੩. ਵਮ੍ਮਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੨੪੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਵਮ੍ਮਿਕਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਮੇਤਂ. ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਕੁਮਾਰਕਾਲੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਭਗਵਤਾ, ‘‘ਕਸ੍ਸਪਂ ਪਕ੍ਕੋਸਥ, ਇਦਂ ਫਲਂ ਵਾ ਖਾਦਨੀਯਂ ਵਾ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਕਤਰਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸਾਤਿ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਗਹਿਤਨਾਮਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵੁਡ੍ਢਕਾਲੇਪਿ ‘‘ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਪਿਚ ਰਞ੍ਞਾ ਪੋਸਾਵਨਿਕਪੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਪਿ ਤਂ ‘‘ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ’’ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਿਂਸੁ. ਅਯਂ ਪਨਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਆਵਿਭਾਵਕਥਾ –
ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਰਕਥਿਂ ਏਕਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਵਕਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰੇ ਠਪੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਭਗਵਾ ਅਨਾਗਤੇ ਏਕਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਯਂ ਥੇਰੋ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਰਕਥੀ ਸਾਵਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਥਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ.
ਤਦਾ ਕਿਰ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਓਸਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਸ੍ਸੇਣਿਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਂ ਅਭਿਰੁਯ੍ਹ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰੋ ਤਤਿਯਦਿਵਸੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਅਨੁਥੇਰੋ ਚਤੁਤ੍ਥਦਿਵਸੇ ਅਨਾਗਾਮੀ ਅਹੋਸਿ. ਇਤਰੇ ਤਯੋ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਦੇਵੇਸੁ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭੋਨ੍ਤਾਨਂ ਏਕੋ ਤਕ੍ਕਸਿਲਾਯਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸਾਲਾਯਂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਏਕੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਮੁਦ੍ਦਪਟ੍ਟਨੇ ਕੁਲਘਰੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਨਾਵਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਭਿਨ੍ਨਨਾਵੋ ਦਾਰੁਚੀਰਾਨਿ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਲਾਭਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਤ੍ਤੋ, ‘‘ਅਹਂ ਅਰਹਾ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਨ ਤ੍ਵਂ ਅਰਹਾ, ਗਚ੍ਛ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਕਾਮਾਯ ਦੇਵਤਾਯ ਚੋਦਿਤੋ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਪਤ੍ਤੋ.
ਏਕੋ ਰਾਜਗਹੇ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਕੁਲਦਾਰਿਕਾਯ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਸਾ ਚ ਪਠਮਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਲਭਮਾਨਾ ਕੁਲਘਰਂ ਗਤਾ ਗਬ੍ਭਸਣ੍ਠਿਤਮ੍ਪਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੀ ਸਾਮਿਕਂ ਆਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਗਬ੍ਭਿਨਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ, ਸੋ ‘‘ਅਸ੍ਸਮਣੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਦਸਬਲਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ, ਸਤ੍ਥਾ ਉਪਾਲਿਤ੍ਥੇਰਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਗਰਵਾਸੀਨਿ ਕੁਲਾਨਿ ਵਿਸਾਖਞ੍ਚ ਉਪਾਸਿਕਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੋਧੇਨ੍ਤੋ, – ‘‘ਪੁਰੇ ਲਦ੍ਧੋ ਗਬ੍ਭੋ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਅਰੋਗਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਂ ਅਧਿਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਧੁਕਾਰਂ ਅਦਾਸਿ. ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸੁਵਣ੍ਣਬਿਮ੍ਬਸਦਿਸਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜਾਯਿ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਪੋਸਾਪੇਸਿ. ‘‘ਕਸ੍ਸਪੋ’’ਤਿ ਚਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਇਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਪੋਸਾਵਨਿਕਪੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਪਿ ਤਂ ‘‘ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ’’ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਿਂਸੂਤਿ.
ਅਨ੍ਧਵਨੇਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਵਨੇ. ਤਂ ਕਿਰ ਵਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਕਾਲੇ ਅਵਿਜਹਿਤਨਾਮਂ ਅਨ੍ਧਵਨਂਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਭਾਵਨਾ – ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਸਰੀਰਧਾਤੁ ਨ ਏਕਗ੍ਘਨਾ ਹੋਤਿ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਨੁਭਾਵੇਨ ਵਿਪ੍ਪਕਿਰਿਯਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਭਗਵਾ, – ‘‘ਅਹਂ ਨ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ, ਅਪ੍ਪਕੇਹਿ ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਅਹਂ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਯੇਹਿ ਨ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਤੇਵ ਬਹੁਤਰਾ, ਤੇ ਮੇ ਧਾਤੁਯੋ ਆਦਾਯ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾ ਸਗ੍ਗਪਰਾਯਣਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਕਾਲੇ, ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਂ ਵਿਪ੍ਪਕਿਰਿਯਤੂ’’ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਦੀਘਾਯੁਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਸੁਵਣ੍ਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਯ ਏਕਗ੍ਘਨਂ ਧਾਤੁਸਰੀਰਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.
ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸਾਪਿ ਭਗਵਤੋ ਤਥੇਵ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਤੋ ਮਹਾਜਨਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਧਾਤੁਯੋ ਏਕਗ੍ਘਨਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਯੋਜੇਤੁਂ, ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਏਕਗ੍ਘਨਮੇਵ ਚੇਤਿਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਕਿਤ੍ਤਕਂ ਪਨ ਹੋਤੁ ਤਨ੍ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਏਕੇ ਸਤ੍ਤਯੋਜਨਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਏਤਂ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਂ, ਅਨਾਗਤੇ ਜਗ੍ਗਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਛਯੋਜਨਂ ਹੋਤੁ, ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਂ… ਚਤੁਯੋਜਨਂ… ਤਿਯੋਜਨਂ… ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਂ… ਏਕਯੋਜਨਂ ਹੋਤੂਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਟ੍ਠਕਾ ਕੀਦਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤੂਤਿ ਬਾਹਿਰਨ੍ਤੇ ਇਟ੍ਠਕਾ ਰਤ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਮਯਾ ਏਕਗ੍ਘਨਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤੁ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਿਮਨ੍ਤੇ ਪਞ੍ਞਾਸਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਿਕਾ. ਹਰਿਤਾਲਮਨੋਸਿਲਾਹਿ ਮਤ੍ਤਿਕਾਕਿਚ੍ਚਂ ਕਯਿਰਤੁ, ਤੇਲੇਨ ਉਦਕਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮੁਖਾਨਿ ਚਤੁਧਾ ਵਿਭਜਿਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਏਕਂ ਮੁਖਂ ਗਣ੍ਹਿ, ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋ ਪਥਵਿਨ੍ਦਰਕੁਮਾਰੋ ਏਕਂ, ਅਮਚ੍ਚਾਨਂ ਜੇਟ੍ਠਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਨਾਪਤਿ ਏਕਂ, ਜਨਪਦਾਨਂ ਜੇਟ੍ਠਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੇਟ੍ਠਿ ਏਕਂ.
ਤਤ੍ਥ ਧਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਰਾਜਾਪਿ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਨੀਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਗਹਿਤਮੁਖੇ ਕਮ੍ਮਂ ਆਰਭਿ, ਉਪਰਾਜਾਪਿ, ਸੇਨਾਪਤਿਪਿ. ਸੇਟ੍ਠਿਨਾ ਗਹਿਤਮੁਖੇ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਓਲੀਯਤਿ. ਤਤੋ ਯਸੋਰਤੋ ਨਾਮ ਏਕੋ ਉਪਾਸਕੋ ਤੇਪਿਟਕੋ ਭਾਣਕੋ ਅਨਾਗਾਮੀ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ, ਸੋ ਕਮ੍ਮਂ ਓਲੀਯਤੀਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਸਕਟਸਤਾਨਿ ਯੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਜਨਪਦਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਠਤ੍ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਯੋਜਨਿਕਂ ਰਤਨਚੇਤਿਯਂ ਕਯਿਰਤਿ, ਯੋ ਯਂ ਦਾਤੁਂ ਉਸ੍ਸਹਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਹਿਰਞ੍ਞਂ ਵਾ ਸਤ੍ਤਰਤਨਂ ਵਾ ਹਰਿਤਾਲਂ ਵਾ ਮਨੋਸਿਲਂ ਵਾ, ਸੋ ਤਂ ਦੇਤੂ’’ਤਿ ਸਮਾਦਪੇਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਥਾਮੇਨ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਾਦੀਨਿ ਅਦਂਸੁ. ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਤੇਲਤਣ੍ਡੁਲਾਦੀਨਿ ਦੇਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਉਪਾਸਕੋ ਤੇਲਤਣ੍ਡੁਲਾਦੀਨਿ ਕਮ੍ਮਕਾਰਾਨਂ ਭਤ੍ਤਵੇਤਨਤ੍ਥਂ ਪਹਿਣਾਤਿ, ਅਵਸੇਸੇਹਿ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਚੇਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਹਿਣਾਤਿ, ਏਵਂ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਂ ਅਚਰਿ.
ਚੇਤਿਯੇ ਕਮ੍ਮਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਚੇਤਿਯਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਣ੍ਣਂ ਪਹਿਣਿਂਸੁ – ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਆਚਰਿਯੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚੇਤਿਯਂ ਵਨ੍ਦਤੂ’’ਤਿ. ਸੋਪਿ ਪਣ੍ਣਂ ਪਹਿਣਿ – ‘‘ਮਯਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੋ ਸਮਾਦਪਿਤੋ, ਯਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੂ’’ਤਿ. ਦ੍ਵੇਪਿ ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਸਮਾਗਮਿਂਸੁ. ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਪਣ੍ਣਤੋ ਪਨ ਚੇਤਿਯਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਣ੍ਣਂ ਪਠਮਤਰਂ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਪਣ੍ਣਂ ਵਾਚੇਤ੍ਵਾ ਚੇਤਿਯਂ ਵਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਏਕਕੋਵ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਅਟਵਿਯਂ ਪਞ੍ਚ ਚੋਰਸਤਾਨਿ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਰੇਕਚ੍ਚੇ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਤੋ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤਂ, ਨਿਧਿਕੁਮ੍ਭੀ ਨੋ ਪਵਟ੍ਟਮਾਨਾ ਆਗਤਾਤਿ ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਤਾਤਾ, ਮਂ ਗਣ੍ਹਥਾਤਿ? ਤਯਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਿਤਂ, ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਥੋਕਂ ਥੋਕਂ ਦੇਹੀਤਿ. ਕਿਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨ ਜਾਨਾਥ, ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਯੋਜਨਿਕਂ ਰਤਨਚੇਤਿਯਂ ਕਯਿਰਤਿ, ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਮਯਾ ਸਮਾਦਪਿਤਂ, ਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਾਯ. ਤਂ ਤਂ ਲਦ੍ਧਲਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨਤੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪੇਸਿਤਂ, ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਨਿਵਤ੍ਥਸਾਟਕਮਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਕਾਕਣਿਕਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.
ਏਕੇ, ‘‘ਏਵਮੇਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜੇਥ ਆਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਏਕੇ, ‘‘ਅਯਂ ਰਾਜਪੂਜਿਤੋ ਅਮਚ੍ਚਪੂਜਿਤੋ, ਅਮ੍ਹੇਸੁ ਕਞ੍ਚਿਦੇਵ ਨਗਰਵੀਥਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਅਨਯਵ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੁਣਾਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਉਪਾਸਕੋ, ‘‘ਤਾਤਾ, ਨਾਹਂ ਏਵਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਤੇਸੁ ਕਾਰੁਞ੍ਞੇਨ, ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜੀਵਿਤਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ. ਅਥ ਤੇਸੁ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤੇਸੁ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਲਦ੍ਧਿਕਾ ਏਵ ਬਹੁਤਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪਯਿਂਸੁ.
ਤੇਸਂ ਬਲਵਗੁਣੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੇ ਅਪਰਾਧੇਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤਦੀਪਸਿਖਾ ਵਿਯ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿਂਸੁ. ਤੇ, ‘‘ਕਹਂ ਭੋ ਚਕ੍ਖੁ, ਕਹਂ ਭੋ ਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਞਾਤਕੇਹਿ ਗੇਹਂ ਨੀਤਾ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਨੋਞਾਤਕਾ ਅਨਾਥਾਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਟਵਿਯਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਪਣ੍ਣਸਾਲਾਯਂ ਵਸਿਂਸੁ. ਅਟਵਿਂ ਆਗਤਮਨੁਸ੍ਸਾ ਕਾਰੁਞ੍ਞੇਨ ਤੇਸਂ ਤਣ੍ਡੁਲਂ ਵਾ ਪੁਟਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਰਿਬ੍ਬਯਂ ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਦਾਰੁਪਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਕੁਹਿਂ ਗਤਤ੍ਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਨ੍ਧਵਨਂ ਗਤਮ੍ਹਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਕਾਲੇ ਤਂ ਵਨਂ ਅਨ੍ਧਵਨਂਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਕਸ੍ਸਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਪਨੇਤਂ ਛਡ੍ਡਿਤਜਨਪਦੇ ਅਟਵਿ ਅਹੋਸਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਜੇਤਵਨਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਭਾਗੇ ਪਵਿਵੇਕਕਾਮਾਨਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਧਾਨਘਰਂ ਅਹੋਸਿ, ਤਤ੍ਥ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਸੇਖਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰਯਮਾਨੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨ੍ਧਵਨੇ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ.
ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦੇਵਤਾਤਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਪਾਕਟਾ ਏਕਾ ਦੇਵਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਹੁਞਾਤਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਮਹੇਸਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੬੫) ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤੋ ਸਕ੍ਕੋਪਿ ਦੇਵਰਾਜਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਦੇਵਤਾਤਿ ਚ ਇਦਂ ਦੇਵਾਨਮ੍ਪਿ ਦੇਵਧੀਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨਤ੍ਥੇ ਦੇਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ਖਯਸੁਨ੍ਦਰਾਭਿਰੂਪਅਬ੍ਭਨੁਮੋਦਨਾਦੀਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਤ੍ਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਠਮੋ ਯਾਮੋ, ਚਿਰਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ, ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੮.੨੦) ਖਯੇ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਅਯਂ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤਰੋ ਚ ਪਣੀਤਤਰੋ ਚਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੦੦) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਸੁਨ੍ਦਰੇ.
‘‘ਕੋ ਮੇ ਵਨ੍ਦਤਿ ਪਾਦਾਨਿ, ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਯਸਸਾ ਜਲਂ;
ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ, ਸਬ੍ਬਾ ਓਭਾਸਯਂ ਦਿਸਾ’’ਤਿ. (ਵਿ. ਵ. ੮੫੭) –
ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਅਭਿਰੂਪੇ. ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੧੫) ਅਬ੍ਭਨੁਮੋਦਨੇ. ਇਧ ਪਨ ਖਯੇ. ਤੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮਸਮਨਨ੍ਤਰੇ ਆਗਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾਤਿ ਇਧ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ਅਭਿਰੂਪੇ. ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਛਵਿ-ਥੁਤਿ-ਕੁਲਵਗ੍ਗਕਾਰਣ-ਸਣ੍ਠਾਨਪਮਾਣਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ, ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋਸਿ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਛਵਿਯਾ. ‘‘ਕਦਾ ਸਞ੍ਞੂਲ਼੍ਹਾ ਪਨ ਤੇ ਗਹਪਤਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੭੭) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਥੁਤਿਯਂ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੧੫) ਕੁਲਵਗ੍ਗੇ. ‘‘ਅਥ ਕੇਨ ਨੁ ਵਣ੍ਣੇਨ, ਗਨ੍ਧਥੇਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੪) ਕਾਰਣੇ. ‘‘ਮਹਨ੍ਤਂ ਹਤ੍ਥਿਰਾਜਵਣ੍ਣਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੩੮) ਸਣ੍ਠਾਨੇ. ‘‘ਤਯੋ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੬੦੨) ਪਮਾਣੇ. ‘‘ਵਣ੍ਣੋ ਗਨ੍ਧੋ ਰਸੋ ਓਜਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਰੂਪਾਯਤਨੇ. ਸੋ ਇਧ ਛਵਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾਤਿ ਅਭਿਰੂਪਛਵਿਇਟ੍ਠਵਣ੍ਣਾ, ਮਨਾਪਵਣ੍ਣਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੇਵਤਾ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਆਗਚ੍ਛਮਾਨਾ ਪਕਤਿਵਣ੍ਣਂ ਪਕਤਿਇਦ੍ਧਿਂ ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਤਿਰੇਕਵਣ੍ਣਂ ਅਤਿਰੇਕਇਦ੍ਧਿਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਟਸਮਜ੍ਜਾਦੀਨਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਿਯ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤੇਨ ਕਾਯੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਤਥੇਵ ਆਗਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ.
ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇਵਲਸਦ੍ਦੋ ਅਨਵਸੇਸ-ਯੇਭੂਯ੍ਯ-ਅਬ੍ਯਾਮਿਸ੍ਸਾਨਤਿਰੇਕਦਲ਼੍ਹਤ੍ਥ-ਵਿਸਂਯੋਗਾਦਿਅਨੇਕਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ, ‘‘ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੧) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਅਨਵਸੇਸਤ੍ਤਮਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਾ ਚ ਅਙ੍ਗਮਗਧਾ ਪਹੂਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਆਦਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਯੇਭੁਯ੍ਯਤਾ. ‘‘ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੨੫) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਅਬ੍ਯਾਮਿਸ੍ਸਤਾ. ‘‘ਕੇਵਲਂ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕਂ ਨੂਨ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੪੪) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਅਨਤਿਰੇਕਤਾ. ‘‘ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਬਾਹਿਯੋ ਨਾਮ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕੋ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਸਙ੍ਘਭੇਦਾਯ ਠਿਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪੩) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਦਲ਼੍ਹਤ੍ਥਤਾ. ‘‘ਕੇਵਲੀ ਵੁਸਿਤਵਾ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੭) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਵਿਸਂਯੋਗੋ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਤ੍ਤਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.
ਕਪ੍ਪਸਦ੍ਦੋ ਪਨਾਯਂ ਅਭਿਸਦ੍ਦਹਨ-ਵੋਹਾਰ-ਕਾਲ-ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ- ਛੇਦਨ-ਵਿਕਪ੍ਪ-ਲੇਸ-ਸਮਨ੍ਤਭਾਵਾਦਿ-ਅਨੇਕਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ, ‘‘ਓਕਪ੍ਪਨਿਯਮੇਤਂ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ, ਯਥਾ ਤਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੭) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਅਭਿਸਦ੍ਦਹਨਮਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਮਣਕਪ੍ਪੇਹਿ ਫਲਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੫੦) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਵੋਹਾਰੋ. ‘‘ਯੇਨ ਸੁਦਂ ਨਿਚ੍ਚਕਪ੍ਪਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੭) ਕਾਲੋ. ‘‘ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੨੪) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ‘‘ਅਲਙ੍ਕਤਾ ਕਪ੍ਪਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੂ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੬੫) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਛੇਦਨਂ. ‘‘ਕਪ੍ਪਤਿ ਦ੍ਵਙ੍ਗੁਲਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੪੬) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਵਿਕਪ੍ਪੋ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਪ੍ਪੋ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੮੦) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਲੇਸੋ. ‘‘ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਵੇਲ਼ੁਵਨਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੯੪) ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਸਮਨ੍ਤਭਾਵੋ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਅਨ੍ਧਵਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨਵਸੇਸਂ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਅਨ੍ਧਵਨਨ੍ਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਤ੍ਥਾਲਙ੍ਕਾਰਸਰੀਰਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਆਭਾਯ ਫਰਿਤ੍ਵਾ, ਚਨ੍ਦਿਮਾ ਵਿਯ ਚ ਸੂਰਿਯੋ ਵਿਯ ਚ ਏਕੋਭਾਸਂ ਏਕਪਜ੍ਜੋਤਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸੀਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤੇ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਓਕਾਸੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਤਦਵੋਚਾਤਿ ਏਤਂ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਮਵੋਚ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਅਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਵੋਹਾਰੇਨੇਵ ਕਥੇਤੀਤਿ? ਸਮਣਸਞ੍ਞਾਸਮੁਦਾਚਾਰੇਨੇਵ. ਏਵਂ ਕਿਰਸ੍ਸ ਅਹੋਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਵਸਿ. ਅਹਂ ਪਨ ਅਸ੍ਮਿ ਤਤੋ ਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ’’ਤਿ ਸਮਣਸਞ੍ਞਾਵਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਚਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਵੋਹਾਰੇਨੇਵ ਕਥੇਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਸਹਾਯੋ ਕਿਰੇਸੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ. ਕੁਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ? ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ. ਯੋ ਹਿ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੇ ਆਗਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸਹਾਯੇਸੁ ਅਨੁਥੇਰੋ ਚਤੁਤ੍ਥਦਿਵਸੇ ਅਨਾਗਾਮੀ ਅਹੋਸੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਅਯਂ ਸੋ. ਤਦਾ ਕਿਰ ਤੇਸੁ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਆਗਮਿਂਸੁ. ਸੋ, ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਹਾਸਂ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹੇ ਮੁਖਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਤੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਆਦਾਯ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਤਰੇ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਨ, ਆਵੁਸੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਵਂ ਕਤਿਕਾ ਅਤ੍ਥਿ – ‘ਯੋ ਪਠਮਂ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਆਹਰਤਿ, ਤੇਨਾਭਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੇਸੇਹਿ ਸਮਣਧਮ੍ਮੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ. ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਕਿਚ੍ਚਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪਯਿਤ੍ਥ. ਮਯਮ੍ਪਿ ਸਚੇ ਨੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਚ੍ਚਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਸ੍ਸਾਮ. ਪਪਞ੍ਚੋ ਏਸ ਅਮ੍ਹਾਕਂ, ਗਚ੍ਛਥ ਤੁਮ੍ਹੇ’’ਤਿ. ਸੋ ਯਥਾਫਾਸੁਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਯੁਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ.
ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਅਨੁਥੇਰੋ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਸਚ੍ਛਕਾਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੋ ਆਗਮਿਂਸੁ. ਸੋਪਿ ਤਥੇਵ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਯਥਾਫਾਸੁਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਯੁਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸੋ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਤੇ ਸਹਾਯੇ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ, ਏਕੋ ਤਦਾਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਏਕੋ ਅਧੁਨਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਰਿਯਭੂਮਿਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਏਕੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ, ‘‘ਅਹਂ ਅਰਹਾ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਪਾਰਕਪਟ੍ਟਨੇ ਵਸਤੀਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਨ ਤ੍ਵਂ ਅਰਹਾ, ਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਗਚ੍ਛ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਹੀ’’ਤਿ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ. ਸੋਪਿ ਅਨ੍ਤਰਘਰੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਓਵਾਦਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਹ ਤੇ ਬਾਹਿਯ ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ (ਉਦਾ. ੧੦) ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਓਵਦਿਤੋ ਅਰਿਯਭੂਮਿਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ.
ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਏਕੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਕੁਹਿਨ੍ਤਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਧਵਨੇ ਸੇਕ੍ਖਪਟਿਪਦਂ ਪੂਰਯਮਾਨੋ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਹਾਯਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਪਨ ਤੁਚ੍ਛਹਤ੍ਥੇਨ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਸਹਾਯੋ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਨਿਰਾਮਿਸੋ ਪਬ੍ਬਤਮਤ੍ਥਕੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਮਯਾ ਆਕਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਮ੍ਪਿ ਅਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਆਮਿਸਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਕਿਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਤਿ? ਧਮ੍ਮਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤੋਵ ਰਤਨਾਵਲ਼ਿਂ ਗਨ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪਨ੍ਨਰਸ ਪਞ੍ਹੇ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਧਮ੍ਮਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਆਦਾਯ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਹਾਯਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਣਸਞ੍ਞਾਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਤਂ ਅਨਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾਵ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਆਲਪਿਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਵਮ੍ਮਿਕੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤੁਰਿਤਾਲਪਨਵਸੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਆਮੇਡਿਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਵਾ ਏਕਨੇਵ ਤਿਲਕੇਨ ਨਲਾਟਂ ਨ ਸੋਭਤਿ, ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਸੁਪਿ ਦਿਨ੍ਨੇਸੁ ਫੁਲ੍ਲਿਤਮਣ੍ਡਿਤਂ ਵਿਯ ਸੋਭਤਿ, ਏਵਂ ਏਕੇਨੇਵ ਪਦੇਨ ਵਚਨਂ ਨ ਸੋਭਤਿ, ਪਰਿਵਾਰਿਕਪਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਫੁਲ੍ਲਿਤਮਣ੍ਡਿਤਂ ਵਿਯ ਸੋਭਤੀਤਿ ਤਂ ਪਰਿਵਾਰਿਕਪਦਵਸੇਨ ਵਚਨਂ ਫੁਲ੍ਲਿਤਮਣ੍ਡਿਤਂ ਵਿਯ ਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਏਵਮਾਹ.
ਅਯਂ ਵਮ੍ਮਿਕੋਤਿ ਪੁਰਤੋ ਠਿਤੋ ਵਮ੍ਮਿਕੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਪਨ ਪੁਰਤੋ ਠਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਯਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਲਙ੍ਗਿਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥਂ ਆਦਾਯ ਖਣਨ੍ਤੋ ਪਲਿਘਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਉਕ੍ਖਿਪ ਲਙ੍ਗਿਂ ਅਭਿਕ੍ਖਣ ਸੁਮੇਧਾਤਿ ਤਾਤ, ਪਣ੍ਡਿਤ, ਲਙ੍ਗੀ ਨਾਮ ਰਤ੍ਤਿਂ ਧੂਮਾਯਤਿ ਦਿਵਾ ਪਜ੍ਜਲਤਿ. ਉਕ੍ਖਿਪੇਤ ਪਰਂ ਪਰਤੋ ਖਣਾਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਉਦ੍ਧੁਮਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਮਣ੍ਡੂਕਂ. ਚਙ੍ਕਵਾਰਨ੍ਤਿ ਖਾਰਪਰਿਸ੍ਸਾਵਨਂ. ਕੁਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਕਚ੍ਛਪਂ. ਅਸਿਸੂਨਨ੍ਤਿ ਮਂਸਚ੍ਛੇਦਕਂ ਅਸਿਞ੍ਚੇਵ ਅਧਿਕੁਟ੍ਟਨਞ੍ਚ. ਮਂਸਪੇਸਿਨ੍ਤਿ ਨਿਸਦਪੋਤਪ੍ਪਮਾਣਂ ਅਲ੍ਲਮਂਸਪਿਣ੍ਡਂ. ਨਾਗਨ੍ਤਿ ਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਕਲਾਪਸਦਿਸਂ ਮਹਾਫਣਂ ਤਿਵਿਧਸੋਵਤ੍ਥਿਕਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਹਿਨਾਗਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਮਾ ਨਾਗਂ ਘਟ੍ਟੇਸੀਤਿ ਦਣ੍ਡਕਕੋਟਿਯਾ ਵਾ ਵਲ੍ਲਿਕੋਟਿਯਾ ਵਾ ਪਂਸੁਚੁਣ੍ਣਂ ਵਾ ਪਨ ਖਿਪਮਾਨੋ ਮਾ ਨਾਗਂ ਘਟ੍ਟਯਿ. ਨਮੋ ਕਰੋਹਿ ਨਾਗਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪਰਿਵਾਤਤੋ ਅਪਗਮ੍ਮ ਸੁਦ੍ਧਵਤ੍ਥਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਨਾਗਸ੍ਸ ਨਮਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰੋਹਿ. ਨਾਗੇਨ ਅਧਿਸਯਿਤਂ ਧਨਂ ਨਾਮ ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਮਾ ਕੁਲਪਰਿਵਟ੍ਟਾ ਖਾਦਤੋ ਨ ਖੀਯਤਿ, ਨਾਗੋ ਤੇ ਅਧਿਸਯਿਤਂ ਧਨਂ ਦਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਮੋ ਕਰੋਹਿ ਨਾਗਸ੍ਸਾਤਿ. ਇਤੋ ਵਾ ਪਨ ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ਯਥਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਇਤੋਤਿ ਸਾਸਨੇ ਨਿਸ੍ਸਕਂ, ਨ ਤਥਾ ਇਧ. ਇਧ ਪਨ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੇ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਤੋ ਵਾ ਪਨਾਤਿ ਮਮ ਵਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ.
੨੫੧. ਚਾਤੁਮ੍ਮਹਾਭੂਤਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤੁਮਹਾਭੂਤਮਯਸ੍ਸ. ਕਾਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਯਥੇਵ ਹਿ ਬਾਹਿਰਕੋ ਵਮ੍ਮਿਕੋ, ਵਮਤੀਤਿ ਵਨ੍ਤਕੋਤਿ ਵਨ੍ਤੁਸ੍ਸਯੋਤਿ ਵਨ੍ਤਸਿਨੇਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਤਿ ਚਤੂਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਵਮ੍ਮਿਕੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਅਹਿਮਙ੍ਗੁਸਉਨ੍ਦੂਰਘਰਗੋਲ਼ਿਕਾਦਯੋ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇ ਪਾਣਕੇ ਵਮਤੀਤਿ ਵਮ੍ਮਿਕੋ. ਉਪਚਿਕਾਹਿ ਵਨ੍ਤਕੋਤਿ ਵਮ੍ਮਿਕੋ. ਉਪਚਿਕਾਹਿ ਵਮਿਤ੍ਵਾ ਮੁਖਤੁਣ੍ਡਕੇਨ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਂਸੁਚੁਣ੍ਣੇਨ ਕਟਿਪ੍ਪਮਾਣੇਨਪਿ ਪੋਰਿਸਪ੍ਪਮਾਣੇਨਪਿ ਉਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਵਮ੍ਮਿਕੋ. ਉਪਚਿਕਾਹਿ ਵਨ੍ਤਖੇਲ਼ਸਿਨੇਹੇਨ ਆਬਦ੍ਧਤਾਯ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਹਂ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਨ ਵਿਪ੍ਪਕਿਰਿਯਤਿ, ਨਿਦਾਘੇਪਿ ਤਤੋ ਪਂਸੁਮੁਟ੍ਠਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮੁਟ੍ਠਿਨਾ ਪੀਲ਼ਿਯਮਾਨੇ ਸਿਨੇਹੋ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਏਵਂ ਵਨ੍ਤਸਿਨੇਹੇਨ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧੋਤਿ ਵਮ੍ਮਿਕੋ. ਏਵਮਯਂ ਕਾਯੋਪਿ, ‘‘ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਾ ਅਕ੍ਖਿਗੂਥਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕਂ ਅਸੁਚਿਕਲਿਮਲਂ ਵਮਤੀਤਿ ਵਮ੍ਮਿਕੋ. ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਖੀਣਾਸਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਨਿਕਨ੍ਤਿਪਰਿਯਾਦਾਨੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਗਤਾਤਿ ਅਰਿਯੇਹਿ ਵਨ੍ਤਕੋਤਿਪਿ ਵਮ੍ਮਿਕੋ. ਯੇਹਿ ਚਾਯਂ ਤੀਹਿ ਅਟ੍ਠਿਸਤੇਹਿ ਉਸ੍ਸਿਤੋ ਨ੍ਹਾਰੁਸਮ੍ਬਦ੍ਧੋ ਮਂਸਾਵਲੇਪਨੋ ਅਲ੍ਲਚਮ੍ਮਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ ਛਵਿਰਞ੍ਜਿਤੋ ਸਤ੍ਤੇ ਵਞ੍ਚੇਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਰਿਯੇਹਿ ਵਨ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਵਨ੍ਤੁਸ੍ਸਯੋਤਿਪਿ ਵਮ੍ਮਿਕੋ. ‘‘ਤਣ੍ਹਾ ਜਨੇਤਿ ਪੁਰਿਸਂ, ਚਿਤ੍ਤਮਸ੍ਸ ਵਿਧਾਵਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੫੫) ਏਵਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਜਨਿਤਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯੇਹਿ ਵਨ੍ਤੇਨੇਵ ਤਣ੍ਹਾਸਿਨੇਹੇਨ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਵਨ੍ਤਸਿਨੇਹੇਨ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧੋਤਿਪਿ ਵਮ੍ਮਿਕੋ. ਯਥਾ ਚ ਵਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ ਪਾਣਕਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਗਿਲਾਨਾ ਸਯਨ੍ਤਿ, ਮਤਾ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਸੋ ਤੇਸਂ ਸੂਤਿਘਰਂ ਵਚ੍ਚਕੁਟਿ ਗਿਲਾਨਸਾਲਾ ਸੁਸਾਨਞ੍ਚ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਕਾਯੋ ਅਯਂ ਗੋਪਿਤਰਕ੍ਖਿਤੋ ਮਣ੍ਡਿਤਪ੍ਪਸਾਧਿਤੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾਨਂ ਕਾਯੋਤਿ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਛਵਿਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਪਾਣਾ ਚਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਪਾਣਾ ਮਂਸਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਪਾਣਾ ਨ੍ਹਾਰੁਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਪਾਣਾ ਅਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਪਾਣਾ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਪਾਣਾਤਿ ਏਵਂ ਕੁਲਗਣਨਾਯ ਅਸੀਤਿਮਤ੍ਤਾਨਿ ਕਿਮਿਕੁਲਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਅਨ੍ਤੋਕਾਯਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਗੇਲਞ੍ਞੇਨ ਆਤੁਰਿਤਾਨਿ ਸਯਨ੍ਤਿ, ਮਤਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਪਾਣਾਨਂ ਸੂਤਿਘਰਂ ਵਚ੍ਚਕੁਟਿ ਗਿਲਾਨਸਾਲਾ ਸੁਸਾਨਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਵਮ੍ਮਿਕੋ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਵਮ੍ਮਿਕੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਇਮਸ੍ਸ ਚਾਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਮਾਤਾਪੇਤ੍ਤਿਕਸਮ੍ਭਵਸ੍ਸਾਤਿ ਮਾਤਿਤੋ ਚ ਪਿਤਿਤੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਮਾਤਾਪੇਤ੍ਤਿਕੇਨ ਸੁਕ੍ਕਸੋਣਿਤੇਨ ਸਮ੍ਭੂਤਸ੍ਸ. ਓਦਨਕੁਮ੍ਮਾਸੂਪਚਯਸ੍ਸਾਤਿ ਓਦਨੇਨ ਚੇਵ ਕੁਮ੍ਮਾਸੇਨ ਚ ਉਪਚਿਤਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਿਤਸ੍ਸ. ਅਨਿਚ੍ਚੁਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਭੇਦਨਵਿਦ੍ਧਂਸਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਧਮ੍ਮੋ. ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਵਿਘਾਤਤ੍ਥਾਯ ਤਨੁਵਿਲੇਪਨੇਨ ਉਚ੍ਛਾਦਨਧਮ੍ਮੋ. ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾਬਾਧਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕਸਮ੍ਬਾਹਨੇਨ ਪਰਿਮਦ੍ਦਨਧਮ੍ਮੋ. ਦਹਰਕਾਲੇ ਵਾ ਊਰੂਸੁ ਸਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਬ੍ਭਵਾਸੇਨ ਦੁਸ੍ਸਣ੍ਠਿਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਸਣ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਂ ਅਞ੍ਛਨਪੀਲ਼ਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਿਮਦ੍ਦਨਧਮ੍ਮੋ. ਏਵਂ ਪਰਿਹਰਤੋਪਿ ਚ ਭੇਦਨਵਿਦ੍ਧਂਸਨਧਮ੍ਮੋ ਭਿਜ੍ਜਤਿ ਚੇਵ ਵਿਕਿਰਤਿ ਚ, ਏਵਂ ਸਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਮਾਤਾਪੇਤ੍ਤਿਕਸਮ੍ਭਵਓਦਨਕੁਮ੍ਮਾਸੂਪਚਯਉਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਪਦੇਹਿ ਸਮੁਦਯੋ ਕਥਿਤੋ, ਅਨਿਚ੍ਚਭੇਦਵਿਦ੍ਧਂਸਨਪਦੇਹਿ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ. ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਚਾਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਉਚ੍ਚਾਵਚਭਾਵੋ ਵਡ੍ਢਿਪਰਿਹਾਨਿ ਸਮੁਦਯਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਕਥਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਦਿਵਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੇਤਿ ਦਿਵਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਮ੍ਮਨ੍ਤੇ. ਧੂਮਾਯਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਂ ਧੂਮਸਦ੍ਦੋ ਕੋਧੇ ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਕਤਿਧੂਮੇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਵਤ੍ਤਤਿ. ‘‘ਕੋਧੋ ਧੂਮੋ ਭਸ੍ਮਨਿਮੋਸਵਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੬੫) ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਕੋਧੇ ਵਤ੍ਤਤਿ. ‘‘ਇਚ੍ਛਾਧੂਮਾਯਿਤਾ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਯ. ‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਧੂਮਾਯਨ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਤਕ੍ਕੇ.
‘‘ਪਙ੍ਕੋ ਚ ਕਾਮਾ ਪਲਿਪੋ ਚ ਕਾਮਾ,
ਭਯਞ੍ਚ ਮੇਤਂ ਤਿਮੂਲਂ ਪਵੁਤ੍ਤਂ;
ਰਜੋ ਚ ਧੂਮੋ ਚ ਮਯਾ ਪਕਾਸਿਤਾ;
ਹਿਤ੍ਵਾ ਤੁਵਂ ਪਬ੍ਬਜ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੬.੧੪) –
ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣੇਸੁ. ‘‘ਧੂਮਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੪੯) ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ. ‘‘ਧਜੋ ਰਥਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਣਂ, ਧੂਮੋ ਪਞ੍ਞਾਣਮਗ੍ਗਿਨੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੭੨) ਏਤ੍ਥ ਪਕਤਿਧੂਮੇ. ਇਧ ਪਨਾਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਯਂ ਰਤ੍ਤਿਂ ਧੂਮਾਯਨਾ’’ਤਿ.
ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਹਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬਾਹਿਤਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬਾਹਿਤਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ. ਕਤਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ? ਰਾਗੋ ਬਾਹਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਦੋਸੋ… ਮੋਹੋ… ਮਾਨੋ… ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ… ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ… ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਬਾਹਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬਾਹਿਤਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੇਤ੍ਤਗੂਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੨੮). ਸੁਮੇਧੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਪਞ੍ਞੋ. ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸੇਕ੍ਖੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਕ੍ਖੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਅਧਿਸੀਲਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਅਧਿਪਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੮੬).
ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਨ ਆਵੁਧਸਤ੍ਥਸ੍ਸ. ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯਸ੍ਸ. ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਗਤਿਕਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਲੋਕਿਯਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਲੋਕਿਯਂ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ. ਏਤ੍ਥ ਪਨਾਯਂ ਅਤ੍ਥਦੀਪਨਾ –
ਏਕੋ ਕਿਰ ਜਾਨਪਦੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਾਤੋਵ ਮਾਣਵਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਾਮਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ ਦਿਵਸਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਤ੍ਵਾ ਸਾਯਂ ਗਾਮਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਚ ਏਕੋ ਵਮ੍ਮਿਕੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਸੋ ਰਤ੍ਤਿਂ ਧੂਮਾਯਤਿ, ਦਿਵਾ ਪਜ੍ਜਲਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਂ ਸੁਮੇਧਂ ਮਾਣਵਂ ਆਹ – ‘‘ਤਾਤ, ਅਯਂ ਵਮ੍ਮਿਕੋ ਰਤ੍ਤਿਂ ਧੂਮਾਯਤਿ, ਦਿਵਾ ਪਜ੍ਜਲਤਿ, ਵਿਕਾਰਮਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮ, ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਖਿਪਾਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਸਾਧੂਤਿ ਕੁਦਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਮੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਤਤ੍ਰ ਆਚਰਿਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਿਯ ਭਗਵਾ. ਸੁਮੇਧਮਾਣਵਕੋ ਵਿਯ ਸੇਕ੍ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਵਮ੍ਮਿਕੋ ਵਿਯ ਕਾਯੋ. ‘‘ਤਾਤ, ਅਯਂ ਵਮ੍ਮਿਕੋ ਰਤ੍ਤਿਂ ਧੂਮਾਯਤਿ, ਦਿਵਾ ਪਜ੍ਜਲਤਿ, ਵਿਕਾਰਮਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮ, ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਖਿਪਾਹੀ’’ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਕਾਲੋ ਵਿਯ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਾਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕਂ ਕਾਯਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਹੀ’’ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਕਾਲੋ. ਤਸ੍ਸ ਸਾਧੂਤਿ ਕੁਦਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਥਾਕਰਣਂ ਵਿਯ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ, ‘‘ਯੋ ਵੀਸਤਿਯਾ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਥਦ੍ਧਭਾਵੋ, ਅਯਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁ. ਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਆਬਨ੍ਧਨਭਾਵੋ, ਅਯਂ ਆਪੋਧਾਤੁ. ਯੋ ਚਤੂਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਪਰਿਪਾਚਨਭਾਵੋ, ਅਯਂ ਤੇਜੋਧਾਤੁ. ਯੋ ਛਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਨਭਾਵੋ, ਅਯਂ ਵਾਯੋਧਾਤੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨ ਕਾਯਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਲਙ੍ਗੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਲਙ੍ਗੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸੀਤਿ? ਯਥਾ ਹਿ ਨਗਰਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਧਾਯ ਪਲਿਘੇ ਯੋਜਿਤੇ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਗਮਨਂ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਯੇ ਨਗਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਅਨ੍ਤੋਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਬਹਿ, ਤੇ ਬਹਿਯੇਵ. ਏਵਮੇਵ ਯਸ੍ਸ ਞਾਣਮੁਖੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਲਙ੍ਗੀ ਪਤਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਾਪਕਂ ਞਾਣਗਮਨਂ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਲਙ੍ਗੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਪਜਹ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਹਾਨਂ ਕਥਿਤਂ.
ਉਦ੍ਧੁਮਾਯਿਕਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਦ੍ਧੁਮਾਯਿਕਮਣ੍ਡੂਕੋ ਨਾਮ ਨੋ ਮਹਨ੍ਤੋ, ਨਖਪਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਮਾਣੋ ਹੋਤਿ, ਪੁਰਾਣਪਣ੍ਣਨ੍ਤਰੇ ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਰੇ ਵਾ ਵਲ੍ਲਿਅਨ੍ਤਰੇ ਵਾ ਵਸਤਿ. ਸੋ ਦਣ੍ਡਕੋਟਿਯਾ ਵਾ ਵਲ੍ਲਿਕੋਟਿਯਾ ਵਾ ਪਂਸੁਚੁਣ੍ਣਕੇਨ ਵਾ ਘਟ੍ਟਿਤੋ ਆਯਮਿਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤੋ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲੋ ਬੇਲੁਵਪਕ੍ਕਪ੍ਪਮਾਣੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦੇ ਆਕਾਸਗਤੇ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਗਮਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਮਿਤ੍ਤਵਸਂ ਯਾਤਿ, ਕਾਕਕੁਲਲਾਦਿਭਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਅਯਂ ਕੋਧੋ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤਾਵਿਲਮਤ੍ਤਕੋਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਵਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਮੁਖਵਿਕੁਲਨਂ ਪਾਪੇਤਿ. ਤਦਾ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਹਨੁਸਞ੍ਚੋਪਨਂ ਪਾਪੇਤਿ. ਤਦਾ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਫਰੁਸਵਾਚਾਨਿਚ੍ਛਾਰਣਂ ਪਾਪੇਤਿ. ਤਦਾ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਦਿਸਾਵਿਲੋਕਨਂ ਪਾਪੇਤਿ. ਤਦਾ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਆਕਡ੍ਢਨਪਰਿਕਡ੍ਢਨਂ ਪਾਪੇਤਿ. ਤਦਾ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਪਾਣਿਨਾ ਲੇਡ੍ਡੁਦਣ੍ਡਸਤ੍ਥਪਰਾਮਸਨਂ ਪਾਪੇਤਿ. ਤਦਾ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਦਣ੍ਡਸਤ੍ਥਾਭਿਨਿਪਾਤਂ ਪਾਪੇਤਿ. ਤਦਾ ਅਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋ ਪਰਘਾਤਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਘਾਤਨਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ – ‘‘ਯਤੋ ਅਯਂ ਕੋਧੋ ਪਰਂ ਘਾਤੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਘਾਤੇਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਯਂ ਕੋਧੋ ਪਰਮੁਸ੍ਸਦਗਤੋ ਹੋਤਿ ਪਰਮਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਉਦ੍ਧੁਮਾਯਿਕਾਯ ਚਤੂਸੁ ਪਾਦੇਸੁ ਆਕਾਸਗਤੇਸੁ ਗਮਨਂ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਉਦ੍ਧੁਮਾਯਿਕਾ ਅਮਿਤ੍ਤਵਸਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਕਾਦਿਭਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਕੋਧਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਮਿਤ੍ਤਵਸਂ ਯਾਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਮਾਰਾਨਂ ਯਥਾਕਾਮਕਰਣੀਯੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਉਦ੍ਧੁਮਾਯਿਕਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕੋਧੂਪਾਯਾਸਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਬਲਵਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਕੋਧੋਵ ਕੋਧੂਪਾਯਾਸੋ. ਪਜਹ ਕੋਧੂਪਾਯਾਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਥਿਤਂ.
ਦ੍ਵਿਧਾਪਥੋਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਯਥਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਧਨੋ ਸਭੋਗੋ ਕਨ੍ਤਾਰਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਦ੍ਵੇਧਾਪਥਂ ਪਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨੁ ਖੋ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਇਮਿਨਾ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਥ ਨਂ ਚੋਰਾ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਮੂਲਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਕਙ੍ਖਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਥ ਨਂ ਕਿਲੇਸਮਾਰਾਦਯੋ ਸਬ੍ਬੇ ਮਾਰਾ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਦ੍ਵੇਧਾਪਥਸਮਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਦ੍ਵਿਧਾਪਥੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਜਹ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਹਾਨਂ ਕਥਿਤਂ.
ਚਙ੍ਗਵਾਰਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਯਥਾ ਰਜਕੇਹਿ ਖਾਰਪਰਿਸ੍ਸਾਵਨਮ੍ਹਿ ਉਦਕੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਏਕੋ ਉਦਕਘਟੋ ਦ੍ਵੇਪਿ ਦਸਪਿ ਵੀਸਤਿਪਿ ਘਟਸਤਮ੍ਪਿ ਪਗ੍ਘਰਤਿਯੇਵ, ਪਸਟਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਨੀਵਰਣਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੋ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਚਙ੍ਗਵਾਰਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨੇਤਂ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਜਹ ਪਞ੍ਚਨੀਵਰਣੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਥਿਤਂ.
ਕੁਮ੍ਮੋਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਯਥਾ ਕਚ੍ਛਪਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦਾ ਸੀਸਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚੇਵ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਪਞ੍ਚੇਵ ਖਨ੍ਧਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਕੁਮ੍ਮੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨੇਤਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਜਹ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਥਿਤਂ.
ਅਸਿਸੂਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਯਥਾ ਸੂਨਾਯ ਉਪਰਿ ਮਂਸਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਸਿਨਾ ਕੋਟ੍ਟੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਿਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਤ੍ਥਾਯ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਹਿ ਘਾਤਯਮਾਨਾ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾਨਂ ਉਪਰਿ ਕਤ੍ਵਾ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਹਿ ਕਨ੍ਤਿਤਾ ਕੋਟ੍ਟਿਤਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਅਸਿਸੂਨਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨੇਤਂ ਕਾਮਗੁਣਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਜਹ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਥਿਤਂ.
ਮਂਸਪੇਸੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਂ ਮਂਸਪੇਸਿ ਨਾਮ ਬਹੁਜਨਪਤ੍ਥਿਤਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾਦਯੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾਪਿ ਨਂ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਿ ਕਾਕਾਦਯੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਪਿ. ਇਮੇ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਂ ਉਪਗਮ੍ਮ ਵਟ੍ਟਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਮਂਸਪੇਸਿ ਠਪਿਤਠਪਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਲਗ੍ਗਤਿ, ਏਵਮਿਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਬਦ੍ਧਾ ਵਟ੍ਟੇ ਲਗ੍ਗਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗੋ ਮਂਸਪੇਸਿਸਦਿਸੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਮਂਸਪੇਸੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਜਹ ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨ ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ਕਥਿਤਂ.
ਨਾਗੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸੇਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਧਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੇਨਤ੍ਥੇਨ ਖੀਣਾਸਵੋ ਨਾਗੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਅਨਙ੍ਗਣਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੬੩) ਪਕਾਸਿਤੋ ਏਵ. ਨਮੋ ਕਰੋਹਿ ਨਾਗਸ੍ਸਾਤਿ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਨਾਗਸ੍ਸ, ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਬੋਧਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਦਨ੍ਤੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਦਮਥਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਸਨ੍ਤੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਮਥਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਤਿਣ੍ਣੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਤਰਣਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੬੧) ਏਵਂ ਨਮਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰੋਹੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਹੋਸਿ. ਥੇਰੋਪਿ ਇਦਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਅਯਮੇਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਯਂ ਏਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਰਤਨਰਾਸਿਮ੍ਹਿ ਮਣਿਕੂਟਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਯਥਾਨੁਸਨ੍ਧਿਨਾਵ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸੀਤਿ.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਵਮ੍ਮਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.