੨. ਦੁਕਨਿਪਾਤੋ

੧. ਅਭਿਰੂਪਨਨ੍ਦਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਦੁਕਨਿਪਾਤੇ ਆਤੁਰਂ ਅਸੁਚਿਂ ਪੂਤਿਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਅਭਿਰੂਪਨਨ੍ਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਗਾਥਾ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬਨ੍ਧੁਮਤੀਨਗਰੇ ਗਹਪਤਿਮਹਾਸਾਲਸ੍ਸ ਧੀਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਰਣੇਸੁ ਚ ਸੀਲੇਸੁ ਚ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਧਾਤੁਚੇਤਿਯਂ ਰਤਨਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੇਨ ਸੁਵਣ੍ਣਚ੍ਛਤ੍ਤੇਨ ਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਕਾਲਙ੍ਕਤ੍ਵਾ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਨਗਰੇ ਖੇਮਕਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਨਨ੍ਦਾਤਿਸ੍ਸਾ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਅਤਿਵਿਯ ਰੂਪਸੋਭਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਰੂਪਾ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ ਅਭਿਰੂਪਨਨ੍ਦਾਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਤਸ੍ਸਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਵਾਰੇਯ੍ਯਦਿਵਸੇਯੇਵ ਵਰਭੂਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਕਾਮਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸੁਂ.

ਸਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਪਿ ਰੂਪਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਦਾ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਰੂਪਂ ਵਿਵਣ੍ਣੇਤਿ ਗਰਹਤਿ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਰੂਪੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਬੁਦ੍ਧੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਂ ਞਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਂ ਆਣਾਪੇਸਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਓਵਾਦਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੂ’’ਤਿ. ਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਰੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਭਗਵਾ ‘‘ਵਾਰੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਪੇਸੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ਸਤ੍ਥੁ ਆਣਂ ਲਙ੍ਘਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਏਕਂ ਅਭਿਰੂਪਂ ਇਤ੍ਥਿਰੂਪਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਂਵੇਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ –

੧੯. ‘‘ਆਤੁਰਂ ਅਸੁਚਿਂ ਪੂਤਿਂ, ਪਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦੇ ਸਮੁਸ੍ਸਯਂ;

ਅਸੁਭਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਹਿ, ਏਕਗ੍ਗਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਂ.

੨੦. ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਭਾਵੇਹਿ, ਮਾਨਾਨੁਸਯਮੁਜ੍ਜਹ;

ਤਤੋ ਮਾਨਾਭਿਸਮਯਾ, ਉਪਸਨ੍ਤਾ ਚਰਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. –

ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ. ਤਾਸਂ ਅਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ ਏਵ. ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਅਭਿਰੂਪਨਨ੍ਦਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ –

‘‘ਨਗਰੇ ਬਨ੍ਧੁਮਤਿਯਾ, ਬਨ੍ਧੁਮਾ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯੋ;

ਤਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਅਹੁਂ ਭਰਿਯਾ, ਏਕਜ੍ਝਂ ਚਾਰਯਾਮਹਂ.

‘‘ਰਹੋਗਤਾ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਹਂ ਤਦਾ;

ਆਦਾਯ ਗਮਨੀਯਞ੍ਹਿ, ਕੁਸਲਂ ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਕਤਂ.

‘‘ਮਹਾਭਿਤਾਪਂ ਕਟੁਕਂ, ਘੋਰਰੂਪਂ ਸੁਦਾਰੁਣਂ;

ਨਿਰਯਂ ਨੂਨ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਏਤ੍ਥ ਮੇ ਨਤ੍ਥਿ ਸਂਸਯੋ.

‘‘ਏਵਾਹਂ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾਨ ਮਾਨਸਂ;

ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾਨ, ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵਿਂ.

‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਨਾਮ ਮਯਂ ਦੇਵ, ਪੁਰਿਸਾਨੁਗਤਾ ਸਦਾ;

ਏਕਂ ਮੇ ਸਮਣਂ ਦੇਹਿ, ਭੋਜਯਿਸ੍ਸਾਮਿ ਖਤ੍ਤਿਯ.

‘‘ਅਦਾਸਿ ਮੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਸਮਣਂ ਭਾਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ;

ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਪਰਮਨ੍ਨੇਨ ਪੂਰਯਿਂ.

‘‘ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਮਨ੍ਨਂ, ਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਕੇਨਹਂ;

ਵਤ੍ਥਯੁਗੇਨ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਅਦਾਸਿਂ ਤੁਟ੍ਠਮਾਨਸਾ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਸਹਸ੍ਸਂ ਦੇਵਰਾਜੂਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ;

ਸਹਸ੍ਸਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ.

‘‘ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਂ ਵਿਪੁਲਂ, ਗਣਨਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖਿਯਂ;

ਨਾਨਾਵਿਧਂ ਬਹੁਂ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਫਲਾ ਤਤੋ.

‘‘ਉਪ੍ਪਲਸ੍ਸੇਵ ਮੇ ਵਣ੍ਣਾ, ਅਭਿਰੂਪਾ ਸੁਦਸ੍ਸਨਾ;

ਇਤ੍ਥੀ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਅਭਿਜਾਤਾ ਜੁਤਿਨ੍ਧਰਾ.

‘‘ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਭਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ, ਅਜਾਯਿਂ ਸਾਕਿਯੇ ਕੁਲੇ;

ਨਾਰੀਸਹਸ੍ਸਪਾਮੋਕ੍ਖਾ, ਸੁਦ੍ਧੋਦਨਸੁਤਸ੍ਸਹਂ.

‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰੇਹਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ;

ਸਤ੍ਤਮਿਂ ਰਤ੍ਤਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਵਾ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ ਅਪਾਪੁਣਿਂ.

‘‘ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਞ੍ਚ, ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਸੇਨਾਸਨਂ;

ਪਰਿਮੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਿ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਯਂ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਰਿਮਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਕੁਸਲਂ ਜਨਿਤਂ ਮੁਨਿ;

ਤੁਯ੍ਹਤ੍ਥਾਯ ਮਹਾਵੀਰ, ਪਰਿਚਿਣ੍ਣਂ ਬਹੁਂ ਮਯਾ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਦੁਵੇ ਗਤੀ ਪਜਾਨਾਮਿ, ਦੇਵਤ੍ਤਂ ਅਥ ਮਾਨੁਸਂ;

ਅਞ੍ਞਂ ਗਤਿਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਉਚ੍ਚੇ ਕੁਲੇ ਪਜਾਨਾਮਿ, ਤਯੋ ਸਾਲੇ ਮਹਾਧਨੇ;

ਅਞ੍ਞਂ ਕੁਲਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਭਵਾਭਵੇ ਸਂਸਰਿਤ੍ਵਾ, ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤਾ;

ਅਮਨਾਪਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਕਤਂ ਫਲਂ.

‘‘ਇਦ੍ਧੀਸੁ ਚ ਵਸੀ ਹੋਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ;

ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ, ਵਸੀ ਹੋਮਿ ਮਹਾਮੁਨੇ.

‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਵਿਸੋਧਿਤਂ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ.

‘‘ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੁ, ਪਟਿਭਾਨੇ ਤਥੇਵ ਚ;

ਞਾਣਂ ਮਮ ਮਹਾਵੀਰ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਨ ਸਾ ਸਯਮ੍ਪਿ ਉਦਾਨਵਸੇਨ ਤਾਯੇਵ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ, ਇਦਮੇਵ ਚਸ੍ਸਾ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਅਭਿਰੂਪਨਨ੍ਦਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਜੇਨ੍ਤਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯੇ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿਆਦਿਕਾ ਜੇਨ੍ਤਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਅਤੀਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁ ਅਭਿਰੂਪਨਨ੍ਦਾਵਤ੍ਥੁਸਦਿਸਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਲਿਚ੍ਛਵਿਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਦੇਸਿਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਵਸੇਨ –

੨੧. ‘‘ਯੇ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਮਗ੍ਗਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਤ੍ਤਿਯਾ;

ਭਾਵਿਤਾ ਤੇ ਮਯਾ ਸਬ੍ਬੇ, ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਾ.

੨੨. ‘‘ਦਿਟ੍ਠੋ ਹਿ ਮੇ ਸੋ ਭਗਵਾ, ਅਨ੍ਤਿਮੋਯਂ ਸਮੁਸ੍ਸਯੋ;

ਵਿਕ੍ਖੀਣੋ ਜਾਤਿਸਂਸਾਰੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ’’ਤਿ. –

ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਯੇ ਇਮੇ ਸਤਿਧਮ੍ਮਵਿਚਯਵੀਰਿਯਪੀਤਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮਾਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਬੋਧਿਯਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ, ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਵਾ ਬੁਜ੍ਝਨਕਸ੍ਸ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਭੂਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾ ਸਤ੍ਤ ਧਮ੍ਮਾ. ਮਗ੍ਗਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਉਪਾਯਭੂਤਾ. ਭਾਵਿਤਾ ਤੇ ਮਯਾ ਸਬ੍ਬੇ, ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਤੇ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਮਯਾ ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਥਾ ਮਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ ਚ ਵਡ੍ਢਿਤਾ ਚ.

ਦਿਟ੍ਠੋ ਹਿ ਮੇ ਸੋ ਭਗਵਾਤਿ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਸੋ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਕਾਯੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਅਰਿਯਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਿਮੋਯਂ ਸਮੁਸ੍ਸਯੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨੇਨ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਅਰਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਰੂਪਕਾਯਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤੇਨ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਯੋ ਖੋ, ਵਕ੍ਕਲਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਮਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੭) ਚ ‘‘ਸੁਤਵਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧) ਚ ਆਦਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਜੇਨ੍ਤਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਸੁਮਙ੍ਗਲਮਾਤੁਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕਾਤਿਆਦਿਕਾ ਸੁਮਙ੍ਗਲਮਾਤਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਦਲਿਦ੍ਦਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਨਲ਼ਕਾਰਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਾ ਪਠਮਗਬ੍ਭੇਯੇਵ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਲਭਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੁਮਙ੍ਗਲੋਤਿ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਾ ਸੁਮਙ੍ਗਲਮਾਤਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਸ੍ਸਾ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਨ ਪਾਕਟਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਥੇਰੀ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਪਞ੍ਞਾਤਾ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਪਿਸ੍ਸਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸੁਮਙ੍ਗਲਤ੍ਥੇਰੋਤਿ ਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਏਕਦਿਵਸਂ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਲਦ੍ਧਦੁਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਂਵੇਗਜਾਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤੀ –

੨੩. ‘‘ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕਾ ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕਾ, ਸਾਧੁਮੁਤ੍ਤਿਕਾਮ੍ਹਿ ਮੁਸਲਸ੍ਸ;

ਅਹਿਰਿਕੋ ਮੇ ਛਤ੍ਤਕਂ ਵਾਪਿ, ਉਕ੍ਖਲਿਕਾ ਮੇ ਦੇਡ੍ਡੁਭਂ ਵਾਤਿ.

੨੪. ‘‘ਰਾਗਞ੍ਚ ਅਹਂ ਦੋਸਞ੍ਚ, ਚਿਚ੍ਚਿਟਿ ਚਿਚ੍ਚਿਟੀਤਿ ਵਿਹਨਾਮਿ;

ਸਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਮੁਪਗਮ੍ਮ, ‘ਅਹੋ ਸੁਖ’ਨ੍ਤਿ ਸੁਖਤੋ ਝਾਯਾਮੀ’’ਤਿ. –

ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਸੁਮੁਤ੍ਤਾ. ਕ-ਕਾਰੋ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤਂ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਮੁਤ੍ਤਾ ਵਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾ ਸਾਸਨੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਾਦਵਸੇਨ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਾ ਪਸਂਸਾਵਸੇਨ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕਾ ਸੁਮੁਤ੍ਤਿਕਾ’’ਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਵਿਸੇਸਤੋ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ, ਤਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ‘‘ਸਾਧੁਮੁਤ੍ਤਿਕਾਮ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਧੁਮੁਤ੍ਤਿਕਾਮ੍ਹੀਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਮੁਤ੍ਤਾ ਵਤ ਅਮ੍ਹਿ. ਮੁਸਲਸ੍ਸਾਤਿ ਮੁਸਲਤੋ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਦਲਿਦ੍ਦਭਾਵੇਨ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਸਯਮੇਵ ਮੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ. ਅਹਿਰਿਕੋ ਮੇਤਿ ਮਮ ਸਾਮਿਕੋ ਅਹਿਰਿਕੋ ਨਿਲ੍ਲਜ੍ਜੋ, ਸੋ ਮਮ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ. ਪਕਤਿਯਾਵ ਕਾਮੇਸੁ ਵਿਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਕਾਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਵਦਤਿ. ਛਤ੍ਤਕਂ ਵਾਪੀਤਿ ਜੀਵਿਤਹੇਤੁਕੇਨ ਕਰੀਯਮਾਨਂ ਛਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵੁਤ੍ਤਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਪੇਲ਼ਾਚਙ੍ਕੋਟਕਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਵੇਲ਼ੁਦਣ੍ਡਾਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਛਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਕਰਣਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਜੀਵਿਤਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਵਦਤਿ. ‘‘ਅਹਿਤਕੋ ਮੇ ਵਾਤੋ ਵਾਤੀ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਹਿਤਕੋ ਜਰਾਵਹੋ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਮਮ ਸਰੀਰੇ ਵਾਤੋ ਵਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਅਹਿਤਕੋ ਪਰੇਸਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਤਰੋ ਚ ਮਮ ਸਰੀਰਤੋ ਵਾਤੋ ਵਾਯਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਉਕ੍ਖਲਿਕਾ ਮੇ ਦੇਡ੍ਡੁਭਂ ਵਾਤੀਤਿ ਮੇ ਮਮ ਭਤ੍ਤਪਚਨਭਾਜਨਂ ਚਿਰਪਾਰਿਵਾਸਿਕਭਾਵੇਨ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਾਯ ਉਦਕਸਪ੍ਪਗਨ੍ਧਂ ਵਾਯਤਿ, ਤਤੋ ਅਹਂ ਸਾਧੁਮੁਤ੍ਤਿਕਾਮ੍ਹੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਰਾਗਞ੍ਚ ਅਹਂ ਦੋਸਞ੍ਚ, ਚਿਚ੍ਚਿਟਿ ਚਿਚ੍ਚਿਟੀਤਿ ਵਿਹਨਾਮੀਤਿ ਅਹਂ ਕਿਲੇਸਜੇਟ੍ਠਕਂ ਰਾਗਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਚਿਚ੍ਚਿਟਿ ਚਿਚ੍ਚਿਟੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਹਨਾਮਿ ਵਿਨਾਸੇਮਿ, ਪਜਹਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾ ਕਿਰ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਾਮਿਕਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਤੇਨ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਫਾਲਿਯਮਾਨਾਨਂ ਸੁਕ੍ਖਾਨਂ ਵੇਲ਼ੁਦਣ੍ਡਾਦੀਨਂ ਸਦ੍ਦਂ ਗਰਹਨ੍ਤੀ ਤਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਰਾਗਦੋਸਪਹਾਨੇਨ ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵੋਚ. ਸਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਮੁਪਗਮ੍ਮਾਤਿ ਸਾ ਅਹਂ ਸੁਮਙ੍ਗਲਮਾਤਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ. ਸੁਖਤੋ ਝਾਯਾਮੀਤਿ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਝਾਯਾਮਿ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ ਫਲਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖਞ੍ਚ ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਯਮਾਨਾ ਫਲਜ੍ਝਾਨੇਨ ਝਾਯਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਹੋ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਨਸ੍ਸਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਪਵਤ੍ਤਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪੁਬ੍ਬਾਭੋਗਵਸੇਨਾਤਿਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ.

ਸੁਮਙ੍ਗਲਮਾਤੁਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਅਡ੍ਢਕਾਸਿਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਾਵ ਕਾਸਿਜਨਪਦੋਤਿਆਦਿਕਾ ਅਡ੍ਢਕਾਸਿਯਾ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸੀਲੇ ਠਿਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਖੀਣਾਸਵਤ੍ਥੇਰਿਂ ਗਣਿਕਾਵਾਦੇਨ ਅਕ੍ਕੋਸਿਤ੍ਵਾ, ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕਾਸਿਕਰਟ੍ਠੇ ਉਲ਼ਾਰਵਿਭਵੇ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵੁਦ੍ਧਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਸ੍ਸ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਠਾਨਤੋ ਪਰਿਭਟ੍ਠਾ ਗਣਿਕਾ ਅਹੋਸਿ. ਨਾਮੇਨ ਅਡ੍ਢਕਾਸੀ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਚ ਦੂਤੇਨ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਚ ਖਨ੍ਧਕੇ ਆਗਤਾਯੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਡ੍ਢਕਾਸੀ ਗਣਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਸੁ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਾ ਚ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ ਹੋਤਿ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਧੁਤ੍ਤਾ – ‘‘ਅਡ੍ਢਕਾਸੀ ਕਿਰ ਗਣਿਕਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਮਗ੍ਗੇ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਂਸੁ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਅਡ੍ਢਕਾਸੀ ਗਣਿਕਾ ‘‘ਧੁਤ੍ਤਾ ਕਿਰ ਮਗ੍ਗੇ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਦੂਤਂ ਪਾਹੇਸਿ – ‘‘ਅਹਞ੍ਹਿ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮਾ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਮਯਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਦਾਨੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਪਕਰਣੇ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੂਤੇਨਪਿ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੩੦).

ਏਵਂ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਾ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੪.੧੬੮-੧੮੩) –

‘‘ਇਮਮ੍ਹਿ ਭਦ੍ਦਕੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਨ੍ਧੁ ਮਹਾਯਸੋ;

ਕਸ੍ਸਪੋ ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਤੇਨ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਵਦਤਂ ਵਰੋ.

‘‘ਤਦਾਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ;

ਸਂਵੁਤਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਮ੍ਹਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਚ ਪਞ੍ਚਸੁ.

‘‘ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੀ ਚ ਅਸਨੇ, ਯੁਤ੍ਤਾ ਜਾਗਰਿਯੇਪਿ ਚ;

ਵਸਨ੍ਤੀ ਯੁਤ੍ਤਯੋਗਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਵਿਗਤਾਸਵਂ.

‘‘ਅਕ੍ਕੋਸਿਂ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾਹਂ, ਗਣਿਕੇਤਿ ਭਣਿਂ ਤਦਾ;

ਤੇਨ ਪਾਪੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ, ਨਿਰਯਮ੍ਹਿ ਅਪਚ੍ਚਿਸਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮਾਵਸੇਸੇਨ, ਅਜਾਯਿਂ ਗਣਿਕਾਕੁਲੇ;

ਬਹੁਸੋਵ ਪਰਾਧੀਨਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਚ ਜਾਤਿਯਂ.

‘‘ਕਾਸੀਸੁ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲਜਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਬਲੇਨਹਂ;

ਅਚ੍ਛਰਾ ਵਿਯ ਦੇਵੇਸੁ, ਅਹੋਸਿਂ ਰੂਪਸਮ੍ਪਦਾ.

‘‘ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਦਸ੍ਸਨੀਯਂ ਮਂ, ਗਿਰਿਬ੍ਬਜਪੁਰੁਤ੍ਤਮੇ;

ਗਣਿਕਤ੍ਤੇ ਨਿਵੇਸੇਸੁਂ, ਅਕ੍ਕੋਸਨਬਲੇਨ ਮੇ.

‘‘ਸਾਹਂ ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠੇਨ ਦੇਸਿਤਂ;

ਪੁਬ੍ਬਵਾਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ.

‘‘ਤਦੂਪਸਮ੍ਪਦਤ੍ਥਾਯ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਜਿਨਸਨ੍ਤਿਕਂ;

ਮਗ੍ਗੇ ਧੁਤ੍ਤੇ ਠਿਤੇ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਲਭਿਂ ਦੂਤੋਪਸਮ੍ਪਦਂ.

‘‘ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਂ, ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਾਪਂ ਤਥੇਵ ਚ;

ਸਬ੍ਬਸਂਸਾਰਮੁਤ੍ਤਿਣ੍ਣਾ, ਗਣਿਕਤ੍ਤਞ੍ਚ ਖੇਪਿਤਂ.

‘‘ਇਦ੍ਧੀਸੁ ਚ ਵਸੀ ਹੋਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ;

ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ, ਵਸੀ ਹੋਮਿ ਮਹਾਮੁਨੇ.

‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਵਿਸੋਧਿਤਂ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ.

‘‘ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੁ, ਪਟਿਭਾਨੇ ਤਥੇਵ ਚ;

ਞਾਣਂ ਮਮ ਮਹਾਵੀਰ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੪.੧੬੮-੧੮੩);

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਉਦਾਨਵਸੇਨ –

੨੫. ‘‘ਯਾਵ ਕਾਸਿਜਨਪਦੋ, ਸੁਙ੍ਕੋ ਮੇ ਤਤ੍ਤਕੋ ਅਹੁ;

ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨੇਗਮੋ ਅਗ੍ਘਂ, ਅਡ੍ਢੇਨਗ੍ਘਂ ਠਪੇਸਿ ਮਂ.

੨੬. ‘‘ਅਥ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਹਂ ਰੂਪੇ, ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਿਰਜ੍ਜਹਂ;

ਮਾ ਪੁਨ ਜਾਤਿਸਂਸਾਰਂ, ਸਨ੍ਧਾਵੇਯ੍ਯਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਾਵ ਕਾਸਿਜਨਪਦੋ, ਸੁਙ੍ਕੋ ਮੇ ਤਤ੍ਤਕੋ ਅਹੂਤਿ ਕਾਸੀਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਭਵੋ ਸੁਙ੍ਕੋ ਕਾਸਿਜਨਪਦੋ, ਸੋ ਯਾਵ ਯਤ੍ਤਕੋ, ਤਤ੍ਤਕੋ ਮਯ੍ਹਂ ਸੁਙ੍ਕੋ ਅਹੁ ਅਹੋਸਿ. ਕਿਤ੍ਤਕੋ ਪਨ ਸੋਤਿ? ਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤੋ. ਕਾਸਿਰਟ੍ਠੇ ਕਿਰ ਤਦਾ ਸੁਙ੍ਕਵਸੇਨ ਏਕਦਿਵਸਂ ਰਞ੍ਞੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਆਯੋ ਅਹੋਸਿ ਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤੋ, ਇਮਾਯਪਿ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਹਤ੍ਥਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਲਦ੍ਧਧਨਂ ਤਤ੍ਤਕਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯਾਵ ਕਾਸਿਜਨਪਦੋ, ਸੁਙ੍ਕੋ ਮੇ ਤਤ੍ਤਕੋ ਅਹੂ’’ਤਿ. ਸਾ ਪਨ ਕਾਸਿਸੁਙ੍ਕਪਰਿਮਾਣਤਾਯ ਕਾਸੀਤਿ ਸਮਞ੍ਞਂ ਲਭਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਦਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਤਤੋ ਉਪਡ੍ਢਂ ਦਤ੍ਵਾ ਦਿਵਸਭਾਗਮੇਵ ਰਮਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨਾਯਂ ਅਡ੍ਢਕਾਸੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨੇਗਮੋ ਅਗ੍ਘਂ, ਅਡ੍ਢੇਨਗ੍ਘਂ ਠਪੇਸਿ ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਪਞ੍ਚਸਤਮਤ੍ਤਂ ਧਨਂ ਅਗ੍ਘਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨੇਗਮੋ ਨਿਗਮਵਾਸਿਜਨੋ ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਭਾਵੇਨ ਅਨਗ੍ਘਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਅਡ੍ਢੇਨ ਅਗ੍ਘਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਡ੍ਢਕਾਸੀਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਮਂ ਠਪੇਸਿ, ਤਥਾ ਮਂ ਵੋਹਰੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਥ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਹਂ ਰੂਪੇਤਿ ਏਵਂ ਰੂਪੂਪਜੀਵਿਨੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ. ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸਾਸਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਰੂਪੇ ਅਹਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਂ ‘‘ਇਤਿਪਿ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਇਤਿਪਿਦਂ ਰੂਪਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ ਤਤ੍ਥ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਂ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਞ੍ਚ ਵਿਰਜ੍ਜਹਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀ ਚਾਹਂ ਤਤੋ ਪਰਂ ਵਿਰਾਗਂ ਆਪਜ੍ਜਿਂ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਵਿਰਾਗਗ੍ਗਹਣੇਨ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਂ. ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ ਵਿਰਾਗਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਾ ਪੁਨ ਜਾਤਿਸਂਸਾਰਂ, ਸਨ੍ਧਾਵੇਯ੍ਯਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਵਿਰਜ੍ਜਨਾਕਾਰੇ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾਤਿਆਦਿਨਾ ਤੇਸਂ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਅਡ੍ਢਕਾਸਿਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਚਿਤ੍ਤਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਖੋਮ੍ਹਿ ਕਿਸਿਕਾਤਿਆਦਿਕਾ ਚਿਤ੍ਤਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੀ ਇਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪੇ ਚਨ੍ਦਭਾਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਕਿਨ੍ਨਰਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਏਕਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸਾ ਨਲ਼ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸਾ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਗਹਪਤਿਮਹਾਸਾਲਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਰਾਜਗਹਪ੍ਪਵੇਸਨੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧਾ ਪਚ੍ਛਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਗੋਤਮਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਮਹਲ੍ਲਿਕਾਕਾਲੇ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਪਬ੍ਬਤਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ –

‘‘ਚਨ੍ਦਭਾਗਾਨਦੀਤੀਰੇ, ਅਹੋਸਿਂ ਕਿਨ੍ਨਰੀ ਤਦਾ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਯਮ੍ਭੁਂ ਅਪਰਾਜਿਤਂ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਾ, ਵੇਦਜਾਤਾ ਕਤਞ੍ਜਲੀ;

ਨਲ਼ਮਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਸਯਮ੍ਭੁਂ ਅਭਿਪੂਜਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਕਿਨ੍ਨਰੀਦੇਹਂ, ਅਗਚ੍ਛਿਂ ਤਿਦਸਂ ਗਤਿਂ.

‘‘ਛਤ੍ਤਿਂਸਦੇਵਰਾਜੂਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ;

ਦਸਨ੍ਨਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ;

ਸਂਵੇਜੇਤ੍ਵਾਨ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪੁਪ੍ਫਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸਾ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ –

੨੭. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਖੋਮ੍ਹਿ ਕਿਸਿਕਾ, ਗਿਲਾਨਾ ਬਾਲ਼੍ਹਦੁਬ੍ਬਲਾ;

ਦਣ੍ਡਮੋਲੁਬ੍ਭ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਪਬ੍ਬਤਂ ਅਭਿਰੂਹਿਯ.

੨੮. ‘‘ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਤ੍ਤਕਞ੍ਚ ਨਿਕੁਜ੍ਜਿਯ;

ਸੇਲੇ ਖਮ੍ਭੇਸਿਮਤ੍ਤਾਨਂ, ਤਮੋਖਨ੍ਧਂ ਪਦਾਲਿਯਾ’’ਤਿ. –

ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਖੋਮ੍ਹਿ ਕਿਸਿਕਾਤਿ ਯਦਿਪਿ ਅਹਂ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣਾ ਅਪ੍ਪਮਂਸਲੋਹਿਤਭਾਵੇਨ ਕਿਸਸਰੀਰਾ ਅਮ੍ਹਿ. ਗਿਲਾਨਾ ਬਾਲ਼੍ਹਦੁਬ੍ਬਲਾਤਿ ਧਾਤ੍ਵਾਦਿਵਿਕਾਰੇਨ ਗਿਲਾਨਾ, ਤੇਨੇਵ ਗੇਲਞ੍ਞੇਨ ਅਤਿਵਿਯ ਦੁਬ੍ਬਲਾ. ਦਣ੍ਡਮੋਲੁਬ੍ਭ ਗਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਕਤ੍ਤਰਯਟ੍ਠਿਂ ਆਲਮ੍ਬਿਤ੍ਵਾਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ. ਪਬ੍ਬਤਂ ਅਭਿਰੂਹਿਯਾਤਿ ਏਵਂ ਭੂਤਾਪਿ ਵਿਵੇਕਕਾਮਤਾਯ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਪਬ੍ਬਤਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ.

ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਸਨ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਾ ਏਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਥਾਸਂਹਤਂ ਅਂਸੇ ਠਪਿਤਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਪਤ੍ਤਕਞ੍ਚ ਨਿਕੁਜ੍ਜਿਯਾਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਵਲਞ੍ਜਨਮਤ੍ਤਿਕਾਪਤ੍ਤਂ ਅਧੋਮੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੇਲੇ ਖਮ੍ਭੇਸਿਮਤ੍ਤਾਨਂ, ਤਮੋਖਨ੍ਧਂ ਪਦਾਲਿਯਾਤਿ ਪਬ੍ਬਤੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਇਮਿਨਾ ਦੀਘੇਨ ਅਦ੍ਧੁਨਾ ਅਪਦਾਲਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਮੋਹਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਦਾਲੇਤ੍ਵਾ, ਤੇਨੇਵ ਚ ਮੋਹਕ੍ਖਨ੍ਧਪਦਾਲਨੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਖਮ੍ਭੇਸਿਂ, ਮਮ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾਪਾਦਨੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਸਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਚਿਤ੍ਤਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਮੇਤ੍ਤਿਕਾਥੇਰੀਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਖੋਮ੍ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾਤਿਆਦਿਕਾ ਮੇਤ੍ਤਿਕਾਯ ਥੇਰਿਯਾ ਗਾਥਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੀ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਗਹਪਤਿਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਚੇਤਿਯੇ ਰਤਨੇਨ ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਾਯ ਮੇਖਲਾਯ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸਾ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੀ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸੇਸਂ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਪਟਿਭਾਗਕੂਟਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰੀ ੨.੧.੨੦-੨੫) –

‘‘ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਥੂਪਕਾਰਾਪਿਕਾ ਅਹੁਂ;

ਮੇਖਲਿਕਾ ਮਯਾ ਦਿਨ੍ਨਾ, ਨਵਕਮ੍ਮਾਯ ਸਤ੍ਥੁਨੋ.

‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤੇ ਚ ਮਹਾਥੂਪੇ, ਮੇਖਲਂ ਪੁਨਦਾਸਹਂ;

ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਸ ਮੁਨਿਨੋ, ਪਸਨ੍ਨਾ ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭਿ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਮੇਖਲਮਦਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਥੂਪਕਾਰਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.