੪. ਕੁਲ੍ਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਕੁਲ੍ਲੋ ਸਿਵਥਿਕਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕੁਲ੍ਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਯਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਕੁਲ੍ਲੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਸੋ ਚ ਰਾਗਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ਤਿਬ੍ਬਰਾਗਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਕਿਲੇਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰਂ ਞਤ੍ਵਾ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕੁਲ੍ਲ, ਤਯਾ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਸੁਸਾਨੇ ਚਾਰਿਕਾ ਚਰਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਸੁਸਾਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦੀਨਿ ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਸੁਭਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਅਸੁਭਮਨਸਿਕਾਰਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸੁਸਾਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਮਤ੍ਤੋਵ ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਤਿ. ਪੁਨ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਞਤ੍ਵਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਤਸ੍ਸ ਸੁਸਾਨਟ੍ਠਾਨਂ ਗਤਕਾਲੇ ਏਕਂ ਤਰੁਣਿਤ੍ਥਿਰੂਪਂ ਅਧੁਨਾ ਮਤਂ ਅਵਿਨਟ੍ਠਚ੍ਛਵਿਂ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜੀਵਮਾਨਵਿਸਭਾਗਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵਿਯ ਸਹਸਾ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਨਵਹਿ ਵਣਮੁਖੇਹਿ ਪਗ੍ਘਰਮਾਨਾਸੁਚਿਂ ਕਿਮਿਕੁਲਾਕੁਲਂ ਅਤਿਵਿਯ ਬੀਭਚ੍ਛਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਜੇਗੁਚ੍ਛਂ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਵਿਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਓਭਾਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਸਤਿਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ –

‘‘ਆਤੁਰਂ ਅਸੁਚਿਂ ਪੂਤਿਂ, ਪਸ੍ਸ ਕੁਲ੍ਲ ਸਮੁਸ੍ਸਯਂ;

ਉਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ, ਬਾਲਾਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਆਹ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਸਰੀਰਸਭਾਵਂ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤੋ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ –

੩੯੩. ‘‘ਕੁਲ੍ਲੋ ਸਿਵਥਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਅਦ੍ਦਸ ਇਤ੍ਥਿਮੁਜ੍ਝਿਤਂ;

ਅਪਵਿਦ੍ਧਂ ਸੁਸਾਨਸ੍ਮਿਂ, ਖਜ੍ਜਨ੍ਤਿਂ ਕਿਮਿਹੀ ਫੁਟਂ.

੩੯੪. ‘‘ਆਤੁਰਂ…ਪੇ… ਬਾਲਾਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਂ.

੩੯੫. ‘‘ਧਮ੍ਮਾਦਾਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਪਤ੍ਤਿਯਾ;

ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਂ ਇਮਂ ਕਾਯਂ, ਤੁਚ੍ਛਂ ਸਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਂ.

੩੯੬. ‘‘ਯਥਾ ਇਦਂ ਤਥਾ ਏਤਂ, ਯਥਾ ਏਤਂ ਤਥਾ ਇਦਂ;

ਯਥਾ ਅਧੋ ਤਥਾ ਉਦ੍ਧਂ, ਯਥਾ ਉਦ੍ਧਂ ਤਥਾ ਅਧੋ.

੩੯੭. ‘‘ਯਥਾ ਦਿਵਾ ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਂ, ਯਥਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾ ਦਿਵਾ;

ਯਥਾ ਪੁਰੇ ਤਥਾ ਪਚ੍ਛਾ, ਯਥਾ ਪਚ੍ਛਾ ਤਥਾ ਪੁਰੇ.

੩੯੮. ‘‘ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੇਨ ਤੁਰਿਯੇਨ, ਨ ਰਤੀ ਹੋਤਿ ਤਾਦਿਸੀ;

ਯਥਾ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ. –

ਉਦਾਨਵਸੇਨ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕੁਲ੍ਲੋਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਥੇਰੋ ਪਰਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦਤਿ.

ਆਤੁਰਨ੍ਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਂ. ਅਸੁਚਿਨ੍ਤਿ ਸੁਚਿਰਹਿਤਂ ਜੇਗੁਚ੍ਛਂ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਂ. ਪੂਤਿਨ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ. ਪਸ੍ਸਾਤਿ ਸਭਾਵਤੋ ਓਲੋਕੇਹਿ. ਕੁਲ੍ਲਾਤਿ ਓਵਾਦਕਾਲੇ ਭਗਵਾ ਥੇਰਂ ਆਲਪਤਿ. ਉਦਾਨਕਾਲੇ ਪਨ ਥੇਰੋ ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਦਤਿ. ਸਮੁਸ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਸਰੀਰਂ. ਉਗ੍ਘਰਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਵਣਮੁਖੇਹਿ ਅਸੁਚਿਂ ਸਵਨ੍ਤਂ. ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧੋ ਵਣਮੁਖੇਹਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਚ ਅਸੁਚਿਂ ਸਵਨ੍ਤਂ. ਬਾਲਾਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਨ੍ਤਿ ਬਾਲੇਹਿ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਤਣ੍ਹਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਹਿ ‘‘ਅਹਂ ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦਿਤਂ.

ਧਮ੍ਮਾਦਾਸਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਮਯਂ ਆਦਾਸਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਦਾਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੁਖੇ ਕਾਯੇ ਵਾ ਗੁਣਦੋਸੇ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਯੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮੇ ਯਾਥਾਵਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਇਧ ‘‘ਧਮ੍ਮਾਦਾਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਂ ਇਮਂ ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਕਰਜਕਾਯਂ ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਾਦਿਵਿਰਹਤੋ ਤੁਚ੍ਛਂ ਅਤ੍ਤਪਰਸਨ੍ਤਾਨਾਨਂ ਵਿਭਾਗਤੋ ਸਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਂ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਤਿਅਵੇਕ੍ਖਿਂ ਪਸ੍ਸਿਂ.

ਯਥਾ ਪਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਥਾ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਇਦਂ ਤਥਾ ਏਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਇਦਂ ਮਯ੍ਹਂ ਸਰੀਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਸੁਭਂ ਆਯੁਉਸ੍ਮਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਅਨਪਗਮਾ ਨਾਨਾਵਿਧਂ ਮਾਯੋਪਮਂ ਕਿਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਥਾਵ ਏਤਂ ਮਤਸਰੀਰਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਪਗਮਾ ਅਹੋਸਿ. ਯਥਾ ਏਤਂ ਏਤਰਹਿ ਮਤਸਰੀਰਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਗਮਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਿਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਥਾ ਇਦਂ ਮਮ ਸਰੀਰਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਗਮਾ ਨਸ੍ਸਤੇਵਾਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਇਦਂ ਮਮ ਸਰੀਰਂ ਏਤਰਹਿ ਸੁਸਾਨੇ ਨ ਮਤਂ ਨ ਸਯਿਤਂ, ਨ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਭਾਵਂ ਉਪਗਤਂ, ਤਥਾ ਏਤਂ ਏਤਰਹਿ ਮਤਸਰੀਰਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਹੋਸਿ. ਯਥਾ ਪਨੇਤਂ ਏਤਰਹਿ ਮਤਸਰੀਰਂ ਸੁਸਾਨੇ ਸਯਿਤਂ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਭਾਵਂ ਉਪਗਤਂ, ਤਥਾ ਇਦਂ ਮਮ ਸਰੀਰਮ੍ਪਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਥਾ ਇਦਂ ਮਮ ਸਰੀਰਂ ਅਸੁਚਿ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਜੇਗੁਚ੍ਛਂ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਏਤਂ ਮਤਸਰੀਰਮ੍ਪਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਏਤਂ ਮਤਸਰੀਰਂ ਅਸੁਚਿਆਦਿਸਭਾਵਞ੍ਚੇਵ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵਞ੍ਚ, ਤਥਾ ਇਦਂ ਮਮ ਸਰੀਰਮ੍ਪਿ. ਯਥਾ ਅਧੋ ਤਥਾ ਉਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਨਾਭਿਤੋ ਅਧੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਅਸੁਚਿ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੋ ਜੇਗੁਚ੍ਛੋ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਦੁਕ੍ਖੋ ਅਨਤ੍ਤਾ ਚ, ਤਥਾ ਉਦ੍ਧਂ ਨਾਭਿਤੋ ਉਪਰਿ ਅਸੁਚਿਆਦਿਸਭਾਵੋ ਚ. ਯਥਾ ਉਦ੍ਧਂ ਤਥਾ ਅਧੋਤਿ ਯਥਾ ਚ ਨਾਭਿਤੋ, ਉਦ੍ਧਂ ਅਸੁਚਿਆਦਿਸਭਾਵੋ, ਤਥਾ ਅਧੋ ਨਾਭਿਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾਪਿ.

ਯਥਾ ਦਿਵਾ ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਦਿਵਾ ‘‘ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਾ ਅਕ੍ਖਿਗੂਥਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੯੯) ਅਸੁਚਿ ਪਗ੍ਘਰਤਿ, ਤਥਾ ਰਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ. ਯਥਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾ ਦਿਵਾਤਿ ਯਥਾ ਚ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਅਸੁਚਿ ਪਗ੍ਘਰਤਿ, ਤਥਾ ਦਿਵਾਪਿ, ਨਯਿਮਸ੍ਸ ਕਾਲਵਿਭਾਗੇਨ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਪੁਰੇ ਤਥਾ ਪਚ੍ਛਾਤਿ ਯਥਾ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਪੁਰੇ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤਰੁਣਕਾਲੇ ਅਸੁਚਿ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੋ ਜੇਗੁਚ੍ਛੋ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲੋ, ਤਥਾ ਚ ਪਚ੍ਛਾ ਜਿਣ੍ਣਕਾਲੇ. ਯਥਾ ਚ ਪਚ੍ਛਾ ਜਿਣ੍ਣਕਾਲੇ ਅਸੁਚਿਆਦਿਸਭਾਵੋ, ਤਥਾ ਪੁਰੇ ਤਰੁਣਕਾਲੇਪਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਪੁਰੇ ਅਤੀਤਕਾਲੇ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਲੇ ਅਸੁਚਿਆਦਿਸਭਾਵੋ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਸਭਾਵੋ ਚ, ਤਥਾ ਪਚ੍ਛਾ ਅਨਾਗਤਕਾਲੇ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਲੇਤਿ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੇਨ ਤੁਰਿਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਆਤਤਂ ਵਿਤਤਂ ਆਤਤਵਿਤਤਂ ਘਨਂ ਸੁਸੀਰ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੇਨ ਪਞ੍ਚਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਤੁਰਿਯੇਨ ਪਰਿਚਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਕਾਮਸੁਖਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਇਸ੍ਸਰਜਨਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸੀ ਤਥਾਰੂਪਾ ਰਤਿ ਸੁਖਸ੍ਸਾਦੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤੋਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਕਰਸਭਾਵੇਨ ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਯਾਦਿਸਾ ਧਮ੍ਮਰਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਕਲਮ੍ਪਿ ਕਾਮਰਤਿ ਨ ਉਪੇਤੀਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਯਤੋ ਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ, ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ;

ਲਭਤੀ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਅਮਤਂ ਤਂ ਵਿਜਾਨਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੭੪);

ਇਮਾ ਏਵ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾਪਿ ਅਹੇਸੁਂ.

ਕੁਲ੍ਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.