਲਾਭੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਥਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ (ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ)? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪੀਤਿਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧਾ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ ‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ, ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਅਵਸੇਸਪਦਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ.
ਇਤਿ ਯਥੇਵ ਝਾਨਪਟਿਲਾਭੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪੀਤਿਸੁਖਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਇਮਿਨਾਪਿ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਵੇਦਨਾਸਙ੍ਖਾਤਮਨਸਿਕਾਰਪਟਿਲਾਭੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵੇਦਨਾ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ.
ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਤਿਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸੀਯੇਵ ਨਾਮੇਸ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾਦਿਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਹਰਤੀਤਿ. ਸੋ ਯਂ ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਾਧੁਕਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਂ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਵਸੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਨੀਵਰਣਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਚ ਨੀਵਰਣਪਬ੍ਬਾਦਿਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬਿਧਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਨੀਵਰਣਪਬ੍ਬਂ ਆਦਿ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਇਦਂ ਨੀਵਰਣਦ੍ਵਯਂ ਆਦਿ, ਇਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਦਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪਹਾਨਕਰਞਾਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਹਾਨਞਾਣਂ ਅਪਰਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਪਰਾਯਾਤਿ ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਮ੍ਪਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਯਞ੍ਚ ਸਮਥਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਏਕਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਸਹਜਾਤਾਨਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਾ ਹੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸਪਿ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਾ, ਇਧ ਆਰਮ੍ਮਣਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਨ ਕੇਵਲਂ ਨੀਵਰਣਾਦਿਧਮ੍ਮੇ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਸੀਸੇਨ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਞਾਣਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੧੫੦. ਪਵਿਚਿਨਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਿਚਿਨਤਿ. ਇਤਰਂ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਨਿਰਾਮਿਸਾਤਿ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਾ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤੀਤਿ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਦਰਥਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਸਮਾਧਿਯਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਠਪਿਯਤਿ, ਅਪ੍ਪਨਾਪਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਸਹਜਾਤਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਾਯ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤਿ.
ਏਵਂ ਚੁਦ੍ਦਸਵਿਧੇਨ ਕਾਯਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਸਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਸਤਿਯਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਪੀਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ, ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਇਮੇਸਂ ਛਨ੍ਨਂ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਅਨੋਸਕ੍ਕਨਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ. ਯਥੇਵ ਹਿ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਅਸ੍ਸੇਸੁ ਸਾਰਥਿਨੋ ‘‘ਅਯਂ ਓਲੀਯਤੀ’’ਤਿ ਤੁਦਨਂ ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਅਤਿਧਾਵਤੀ’’ਤਿ ਆਕਡ੍ਢਨਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੇਵਲਂ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਮਾਨਸ੍ਸ ਠਿਤਾਕਾਰੋਵ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਇਮੇਸਂ ਛਨ੍ਨਂ ਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਅਨੋਸਕ੍ਕਨਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਕਿਂ ਕਥਿਤਂ? ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾ ਨਾਨਾਰਸਲਕ੍ਖਣਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਨਾਮ ਕਥਿਤਾ.
੧੫੨. ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਆਨਾਪਾਨਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਸਤਿ ਲੋਕਿਯਾ ਹੋਤਿ, ਲੋਕਿਯਾ ਆਨਾਪਾਨਾ ਲੋਕਿਯਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਲੋਕਿਯਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਲੋਕਿਯਸ੍ਸ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਲੋਕਿਯਂ ਕਥਿਤਂ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ. ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਏਵਂ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਉਪਰਿ ਆਗਤਂ, ਲੋਕਿਯਾ ਆਨਾਪਾਨਾ ਲੋਕਿਯਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਲੋਕਿਯਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਲੋਕਿਯੇ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਲੋਕਿਯਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਦੇਨ ਹਿ ਇਧ ਵਿਜ੍ਜਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.