੭. ਸਤ੍ਤਕਨਿਪਾਤੋ

੧. ਉਤ੍ਤਰਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਤ੍ਤਕਨਿਪਾਤੇ ਮੁਸਲਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੀ, ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਸਮ੍ਭਾਵਿਤਕੁਸਲਮੂਲਾ ਸਮੁਪਚਿਤਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮ੍ਭਾਰਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਪਾਚਨੀਯਧਮ੍ਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਾਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਟਾਚਾਰਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਥੇਰੀ ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸਿ. ਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰੇ ਜਾਤਸਂਵੇਗਾ ਸਾਸਨੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਚ ਕਤਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾ ਪਟਾਚਾਰਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵਨਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਚ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਉਦਾਨਵਸੇਨ –

੧੭੫. ‘‘ਮੁਸਲਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਧਞ੍ਞਂ ਕੋਟ੍ਟੇਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵਾ;

ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਨਿ ਪੋਸੇਨ੍ਤਾ, ਧਨਂ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵਾ.

੧੭੬. ‘‘ਘਟੇਥ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ, ਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਾਨੁਤਪ੍ਪਤਿ;

ਖਿਪ੍ਪਂ ਪਾਦਾਨਿ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ, ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਥ.

੧੭੭. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਨ, ਏਕਗ੍ਗਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਂ;

ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਥ ਸਙ੍ਖਾਰੇ, ਪਰਤੋ ਨੋ ਚ ਅਤ੍ਤਤੋ.

੧੭੮. ‘‘ਤਸ੍ਸਾਹਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਪਟਾਚਾਰਾਨੁਸਾਸਨਿਂ;

ਪਾਦੇ ਪਕ੍ਖਾਲਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਉਪਾਵਿਸਿਂ.

੧੭੯. ‘‘ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਰਿਮੇ ਯਾਮੇ, ਪੁਬ੍ਬਜਾਤਿਮਨੁਸ੍ਸਰਿਂ;

ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮੇ ਯਾਮੇ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਵਿਸੋਧਯਿਂ.

੧੮੦. ‘‘ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਯਾਮੇ, ਤਮੋਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਦਾਲਯਿਂ;

ਤੇਵਿਜ੍ਜਾ ਅਥ ਵੁਟ੍ਠਾਸਿਂ, ਕਤਾ ਤੇ ਅਨੁਸਾਸਨੀ.

੧੮੧. ‘‘ਸਕ੍ਕਂਵ ਦੇਵਾ ਤਿਦਸਾ, ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਅਪਰਾਜਿਤਂ;

ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਵਿਹਸ੍ਸਾਮਿ, ਤੇਵਿਜ੍ਜਾਮ੍ਹਿ ਅਨਾਸਵਾ’’ਤਿ. –

ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਕਥਂ? ਏਕਗ੍ਗਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਥਾਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਵੇਕ੍ਖਥ, ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿਪਿ, ਦੁਕ੍ਖਾਤਿਪਿ, ਅਨਤ੍ਤਾਤਿਪਿ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਞ੍ਚ ਓਵਾਦਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਥੇਰਿਯਾਦੀਨਂ ਓਵਾਦਸ੍ਸ ਅਨੁਵਾਦਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਾਚਾਰਾਨੁਸਾਸਨਿਨ੍ਤਿ ਪਟਾਚਾਰਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਂ. ‘‘ਪਟਾਚਾਰਾਯ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵਾ ਪਾਠੋ.

ਅਥ ਵੁਟ੍ਠਾਸਿਨ੍ਤਿ ਤੇਵਿਜ੍ਜਾਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਆਸਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਸਿਂ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਥੇਰੀ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਟਾਚਾਰਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ‘‘ਨ ਤਾਵਿਮਂ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਭਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਾਵ ਮੇ ਨ ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਆਸਵੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ, ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਰਿਵਾਰਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਞਾਣਾਯ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ‘‘ਇਦਾਨਿਮ੍ਹਿ ਕਤਕਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਉਦਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇ ਪਸਾਰੇਸਿ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਵੇਲਾਯਂ. ਤਤੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵਿਭਾਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਥੇਰਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਤਾ ਤੇ ਅਨੁਸਾਸਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਉਤ੍ਤਰਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਚਾਲਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਨਾਤਿਆਦਿਕਾ ਚਾਲਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਗਧੇਸੁ ਨਾਲਕਗਾਮੇ ਰੂਪਸਾਰਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਦਿਵਸੇ ਚਾਲਾਤਿ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ, ਤਸ੍ਸਾ ਕਨਿਟ੍ਠਾਯ ਉਪਚਾਲਾਤਿ, ਅਥ ਤਸ੍ਸਾ ਕਨਿਟ੍ਠਾਯ ਸੀਸੂਪਚਾਲਾਤਿ. ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਸ ਕਨਿਟ੍ਠਭਗਿਨਿਯੋ, ਇਮਾਸਂ ਪੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਇਦਮੇਵ ਨਾਮਂ. ਯੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਥੇਰਗਾਥਾਯ ‘‘ਚਾਲੇ ਉਪਚਾਲੇ ਸੀਸੂਪਚਾਲੇ’’ਤਿ (ਥੇਰਗਾ. ੪੨) ਆਗਤਂ.

ਇਮਾ ਪਨ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਭਗਿਨਿਯੋ ‘‘ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਪਬ੍ਬਜੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਹਿ ਨੂਨ ਸੋ ਓਰਕੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਨ ਸਾ ਓਰਿਕਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਯਤ੍ਥ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਯ੍ਯੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਉਸ੍ਸਾਹਜਾਤਾ ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦਾ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖਂ ਰੁਦਮਾਨਂ ਞਾਤਿਪਰਿਜਨਂ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਚ ਘਟੇਨ੍ਤਿਯੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤਿਯੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖੇਨ ਫਲਸੁਖੇਨ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ.

ਤਾਸੁ ਚਾਲਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਅਨ੍ਧਵਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਾਮੇਹਿ ਉਪਨੇਸਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਅਥ ਖੋ ਚਾਲਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਆਦਾਯ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਯੇਨ ਅਨ੍ਧਵਨਂ, ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਾਯ. ਅਨ੍ਧਵਨਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਯੇਨ ਚਾਲਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ, ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਚਾਲਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਏਤਦਵੋਚਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੬੭).

ਅਨ੍ਧਵਨਮ੍ਹਿ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸਤੋ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਕਂ ਨੁ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਮੁਣ੍ਡਾਸੀ’’ਤਿਆਦਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁ ਗੁਣੇ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਤਕਿਚ੍ਚਭਾਵਵਿਭਾਵਨੇਨ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਾਤਿਕ੍ਕਮਂ ਪਵੇਦੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਾਰੋ ਦੁਕ੍ਖੀ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਤਤ੍ਥੇਵਨ੍ਤਰਧਾਯਿ. ਅਥ ਸਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਮਾਰੇਨ ਚ ਭਾਸਿਤਾ ਗਾਥਾ ਉਦਾਨਵਸੇਨ ਕਥੇਨ੍ਤੀ –

੧੮੨. ‘‘ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਾਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ;

ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿ ਪਦਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਸਮਂ ਸੁਖਂ.

੧੮੩. ‘‘ਕਂ ਨੁ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਮੁਣ੍ਡਾਸਿ, ਸਮਣੀ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਨ ਚ ਰੋਚੇਸਿ ਪਾਸਣ੍ਡੇ, ਕਿਮਿਦਂ ਚਰਸਿ ਮੋਮੁਹਾ.

੧੮੪. ‘‘ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪਾਸਣ੍ਡਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਿਤਾ;

ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦਾ.

੧੮੫. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਸਕ੍ਯਕੁਲੇ ਜਾਤੋ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਪ੍ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ;

ਸੋ ਮੇ ਧਮ੍ਮਮਦੇਸੇਸਿ, ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਂ.

੧੮੬. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਅਤਿਕ੍ਕਮਂ;

ਅਰਿਯਂ ਚਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ, ਦੁਕ੍ਖੂਪਸਮਗਾਮਿਨਂ.

੧੮੭. ‘‘ਤਸ੍ਸਾਹਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਵਿਹਰਿਂ ਸਾਸਨੇ ਰਤਾ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ.

੧੮੮. ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਹਤਾ ਨਨ੍ਦੀ, ਤਮੋਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਦਾਲਿਤੋ;

ਏਵਂ ਜਾਨਾਹਿ ਪਾਪਿਮ, ਨਿਹਤੋ ਤ੍ਵਮਸਿ ਅਨ੍ਤਕਾ’’ਤਿ. –

ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਅਸੁਭਦੁਕ੍ਖਾਨਿਚ੍ਚਾਨਤ੍ਤਵਸੇਨ ਸਤਿਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਭਾਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਭਾਵਿਤਸਦ੍ਧਾਦਿਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ. ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿ ਪਦਂ ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਂ ਪਦਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਸਮਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪਸਮਹੇਤੁਭੂਤਂ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖਂ.

‘‘ਕਂ ਨੁ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾ ਮਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਬਹੂ ਸਮਯਾ ਤੇਸਞ੍ਚ ਦੇਸੇਤਾਰੋ ਬਹੂ ਏਵ ਤਿਤ੍ਥਕਰਾ, ਤੇਸੁ ਕਂ ਨੁ ਖੋ ਤ੍ਵਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਮੁਣ੍ਡਾਸਿ ਮੁਣ੍ਡਿਤਕੇਸਾ ਅਸਿ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਮੁਣ੍ਡਾਵ, ਅਥ ਖੋ ਕਾਸਾਵਧਾਰਣੇਨ ਚ ਸਮਣੀ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਨ ਚ ਰੋਚੇਸਿ ਪਾਸਣ੍ਡੇਤਿ ਤਾਪਸਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਦੀਨਂ ਆਦਾਸਭੂਤੇ ਪਾਸਣ੍ਡੇ ਤੇ ਤੇ ਸਮਯਨ੍ਤਰੇ ਨੇਵ ਰੋਚੇਸਿ. ਕਿਮਿਦਂ ਚਰਸਿ ਮੋਮੁਹਾਤਿ ਕਿਂ ਨਾਮਿਦਂ, ਯਂ ਪਾਸਣ੍ਡਵਿਹਿਤਂ ਉਜੁਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਗ੍ਗਂ ਪਹਾਯ ਅਜ੍ਜ ਕਾਲਿਕਂ ਕੁਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ ਅਤਿਵਿਯ ਮੂਲ਼੍ਹਾ ਚਰਸਿ ਪਰਿਬ੍ਭਮਸੀਤਿ.

ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੀ ਪਟਿਵਚਨਦਾਨਮੁਖੇਨ ਤਂ ਤਜ੍ਜੇਨ੍ਤੀ ‘‘ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪਾਸਣ੍ਡਾ ਨਾਮ ਇਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕੁਟੀਸਕਬਹੁਕਾਰਾਦਿਕਾ. ਤੇ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਪਾਸਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਾਸਞ੍ਚ ਡੇਨ੍ਤਿ ਓਡ੍ਡੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਾਸਣ੍ਡਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਉਪੇਚ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਆਦਿਯਿਂਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਪਾਸਣ੍ਡਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ. ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਯੇ ਪਾਸਣ੍ਡਿਨੋ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ‘‘ਅਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦਾਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਪਿ ਅਕੁਸਲਾ, ਪਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਮਗ੍ਗੇਪਿ ਹਿ ਤੇ ਸਂਮੂਲ਼੍ਹਾ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਨਿਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇਤਿ.

ਏਵਂ ਪਾਸਣ੍ਡਵਾਦਾਨਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਕਂ ਨੁ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਮੁਣ੍ਡਾਸੀਤਿ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਸਕ੍ਯਕੁਲੇ ਜਾਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾਸਂ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨੁਪਾਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਜਾਲਵਿਨਿਵੇਠਨਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਚਾਲਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਉਪਚਾਲਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਤਿਮਤੀਤਿਆਦਿਕਾ ਉਪਚਾਲਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਵਤ੍ਥੁ ਚਾਲਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਚਾਲਾ ਵਿਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤੀ –

੧੮੯. ‘‘ਸਤਿਮਤੀ ਚਕ੍ਖੁਮਤੀ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਭਾਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ;

ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿ ਪਦਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਅਕਾਪੁਰਿਸਸੇਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਤਿਮਤੀਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਪਰਮੇਨ ਸਤਿਨੇਪਕ੍ਕੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਤ੍ਤਮਾਯ ਸਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਕ੍ਖੁਮਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਆਦਿਤੋ ਉਦਯਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਰਿਯਾਯ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਮੇਨ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਕਾਪੁਰਿਸਸੇਵਿਤਨ੍ਤਿ ਅਲਾਮਕਪੁਰਿਸੇਹਿ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੇਹਿ ਅਰਿਯੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸੇਵਿਤਂ.

‘‘ਕਿਨ੍ਨੁ ਜਾਤਿਂ ਨ ਰੋਚੇਸੀ’’ਤਿ ਗਾਥਾ ਥੇਰਿਂ ਕਾਮੇਸੁ ਉਪਹਾਰੇਤੁਕਾਮੇਨ ਮਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿ ਨ ਰੋਚੇਸੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੬੭) ਹਿ ਮਾਰੇਨ ਪੁਟ੍ਠਾ ਥੇਰੀ ਆਹ – ‘‘ਜਾਤਿਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਰੋਚੇਮੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਮਾਰੋ ਜਾਤਸ੍ਸ ਕਾਮਾ ਪਰਿਭੋਗਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਤਿਪਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਕਾਮਾਪਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

੧੯੦. ‘‘ਕਿਨ੍ਨੁ ਜਾਤਿਂ ਨ ਰੋਚੇਸਿ, ਜਾਤੋ ਕਾਮਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਤਿ;

ਭੁਞ੍ਜਾਹਿ ਕਾਮਰਤਿਯੋ, ਮਾਹੁ ਪਚ੍ਛਾਨੁਤਾਪਿਨੀ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਕਿਂ ਨੁ ਤਂ ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਉਪਚਾਲੇ ਜਾਤਿਂ ਨ ਰੋਚੇਸਿ ਨ ਰੋਚੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਨ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਜਾਤੋ ਕਾਮਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਇਧ ਜਾਤੋ ਕਾਮਗੁਣਸਂਹਿਤਾਨਿ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤੋ ਕਾਮਸੁਖਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਜਾਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭੁਞ੍ਜਾਹਿ ਕਾਮਰਤਿਯੋ ਕਾਮਖਿਡ੍ਡਾਰਤਿਯੋ ਅਨੁਭਵ. ਮਾਹੁ ਪਚ੍ਛਾਨੁਤਾਪਿਨੀ ‘‘ਯੋਬ੍ਬਞ੍ਞੇ ਸਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਭੋਗੇਸੁ ਨ ਮਯਾ ਕਾਮਸੁਖਮਨੁਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਾਨੁਤਾਪਿਨੀ ਮਾ ਅਹੋਸਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ਯਾਵਦੇਵ ਅਤ੍ਥਾਧਿਗਮਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਕਾਮਸੁਖਤ੍ਥੋਤਿ ਪਾਕਟੋਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੀ ਜਾਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਨਿਮਿਤ੍ਤਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਾਤਿਕ੍ਕਮਂ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਤਜ੍ਜੇਨ੍ਤੀ –

੧੯੧. ‘‘ਜਾਤਸ੍ਸ ਮਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਨ ਛੇਦਨਂ;

ਵਧਬਨ੍ਧਪਰਿਕ੍ਲੇਸਂ, ਜਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ.

੧੯੨. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਸਕ੍ਯਕੁਲੇ ਜਾਤੋ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਪਰਾਜਿਤੋ;

ਸੋ ਮੇ ਧਮ੍ਮਮਦੇਸੇਸਿ, ਜਾਤਿਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਂ.

੧੯੩. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਅਤਿਕ੍ਕਮਂ;

ਅਰਿਯਂ ਚਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ, ਦੁਕ੍ਖੂਪਸਮਗਾਮਿਨਂ.

੧੯੪. ‘‘ਤਸ੍ਸਾਹਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਵਿਹਰਿਂ ਸਾਸਨੇ ਰਤਾ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ.

੧੯੫. ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਹਤਾ ਨਨ੍ਦੀ, ਤਮੋਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਦਾਲਿਤੋ;

ਏਵਂ ਜਾਨਾਹਿ ਪਾਪਿਮ, ਨਿਹਤੋ ਤ੍ਵਮਸਿ ਅਨ੍ਤਕਾ’’ਤਿ. –

ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਸ੍ਸ ਮਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਜਾਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਜਾਤਸ੍ਸ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਮਰਣਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਜਰਾਰੋਗਾਦਯੋ ਯਤ੍ਤਕਾਨਤ੍ਥਾ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਜਾਤਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਹੇਤੁਕਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧; ਵਿਭ. ੨੨੫; ਉਦਾ. ੧). ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਨ ਛੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਨਂ ਛੇਦਨਂ ਜਾਤਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਜਾਤਸ੍ਸ. ਹਤ੍ਥਪਾਦਛੇਦਨਾਪਦੇਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਵਧਬਨ੍ਧਪਰਿਕ੍ਲੇਸਂ, ਜਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਜੀਵਿਤਵਿਯੋਜਨਮੁਟ੍ਠਿਪ੍ਪਹਾਰਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਧਪਰਿਕ੍ਲੇਸਞ੍ਚੇਵ ਅਨ੍ਦੁਬਨ੍ਧਨਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਬਨ੍ਧਪਰਿਕ੍ਲੇਸਂ ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਮ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਤੋ ਏਵ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਅਜਾਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਤਿਂ ਨ ਰੋਚੇਮੀਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਜਾਤਿਯਾ ਕਾਮਾਨਞ੍ਚ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਭਾਵਂ ਮੂਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਸਕ੍ਯਕੁਲੇ ਜਾਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਪਰਾਜਿਤੋਤਿ ਕਿਲੇਸਮਾਰਾਦਿਨਾ ਕੇਨਚਿ ਨ ਪਰਾਜਿਤੋ. ਸਤ੍ਥਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਭਿਭੂ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਪਰਾਜਿਤੋ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਉਪਚਾਲਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਤ੍ਤਕਨਿਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.