੨. ਸਿਰਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਿਰਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਮਹਦ੍ਧਨਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸਿਰਿਮਿਤ੍ਤੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਮਾਤਾ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਿਨੀ. ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਪਦਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਗਰਹਦਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁ) ਆਗਤਮੇਵ. ਸੋ ਸਿਰਿਗੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯੋ ਸਿਰਿਮਿਤ੍ਤੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਧਨਪਾਲਦਮਨੇ ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਸਾਦੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਆਸਨਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਬੀਜਨਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸਿ. ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਚ ਉਲ਼ਾਰਤਰੇ ਗੁਣੇ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

੫੦੨. ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਨੁਪਨਾਹੀ, ਅਮਾਯੋ ਰਿਤ੍ਤਪੇਸੁਣੋ;

ਸ ਵੇ ਤਾਦਿਸਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਵਂ ਪੇਚ੍ਚ ਨ ਸੋਚਤਿ.

੫੦੩. ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਨੁਪਨਾਹੀ, ਅਮਾਯੋ ਰਿਤ੍ਤਪੇਸੁਣੋ;

ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਸਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਵਂ ਪੇਚ੍ਚ ਨ ਸੋਚਤਿ.

੫੦੪. ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਨੁਪਨਾਹੀ, ਅਮਾਯੋ ਰਿਤ੍ਤਪੇਸੁਣੋ;

ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਵਂ ਪੇਚ੍ਚ ਨ ਸੋਚਤਿ.

੫੦੫. ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਨੁਪਨਾਹੀ, ਅਮਾਯੋ ਰਿਤ੍ਤਪੇਸੁਣੋ;

ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਵਂ ਪੇਚ੍ਚ ਨ ਸੋਚਤਿ.

੫੦੬. ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਨੁਪਨਾਹੀ, ਅਮਾਯੋ ਰਿਤ੍ਤਪੇਸੁਣੋ;

ਕਲ੍ਯਾਣਪਞ੍ਞੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਵਂ ਪੇਚ੍ਚ ਨ ਸੋਚਤਿ.

੫੦੭. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾ ਤਥਾਗਤੇ, ਅਚਲਾ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ;

ਸੀਲਞ੍ਚ ਯਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਂ ਪਸਂਸਿਤਂ.

੫੦੮. ‘‘ਸਙ੍ਘੇ ਪਸਾਦੋ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਿ, ਉਜੁਭੂਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਨਂ;

ਅਦਲਿਦ੍ਦੋਤਿ ਤਂ ਆਹੁ, ਅਮੋਘਂ ਤਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਂ.

੫੦੯. ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ, ਪਸਾਦਂ ਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਂ;

ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਥ ਮੇਧਾਵੀ, ਸਰਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. – ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਤਿ ਅਕੁਜ੍ਝਨਸੀਲੋ. ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਹਿ ਕੋਧੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਕੋਪਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਕੋ. ਅਨੁਪਨਾਹੀਤਿ ਨ ਉਪਨਾਹਕੋ, ਪਰੇਹਿ ਕਤਂ ਅਪਰਾਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ‘‘ਅਕ੍ਕੋਚ੍ਛਿ ਮਂ ਅਵਧਿ ਮਂ, ਅਜਿਨਿ ਮਂ ਅਹਾਸਿ ਮੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਪ. ੩; ਮਹਾਵ. ੪੬੪; ਮ. ਨਿ. ੩.੨੩੭) ਕੋਧਸ੍ਸ ਅਨੁਪਨਯ੍ਹਨਸੀਲੋ. ਸਨ੍ਤਦੋਸਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਲਕ੍ਖਣਾਯ ਮਾਯਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਅਮਾਯੋ. ਪਿਸੁਣਵਾਚਾਵਿਰਹਿਤਤੋ ਰਿਤ੍ਤਪੇਸੁਣੋ, ਸ ਵੇ ਤਾਦਿਸਕੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਸੋ ਤਥਾਰੂਪੋ ਤਥਾਜਾਤਿਕੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੇਚ੍ਚ ਪਰਲੋਕੇ ਨ ਸੋਚਤਿ ਸੋਕਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਾਦਯੋ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਦਯੋ ਚ ਗੁਤ੍ਤਾ ਪਿਹਿਤਾ ਸਂਵੁਤਾ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ. ਕਲ੍ਯਾਣਸੀਲੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਸੀਲੋ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ. ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋਤਿ –

‘‘ਪਿਯੋ ਗਰੁਭਾਵਨਿਯੋ, ਵਤ੍ਤਾ ਚ ਵਚਨਕ੍ਖਮੋ;

ਗਮ੍ਭੀਰਞ੍ਚ ਕਥਂ ਕਤ੍ਤਾ, ਨੋ ਚਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਯੋਜਯੇ’’ਤਿ. (ਅ. ਨਿ. ੭.੩੭) –

ਏਵਂ ਵਿਭਾਵਿਤਲਕ੍ਖਣੋ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ. ਕਲ੍ਯਾਣਪਞ੍ਞੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਪਞ੍ਞੋ. ਯਦਿਪਿ ਪਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਅਸੁਨ੍ਦਰਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾਯ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਸੇਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ

ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਕੋਧਾਦੀਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਚ ਅਕ੍ਕੋਧਨਾਦਿਮੁਖੇਨ, ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਦ੍ਧਾਦਿਕੇ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਏਵ ਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗੇਨਾਗਤਸਦ੍ਧਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਅਚਲਾ ਅਵਿਕਮ੍ਪਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ. ‘‘ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ, ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਾਨਂ ਕਨ੍ਤਂ ਪਿਯਾਯਿਤਂ ਭਵਨ੍ਤਰੇਪਿ ਅਵਿਜਹਨਤੋ. ਪਸਂਸਿਤਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਸਟ੍ਠਂ, ਵਣ੍ਣਿਤਂ ਥੋਮਿਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਸੀਲਂ ਗਹਟ੍ਠਸੀਲਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸੀਲਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਗਹਟ੍ਠਸੀਲਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਲਂ, ਯਂ ਗਹਟ੍ਠੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ. ਪਬ੍ਬਜਿਤਸੀਲਂ ਨਾਮ ਦਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸੀਲਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸਬ੍ਬਂ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ, ਤਯਿਦਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਖਣ੍ਡਾਦਿਭਾਵੇਨ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਤਾਯ ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਙ੍ਘੇ ਪਸਾਦੋ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਰਿਯਸਙ੍ਘੇ ਪਸਾਦੋ ਸਦ੍ਧਾ ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਅਚਲੋ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਉਜੁਭੂਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਙ੍ਕਾਭਾਵਤੋ ਕਿਲੇਸਵਙ੍ਕਾਭਾਵਤੋ ਚ ਉਜੁਭੂਤਂ. ਅਕੁਟਿਲਂ ਅਜਿਮ੍ਹਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚੇਵ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸਨਂ ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਅਚਲਂ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਦਲਿਦ੍ਦੋਤਿ ਤਂ ਆਹੁ ਸਦ੍ਧਾਧਨਂ, ਸੀਲਧਨਂ, ਸੁਤਧਨਂ, ਚਾਗਧਨਂ, ਪਞ੍ਞਾਧਨਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਧਨਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ‘‘ਅਦਲਿਦ੍ਦੋ’’ਤਿ ਤਂ ਤਾਦਿਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਅਰਿਯਾ ਆਹੁ. ਅਮੋਘਂ ਤਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਂ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਅਤ੍ਥਾਧਿਗਮੇਨ ਅਮੋਘਂ ਅਵਞ੍ਝਂ ਸਫਲਮੇਵਾਤਿ ਆਹੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਸ੍ਮਾਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਦ੍ਧਾਦਿਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਅਦਲਿਦ੍ਦੋ ਅਮੋਘਜੀਵਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਥਾਰੂਪੋ ਭਵੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ. ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ…ਪੇ… ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਪਾਪਸ੍ਸ ਅਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਪ. ੧੮੩; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੦) ਵੁਤ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦਂ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਸੀਲਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁਕਂ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਨਿਚ੍ਛਯਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਭੂਤਂ ਪਸਾਦਞ੍ਚ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯਾਤਿ.

ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਮੁਖੇਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਗੁਣੇ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.

ਸਿਰਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.