੧. ਸੁਨ੍ਦਰਸਮੁਦ੍ਦਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਤ੍ਤਕਨਿਪਾਤੇ ਅਲਙ੍ਕਤਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੁਨ੍ਦਰਸਮੁਦ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਮਹਾਵਿਭਵਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਿਨੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸਮੁਦ੍ਦੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਰੂਪਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਨ ਸੁਨ੍ਦਰਸਮੁਦ੍ਦੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਸੋ ਪਠਮਵਯੇ ਠਿਤੋ ਭਗਵਤੋ ਰਾਜਗਹਪ੍ਪਵੇਸੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਜ੍ਝਾਸਯਤਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ, ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦੋ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਧੁਤਧਮ੍ਮੋ ਰਾਜਗਹਤੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਰਾਜਗਹੇ ਉਸ੍ਸਵਦਿਵਸੇ ਅਞ੍ਞੇ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੇ ਸਪਜਾਪਤਿਕੇ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤੇ ਉਸ੍ਸਵਕੀਲ਼ਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਪੁਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਰੋਦਤਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਗਣਿਕਾ ਰੋਦਨਕਾਰਣਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਕਥੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਗਣਿਕਾ ‘‘ਅਹਂ ਤਂ ਆਨੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਸ੍ਸ ਤਾਵ ਮਮ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਦਿ ਏਵਂ ਤਂਯੇਵ ਤਸ੍ਸ ਪਜਾਪਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਸ ਕੁਲਸ੍ਸ ਸਾਮਿਨਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਾਯ ਬਹੁਂ ਧਨਂ ਦਤ੍ਵਾ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾ ਮਹਤਾ ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਵਿਚਰਣਟ੍ਠਾਨੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਗੇਹੇ ਵਸਮਾਨਾ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦਾਪੇਸਿ. ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤਾ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਦੁਕਾ ਆਰੁਯ੍ਹ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਗੇਹਦ੍ਵਾਰੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਦੁਕਾ ਓਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ, ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਪੁਰਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਥੇਰਂ ਕਾਮਨਿਮਨ੍ਤਨਾਯ ਨਿਮਨ੍ਤੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ‘‘ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਚਞ੍ਚਲਂ, ਯਂਨੂਨ ਮਯਾ ਇਦਾਨੇਵ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਠਿਤੋ ਭਾਵਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ –

੪੫੯. ‘‘ਅਲਙ੍ਕਤਾ ਸੁਵਸਨਾ, ਮਾਲਧਾਰੀ ਵਿਭੂਸਿਤਾ;

ਅਲਤ੍ਤਕਕਤਾਪਾਦਾ, ਪਾਦੁਕਾਰੁਯ੍ਹ ਵੇਸਿਕਾ.

੪੬੦. ‘‘ਪਾਦੁਕਾ ਓਰੁਹਿਤ੍ਵਾਨ, ਪੁਰਤੋ ਪਞ੍ਜਲੀਕਤਾ;

ਸਾ ਮਂ ਸਣ੍ਹੇਨ ਮੁਦੁਨਾ, ਮ੍ਹਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਅਭਾਸਥ.

੪੬੧. ‘‘‘ਯੁਵਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਤਿਟ੍ਠਾਹਿ ਮਮ ਸਾਸਨੇ;

ਭੁਞ੍ਜ ਮਾਨੁਸਕੇ ਕਾਮੇ, ਅਹਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਦਦਾਮਿ ਤੇ;

ਸਚ੍ਚਂ ਤੇ ਪਟਿਜਾਨਾਮਿ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਵਾ ਤੇ ਹਰਾਮਹਂ.

੪੬੨. ‘‘‘ਯਦਾ ਜਿਣ੍ਣਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਉਭੋ ਦਣ੍ਡਪਰਾਯਨਾ;

ਉਭੋਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਕਟਗ੍ਗਹੋ’’’.

੪੬੩. ‘‘ਤਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯਾਚਨ੍ਤਿਂ, ਵੇਸਿਕਂ ਪਞ੍ਜਲੀਕਤਂ;

ਅਲਙ੍ਕਤਂ ਸੁਵਸਨਂ, ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਂਵ ਓਡ੍ਡਿਤਂ.

੪੬੪. ‘‘ਤਤੋ ਮੇ ਮਨਸੀਕਾਰੋ, ਯੋਨਿਸੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥ;

ਆਦੀਨਵੋ ਪਾਤੁਰਹੁ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਸਮਤਿਟ੍ਠਥ.

੪੬੫. ‘‘ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ ਮੇ, ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮਾਲਧਾਰੀਤਿ ਮਾਲਾਧਾਰਿਨੀ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਪੁਪ੍ਫਦਾਮਾ. ਵਿਭੂਸਿਤਾਤਿ ਊਨਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪੂਰਣਵਸੇਨ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਚੇਵ ਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਾਦੀਹਿ ਚ ਵਿਭੂਸਿਤਗਤ੍ਤਾ. ‘‘ਅਲਙ੍ਕਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਹਤ੍ਥੂਪਗਗੀਵੂਪਗਾਦੀਹਿ ਆਭਰਣੇਹਿ ਅਲਙ੍ਕਰਣਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਅਲਤ੍ਤਕਕਤਾਪਾਦਾਤਿ ਪਰਿਣਤਜਯਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਵਣ੍ਣੇਨ ਲਾਖਾਰਸੇਨ ਰਞ੍ਜਿਤਚਰਣਯੁਗਲ਼ਾ. ਸਮਾਸਪਦਞ੍ਹੇਤਂ, ‘‘ਅਲਤ੍ਤਕਕਤਪਾਦਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਗਾਥਾਸੁਖਤ੍ਥਂ ਦੀਘਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸਮਾਸਭਾਵੇ ਪਨ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਾਦੁਕਾਰੁਯ੍ਹ ਵੇਸਿਕਾਤਿ ਏਕਾ ਰੂਪੂਪਜੀਵਿਕਾ ਇਤ੍ਥੀ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵੇਸਾ ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਦੁਕਾ ਪਟਿਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ.

ਪਾਦੁਕਾ ਓਰੁਹਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਪਾਦੁਕਾਹਿ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ, ਸੁਵਣ੍ਣਪਾਦੁਕਾਯੋ ਓਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਜਲੀਕਤਾਤਿ ਪਗ੍ਗਹਿਤਅਞ੍ਜਲਿਕਾ ਸਾ ਵੇਸੀ ਮਂ. ਸਾਮਂ ਵਾ ਵਚਨਪਰਮ੍ਪਰਂ ਵਿਨਾ ਸਯਮੇਵ ਅਭਾਸਥ. ਸਣ੍ਹੇਨਾਤਿ ਮਟ੍ਠੇਨ. ਮੁਦੁਨਾਤਿ ਮਧੁਰੇਨ. ‘‘ਵਚਨੇਨਾ’’ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਅਭਾਸਥਾਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ.

ਯੁਵਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਤ੍ਵਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤੋ ਯੁਵਾ, ਦਹਰੋਯੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਸਿ, ਨਨੁ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤੇਨ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਸਕੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਿਟ੍ਠਾਹਿ ਮਮ ਸਾਸਨੇਤਿ ਮਮ ਵਚਨੇ ਤਿਟ੍ਠ.

ਕਿਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਭੁਞ੍ਜ ਮਾਨੁਸਕੇ ਕਾਮੇ’’ਤਿ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਰੂਪਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਵਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਭੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਕੁਤੋ ਮੇ ਭੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਆਹ ‘‘ਅਹਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਦਦਾਮਿ ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤਯਿਦਂ ਵਚਨਂ ਕਥਂ ਸਦ੍ਦਹਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਂ ਸਦ੍ਦਹਾਪੇਨ੍ਤੀ ਆਹ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਤੇ ਪਟਿਜਾਨਾਮਿ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਵਾ ਤੇ ਹਰਾਮਹ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਭੁਞ੍ਜ ਮਾਨੁਸਕੇ ਕਾਮੇ, ਅਹਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਦਦਾਮਿ ਤੇ’’ਤਿ ਯਦਿਦਂ ਮਯਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਤਂ ਏਕਂਸੇਨ ਸਚ੍ਚਮੇਵ ਪਟਿਜਾਨਾਮਿ, ਸਚੇ ਮੇ ਨ ਪਤ੍ਤਿਯਾਯਸਿ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਵਾ ਤੇ ਹਰਾਮਹਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਪਚ੍ਚਯਂ ਸਪਥਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਭਯਤ੍ਥ ਕਟਗ੍ਗਹੋਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਜਿਣ੍ਣਕਾਲੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਨਂ ਉਭਯਤ੍ਥ ਜਯਗ੍ਗਾਹੋ. ਯਂ ਮਯਂ ਯਾਵ ਦਣ੍ਡਪਰਾਯਨਕਾਲਾ ਭੋਗੇ ਭੁਞ੍ਜਾਮ, ਏਵਂ ਇਧਲੋਕੇਪਿ ਭੋਗੇਹਿ ਨ ਜੀਯਾਮ, ਮਯਂ ਪਚ੍ਛਾ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮ, ਏਵਂ ਪਰਲੋਕੇਪਿ ਭੋਗੇਹਿ ਨ ਜੀਯਾਮਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤੋਤਿ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਕਾਮੇਹਿ ਨਿਮਨ੍ਤੇਨ੍ਤਿਯਾ ‘‘ਯੁਵਾਸਿ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ‘‘ਯਦਾ ਜਿਣ੍ਣਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਤਸ੍ਸਾ ਵੇਸਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਹੇਤੁ. ਤਞ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਅਙ੍ਕੁਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਦਤ੍ਥਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸਿ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਸੁਨ੍ਦਰਸਮੁਦ੍ਦਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.