੧. ਨਾਗਸਮਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਲਙ੍ਕਤਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨਾਗਸਮਾਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਗਿਮ੍ਹਸਮਯੇ ਸੂਰਿਯਾਤਪਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਛਤ੍ਤਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਕ੍ਯਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਨਾਗਸਮਾਲੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਞਾਤਿਸਮਾਗਮੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਲਂ ਭਗਵਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਨਗਰਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਨਚ੍ਚਕਿਂ ਮਹਾਪਥੇ ਤੂਰਿਯੇਸੁ ਵਜ੍ਜਨ੍ਤੇਸੁ ਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰਵਸੇਨ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿ, ਅਹੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਖਯਵਯਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੬.੩੭-੪੮) –

‘‘ਅਙ੍ਗਾਰਜਾਤਾ ਪਥਵੀ, ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾਨੁਗਤਾ ਮਹੀ;

ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਭਗਵਾ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਮ੍ਹਿ ਚਙ੍ਕਮਿ.

‘‘ਪਣ੍ਡਰਂ ਛਤ੍ਤਮਾਦਾਯ, ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਹਂ;

ਤਤ੍ਥ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਵਿਤ੍ਤਿ ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜਥ.

‘‘ਮਰੀਚਿਯੋਤ੍ਥਟਾ ਭੂਮਿ, ਅਙ੍ਗਾਰਾਵ ਮਹੀ ਅਯਂ;

ਉਪਹਨ੍ਤਿ ਮਹਾਵਾਤਾ, ਸਰੀਰਸ੍ਸਾਸੁਖੇਪਨਾ.

‘‘ਸੀਤਂ ਉਣ੍ਹਂ ਵਿਹਨਨ੍ਤਂ, ਵਾਤਾਤਪਨਿਵਾਰਣਂ;

ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹ ਇਮਂ ਛਤ੍ਤਂ, ਫਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਂ.

‘‘ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਕਾਰੁਣਿਕੋ, ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਮਹਾਯਸੋ;

ਮਮ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯ, ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿ ਤਦਾ ਜਿਨੋ.

‘‘ਤਿਂਸਕਪ੍ਪਾਨਿ ਦੇਵਿਨ੍ਦੋ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਮਕਾਰਯਿਂ;

ਸਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਅਹੋਸਹਂ.

‘‘ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਂ ਵਿਪੁਲਂ, ਗਣਨਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖਿਯਂ;

ਅਨੁਭੋਮਿ ਸਕਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਕਤਮਤ੍ਤਨੋ.

‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਾਤਿ, ਚਰਿਮੋ ਵਤ੍ਤਤੇ ਭਵੋ;

ਅਜ੍ਜਾਪਿ ਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਮੇ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਧਰੀਯਤਿ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਛਤ੍ਤਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਛਤ੍ਤਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ –

੨੬੭. ‘‘ਅਲਙ੍ਕਤਾ ਸੁਵਸਨਾ, ਮਾਲਿਨੀ ਚਨ੍ਦਨੁਸ੍ਸਦਾ;

ਮਜ੍ਝੇ ਮਹਾਪਥੇ ਨਾਰੀ, ਤੂਰਿਯੇ ਨਚ੍ਚਤਿ ਨਟ੍ਟਕੀ.

੨੬੮. ‘‘ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠੋਹਂ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਂ ਉਦਿਕ੍ਖਿਸਂ;

ਅਲਙ੍ਕਤਂ ਸੁਵਸਨਂ, ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਂਵ ਓਡ੍ਡਿਤਂ.

੨੬੯. ‘‘ਤਤੋ ਮੇ ਮਨਸੀਕਾਰੋ, ਯੋਨਿਸੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥ;

ਆਦੀਨਵੋ ਪਾਤੁਰਹੁ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਸਮਤਿਟ੍ਠਥ.

੨੭੦. ‘‘ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ ਮੇ, ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਚਤੂਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਲਙ੍ਕਤਾਤਿ ਹਤ੍ਥੂਪਗਾਦਿਆਭਰਣੇਹਿ ਅਲਙ੍ਕਤਗਤ੍ਤਾ. ਸੁਵਸਨਾਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਵਸਨਾ ਸੋਭਨਵਤ੍ਥਨਿਵਤ੍ਥਾ. ਮਾਲਿਨੀਤਿ ਮਾਲਾਧਾਰਿਨੀ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਿਤਪੁਪ੍ਫਮਾਲਾ. ਚਨ੍ਦਨੁਸ੍ਸਦਾਤਿ ਚਨ੍ਦਨਾਨੁਲੇਪਲਿਤ੍ਤਸਰੀਰਾ. ਮਜ੍ਝੇ ਮਹਾਪਥੇ ਨਾਰੀ, ਤੂਰਿਯੇ ਨਚ੍ਚਤਿ ਨਟ੍ਟਕੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਏਕਾ ਨਾਰੀ ਨਟ੍ਟਕੀ ਨਾਟਕਿਤ੍ਥੀ ਨਗਰਵੀਥਿਯਾ ਮਜ੍ਝੇ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੇ ਤੂਰਿਯੇ ਵਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਨਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਾਪਟ੍ਠਪਿਤਂ ਨਚ੍ਚਂ ਕਰੋਤਿ.

ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਯਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖਾਯ. ਪਵਿਟ੍ਠੋਹਨ੍ਤਿ ਨਗਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਅਹਂ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਂ ਉਦਿਕ੍ਖਿਸਨ੍ਤਿ ਨਗਰਵੀਥਿਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਰਿਸ੍ਸਯਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਵੀਥਿਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਨਟ੍ਟਕਿਂ ਓਲੋਕੇਸਿਂ. ਕਿਂ ਵਿਯ? ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਂਵ ਓਡ੍ਡਿਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਮਚ੍ਚੁਸ੍ਸ ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਸ੍ਸ ਪਾਸਭੂਤੋ ਰੂਪਾਦਿਕੋ ਓਡ੍ਡਿਤੋ ਲੋਕੇ ਅਨੁਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਏਕਂਸੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹੋ, ਏਵਂ ਸਾਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੇ ਠਿਤਾਨਂ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਏਕਂਸਤੋ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਾਤਿ ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਸਦਿਸੀ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਤਤੋਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਸਦਿਸਤ੍ਤਾ. ਮੇਤਿ ਮਯ੍ਹਂ. ਮਨਸੀਕਾਰੋ ਯੋਨਿਸੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥਾਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਘਾਤੋ ਨ੍ਹਾਰੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਮਂਸੇਨ ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤੋ ਛਵਿਯਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਅਸੁਚਿਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਜੇਗੁਚ੍ਛਪਟਿਕ੍ਕੂਲੋ ਅਨਿਚ੍ਚੁਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਭੇਦਨਵਿਦ੍ਧਂਸਨਧਮ੍ਮੋ ਈਦਿਸੇ ਵਿਕਾਰੇ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਆਦੀਨਵੋ ਪਾਤੁਰਹੂਤਿ ਏਵਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਸਭਾਵੂਪਧਾਰਣਮੁਖੇਨ ਤਸ੍ਸ ਚ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਸਰਸਪਭਙ੍ਗੁਤਞ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੋ ਤੇਸੁ ਚ ਯਕ੍ਖਰਕ੍ਖਸਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਅਨੇਕਾਕਾਰਆਦੀਨਵੋ ਦੋਸੋ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਆਨਿਸਂਸੋ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਸਮਤਿਟ੍ਠਥਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਂ ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨੁਭਾਵਸਿਦ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਞਾਣਂ ਮਮ ਹਦਯੇ ਸਣ੍ਠਾਸਿ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਹਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਹੋਸਿ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਾਮਤਾਦਿਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਉਦਾਸੀਨਮੇਵ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਤੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਤੋ ਪਰਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ ਮੇਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭਾਵਨਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਏਤੇਨ ਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਨਾਗਸਮਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.