੧. ਉਲ਼ਾਰਵਿਮਾਨਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਵਗ੍ਗੇ ਉਲ਼ਾਰੋ ਤੇ ਯਸੋ ਵਣ੍ਣੋਤਿ ਉਲ਼ਾਰਵਿਮਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਗਹੇ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਕਕੁਲੇ ਏਕਾ ਦਾਰਿਕਾ ਦਾਨਜ੍ਝਾਸਯਾ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਰਤਾ ਅਹੋਸਿ. ਸਾ ਯਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗੇਹੇ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨਾ ਲਦ੍ਧਪਟਿਵੀਸਤੋ ਉਪਡ੍ਢਂ ਦੇਤਿ, ਉਪਡ੍ਢਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਅਦਤ੍ਵਾ ਪਨ ਨ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੇ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀਪਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਕਾਲੇ ਦੇਤਿ, ਯਾਚਕਾਨਮ੍ਪਿ ਦੇਤਿਯੇਵ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਮਾਤਾ ‘‘ਮਮ ਧੀਤਾ ਦਾਨਜ੍ਝਾਸਯਾ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਰਤਾ’’ਤਿ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠਾ ਤਸ੍ਸਾ ਦਿਗੁਣਂ ਭਾਗਂ ਦੇਤਿ. ਦੇਨ੍ਤੀ ਚ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਾਗੇ ਤਾਯ ਸਂਵਿਭਾਗੇ ਕਤੇ ਪੁਨ ਅਪਰਂ ਦੇਤਿ, ਸਾ ਤਤੋਪਿ ਸਂਵਿਭਾਗਂ ਕਰੋਤਿਯੇਵ.
ਏਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਤਂ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਨਗਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲੇ ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਅਦਂਸੁ. ਤਂ ਪਨ ਕੁਲਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਂ ਹੋਤਿ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਂ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ. ਅਥਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਰਾਜਗਹੇ ਸਪਦਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਮਾਨੋ ਤਸ੍ਸਾ ਦਾਰਿਕਾਯ ਸਸੁਰਸ੍ਸ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਾ ਦਾਰਿਕਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਵਿਸਥ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਸ੍ਸੁਯਾ ਠਪਿਤਂ ਪੂਵਂ ਤਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਾਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਦਾਸਿ, ਥੇਰੋ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਦਾਰਿਕਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਠਪਿਤਂ ਪੂਵਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਦਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਸਸ੍ਸੁਯਾ ਕਥੇਸਿ. ਸਾ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਨ੍ਨਾਮਿਦਂ ਪਾਗਬ੍ਭਿਯਂ, ਅਯਂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਕਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾਵ ਸਮਣਸ੍ਸ ਅਦਾਸੀ’’ਤਿ ਤਂ ਕਟਤਟਾਯਮਾਨਾ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤਾ ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਂ ਅਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੀ ਪੁਰਤੋ ਠਿਤਂ ਮੁਸਲਖਣ੍ਡਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਂਸਕੂਟੇ ਪਹਰਿ. ਸਾ ਸੁਖੁਮਾਲਤਾਯ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾਯੁਕਤਾਯ ਚ ਤੇਨੇਵ ਪਹਾਰੇਨ ਬਲਵਦੁਕ੍ਖਾਭਿਭੂਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਸਤਿਪਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਸੁਚਰਿਤਕਮ੍ਮੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਤਦਾਨਮੇਵ ਸਾਤਿਸਯਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ –
੨੮੬. ‘‘ਉਲ਼ਾਰੋ ਤੇ ਯਸੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਸਬ੍ਬਾ ਓਭਾਸਤੇ ਦਿਸਾ;
ਨਾਰਿਯੋ ਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਗਾਯਨ੍ਤਿ, ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾ ਅਲਙ੍ਕਤਾ.
੨੮੭. ‘‘ਮੋਦੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਤਵ ਪੂਜਾਯ ਦੇਵਤੇ;
ਸੋਵਣ੍ਣਾਨਿ ਵਿਮਾਨਾਨਿ, ਤਵਿਮਾਨਿ ਸੁਦਸ੍ਸਨੇ.
੨੮੮. ‘‘ਤੁਵਂਸਿ ਇਸ੍ਸਰਾ ਤੇਸਂ, ਸਬ੍ਬਕਾਮਸਮਿਦ੍ਧਿਨੀ;
ਅਭਿਜਾਤਾ ਮਹਨ੍ਤਾਸਿ, ਦੇਵਕਾਯੇ ਪਮੋਦਸਿ;
ਦੇਵਤੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਚਿਕ੍ਖ, ਕਿਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ. –
ਤੀਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਪੁਚ੍ਛਿ.
੨੮੬. ਤਤ੍ਥ ਯਸੋਤਿ ਪਰਿਵਾਰੋ. ਵਣ੍ਣੋਤਿ ਵਣ੍ਣਨਿਭਾ ਸਰੀਰੋਭਾਸੋ. ‘‘ਉਲ਼ਾਰੋ’’ਤਿ ਪਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਸੁ ‘‘ਉਲ਼ਾਰੋ ਤੇ ਵਣ੍ਣੋ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਾ ਓਭਾਸਤੇ ਦਿਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਲ਼ਾਰੋ ਤੇ ਯਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਾਰਿਯੋ ਨਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਾ ਓਭਾਸਤੇ ਦਿਸਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਵਿਜ੍ਜੋਤਤੇ, ਸਬ੍ਬਾ ਵਾ ਦਿਸਾ ਓਭਾਸਯਤੇ, ਵਿਜ੍ਜੋਤਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਓਭਾਸਤੇ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ‘‘ਓਭਾਸਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ‘‘ਵਣ੍ਣੇਨਾ’’ਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਤਬ੍ਬਾ. ਵਣ੍ਣੇਨਾਤਿ ਚ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਵਣ੍ਣੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਬ੍ਬਾ ਦਿਸਾ’’ਤਿ ਚ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਦਿਸਾਸਾਮਞ੍ਞੇ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤੇ ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨਪਿ ਪਯੋਜਨਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਾਰਿਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਅਲਙ੍ਕਤਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਤੇਨ ਨਾਰਿਯੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੨੮੭. ਮੋਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਮੋਦਯਨ੍ਤਿ. ਪੂਜਾਯਾਤਿ ਪੂਜਨਤ੍ਥਂ ਪੂਜਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ, ਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਗਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਵਿਮਾਨੀਤਿ ਤਵ ਇਮਾਨਿ.
੨੮੮. ਸਬ੍ਬਕਾਮਸਮਿਦ੍ਧਿਨੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ, ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਵਾ ਤਯਾ ਕਾਮਿਤੇਹਿ ਇਚ੍ਛਿਤੇਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਸਮਿਦ੍ਧਾ. ਅਭਿਜਾਤਾਤਿ ਸੁਜਾਤਾ. ਮਹਨ੍ਤਾਸੀਤਿ ਮਹਤੀ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾ ਅਸਿ. ਦੇਵਕਾਯੇ ਪਮੋਦਸੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯੇ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਕੇਨ ਪਰਮੇਨ ਪਮੋਦਨੇਨ ਪਮੋਦਸਿ.
ਏਵਂ ਥੇਰੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ –
੨੮੯. ‘‘ਅਹਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ, ਪੁਰਿਮਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ;
ਦੁਸ੍ਸੀਲਕੁਲੇ ਸੁਣਿਸਾ ਅਹੋਸਿਂ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇਸੁ ਕਦਰਿਯੇਸੁ ਅਹਂ.
੨੯੦. ‘‘ਸਦ੍ਧਾ ਸੀਲੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸਂਵਿਭਾਗਰਤਾ ਸਦਾ;
ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਮਾਨਸ੍ਸ, ਅਪੂਵਂ ਤੇ ਅਦਾਸਹਂ.
੨੯੧. ‘‘ਤਦਾਹਂ ਸਸ੍ਸੁਯਾਚਿਕ੍ਖਿਂ, ‘ਸਮਣੋ ਆਗਤੋ ਇਧ;
ਤਸ੍ਸ ਅਦਾਸਹਂ ਪੂਵਂ, ਪਸਨ੍ਨਾ ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭਿ’.
੨੯੨. ‘‘ਇਤਿਸ੍ਸਾ ਸਸ੍ਸੁ ਪਰਿਭਾਸਿ, ਅਵਿਨੀਤਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਵਧੁ;
ਨ ਮਂ ਸਮ੍ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿ, ‘ਸਮਣਸ੍ਸ ਦਦਾਮਹਂ’.
੨੯੩. ‘‘ਤਤੋ ਮੇ ਸਸ੍ਸੁ ਕੁਪਿਤਾ, ਪਹਾਸਿ ਮੁਸਲੇਨ ਮਂ;
ਕੂਟਙ੍ਗਚ੍ਛਿ ਅਵਧਿ ਮਂ, ਨਾਸਕ੍ਖਿਂ ਜੀਵਿਤੁਂ ਚਿਰਂ.
੨੯੪. ‘‘ਅਹਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ, ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਚੁਤਾ;
ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ, ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਸਹਬ੍ਯਤਂ.
੨੯੫. ‘‘ਤੇਨ ਮੇਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ…ਪੇ…
ਵਣ੍ਣੋ ਚ ਮੇ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾ ਪਭਾਸਤੀ’’ਤਿ.
੨੮੯. ਤਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇਸੂਤਿ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸਦ੍ਧਾਯ ਕਮ੍ਮਫਲਸਦ੍ਧਾਯ ਚ ਅਭਾਵੇਨ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇਸੁ, ਥਦ੍ਧਮਚ੍ਛਰਿਯਤਾਯ ਕਦਰਿਯੇਸੁ ਸਸ੍ਸੁਆਦੀਸੁ ਅਹਂ ਸਦ੍ਧਾ ਸੀਲੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਹੋਸਿਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.
੨੯੦-੧. ਅਪੂਵਨ੍ਤਿ ਕਪਲ੍ਲਪੂਵਂ. ਤੇਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਸਸ੍ਸੁਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਿਂ ਗਹਿਤਭਾਵਞਾਪਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਅਨੁਮੋਦਨਤ੍ਥਞ੍ਚਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੨੯੨. ਇਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਸਮਣਸ੍ਸ ਦਦਾਮਹਨ੍ਤਿ ਅਹਂ ਸਮਣਸ੍ਸ ਅਪੂਵਂ ਦਦਾਮੀਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਮਂ ਸਮ੍ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਵਧੁ ਅਵਿਨੀਤਾਸੀਤਿ ਸਸ੍ਸੁ ਪਰਿਭਾਸੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
੨੯੩. ਪਹਾਸੀਤਿ ਪਹਰਿ. ਕੂਟਙ੍ਗਚ੍ਛਿ ਅਵਧਿ ਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੂਟਨ੍ਤਿ ਅਂਸਕੂਟਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਮਪਦਲੋਪੇਨ, ਕੂਟਮੇਵ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਕੂਟਙ੍ਗਂ, ਤਂ ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਕੂਟਙ੍ਗਚ੍ਛਿ. ਏਵਂ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਂ ਅਵਧਿ, ਮਮ ਅਂਸਕੂਟਂ ਛਿਨ੍ਦਿ, ਤੇਨੇਵ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਮਤਤ੍ਤਾ ਮਂ ਮਾਰੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਾਸਕ੍ਖਿਂ ਜੀਵਿਤੁਂ ਚਿਰ’’ਨ੍ਤਿ.
੨੯੪. ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਮੁਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਉਲ਼ਾਰਵਿਮਾਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.