ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ

ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯੇ

ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ

ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ

ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਂ ਨਾਥਂ, ਞੇਯ੍ਯਸਾਗਰਪਾਰਗੁਂ;

ਵਨ੍ਦੇ ਨਿਪੁਣਗਮ੍ਭੀਰ-ਵਿਚਿਤ੍ਰਨਯਦੇਸਨਂ.

ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਯੇਨ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਲੋਕਤੋ;

ਵਨ੍ਦੇ ਤਮੁਤ੍ਤਮਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਿਤਂ.

ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਠਿਤੋ ਮਗ੍ਗਫਲੇਸੁ ਯੋ;

ਵਨ੍ਦੇ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘਂ ਤਂ, ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ.

ਵਨ੍ਦਨਾਜਨਿਤਂ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਇਤਿ ਯਂ ਰਤਨਤ੍ਤਯੇ;

ਹਤਨ੍ਤਰਾਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ, ਹੁਤ੍ਵਾਹਂ ਤਸ੍ਸ ਤੇਜਸਾ.

ਦੇਵਤਾਹਿ ਕਤਂ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਯਂ ਯਂ ਪੁਰਿਮਜਾਤਿਸੁ;

ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਿਮਾਨਾਦਿ-ਫਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭੇਦਤੋ.

ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਯਾ ਤਾਸਂ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਚ;

ਪਵਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾ ਕਮ੍ਮ-ਫਲਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਰਿਨੀ.

ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁ ਇਚ੍ਚੇਵ, ਨਾਮੇਨ ਵਸਿਨੋ ਪੁਰੇ;

ਯਂ ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯਸ੍ਮਿਂ, ਸਙ੍ਗਾਯਿਂਸੁ ਮਹੇਸਯੋ.

ਤਸ੍ਸਾਹਮਵਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾ, ਪੋਰਾਣਟ੍ਠਕਥਾਨਯਂ;

ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਿਦਾਨਾਨਿ, ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਵਿਸੇਸਤੋ.

ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਂ, ਨਿਪੁਣਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ;

ਮਹਾਵਿਹਾਰਵਾਸੀਨਂ, ਸਮਯਂ ਅਵਿਲੋਮਯਂ.

ਯਥਾਬਲਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਂ ਸੁਭਂ;

ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਭਾਸਤੋ ਤਂ ਮੇ, ਨਿਸਾਮਯਥ ਸਾਧਵੋਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਵਿਮਾਨਾਨੀਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਮਾਨਾਨਿ ਦੇਵਤਾਨਂ ਕੀਲ਼ਾਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਤਾਸਂ ਸੁਚਰਿਤਕਮ੍ਮਾਨੁਭਾਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ ਯੋਜਨਿਕਦ੍ਵਿਯੋਜਨਿਕਾਦਿਪਮਾਣਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤਤਾਯ, ਨਾਨਾਰਤਨਸਮੁਜ੍ਜਲਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਤਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਾਨਿ ਸੋਭਾਤਿਸਯਯੋਗੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਮਾਨਨੀਯਤਾਯ ਚ ‘‘ਵਿਮਾਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਵਿਮਾਨਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਕਾਰਣਂ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁ, ‘‘ਪੀਠਂ ਤੇ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾ. ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਰੂਪਭੋਗਪਰਿਵਾਰਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਤਂਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਵਿਪਾਕਮੁਖੇਨ ਵਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਮਾਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੂਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਯਿਦਂ ਕੇਨ ਭਾਸਿਤਂ, ਕਤ੍ਥ ਭਾਸਿਤਂ, ਕਦਾ ਭਾਸਿਤਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਚ ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਇਦਞ੍ਹਿ ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁ ਦੁਵਿਧੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ – ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਗਾਥਾ ਤਾਹਿ ਤਾਹਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਭਾਸਿਤਾ, ਪੁਚ੍ਛਾਗਾਥਾ ਪਨ ਕਾਚਿ ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤਾ, ਕਾਚਿ ਸਕ੍ਕਾਦੀਹਿ, ਕਾਚਿ ਸਾਵਕੇਹਿ ਥੇਰੇਹਿ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਯੋ ਸੋ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਂ ਏਕਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਭਾਵਾਯ ਪੁਞ੍ਞਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰੇ ਸਮ੍ਭਰਨ੍ਤੋ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਸਾਵਕਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ, ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਪਰਿਵਾਰਸ੍ਸ, ਸਕਲਸ੍ਸ ਸਾਵਕਪਾਰਮਿਞਾਣਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਤ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯੇ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤੋ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੇਸੁ ਚ ਭਗਵਤਾ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ, ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਾ.

ਭਾਸਨ੍ਤੇਨ ਚ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਲੋਕਹਿਤਾਯ ਦੇਵਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਦੇਵਤਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪੁਨ ਤਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞਫਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਞ੍ਚ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਪਵੇਦੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਾਸਿਤਾ, ਸਕ੍ਕੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ, ਦੇਵਤਾਹਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਭਾਸਿਤਾਪਿ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਾ ਏਵ. ਏਵਂ ਭਗਵਤਾ ਥੇਰੇਹਿ ਚ ਦੇਵਤਾਹਿ ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ, ਦੇਵਤਾਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਾਸਿਤਾ ਪਚ੍ਛਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਸਙ੍ਗਾਯਨ੍ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕੇਹਿ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਆਰੋਪਿਤਾ. ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਕੇਨ ਭਾਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਸਾਧਾਰਣਤੋ ਚ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ.

ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ‘‘ਕੇਨ ਭਾਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਨੋਮਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦਮੂਲੇ ਕਤਪਣਿਧਾਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਹਾਥੇਰਸ੍ਸ ਆਗਮਨੀਯਪਟਿਪਦਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾ, ਸਾ ਪਨ ਆਗਮਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਆਗਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਸਾਧਾਰਣਤੋ ‘‘ਕਤ੍ਥ ਭਾਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਿਮਾਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਨਯੇਨੇਵ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ.

ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ – ਏਕਦਿਵਸਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ ‘‘ਏਤਰਹਿ ਖੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਸਤਿਪਿ ਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਖੇਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਪਸਾਦਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਉਲ਼ਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਨ੍ਤਿ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਦੇਵਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਕਾਯਸਕ੍ਖਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਹਿ ਯਥੂਪਚਿਤਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਯਥਾਧਿਗਤਞ੍ਚ ਪੁਞ੍ਞਫਲਂ ਕਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਂ. ਏਵਂ ਮੇ ਸਤ੍ਥਾ ਗਗਨਤਲੇ ਪੁਣ੍ਣਚਨ੍ਦਂ ਉਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਕਮ੍ਮਫਲਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਕਾਨਮ੍ਪਿ ਕਾਰਾਨਂ ਆਯਤਨਗਤਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯ ਵਸੇਨ ਉਲ਼ਾਰਫਲਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਤਂ ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਹਤਿਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸ੍ਸਤਿ, ਸਾ ਹੋਤਿ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਆਸਨਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਦੁਪਟ੍ਟਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਂ ਰਤ੍ਤਦੁਪਟ੍ਟਂ ਏਕਂਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਜਾਤਿਹਿਙ੍ਗੁਲਿਕਧਾਰਾ ਵਿਜ੍ਜੁਲਤਾ ਵਿਯ ਸਞ੍ਝਾਪਭਾਨੁਰਞ੍ਜਿਤੋ ਵਿਯ ਚ ਜਙ੍ਗਮੋ ਅਞ੍ਜਨਗਿਰਿਸਿਖਰੋ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਦਕਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਇਦ੍ਧਿਬਲੇਨ ਤਙ੍ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਾਹਿ ਤਾਹਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਯਥੂਪਚਿਤਂ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਾ ਕਥੇਸੁਂ. ਤਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਿਤਨਿਯਾਮੇਨੇਵ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸਿ, ਤਂ ਸਮਨੁਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਹੋਸਿ. ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਰਿਸਾਯ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸੀਤਿ.

ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਵਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁ ਵਿਨਯਪਿਟਕਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕਨ੍ਤਿ ਤੀਸੁ ਪਿਟਕੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ, ਦੀਘਨਿਕਾਯੋ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯੋ ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੋ ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯੋ ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯੋਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਨਿਕਾਯੇਸੁ ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ, ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਗਾਥਾ ਉਦਾਨਂ ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ ਜਾਤਕਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਨਵਸੁ ਸਾਸਨਙ੍ਗੇਸੁ ਗਾਥਾਸਙ੍ਗਹਂ.

‘‘ਦ੍ਵਾਸੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਤੋ ਗਣ੍ਹਿਂ, ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਤੋ;

ਚਤੁਰਾਸੀਤਿ ਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਯੇ ਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤਿਨੋ’’ਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੧੦੨੭) –

ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੇਨ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਕਤਿਪਯਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਂ. ਵਗ੍ਗਤੋ ਪੀਠਵਗ੍ਗੋ ਚਿਤ੍ਤਲਤਾਵਗ੍ਗੋ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਵਗ੍ਗੋ ਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਕਵਗ੍ਗੋ ਮਹਾਰਥਵਗ੍ਗੋ ਪਾਯਾਸਿਵਗ੍ਗੋ ਸੁਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਵਗ੍ਗੋਤਿ ਸਤ੍ਤ ਵਗ੍ਗਾ. ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਪਠਮੇ ਵਗ੍ਗੇ ਸਤ੍ਤਰਸ ਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਦੁਤਿਯੇ ਏਕਾਦਸ, ਤਤਿਯੇ ਦਸ, ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਦ੍ਵਾਦਸ, ਪਞ੍ਚਮੇ ਚਤੁਦ੍ਦਸ, ਛਟ੍ਠੇ ਦਸ, ਸਤ੍ਤਮੇ ਏਕਾਦਸਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਵਿਮਾਨਾਨਂ ਅਗ੍ਗਹਣੇ ਪਞ੍ਚਾਸੀਤਿ, ਗਹਣੇ ਪਨ ਤੇਵੀਸਸਤਂ ਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਗਾਥਾਤੋ ਪਨ ਦਿਯਡ੍ਢਸਹਸ੍ਸਗਾਥਾ. ਤਸ੍ਸ ਵਗ੍ਗੇਸੁ ਪੀਠਵਗ੍ਗੋ ਆਦਿ, ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਸੋਵਣ੍ਣਪੀਠਵਤ੍ਥੁ ਆਦਿ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ‘‘ਪੀਠਂ ਤੇ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾ ਆਦਿ.

੧. ਇਤ੍ਥਿਵਿਮਾਨਂ

੧. ਪੀਠਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਪੀਠਵਿਮਾਨਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਅਯਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ – ਭਗਵਤਿ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ ਰਞ੍ਞਾ ਪਸੇਨਦਿਨਾ ਕੋਸਲੇਨ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਅਸਦਿਸਦਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤੇ ਤਦਨੁਰੂਪੇਨ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੇਨ ਮਹਾਸੇਟ੍ਠਿਨਾ ਤਯੋ ਦਿਵਸੇ, ਤਥਾ ਵਿਸਾਖਾਯ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾਯ ਮਹਾਦਾਨੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਅਸਦਿਸਦਾਨਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਪਾਕਟਾ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਮਹਾਜਨੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸਿ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਵਂ ਉਲ਼ਾਰਵਿਭਵਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨੇਵ ਦਾਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਭਵਾਨੁਰੂਪਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨਾਪੀ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਭਗਵਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਵ ਦਾਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤਪਸਾਦਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਖੇਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਣ੍ਡਕਮੁਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਿਲੋਤਿਕਾਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਿਣਪਣ੍ਣਸਨ੍ਥਾਰਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪੂਤਿਮੁਤ੍ਤਹਰੀਤਕਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਚੇਤਸਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਮਹਾਜੁਤਿਕਂ ਮਹਾਵਿਪ੍ਫਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕੇਨ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੇਨ –

‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਸਨ੍ਨਮ੍ਹਿ, ਅਪ੍ਪਿਕਾ ਨਾਮ ਦਕ੍ਖਿਣਾ;

ਤਥਾਗਤੇ ਵਾ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ, ਅਥ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕੇ’’ਤਿ. (ਵਿ. ਵ. ੮੦੪);

ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਕਥਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕਾ ਅਹੋਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕਪਣਦ੍ਧਿਕਵਣਿਬ੍ਬਕਯਾਚਕਾਨਂ ਯਥਾਵਿਭਵਂ ਦਾਨਾਨਿ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਗੇਹਙ੍ਗਣੇ ਪਾਨੀਯਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇਸੁ ਆਸਨਾਨਿ ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਚਾਰਿਕੋ ਥੇਰੋ ਪਾਸਾਦਿਕੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇਨ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇਨ ਆਲੋਕਿਤੇਨ ਵਿਲੋਕਿਤੇਨ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤੇਨ ਪਸਾਰਿਤੇਨ ਓਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਕ੍ਖੁ ਇਰਿਯਾਪਥਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ ਉਪਕਟ੍ਠੇ ਕਾਲੇ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗੇਹਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ. ਤਤ੍ਥੇਕਾ ਕੁਲਧੀਤਾ ਸਦ੍ਧਾ ਪਸਨ੍ਨਾ ਥੇਰਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਤਗਾਰਵਬਹੁਮਾਨਾ ਉਲ਼ਾਰਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਗੇਹਂ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੀਠਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਪੀਤਕਂ ਮਟ੍ਠਵਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਅਥ ਥੇਰੇ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ‘‘ਇਦਂ ਮਯ੍ਹਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਯਥਾਵਿਭਵਂ ਆਹਾਰੇਨ ਪਰਿਵਿਸਿ, ਬੀਜਨਿਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬੀਜਿ. ਸੋ ਥੇਰੋ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੋ ਆਸਨਦਾਨਭੋਜਨਦਾਨਾਦਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸਾ ਇਤ੍ਥੀ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਾਨਂ ਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੀ ਪੀਤਿਯਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਫੁਟ੍ਠਸਰੀਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੀਠਮ੍ਪਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਦਾਸਿ.

ਤਤੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਰੋਗੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਦ੍ਵਾਦਸਯੋਜਨਿਕੇ ਕਨਕਵਿਮਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਅਚ੍ਛਰਾਸਹਸ੍ਸਂ ਚਸ੍ਸਾ ਪਰਿਵਾਰੋ ਅਹੋਸਿ, ਪੀਠਦਾਨਾਨੁਭਾਵੇਨ ਚਸ੍ਸਾ ਯੋਜਨਿਕੋ ਕਨਕਪਲ੍ਲਙ੍ਕੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਆਕਾਸਚਾਰੀ ਸੀਘਜਵੋ ਉਪਰਿ ਕੂਟਾਗਾਰਸਣ੍ਠਾਨੋ, ਤੇਨ ਤਂ ‘‘ਪੀਠਵਿਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਵਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਤਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤਂ ਸੁਵਣ੍ਣਮਯਂ ਅਹੋਸਿ, ਪੀਤਿਵੇਗਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੇਨ ਸੀਘਜਵਂ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਰੁਚਿਵਸੇਨ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਯਥਾਰੁਚਿਗਾਮੀ, ਪਸਾਦਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਲ਼ਾਰਤਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਪਾਸਾਦਿਕਂ ਸੋਭਾਤਿਸਯਯੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥੇਕਸ੍ਮਿਂ ਉਸ੍ਸਵਦਿਵਸੇ ਦੇਵਤਾਸੁ ਯਥਾਸਕਂ ਦਿਬ੍ਬਾਨੁਭਾਵੇਨ ਉਯ੍ਯਾਨਕੀਲ਼ਨਤ੍ਥਂ ਨਨ੍ਦਨਵਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਸੁ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਦਿਬ੍ਬਵਤ੍ਥਨਿਵਤ੍ਥਾ ਦਿਬ੍ਬਾਭਰਣਵਿਭੂਸਿਤਾ ਅਚ੍ਛਰਾਸਹਸ੍ਸਪਰਿਵਾਰਾ ਸਕਭਵਨਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੀਠਵਿਮਾਨਂ ਅਭਿਰੁਯ੍ਹ ਮਹਤਿਯਾ ਦੇਵਿਦ੍ਧਿਯਾ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਸਿਰਿਸੋਭਗ੍ਗੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਚਨ੍ਦੋ ਵਿਯ ਸੂਰਿਯੋ ਵਿਯ ਚ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੀ ਉਯ੍ਯਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਦੇਵਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨਂ ਉਪਗਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਅਥ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਬਲਵਪਸਾਦਗਾਰਵਾ ਸਹਸਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਤੋ ਓਰੁਯ੍ਹ ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਸਨਖਸਮੋਧਾਨਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਥੇਰੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਾਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਚ ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਯਥੂਪਚਿਤਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਹਤ੍ਥਤਲੇ ਠਪਿਤਆਮਲਕਂ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾਬਲਭੇਦੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ‘‘ਕੁਤੋ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨਾ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਲਭਾਮੀ’’ਤਿ ਅਤੀਤਭਵਂ ਯਥੂਪਚਿਤਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਧਮ੍ਮਤਾਸਿਦ੍ਧਾ ਉਪਧਾਰਣਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਚ ਯਾਥਾਵਤੋ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਯ ਦੇਵਤਾਯ ਕਤਕਮ੍ਮਂ ਕਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਫਲਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ –

੧. ‘‘ਪੀਠਂ ਤੇ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਂ ਉਲ਼ਾਰਂ, ਮਨੋਜਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮਂ;

ਅਲਙ੍ਕਤੇ ਮਲ੍ਯਧਰੇ ਸੁਵਤ੍ਥੇ, ਓਭਾਸਸਿ ਵਿਜ੍ਜੁਰਿਵਬ੍ਭ ਕੂਟਂ.

੨. ‘‘ਕੇਨ ਤੇਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਕੇਨ ਤੇ ਇਧ ਮਿਜ੍ਝਤਿ;

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚ ਤੇ ਭੋਗਾ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਮਨਸੋ ਪਿਯਾ.

੩. ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤਂ ਦੇਵਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵੇ,

ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ ਕਿਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞਂ;

ਕੇਨਾਸਿ ਏਵਂ ਜਲਿਤਾਨੁਭਾਵਾ,

ਵਣ੍ਣੋ ਚ ਤੇ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾ ਪਭਾਸਤੀ’’ਤਿ. ਆਹ –

੪. ‘‘ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ;

ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ਵਿਯਾਕਾਸਿ, ਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ’’.

੫. ‘‘ਅਹਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ, ਅਬ੍ਭਾਗਤਾਨਾਸਨਕਂ ਅਦਾਸਿਂ;

ਅਭਿਵਾਦਯਿਂ ਅਞ੍ਜਲਿਕਂ ਅਕਾਸਿਂ, ਯਥਾਨੁਭਾਵਞ੍ਚ ਅਦਾਸਿ ਦਾਨਂ.

੬. ‘‘ਤੇਨ ਮੇਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਤੇਨ ਮੇ ਇਧ ਮਿਜ੍ਝਤਿ;

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚ ਮੇ ਭੋਗਾ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਮਨਸੋ ਪਿਯਾ.

੭. ‘‘ਅਕ੍ਖਾਮਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ ਯਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞਂ;

ਤੇਨਮ੍ਹਿ ਏਵਂ ਜਲਿਤਾਨੁਭਾਵਾ, ਵਣ੍ਣੋ ਚ ਮੇ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾ ਪਭਾਸਤੀ’’ਤਿ.

੧. ਤਤ੍ਥ ਪੀਠਨ੍ਤਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਤਾਦਿਸਂ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧਮ੍ਪਿ ਆਪਣਮ੍ਪਿ ਬਲਿਕਰਣਪੀਠਮ੍ਪਿ ਵੇਤ੍ਤਾਸਨਮ੍ਪਿ ਮਸਾਰਕਾਦਿਵਿਸੇਸਨਾਮਂ ਦਾਰੁਮਯਾਦਿਆਸਨਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਪਾਦਪੀਠਂ ਪਾਦਕਥਲਿਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੨੦੯; ਚੂਲ਼ਵ. ੭੫) ਏਤ੍ਥ ਪਾਦਠਪਨਯੋਗ੍ਗਂ ਪੀਠਾਦਿਕਂ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ‘‘ਪੀਠਸਪ੍ਪੀ’’ਤਿ (ਮਿ. ਪ. ੫.੩.੧) ਏਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗਹਣਯੋਗ੍ਗਂ. ‘‘ਪੀਠਿਕਾ’’ਤਿ ਪਨ ਏਕਚ੍ਚੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਦੇਸਵੋਹਾਰੇਨ ਆਪਣਂ. ‘‘ਭੂਤਪੀਠਿਕਾ ਦੇਵਕੁਲਪੀਠਿਕਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੇਵਤਾਨਂ ਬਲਿਕਰਣਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਪੀਠਂ. ‘‘ਭਦ੍ਦਪੀਠ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੇਤ੍ਤਲਤਾਦੀਹਿ ਉਪਰਿ ਵੀਤਂ ਆਸਨਂ, ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਦ੍ਦਪੀਠਂ ਉਪਾਨਯੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ. ਮਞ੍ਚਂ ਵਾ ਪੀਠਂ ਵਾ ਕਾਰਯਮਾਨੇਨਾ’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੫੨੨) ਚ ਆਦੀਸੁ ਮਸਾਰਕਾਦਿਭੇਦਂ ਦਾਰੁਮਯਾਦਿਆਸਨਂ. ਇਧ ਪਨ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਂ ਦੇਵਤਾਯ ਪੁਞ੍ਞਾਨੁਭਾਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਯੋਜਨਿਕਂ ਕਨਕਵਿਮਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤੇਤਿ ਤੇ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਨ ਤੇ ਸੁਖਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨਨ੍ਦਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੧, ੨੨੬) ਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਬਹੁਵਚਨੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਨਮੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞ, ਨਮੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੭੮; ਸੁ. ਨਿ. ੫੪੯). ਨਮੋ ਤੇ ਬੁਦ੍ਧ ਵੀਰਤ੍ਥੂ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੯੦) ਚ ਆਦੀਸੁ ਤੁਮ੍ਹ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਦਾਨੇ, ਤੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਂ ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸੁਤਂ. ਉਪਧੀ ਤੇ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਆਸਵਾ ਤੇ ਪਦਾਲਿਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੪੦੦; ਸੁ. ਨਿ. ੫੫੧) ਚ ਆਦੀਸੁ ਕਰਣੇ. ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਵਤਂ ਕਿਂ ਪਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿ. ਵ. ੧੨੫੧; ਜਾ. ੧.੧੦.੯੨) ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ. ਇਧਾਪਿ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਵਾਤਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਵਣ੍ਣ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੪੮) ਚ ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਤਾ ਸੁਸਰਤਾ’’ਤਿ (ਖੁ. ਪਾ. ੮.੧੧) ਚ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਛਵਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਆਗਤੋ. ‘‘ਕਾਕਂ ਸੁਵਣ੍ਣਾ ਪਰਿਵਾਰਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਜਾ. ੧.੧.੭੭) ਗਰੁਲ਼ੇ. ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਕਞ੍ਚਨਸਨ੍ਨਿਭਤ੍ਤਚੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੦੦) ਜਾਤਰੂਪੇ. ਇਧਾਪਿ ਜਾਤਰੂਪੇ ਏਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮਾਨਵਣ੍ਣਤਾਯ ਸੋਭਨੋ ਵਣ੍ਣੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੁਵਣ੍ਣਮੇਵ ਸੋਵਣ੍ਣਂ ਯਥਾ ‘‘ਵੇਕਤਂ ਵੇਸਮ’’ਨ੍ਤਿ ਚ. ਮਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਚ ‘‘ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਪਟਿਞ੍ਞਾਤਾ, ਤੇਵਿਜ੍ਜਾ ਮਯਮਸ੍ਮੁਭੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੫੯੯; ਮ. ਨਿ. ੨.੪੫੫) ਅਸ੍ਮਦਤ੍ਥੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਮਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਹੇਮਾਯ, ਜਾਤਮਣ੍ਡੋ ਦਰੀ ਸੁਭਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂ. ‘‘ਮਨੋਮਯਾ ਪੀਤਿਭਕ੍ਖਾ ਸਯਂਪਭਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩੯; ੩.੩੮) ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇ, ਬਾਹਿਰੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਵਿਨਾ ਮਨਸਾਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਮਨੋਮਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਸਾਮਂ ਚਿਕ੍ਖਲ੍ਲਂ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਤਿਕਾਮਯਂ ਕੁਟਿਕਂ ਕਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੮੪) ਵਿਕਾਰਤ੍ਥੇ. ‘‘ਦਾਨਮਯਂ ਸੀਲਮਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੦੫) ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤੇ. ਇਧਾਪਿ ਵਿਕਾਰਤ੍ਥੇ, ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤੇ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਦਾ ਹਿ ਸੁਵਣ੍ਣੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ, ਤਦਾ ਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਵਿਕਾਰੋ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਨ੍ਤਿ ਵਿਕਾਰਤ੍ਥੇ ਮਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿਯੇਵ. ਯਦਾ ਪਨ ਸੁਵਣ੍ਣੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਸੋਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ, ਤਦਾ ਸੋਵਣ੍ਣਮੇਵ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਨ੍ਤਿ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤੇ ਮਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਉਲ਼ਾਰਨ੍ਤਿ ਪਣੀਤਮ੍ਪਿ ਸੇਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਮਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ. ਉਲ਼ਾਰ-ਸਦ੍ਦੋ ਹਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੬) ਪਣੀਤੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਉਲ਼ਾਰਾਯ ਖਲੁ ਭਵਂ ਵਚ੍ਛਾਯਨੋ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਪਸਂਸਾਯ ਪਸਂਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੮) ਸੇਟ੍ਠੇ. ‘‘ਉਲ਼ਾਰਭੋਗਾ ਉਲ਼ਾਰਯਸਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੮੯੪, ੮੯੬; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪੪) ਮਹਨ੍ਤੇ. ਤਮ੍ਪਿ ਚ ਵਿਮਾਨਂ ਮਨੁਞ੍ਞਭਾਵੇਨ ਉਪਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤਿਤ੍ਤਿਕਰਣਤ੍ਥੇਨ ਪਣੀਤਂ, ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਤਾਦਿਨਾ ਪਸਂਸਿਤਤਾਯ ਸੇਟ੍ਠਂ, ਪਮਾਣਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਚ ਮਹਗ੍ਘਤਾਯ ਚ ਮਹਨ੍ਤਂ, ਤੀਹਿਪਿ ਅਤ੍ਥੇਹਿ ਉਲ਼ਾਰਮੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਉਲ਼ਾਰਨ੍ਤਿ.

ਮਨੋਜਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਨੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਯਦਿਪਿ ਮਨੋ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਵਾਚੀ, ‘‘ਮਨੋਜਵ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਨਕਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਮਯਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਮਨਸੋ ਵਿਯ ਜਵੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਨੋਜਵਂ ਯਥਾ ਓਟ੍ਠਮੁਖੋਤਿ, ਅਤਿਵਿਯ ਸੀਘਗਮਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਨੋ ਹਿ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਯ ਅਤਿਦੂਰੇਪਿ ਵਿਸਯੇ ਖਣੇਨੇਵ ਨਿਪਤਤਿ, ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ ਯਂ ਏਵਂ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਂ, ਯਥਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੪੮) ‘‘ਦੂਰਙ੍ਗਮਂ ਏਕਚਰ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੭) ਚ. ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਵਸਨਵਿਮਾਨਤੋ ਉਯ੍ਯਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਆਕਾਸੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਯੇਨਕਾਮਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਕਾਮਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਰਾ ਮਧੁਰਾ ਮਨੋਰਮਾ, ਵਿਰੂਪਰੂਪੇਨ ਮਥੇਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੫੦; ਥੇਰਗਾ. ੭੮੭) ਮਨਾਪਿਯੇ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮੋ ਰਾਗੋ ਕਾਮੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੫੬੪; ਮਹਾਨਿ. ੧; ਚੂਲ਼ਨਿ. ੮ ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ) ਛਨ੍ਦਰਾਗੇ. ‘‘ਕਿਲੇਸਕਾਮੋ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੧੨੧੯; ਮਹਾਨਿ. ੨) ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਲੋਭੇ. ‘‘ਅਤ੍ਤਕਾਮਪਾਰਿਚਰਿਯਾਯ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੨੯੧) ਗਾਮਧਮ੍ਮੇ. ‘‘ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਤਯੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਕਾਮਰੂਪਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੨੫; ਮਹਾਵ. ੪੬੬) ਹਿਤਚ੍ਛਨ੍ਦੇ. ‘‘ਅਤ੍ਤਾਧੀਨੋ ਅਪਰਾਧੀਨੋ ਭੁਜਿਸ੍ਸੋ ਯੇਨਕਾਮਂਗਮੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੨੧; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੨੬) ਸੇਰਿਭਾਵੇ. ਇਧਾਪਿ ਸੇਰਿਭਾਵੇ ਏਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੇਨਕਾਮਨ੍ਤਿ ਯਥਾਰੁਚਿ, ਦੇਵਤਾਯ ਇਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਲਙ੍ਕਤੇਤਿ ਅਲਙ੍ਕਤਗਤ੍ਤੇ, ਨਾਨਾਵਿਧਰਂਸਿਜਾਲਸਮੁਜ੍ਜਲਵਿਵਿਧਰਤਨਵਿਜ੍ਜੋਤਿਤੇਹਿ ਹਤ੍ਥੂਪਗਪਾਦੂਪਗਾਦਿਭੇਦੇਹਿ ਸਟ੍ਠਿਸਕਟਭਾਰਪਰਿਮਾਣੇਹਿ ਦਿਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰੇਹਿ ਵਿਭੂਸਿਤਸਰੀਰੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਬੋਧਨੇ ਚੇਤਂ ਏਕਵਚਨਂ. ਮਲ੍ਯਧਰੇਤਿ ਕਪ੍ਪਰੁਕ੍ਖਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਸਨ੍ਤਾਨਕਲਤਾਦਿਸਮ੍ਭਵੇਹਿ, ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਚਾਮੀਕਰਵਿਵਿਧਰਤਨਮਯਪਤ੍ਤਕਿਞ੍ਜਕ੍ਖਕੇਸਰੇਹਿ, ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਵਿਜ੍ਜੋਤਮਾਨਵਿਪ੍ਫੁਰਨ੍ਤਕਿਰਣਨਿਕਰਰੁਚਿਰੇਹਿ ਦਿਬ੍ਬਕੁਸੁਮੇਹਿ ਸੁਮਣ੍ਡਿਤਕੇਸਹਤ੍ਥਾਦਿਤਾਯ ਮਾਲਾਭਾਰਿਨੀ. ਸੁਵਤ੍ਥੇਤਿ ਕਪ੍ਪਲਤਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ, ਨਾਨਾਵਿਰਾਗਵਣ੍ਣਵਿਸੇਸਾਨਂ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਭਾਸੁਰਪ੍ਪਭਾਨਂ ਨਿਵਾਸਨੁਤ੍ਤਰਿਯਪਟਿਚ੍ਛਦਾਦੀਨਂ ਦਿਬ੍ਬਵਤ੍ਥਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸੁਨ੍ਦਰਵਤ੍ਥੇ. ਓਭਾਸਸੀਤਿ ਵਿਜ੍ਜੋਤਸਿ. ਵਿਜ੍ਜੁਰਿਵਾਤਿ ਵਿਜ੍ਜੁਲਤਾ ਵਿਯ. ਅਬ੍ਭਕੂਟਨ੍ਤਿ ਵਲਾਹਕਸਿਖਰੇ. ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਹਿ ਏਤਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਓਭਾਸਸੀਤਿ ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਗਧਹੇਤੁਅਤ੍ਥਵਚਨਂ, ਓਭਾਸੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ‘‘ਅਬ੍ਭਕੂਟ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਏਵ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਨਾਮ ਸਞ੍ਝਾਪਭਾਨੁਰਞ੍ਜਿਤਂ ਰਤ੍ਤਵਲਾਹਕਸਿਖਰਂ ਪਕਤਿਯਾਪਿ ਓਭਾਸਮਾਨਂ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਵਿਜ੍ਜੋਤਮਾਨਾ ਵਿਜ੍ਜੁਲਤਾ ਨਿਚ੍ਛਰਨ੍ਤੀ ਵਿਸੇਸਤੋ ਓਭਾਸੇਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਪਨੀਯਮਯਂ ਨਾਨਾਰਤਨਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਪਕਤਿਪਭਸ੍ਸਰਂ ਇਮਂ ਵਿਮਾਨਂ ਤ੍ਵਂ ਸਬ੍ਬਾਲਙ੍ਕਾਰੇਹਿ ਵਿਭੂਸਿਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਜ੍ਜੋਤਯਨ੍ਤੀਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਪ੍ਪਭਾਹਿ ਵਤ੍ਥਾਭਰਣੋਭਾਸੇਹਿ ਚ ਵਿਸੇਸਤੋ ਓਭਾਸੇਸੀਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਪੀਠ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਵਚਨਮੇਤਂ, ‘‘ਅਬ੍ਭਕੂਟ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਚਨਂ. ਤਥਾ ‘‘ਤੇ’’ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਵਚਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਪੀਠ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਾਮਿਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਲਙ੍ਕਤੇ ਮਲ੍ਯਧਰੇ ਸੁਵਤ੍ਥੇ ਓਭਾਸਸੀ’’ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਰਿਣਮਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਵਿਜ੍ਜੁਰਿਵਾ’’ਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਚਨਂ. ‘‘ਓਭਾਸਸੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਉਪਮੇਯ੍ਯੁਪਮਾਨਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਦਸ੍ਸਨਂ. ‘‘ਓਭਾਸਸੀ’’ਤਿ ਹਿ ਇਦਂ ‘‘ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਪੁਰਿਸਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਪੀਠ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਠਮਪੁਰਿਸਵਸੇਨ ਪਰਿਣਮਤਿ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮਂ ਓਭਾਸਸੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਵਿਜ੍ਜੁਲਤੋਭਾਸਿਤਂ ਅਬ੍ਭਕੂਟਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਸੇਨ ਚੇਤਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ ਪਰਿਣਮਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਪੀਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਿਤਬ੍ਬਵਚਨਮੇਤਂ, ‘‘ਤੇ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਂ ਉਲ਼ਾਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਨਂ.

ਨਨੁ ਚ ‘‘ਸੋਵਣ੍ਣਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਲੋਹਤਾਯ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਦਿਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਲ਼ਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਨ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਸੇਸਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਯਥੇਵ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਪਰਿਭੋਗਸੁਵਣ੍ਣਵਿਕਤਿਤੋ ਰਸਵਿਦ੍ਧਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਤਤੋ ਆਕਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਤੋ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਦਿਬ੍ਬਂ ਸੇਟ੍ਠਂ, ਏਵਂ ਦਿਬ੍ਬਸੁਵਣ੍ਣੇਪਿ ਚਾਮੀਕਰਂ, ਚਾਮੀਕਰਤੋ ਸਾਤਕੁਮ੍ਭਂ, ਸਾਤਕੁਮ੍ਭਤੋ ਜਮ੍ਬੁਨਦਂ, ਜਮ੍ਬੁਨਦਤੋ ਸਿਙ੍ਗੀਸੁਵਣ੍ਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਸੇਟ੍ਠਂ. ਤੇਨਾਹ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ –

‘‘ਮੁਤ੍ਤੋ ਮੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਹ ਪੁਰਾਣਜਟਿਲੇਹਿ, ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੇਹਿ;

ਸਿਙ੍ਗੀਨਿਕ੍ਖਸਵਣ੍ਣੋ, ਰਾਜਗਹਂ ਪਾਵਿਸਿ ਭਗਵਾ’’ਤਿ. (ਮਹਾਵ. ੫੮);

ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੋਵਣ੍ਣਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਉਲ਼ਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਉਲ਼ਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨ ਤਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਪਣੀਤਭਾਵਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਖੋ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵਮ੍ਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਪੀਠ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਫਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਤਾਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਸੋਵਣ੍ਣਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਮਾਨਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਉਲ਼ਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੋਭਾਤਿਸਯਸਮ੍ਪਦਂ, ‘‘ਮਨੋਜਵ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਗਮਨਸਮ੍ਪਦਂ. ‘‘ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੀਘਜਵਤਾਯ ਪੀਠਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਾਵਸਮ੍ਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ‘‘ਸੋਵਣ੍ਣਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਪਣੀਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਉਲ਼ਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੇਪੁਲ੍ਲਮਹਤ੍ਤਂ. ‘‘ਮਨੋਜਵ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਨੁਭਾਵਮਹਤ੍ਤਂ. ‘‘ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰਸੁਖਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਸੋਵਣ੍ਣਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਰੂਪਤਂ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਉਲ਼ਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਦਸ੍ਸਨੀਯਤਂ ਪਾਸਾਦਿਕਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਮਨੋਜਵ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੀਘਸਮ੍ਪਦਂ, ‘‘ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਚਾਰਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਤਂ ਵਿਮਾਨਂ ਯਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਫਲਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਲੋਭਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਤਾਯ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਂ, ਅਦੋਸਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਤਾਯ ਉਲ਼ਾਰਂ, ਅਮੋਹਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਤਾਯ ਮਨੋਜਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮਂ. ਤਥਾ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਭਾਵੇਨ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਂ, ਪਞ੍ਞਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਭਾਵੇਨ ਉਲ਼ਾਰਂ, ਵੀਰਿਯਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਭਾਵੇਨ ਮਨੋਜਵਂ, ਸਮਾਧਿਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਭਾਵੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮਂ. ਸਦ੍ਧਾਸਮਾਧਿਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਭਾਵੇਨ ਵਾ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਂ, ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਭਾਵੇਨ ਉਲ਼ਾਰਂ, ਸਮਾਧਿਵੀਰਿਯਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਭਾਵੇਨ ਮਨੋਜਵਂ, ਸਮਾਧਿਸਤਿਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਭਾਵੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ‘‘ਪੀਠ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵਿਮਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਪੁਞ੍ਞਫਲਵਿਭਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਂ, ਏਵਂ ‘‘ਅਲਙ੍ਕਤੇ’’ਤਿਆਦਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪੁਞ੍ਞਫਲਵਿਭਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤਸਿਪ੍ਪਾਚਰਿਯਵਿਰਚਿਤੋਪਿ ਰਤ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਾਲਙ੍ਕਾਰੋ ਵਿਵਿਧਰਂਸਿਜਾਲਸਮੁਜ੍ਜਲਮਣਿਰਤਨਖਚਿਤੋ ਏਵ ਸੋਭਤਿ, ਨ ਕੇਵਲੋ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚਤੁਰਸ੍ਸਸੋਭਨੋਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਸੁਮਣ੍ਡਿਤਪਸਾਧਿਤੋਵ ਸੋਭਤਿ, ਨ ਕੇਵਲੋ. ਤੇਨਸ੍ਸਾ ‘‘ਅਲਙ੍ਕਤੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਹਰਿਮਂ ਸੋਭਾਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਓਭਾਸਸੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨਾਹਰਿਮਂ. ਤਥਾ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਪਚ੍ਚਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੋਭਾਤਿਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਤੀਤਪਚ੍ਚਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਉਪਭੋਗਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਉਪਭੁਞ੍ਜਨਕਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਪਦਂ.

ਏਤ੍ਥਾਹ ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਵਿਮਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਵਾਹਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਯੁਤ੍ਤਵਾਹ’’ਨ੍ਤਿ? ਯਦਿਪਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ਰਥਵਿਮਾਨਾਨਿ ਯੁਤ੍ਤਵਾਹਾਨਿਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਹਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਂ ਆਜਞ੍ਞਰਥ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੬੪) ਆਦਿਵਚਨਤੋ, ਤੇ ਪਨ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾ ਏਵ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣਕਾਲੇ ਵਾਹਰੂਪੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਏਰਾਵਣੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਕੀਲ਼ਨਕਾਲੇ ਹਤ੍ਥਿਰੂਪੇਨ. ਇਦਂ ਪਨ ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਏਦਿਸਂ ਅਯੁਤ੍ਤਵਾਹਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਵਿਮਾਨਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਗਮਨੇ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਉਦਾਹੁ ਬਾਹਿਰਾਤਿ? ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਚਨ੍ਦਵਿਮਾਨਸੂਰਿਯਵਿਮਾਨਾਦੀਨਂ ਦੇਸਨ੍ਤਰਗਮਨੇ ਤਦੁਪਜੀਵੀਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਅਤਿਵਿਯ ਸੀਘਜਵਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾਯੁਮਣ੍ਡਲਂ ਤਾਨਿ ਪੇਲੇਨ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਤਂ ਪੇਲੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀ ਬਾਹਿਰਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਚ ਪਨ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਅਨ੍ਤੋਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਚਨ੍ਦਵਿਮਾਨਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਬਾਹਿਰਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਪੇਲੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾ ਅਤ੍ਥਿ ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਤੁ ਭਵਂ ਚਕ੍ਕਰਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਸਮਨਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਨੋਜਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮ’’ਨ੍ਤਿ.

੨. ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਪੁਞ੍ਞਫਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਿਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਾ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਪਦਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਕੇਨ ਤੇਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ’’ਤਿਆਦਿ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕੇਨਾਤਿ ਕਿਂ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਕਿਂ ਰਾਜਾ ਯੋ ਲੋਕਂ ਨ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਨਾਮ ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੪੨੪) ਗਰਹਣੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪੪; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੯) ਅਨਿਯਮੇ. ‘‘ਕਿਂ ਸੂਧ ਵਿਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੮੩; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੭੩) ਪੁਚ੍ਛਾਯਂ. ਇਧਾਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਯਮੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਕੇਨਾ’’ਤਿ ਚ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਤਿ ਤਵ. ਏਤਾਦਿਸੋਤਿ ਏਦਿਸੋ, ਏਤਰਹਿ ਯਥਾਦਿਸ੍ਸਮਾਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਣ੍ਣੋਤਿ ਵਣ੍ਣ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਕਦਾ ਸਞ੍ਞੂਲ਼੍ਹਾ ਪਨ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਇਮੇ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੭੭) ਗੁਣੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੪) ਥੁਤਿਯਂ. ‘‘ਅਥ ਕੇਨ ਨੁ ਵਣ੍ਣੇਨ, ਗਨ੍ਧਥੇਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੪; ਜਾ. ੧.੬.੧੧੬) ਕਾਰਣੇ. ‘‘ਤਯੋ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੬੦੨) ਪਮਾਣੇ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੧੫; ਮ. ਨਿ. ੨.੩੭੯-੩੮੦) ਜਾਤਿਯਂ. ‘‘ਮਹਨ੍ਤਂ ਹਤ੍ਥਿਰਾਜਵਣ੍ਣਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਣ੍ਠਾਨੇ. ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋਸਿ ਭਗਵਾ, ਸੁਸੁਕ੍ਕਦਾਠੋਸਿ ਵੀਰਿਯਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੯੯; ਸੁ. ਨਿ. ੫੫੩) ਛਵਿਵਣ੍ਣੇ. ਇਧਾਪਿ ਛਵਿਵਣ੍ਣੇ ਏਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਕੇਨ ਕੀਦਿਸੇਨ ਪੁਞ੍ਞਵਿਸੇਸੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਦੇਵਤੇ, ਤਵ ਏਤਾਦਿਸੋ ਏਵਂਵਿਧੋ ਦ੍ਵਾਦਸਯੋਜਨਾਨਿ ਫਰਣਕਪ੍ਪਭੋ ਸਰੀਰਵਣ੍ਣੋ ਜਾਤੋਤਿ?

ਕੇਨ ਤੇ ਇਧ ਮਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕੇਨ ਪੁਞ੍ਞਾਤਿਸਯੇਨ ਤੇ ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਇਦਾਨਿ ਤਯਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਸੁਚਰਿਤਫਲਂ ਇਜ੍ਝਤਿ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭੋਗਾਤਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਭੋਗਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾ ਵਤ੍ਥਾਭਰਣਾਦਿਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਵਿਸੇਸਾ. ਯੇਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਕੇਚੀਤਿ ਪਕਾਰਭੇਦਂ ਆਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਉਭਯੇਨਾਪਿ ਪਣੀਤਪਣੀਤਤਰਾਦਿਭੇਦੇ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨੇ ਤਾਦਿਸੇ ਭੋਗੇ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਨਵਸੇਸਬ੍ਯਾਪਕੋ ਹਿ ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਯਥਾ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ. ਮਨਸੋ ਪਿਯਾਤਿ ਮਨਸਾ ਪਿਯਾਯਿਤਬ੍ਬਾ, ਮਨਾਪਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਏਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਸੇਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਦਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ‘‘ਭੋਗਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾ ਦਿਬ੍ਬਰੂਪਸਦ੍ਦਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਭੇਦਾ ਕਾਮਗੁਣਸਮ੍ਪਦਾ. ‘‘ਮਨਸੋ ਪਿਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤੇਸਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਇਟ੍ਠਕਨ੍ਤਮਨਾਪਤਾ. ‘‘ਇਧ ਮਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਦਿਬ੍ਬਆਯੁਵਣ੍ਣਯਸਸੁਖਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਸਮ੍ਪਦਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਮਨਸੋ ਪਿਯਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਾਨਿ ‘‘ਸੋ ਅਞ੍ਞੇ ਦੇਵੇ ਦਸਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਅਧਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਆਯੁਨਾ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਸੁਖੇਨ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਯਸੇਨ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯੇਨ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਰੂਪੇਹਿ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਸਦ੍ਦੇਹਿ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਗਨ੍ਧੇਹਿ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਰਸੇਹਿ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਹੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੪੧) ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਾਨਿ ਦਸ ਠਾਨਾਨਿ. ਤੇਸਂ ਇਧ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੩. ਪੁਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਪਞ੍ਹਂ ਕਰੋਮਿ, ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤਂ ‘‘ਕੇਨ ਤੇਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਕੇਨ ਤੇ ਇਧ ਮਿਜ੍ਝਤਿ. ਕਿਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਕੇਨਾਸਿ ਏਵਂ ਜਲਿਤਾਨੁਭਾਵਾ’’ਤਿ ਚ ਕਿਂ-ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਪੁਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਗਾਥਾਤ੍ਤਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸੇਸਭਾਵਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਪਨ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ ਤਾਵ ਨ ਹੋਤਿ ਏਦਿਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਮਹਾਥੇਰਸ੍ਸ ਅਦਿਟ੍ਠਭਾਵਾਭਾਵਤੋ, ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾਪਿ ਨ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤਸਂਸਯਤ੍ਤਾ, ਅਨੁਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾਪਿ ਨ ਹੋਤਿ ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੪੧੩) ਵਿਯ ਅਨੁਮਤਿਗਹਣਾਕਾਰੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾਪਿ ਨ ਹੋਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਵਸੇਨ ਥੇਰੇਨ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਥਾਯਂ ‘‘ਥੇਰੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਾਵਿਤੋ ਏਵ. ਤਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਂ. ਤਯਿਦਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਪੇਕ੍ਖਂ, ਪੁਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਉਪਯੋਗੇਕਵਚਨਂ, ਪਰਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਪਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤੇਕਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਦੇਵੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੇਵ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਇਮਾਨਿ ਤੇ ਦੇਵ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿ ਨਗਰਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਕੁਸਵਤੀਰਾਜਧਾਨਿਪਮੁਖਾਨਿ, ਏਤ੍ਥ, ਦੇਵ, ਛਨ੍ਦਂ ਕਰੋਹਿ ਜੀਵਿਤੇ ਅਪੇਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੬੬) ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵਵਸੇਨ ਆਗਤੋ, ‘‘ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵਸ੍ਸ, ਸਾਸਨਂ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਿਨੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵਵਸੇਨ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵਾਨਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਅਤਿਦੇਵਭਾਵੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਤਰੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਏਵ ਹੋਤੀਤਿ. ‘‘ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾ ਦੇਵਾ ਦੀਘਾਯੁਕਾ ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤੋ ਸੁਖਬਹੁਲਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੩੭) ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵਵਸੇਨ. ਇਧਾਪਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਦਤ੍ਥਤੋ ਪਨ – ਦਿਬ੍ਬਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਞ੍ਞਿਦ੍ਧਿਯਾ ਕੀਲ਼ਤਿ ਲਲ਼ਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਰਮਤਿ, ਅਥ ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਜੋਤਤਿ ਓਭਾਸਤਿ, ਆਕਾਸੇਨ ਵਿਮਾਨੇਨ ਚ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਦੇਵੀ. ‘‘ਤ੍ਵਂ ਦੇਵੀ’’ਤਿ ਸਮ੍ਬੋਧਨੇ ਚੇਤਂ ਏਕਵਚਨਂ. ਮਹਾਨੁਭਾਵੇਤਿ ਉਲ਼ਾਰਪ੍ਪਭਾਵੇ, ਸੋ ਪਨਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋਯੇਵ.

ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਨਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਸਤਿਸੂਰਭਾਵਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਯੋਗ੍ਯਤਾਦਿਗੁਣਵਸੇਨ ਉਪਚਿਤਮਾਨਸਾ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਗੁਣਚਿਤ੍ਤਾ. ਕੇ ਪਨ ਤੇ? ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸਿਨੋ ਸਤ੍ਤਵਿਸੇਸਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਾਨੇਹਿ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਕਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਅਧਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਦੇਵੇ ਚ ਤਾਵਤਿਂਸੇ. ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹਿ? ਸੂਰਾ, ਸਤਿਮਨ੍ਤੋ, ਇਧ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੨੧).

ਤਥਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ ਮਹਾਸਾਵਕਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਹਿ ਸਮਾਨਰੂਪਾਦਿਤਾਯ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਦੀਪਵਾਸੀਹਿ ਇਤਰਮਹਾਦੀਪਵਾਸਿਨੋਪਿ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਂਸੂਤਿ ਏਕੇ.

ਅਪਰੇ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ – ਲੋਭਾਦੀਹਿ ਅਲੋਭਾਦੀਹਿ ਚ ਸਹਿਤਸ੍ਸ ਮਨਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਯੇ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕਾ, ਤੇਸੁ ਵਿਸੇਸਤੋ ਲੋਭਾਦਯੋ ਅਲੋਭਾਦਯੋ ਚ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਲੋਭਾਦਿਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤਾਯ ਅਪਾਯਮਗ੍ਗਂ, ਅਲੋਭਾਦਿਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤਾਯ ਸੁਗਤਿਮਗ੍ਗਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਭਾਦੀਹਿ ਅਲੋਭਾਦੀਹਿ ਚ ਸਹਿਤਸ੍ਸ ਮਨਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤਾਯ ਪਰਿਤ੍ਤਦੀਪਵਾਸੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਮਹਾਦੀਪਵਾਸਿਨੋ ਸਤ੍ਤਵਿਸੇਸਾ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ.

ਲੋਕਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਮਨੁਨੋ ਅਪਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮਨੁ ਨਾਮ ਪਠਮਕਪ੍ਪਿਕੋ ਲੋਕਮਰਿਯਾਦਾਯ ਆਦਿਭੂਤੋ ਹਿਤਾਹਿਤਵਿਧਾਯਕੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਿਤੁਟ੍ਠਾਨਿਯੋ, ਯੋ ਸਾਸਨੇ ‘‘ਮਹਾਸਮ੍ਮਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਚ ਤਸ੍ਸ ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨਿਯਂ ਠਿਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਤ੍ਤਸਦਿਸਤਾਯ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਏਵ ਹਿ ਤੇ ਮਾਣਵਾ ‘‘ਮਨੁਜਾ’’ਤਿ ਚ ਵੋਹਰੀਯਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਭੂਤਾ ਜਾਤਾ, ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ.

ਕਿਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਦਾਨਸੀਲਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦੇਸੁ ਕੀਦਿਸਂ ਪੁਜ੍ਜਭਾਵਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ, ਯਤ੍ਥ ਸਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਂ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਪੁਨਾਤਿ ਵਿਸੋਧੇਤੀਤਿ ਚ ‘‘ਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਂ ਸੁਚਰਿਤਂ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ, ਉਪਚਿਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਲਿਤਾਨੁਭਾਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਜ੍ਜੋਤਮਾਨਪੁਞ੍ਞਿਦ੍ਧਿਕਾ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ ਕਿਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਂ ਅਞ੍ਞਾਸੁ ਗਤੀਸੁ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਨੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਰਯੇਪਿ ਨਾਮ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਪਵਤ੍ਤਿ ਕਦਾਚਿ ਲਬ੍ਭਤੇਵ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨਞ੍ਞਤ੍ਥ, ਨਨੁ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਾਥੇਰੋ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੂਤਤ੍ਥਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ ਕਿਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵੋਚ.

ਅਥ ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਸੁ ਗਤੀਸੁ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਤਾਯ ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਬਹੁਲਤਾਯ ਚ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯ ਓਕਾਸੋ ਨ ਸੁਲਭਰੂਪੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯਸ੍ਸ ਸੁਦੁਲ੍ਲਭਭਾਵਤੋ. ਕਦਾਚਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣੇਨ ਉਲ਼ਾਰੋ ਵਿਪੁਲੋ ਨ ਚ ਹੋਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਗਤਿਯਂ ਪਨ ਸੁਖਬਹੁਲਤਾਯ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯ ਓਕਾਸੋ ਸੁਲਭਰੂਪੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਦਿਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯਸ੍ਸ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸੁਲਭਭਾਵਤੋ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹਿ ਸਦ੍ਧਾਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਯੋਘਨੇਨ ਸਤ੍ਥਕੇ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਯਮਾਨੇ ਤਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਨ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਤਾਪਨਂ ਉਦਕੇਨ ਵਾ ਤੇਮਨਂ ਛੇਦਨਕਿਰਿਯਾਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਪਮਾਣਯੋਗਤੋ ਉਦਕਤੇਮਨਂ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਏਵਮੇਵ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਸਮਙ੍ਗਿਤਾ ਦੁਕ੍ਖਬਹੁਲਤਾ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਸਮਙ੍ਗਿਤਾ ਚ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯ ਨ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਸਤਿ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਸਨ੍ਤਾਪਨੇ ਪਮਾਣਯੋਗਤੋ ਸੁਖੂਪਬ੍ਰੂਹਨੇ ਚ ਲਦ੍ਧੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਚ ਮਹਾਜੁਤਿਕਾ ਮਹਾਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਛੇਦਨਸਮਤ੍ਥਾ ਚ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵੋ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ ਕਿਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

੪. ਏਵਂ ਪਨ ਥੇਰੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕੇਨ ਪਨਾਯਂ ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ? ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਾਹਕੇਹਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਤਿ ਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤਂ ਦੇਵਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾ. ਦੇਵਤਾਤਿ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪਿ ਦੇਵਧੀਤਾਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧; ਖੁ. ਪਾ. ੫.੧) ਹਿ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਦੇਵਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਦੇਵੋਯੇਵ ਦੇਵਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਥਾ ‘‘ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਸਤ੍ਤਸਤਾ ਉਲ਼ਾਰਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਮਾਨਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ.

‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ, ਯਾ ਤ੍ਵਂ ਤਿਟ੍ਠਸਿ ਦੇਵਤੇ;

ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੀ ਦਿਸਾ ਸਬ੍ਬਾ, ਓਸਧੀ ਵਿਯ ਤਾਰਕਾ’’ਤਿ. (ਵਿ. ਵ. ੭੫) –

ਆਦੀਸੁ ਦੇਵਧੀਤਾ. ਇਧਾਪਿ ਦੇਵਧੀਤਾ ਏਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਅਤ੍ਤਮਨਾਤਿ ਤੁਟ੍ਠਮਨਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਗਹਿਤਮਨਾ. ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਨੋਕਾਸਤੋ ਤੇਹਿ ਤਂ ਸਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਅਤ੍ਤਮਨਾਤਿ ਵਾ ਸਕਮਨਾ. ਅਨਵਜ੍ਜਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਤਿ ਆਯਤਿਞ੍ਚ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਤੋ ‘‘ਸਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤਿ, ਨ ਇਤਰਂ.

ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਨਾਤਿ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਸੋ ਮਹਾਥੇਰੋ ਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ ‘‘ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਤੋ, ਤੇਨ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਨ. ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ, ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਸ੍ਸਾ ‘‘ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਪਰਿਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਏਵਂ ਮਹਤਿਯਾ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਂ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਞ੍ਞਫਲਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਇਦਾਨਿ ਪਨ ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਤੋਪਿ ਨਾਮ ਕਾਰੋ ਏਵਂ ਉਲ਼ਾਰਫਲੋ, ਅਯਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕੋ ਉਲ਼ਾਰਗੁਣੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ, ਇਮਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ ਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਞ੍ਚ ਕਾਤੁਂ ਲਭਾਮਿ, ਮਮ ਪੁਞ੍ਞਫਲਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਚ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਏਵਂ ਸਞ੍ਜਾਤਬਲਵਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਾ ਸਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਸਿਰਸਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.

ਪਞ੍ਹਨ੍ਤਿ ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਯਾਕਾਸਿ ਕਥੇਸਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ? ਪੁਟ੍ਠਾਤਿ ਪੁਟ੍ਠਾਕਾਰਤੋ, ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਕਾਰੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਪੁਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਨਿਯਮਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਿਦ੍ਧੇ ਹਿ ਸਤਿ ਆਰਮ੍ਭੋ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਞਾਪਕੋਵ ਹੋਤਿ. ਕੋ ਪਨੇਸੋ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥੋ? ਬ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਤਾ. ਯਞ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮਫਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ, ਤਦੁਭਯਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨੁਰੂਪਭਾਵਵਿਭਾਵਨਾ. ਯੇਨ ਚ ਆਕਾਰੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ, ਤਦਾਕਾਰਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਤਾ, ਤਥਾ ਚੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਪਵਤ੍ਤਂ. ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਪੁਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

‘‘ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ’’ਤਿ ਵਾ ਤਾਯ ਦੇਵਤਾਯ ਵਿਸੇਸਨਮੁਖੇਨ ਪੁਟ੍ਠਭਾਵਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਚ ਕਾਰਣਕਿਤ੍ਤਨਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਕੇਨ ਤੇਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਥੇਰੇਨ ਪੁਚ੍ਛੀਯਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾ, ਤਾਯ ਦੇਵਤਾਯ ਕਤਕਮ੍ਮਂ, ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਕਾਰਿਤਾ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਾ ਵਾਤਿ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਪੁਚ੍ਛਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਪੁਚ੍ਛਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਚਿਕ੍ਖਨਸਭਾਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸੀਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ‘‘ਪਞ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਯਂ ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਇਦਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਿਯਮਾਨਾਯ ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਪੁਞ੍ਞਫਲਂ, ਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਂ ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਹਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸੀਤਿ.

੫. ਅਹਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੂਤਿਆਦਿ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਕਰਣਾਕਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਹਨ੍ਤਿ ਦੇਵਤਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ. ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਤਦਾ ਅਤ੍ਤਨਿ ਮਨੁਸ੍ਸਗੁਣਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਯੋ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋਵ ਸਮਾਨੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਂ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡਾਰਹੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਰਾਜਾਦਿਤੋ ਹਤ੍ਥਚ੍ਛੇਦਾਦਿਕਮ੍ਮਕਾਰਣਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਤਿ, ਅਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਨੇਰਯਿਕੋ ਨਾਮ. ਅਪਰੋ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋਵ ਸਮਾਨੋ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਕਮ੍ਮੁਨਾ ਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨਮ੍ਪਿ ਨ ਲਭਤਿ, ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾਭਿਭੂਤੋ ਦੁਕ੍ਖਬਹੁਲੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਵਿਚਰਤਿ, ਅਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਪੇਤੋ ਨਾਮ. ਅਪਰੋ ਮਨੁਸ੍ਸਜਾਤਿਕੋਵ ਸਮਾਨੋ ਪਰਾਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿ ਪਰੇਸਂ ਭਾਰਂ ਵਹਨ੍ਤੋ ਭਿਨ੍ਨਮਰਿਯਾਦੋ ਵਾ ਅਨਾਚਾਰਂ ਆਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਰੇਹਿ ਸਨ੍ਤਜ੍ਜਿਤੋ ਮਰਣਭਯਭੀਤੋ ਗਹਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਦੁਕ੍ਖਬਹੁਲੋ ਵਿਚਰਤਿ ਹਿਤਾਹਿਤਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਨਿਦ੍ਦਾਜਿਘਚ੍ਛਾਦੁਕ੍ਖਵਿਨੋਦਨਾਦਿਪਰੋ, ਅਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਿਤਾਹਿਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਫਲਂ ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਸੁ ਸਂਵੇਗਬਹੁਲੋ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥੇ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥੇ ਸਮਾਚਰਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੂਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ, ਅਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਨਾਮ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਤਾਦਿਸਾ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ’’ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਠਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਬ੍ਭਾਗਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਭਿਆਗਤਾਨਂ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਵਿਧਾ ਹਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾ ਅਤਿਥਿ ਅਬ੍ਭਾਗਤੋਤਿ. ਤੇਸੁ ਕਤਪਰਿਚਯੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੋ ਅਤਿਥਿ, ਅਕਤਪਰਿਚਯੋ ਅਬ੍ਭਾਗਤੋ. ਕਤਪਰਿਚਯੋ ਅਕਤਪਰਿਚਯੋਪਿ ਵਾ ਪੁਰੇਤਰਂ ਆਗਤੋ ਅਤਿਥਿ, ਭੋਜਨਵੇਲਾਯਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤੋ ਸਮ੍ਪਤਿ ਆਗਤੋ ਅਬ੍ਭਾਗਤੋ. ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਵਾ ਭਤ੍ਤੇਨ ਅਤਿਥਿ, ਅਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਅਬ੍ਭਾਗਤੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਕਤਪਰਿਚਯੋ ਅਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਸਮ੍ਪਤਿ ਆਗਤੋ ਚ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਅਬ੍ਭਾਗਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਗਰੁਕਾਰੇਨ ਪਨੇਤ੍ਥ ਬਹੁਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਸਤਿ ਨਿਸੀਦਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਸਨਂ. ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਨਿਸੀਦਨਯੋਗ੍ਗਂ, ਇਧ ਪਨ ਪੀਠਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਅਨੁਲ਼ਾਰਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਆਸਨਕ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਦਾਸਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਦਮਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਯ੍ਹਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਸੋਮਨਸ੍ਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਫਲਞ੍ਚ ਸਦ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਰਿਭੋਗਤ੍ਥਾਯ ਅਦਾਸਿਂ, ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਭਿਵਾਦਯਿਨ੍ਤਿ ਅਭਿਵਾਦਨਮਕਾਸਿਂ, ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵਨ੍ਦਿਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋ. ਵਨ੍ਦਮਾਨਾ ਹਿ ਤਂ ਤਾਯੇਵ ਵਨ੍ਦਨਕਿਰਿਯਾਯ ਵਨ੍ਦਿਯਮਾਨਂ ‘‘ਸੁਖਿਨੀ ਹੋਹਿ, ਅਰੋਗਾ ਹੋਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਸਿਵਾਦਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਦਾਪੇਸਿ ਨਾਮ. ਅਞ੍ਜਲਿਕਂ ਅਕਾਸਿਨ੍ਤਿ ਦਸਨਖਸਮੋਧਾਨਸਮੁਜ੍ਜਲਂ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਸਿਰਸਿ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਗੁਣਵਿਸਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਪਚਾਯਨਂ ਅਕਾਸਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਨੁਭਾਵਨ੍ਤਿ ਯਥਾਬਲਂ, ਤਦਾ ਮਮ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਵਿਭਵਾਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਦਾਸਿ ਦਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਂ ਭੋਜੇਨ੍ਤੀ ਦਾਨਮਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਿਂ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਫਲਸ੍ਸ ਚ ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਤਿਤਤਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ, ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਸਨ੍ਤਾਨਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਂ, ‘‘ਅਬ੍ਭਾਗਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚੇਵ ਖੇਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਦਾਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਭਾਵਦੀਪਨਤੋ. ‘‘ਆਸਨਕਂ ਅਦਾਸਿਂ ਯਥਾਨੁਭਾਵਞ੍ਚ ਅਦਾਸਿ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਭੋਗਸਾਰਦਾਨਦਸ੍ਸਨਂ, ‘‘ਅਭਿਵਾਦਯਿਂ ਅਞ੍ਜਲਿਕਂ ਅਕਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਕਾਯਸਾਰਦਾਨਦਸ੍ਸਨਂ.

੬. ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ. ਮੇਤਿ ਅਯਂ ਮੇ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਮੇ ਅਧਿਗਤਂ, ਹਲਂ ਦਾਨਿ ਪਕਾਸਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੬੫; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੧; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੨) ਕਰਣੇ ਆਗਤੋ, ਮਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੮੨; ਅ. ਨਿ. ੪.੨੫੭) ਸਮ੍ਪਦਾਨੇ, ਮਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਬੋਧਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੬; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੧੪; ਅ. ਨਿ. ੩.੧੦੪) ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਆਗਤੋ, ਇਧਾਪਿ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਏਵ, ਮਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਮੇ-ਸਦ੍ਦੋ ਤੇਨ ਮੇ ਪੁਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਚ ਮੇ ਏਤਾਦਿਸੋਤਿ ਚ ਉਭਯਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਏਵਂ ਤਾਯ ਦੇਵਤਾਯ ਪਞ੍ਹੇ ਬ੍ਯਾਕਤੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਸਾ ਦੇਸਨਾ ਸਪਰਿਵਾਰਾਯ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਅਹੋਸਿ. ਥੇਰੋ ਤਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਭਗਵਾ ਤਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਗਾਥਾ ਏਵ ਪਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਆਰੁਲ਼੍ਹਾਤਿ.

ਪਠਮਪੀਠਵਿਮਾਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਦੁਤਿਯਪੀਠਵਿਮਾਨਵਣ੍ਣਨਾ

ਪੀਠਂ ਤੇ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਮਯਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਪੀਠਵਿਮਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਚ ਪਠਮੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸਿਨੀ ਕਿਰ ਏਕਾ ਇਤ੍ਥੀ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠਂ ਏਕਂ ਥੇਰਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਆਸਨਂ ਦੇਨ੍ਤੀ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੀਠਂ ਉਪਰਿ ਨੀਲਵਤ੍ਥੇਨ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਤੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਯ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਮਯਂ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਵਿਮਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੮. ‘‘ਪੀਠਂ ਤੇ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਮਯਂ ਉਲ਼ਾਰਂ, ਮਨੋਜਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮਂ;

ਅਲਙ੍ਕਤੇ ਮਲ੍ਯਧਰੇ ਸੁਵਤ੍ਥੇ, ਓਭਾਸਸਿ ਵਿਜ੍ਜੁਰਿਵਬ੍ਭ ਕੂਟਂ.

੯. ‘‘ਕੇਨ ਤੇਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਕੇਨ ਤੇ ਇਧ ਮਿਜ੍ਝਤਿ;

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚ ਤੇ ਭੋਗਾ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਮਨਸੋ ਪਿਯਾ.

੧੦. ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤਂ ਦੇਵਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵੇ, ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ ਕਿਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞਂ;

ਕੇਨਾਸਿ ਏਵਂ ਜਲਿਤਾਨੁਭਾਵਾ, ਵਣ੍ਣੋ ਚ ਤੇ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾ ਪਭਾਸਤੀ’’ਤਿ.

੧੧. ‘‘ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ;

ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ਵਿਯਾਕਾਸਿ, ਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ’’.

੧੨. ‘‘ਅਹਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ, ਅਬ੍ਭਾਗਤਾਨਾਸਨਕਂ ਅਦਾਸਿਂ;

ਅਭਿਵਾਦਯਿਂ ਅਞ੍ਜਲਿਕਂ ਅਕਾਸਿਂ, ਯਥਾਨੁਭਾਵਞ੍ਚ ਅਦਾਸਿ ਦਾਨਂ.

੧੩. ‘‘ਤੇਨ ਮੇਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਤੇਨ ਮੇ ਇਧ ਮਿਜ੍ਝਤਿ;

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚ ਮੇ ਭੋਗਾ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਮਨਸੋ ਪਿਯਾ.

੧੪. ‘‘ਅਕ੍ਖਾਮਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ ਯਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞਂ;

ਤੇਨਮ੍ਹਿ ਏਵਂ ਜਲਿਤਾਨੁਭਾਵਾ, ਵਣ੍ਣੋ ਚ ਮੇ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾ ਪਭਾਸਤੀ’’ਤਿ.

੮. ਤਤ੍ਥ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਮਯਨ੍ਤਿ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਮਣਿਮਯਂ. ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਮਣਿ ਨਾਮ ਵਿਲ਼ੂਰਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਵਿਲ਼ੂਰਗਾਮਸ੍ਸ ਚ ਅਵਿਦੂਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਮਣਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਵਿਲ਼ੂਰਗਾਮਟ੍ਠਾਨੇ ਆਕਰੋ, ਵਿਲ਼ੂਰਸ੍ਸ ਪਨ ਅਵਿਦੂਰੇ ਭਵਤ੍ਤਾ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਨ੍ਤੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਤਂਸਦਿਸਵਣ੍ਣਨਿਭਤਾਯ ਦੇਵਲੋਕੇਪਿਸ੍ਸ ਤਥੇਵ ਨਾਮਂ ਜਾਤਂ ਯਥਾ ਤਂ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਲਦ੍ਧਨਾਮਵਸੇਨੇਵ ਦੇਵਲੋਕੇ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਤਂ ਪਨ ਮਯੂਰਗੀਵਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਵਾਯਸਪਤ੍ਤਵਣ੍ਣਂ ਵਾ, ਸਿਨਿਦ੍ਧਵੇਣੁਪਤ੍ਤਵਣ੍ਣਂ ਵਾ. ਇਧ ਪਨ ਮਯੂਰਗੀਵਵਣ੍ਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਠਮਪੀਠਵਿਮਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.

ਦੁਤਿਯਪੀਠਵਿਮਾਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਤਤਿਯਪੀਠਵਿਮਾਨਵਣ੍ਣਨਾ

ਪੀਠਂ ਤੇ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਨ੍ਤਿ ਤਤਿਯਪੀਠਵਿਮਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਰਾਜਗਹੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਕਿਰ ਖੀਣਾਸਵਤ੍ਥੇਰੋ ਰਾਜਗਹੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਭਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਕਟ੍ਠੇ ਕਾਲੇ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਏਕਂ ਵਿਵਟਦ੍ਵਾਰਗੇਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਗੇਹੇ ਗੇਹਸਾਮਿਨੀ ਇਤ੍ਥੀ ਸਦ੍ਧਾ ਪਸਨ੍ਨਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਆਕਾਰਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਧ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਦ੍ਦਪੀਠਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਪੀਤਵਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵਸੇਨ ਅਦਾਸਿ, ‘‘ਇਦਂ ਮੇ ਪੁਞ੍ਞਂ ਆਯਤਿਂ ਸੋਵਣ੍ਣਪੀਠਪਟਿਲਾਭਾਯ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਪਤ੍ਥਨਞ੍ਚ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਅਥ ਥੇਰੇ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਦਮਾਸਨਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂਯੇਵ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਂ, ਮਯ੍ਹਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਤਂ ਪੀਠਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਪੇਸਿ. ਸਾ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਰੋਗੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਪਠਮਵਿਮਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੧੫. ‘‘ਪੀਠਂ ਤੇ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਂ ਉਲ਼ਾਰਂ, ਮਨੋਜਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮਂ;

ਅਲਙ੍ਕਤੇ ਮਲ੍ਯਧਰੇ ਸੁਵਤ੍ਥੇ,ਓਭਾਸਸਿ ਵਿਜ੍ਜੁਰਿਵਬ੍ਭਕੂਟਂ.

੧੬. ‘‘ਕੇਨ ਤੇਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਕੇਨ ਤੇ ਇਧ ਮਿਜ੍ਝਤਿ;

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚ ਤੇ ਭੋਗਾ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਮਨਸੋ ਪਿਯਾ.

੧੭. ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤਂ ਦੇਵਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵੇ, ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ ਕਿਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞਂ;

ਕੇਨਾਸਿ ਏਵਂ ਜਲਿਤਾਨੁਭਾਵਾ, ਵਣ੍ਣੋ ਚ ਤੇ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾ ਪਭਾਸਤੀ’’ਤਿ.

੧੮. ‘‘ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ;

ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ਵਿਯਾਕਾਸਿ, ਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ’’.

੧੯. ‘‘ਅਪ੍ਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਫਲਂ ਮਮੇਦਂ, ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਏਵਂ ਜਲਿਤਾਨੁਭਾਵਾ;

ਅਹਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ, ਪੁਰਿਮਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ.

੨੦. ‘‘ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ, ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਮਨਾਵਿਲਂ;

ਤਸ੍ਸ ਅਦਾਸਹਂ ਪੀਠਂ, ਪਸਨ੍ਨਾ ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭਿ.

੨੧. ‘‘ਤੇਨ ਮੇਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਤੇਨ ਮੇ ਇਧ ਮਿਜ੍ਝਤਿ;

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ ਚ ਮੇ ਭੋਗਾ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਮਨਸੋ ਪਿਯਾ.

੨੨. ‘‘ਅਕ੍ਖਾਮਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ ਯਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞਂ;

ਤੇਨਮ੍ਹਿ ਏਵਂ ਜਲਿਤਾਨੁਭਾਵਾ, ਵਣ੍ਣੋ ਚ ਮੇ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾ ਪਭਾਸਤੀ’’ਤਿ.

੧੯. ਯਞ੍ਚ ਪਨ ਪਞ੍ਚਮਗਾਥਾਯਂ ਪੁਰਿਮਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇਤਿਆਦਿ, ਏਤ੍ਥ ਜਾਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣੇ ‘‘ਜਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧਾਤੁ. ੭੧). ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਕਾਯੇ ‘‘ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਨਾਮ ਸਮਣਜਾਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੩.੭੧). ਅਤ੍ਥਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ‘‘ਯਂ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਪਠਮਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਪਠਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਾਤੁਭੂਤਂ, ਤਦੁਪਾਦਾਯ ਸਾਵਸ੍ਸ ਜਾਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ੧੨੪). ਅਤ੍ਥਿ ਕੁਲੇ ‘‘ਅਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਅਨੁਪਕੁਟ੍ਠੋ ਜਾਤਿਵਾਦੇਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੩੦੩). ਅਤ੍ਥਿ ਪਸੁਤਿਯਂ ‘‘ਸਮ੍ਪਤਿਜਾਤੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੧; ਮ. ਨਿ. ੩.੨੦੭). ਅਤ੍ਥਿ ਭਵੇ ‘‘ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੪੪; ਮ. ਨਿ. ੧.੫੩). ਇਧਾਪਿ ਭਵੇ ਏਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਅਨਨ੍ਤਰਾਤੀਤੇ ਪੁਰਿਮੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਹਿਦਂ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਭਵੇ, ਰਾਜਗਹਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਓਕਾਸਲੋਕੋ ਹਿ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਪਨ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੂ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ.

੨੦. ਅਦ੍ਦਸਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿਂ. ਵਿਰਜਨ੍ਤਿ ਵਿਗਤਰਾਗਾਦਿਰਜਤ੍ਤਾ ਵਿਰਜਂ. ਭਿਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਾਭਾਵੇਨ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ, ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤਾਯ ਅਨਾਵਿਲਂ. ਪੁਰਿਮਂ ਪੁਰਿਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਦਂ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਂ, ਵਿਗਤਰਾਗਾਦਿਰਜਤ੍ਤਾ ਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਂ, ਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਾਭਾਵੇਨ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ, ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਮਨਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਵਾ ਪਦਂ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਂ, ਵਿਰਜਂ ਭਿਕ੍ਖੁਗੁਣਯੋਗਤੋ. ਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਭਾਵਤੋ. ਕਿਲੇਸਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਾਭਾਵੇਨ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਭਾਵਤੋਤਿ. ਰਾਗਰਜਾਭਾਵੇਨ ਵਾ ‘‘ਵਿਰਜ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦੋਸਕਾਲੁਸ੍ਸਿਯਾਭਾਵੇਨ ‘‘ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ, ਮੋਹਬ੍ਯਾਕੁਲਾਭਾਵੇਨ ‘‘ਅਨਾਵਿਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂਭੂਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਦਾਸਹਨ੍ਤਿ ਅਦਾਸਿਂ ਅਹਂ. ਪੀਠਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਭਦ੍ਦਪੀਠਂ. ਪਸਨ੍ਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਫਲਸਦ੍ਧਾਯ ਰਤਨਤ੍ਤਯਸਦ੍ਧਾਯ ਚ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ. ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭੀਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਅਨਾਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਉਪਨੀਯ ਪੀਠਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਵਿਰਜਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਮਨਾਵਿਲ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਖੇਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ‘‘ਪਸਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ, ‘‘ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਯੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ਤਥਾ ‘‘ਪਸਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਦਾਨਂ ਅਨੁਪਹਚ੍ਚਦਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਦਾਨਗੁਣਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ‘‘ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਹਤ੍ਥੇਨ ਦਾਨਂ ਅਨੁਪਵਿਦ੍ਧਦਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਦਾਨਗੁਣਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਪੀਤਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਰਣੇਨ ਨਿਸੀਦਨਕਾਲਞ੍ਞੁਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਕਾਲੇਨ ਦਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਦਾਨਗੁਣਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਤਤਿਯਪੀਠਵਿਮਾਨਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਚਤੁਤ੍ਥਪੀਠਵਿਮਾਨਵਣ੍ਣਨਾ

ਪੀਠਂ ਤੇ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਮਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਪੀਠਵਿਮਾਨਂ. ਇਮਸ੍ਸਾਪਿ ਵਤ੍ਥੁ ਰਾਜਗਹੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ, ਤਂ ਦੁਤਿਯਵਿਮਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨੀਲਵਤ੍ਥੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਪੀਠਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਮਾਨਂ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਮਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਂ ਪਠਮਵਿਮਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੨੩. ‘‘ਪੀਠਂ ਤੇ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਮਯਂ ਉਲ਼ਾਰਂ, ਮਨੋਜਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨਕਾਮਂ;

ਅਲਙ੍ਕਤੇ ਮਲ੍ਯਧਰੇ ਸੁਵਤ੍ਥੇ, ਓਭਾਸਸਿ ਵਿਜ੍ਜੁਰਿਵਬ੍ਭਕੂਟਂ.

੨੪. ‘‘ਕੇਨ ਤੇਤਾਦਿਸੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਕੇਨ ਤੇ ਇਧ ਮਿਜ੍ਝਤਿ;

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚ ਤੇ ਭੋਗਾ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਮਨਸੋ ਪਿਯਾ.

੨੫. ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤਂ ਦੇਵਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵੇ, ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾ ਕਿਮਕਾਸਿ ਪੁਞ੍ਞਂ;