੧. ਗੋਧਿਕਾਦਿਚਤੁਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਵਸ੍ਸਤਿ ਦੇਵੋਤਿਆਦਿਕਾ ਚਤਸ੍ਸੋ – ਗੋਧਿਕੋ, ਸੁਬਾਹੁ, ਵਲ੍ਲਿਯੋ, ਉਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਥੇਰਾਨਂ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਇਮੇਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤਾ ਇਤੋ ਚਤੁਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਹਾਯਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਿਂਸੁ. ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਟਚ੍ਛੁਭਿਕ੍ਖਂ ਅਦਾਸਿ. ਦੁਤਿਯੋ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਿ. ਤਤਿਯੋ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਏਕੇਨ ਪੁਪ੍ਫਹਤ੍ਥੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਸਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਮਕਾਸਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਸੁਤੇਨ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਸਹਾਯਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਪਾਵਾਯਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਲ੍ਲਰਾਜਾਨਂ ਪੁਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਗੋਧਿਕੋ, ਸੁਬਾਹੁ, ਵਲ੍ਲਿਯੋ, ਉਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਨਾਮਾਨਿ ਅਕਂਸੁ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਿਯਸਹਾਯਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਮਯੇ ਸਤ੍ਥਾ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧੋਦਨਪ੍ਪਮੁਖੇ ਸਕ੍ਯਰਾਜਾਨੋ ਦਮੇਸਿ. ਤਦਾ ਤੇਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਲ੍ਲਰਾਜਪੁਤ੍ਤਾ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਸਾਦਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੧.੧-੨੩) –

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਂ;

ਪਵਰਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਂ, ਵਨਾ ਨਿਬ੍ਬਨਮਾਗਤਂ.

‘‘ਕਟਚ੍ਛੁਭਿਕ੍ਖਂ ਪਾਦਾਸਿਂ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਮਹੇਸਿਨੋ;

ਪਞ੍ਞਾਯ ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਮਹਾਵੀਰਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ.

‘‘ਪਦੇਨਾਨੁਪਦਾਯਨ੍ਤਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤੇ ਮਹਾਜਨਂ;

ਉਲ਼ਾਰਾ ਵਿਤ੍ਤਿ ਮੇ ਜਾਤਾ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਆਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨੇ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਾਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸਤ੍ਤਾਸੀਤਿਮ੍ਹਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਮਹਾਰੇਣੁਸਨਾਮਕਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸਤ੍ਤੇਤੇ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਗੋਧਿਕੋ ਥੇਰੋ.

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਨਿਸਭਾਜਾਨਿਯਂ ਯਥਾ;

ਤਿਧਾਪਭਿਨ੍ਨਂ ਮਾਤਙ੍ਗਂ, ਕੁਞ੍ਜਰਂਵ ਮਹੇਸਿਨਂ.

‘‘ਓਭਾਸੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸਾ ਸਬ੍ਬਾ, ਉਲ਼ੁਰਾਜਂਵ ਪੂਰਿਤਂ;

ਰਥਿਯਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਂ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਂ ਅਪਸ੍ਸਹਂ.

‘‘ਞਾਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ ਅਞ੍ਜਲਿਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਮਭਿਵਾਦਯਿਂ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਞਾਣਸਞ੍ਞਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਤੇਸਤ੍ਤਤਿਮ੍ਹਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਸੋਲ਼ਸਾਸੁਂ ਨਰੁਤ੍ਤਮਾ;

ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸੁਬਾਹੁਤ੍ਥੇਰੋ.

‘‘ਤਿਵਰਾਯਂ ਨਿਵਾਸੀਹਂ, ਅਹੋਸਿਂ ਮਾਲਿਕੋ ਤਦਾ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਂ ਲੋਕਪੂਜਿਤਂ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਪੁਪ੍ਫਹਤ੍ਥਮਦਾਸਹਂ;

ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥੁਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾਹਸਾ.

‘‘ਅਨੁਭੋਮਿ ਫਲਂ ਇਟ੍ਠਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਕਤਮਤ੍ਤਨੋ;

ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਲ੍ਲੇਹਿ, ਪੁਪ੍ਫਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪੁਪ੍ਫਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤੁਪਾਦਾਯ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਂ;

ਪਞ੍ਚਰਾਜਸਤਾ ਤਤ੍ਥ, ਨਜ੍ਜਸਮਸਨਾਮਕਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਵਲ੍ਲਿਯੋ ਥੇਰੋ.

‘‘ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਜਾਤਿਪੁਪ੍ਫਮਦਾਸਹਂ;

ਪਾਦੇਸੁ ਸਤ੍ਤ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ, ਹਾਸੇਨੋਕਿਰਿਤਾਨਿ ਮੇ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨਹਂ ਅਜ੍ਜ, ਅਭਿਭੋਮਿ ਨਰਾਮਰੇ;

ਧਾਰੇਮਿ ਅਨ੍ਤਿਮਂ ਦੇਹਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪੁਪ੍ਫਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸਮਨ੍ਤਗਨ੍ਧਨਾਮਾਸੁਂ, ਤੇਰਸ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ;

ਇਤੋ ਪਞ੍ਚਮਕੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਚਾਤੁਰਨ੍ਤਾ ਜਨਾਧਿਪਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੧.੧-੨੩);

ਉਤ੍ਤਿਯੋ ਥੇਰੋ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਥੇਰਾ ਲੋਕੇ ਪਾਕਟਾ ਪਞ੍ਞਾਤਾ ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤੇਹਿ ਸਕ੍ਕਤਾ ਗਰੁਕਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸਹੇਵ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਅਥੇਕਦਾ ਰਾਜਾ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੋ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਥੇਰੇ ਰਾਜਗਹਂ ਉਪਗਤੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤੇਮਾਸਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਤ੍ਥਾਯ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਕੁਟਿਕਾਯੋ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੇਨ ਨ ਛਾਦੇਸਿ. ਥੇਰਾ ਅਚ੍ਛਨ੍ਨਾਸੁ ਕੁਟਿਕਾਸੁ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਦੇਵੋ ਨ ਵਸ੍ਸਤਿ. ਰਾਜਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣਂ ਦੇਵੋ ਨ ਵਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ, ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਤਾ ਕੁਟਿਕਾਯੋ ਛਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਮਤ੍ਤਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਕੁਟਿਕਾਮਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਮਹਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਅਦਾਸਿ. ਥੇਰਾ ਰਞ੍ਞੋ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਕੁਟਿਕਾਯੋ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਂਸੁ. ਅਥੁਤ੍ਤਰਪਾਚੀਨਦਿਸਤੋ ਮਹਾਮੇਘੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਾਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਵਸ੍ਸਿਤੁਂ ਆਰਭਿ. ਤੇਸੁ ਗੋਧਿਕਤ੍ਥੇਰੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਸਹ ਮੇਘਗਜ੍ਜਿਤੇਨ –

੫੧. ‘‘ਵਸ੍ਸਤਿ ਦੇਵੋ ਯਥਾ ਸੁਗੀਤਂ, ਛਨ੍ਨਾ ਮੇ ਕੁਟਿਕਾ ਸੁਖਾ ਨਿਵਾਤਾ;

ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਞ੍ਚ ਮਯ੍ਹਂ, ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸਿ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ. –

ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਵਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਿਞ੍ਚਤਿ ਵੁਟ੍ਠਿਧਾਰਂ ਪਵੇਚ੍ਛਤਿ. ਦੇਵੋਤਿ ਮੇਘੋ. ਯਥਾ ਸੁਗੀਤਨ੍ਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਗੀਤਂ ਵਿਯ ਗਜ੍ਜਨ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਮੇਘੋ ਹਿ ਵਸ੍ਸਨਕਾਲੇ ਸਤਪਟਲਸਹਸ੍ਸਪਟਲੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਥਨਯਨ੍ਤੋ ਵਿਜ੍ਜੁਤਾ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਨ੍ਤੋਵ ਸੋਭਤਿ, ਨ ਕੇਵਲੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਿਨਿਦ੍ਧਮਧੁਰਗਮ੍ਭੀਰਨਿਗ੍ਘੋਸੋ ਵਸ੍ਸਤਿ ਦੇਵੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਸਦ੍ਦਤੋ ਅਨੁਪਪੀਲ਼ਿਤਂ ਆਹ ‘‘ਛਨ੍ਨਾ ਮੇ ਕੁਟਿਕਾ ਸੁਖਾ ਨਿਵਾਤਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਨ ਦੇਵੋ ਵਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਤਿਣਾਦੀਹਿ ਛਾਦਿਤਾ ਅਯਂ ਮੇ ਕੁਟਿਕਾ, ਤੇਨ ਵੁਟ੍ਠਿਵਸ੍ਸੇਨ ਅਨੁਪਪੀਲ਼ਿਤਂ ਆਹ. ਪਰਿਭੋਗਸੁਖਸ੍ਸ ਉਤੁਸਪ੍ਪਾਯਉਤੁਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸੁਖਾ. ਫੁਸਿਤਗ੍ਗਲ਼ਪਿਹਿਤਵਾਤਪਾਨਤਾਹਿ ਵਾਤਪਰਿਸ੍ਸਯਰਹਿਤਾ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਆਵਾਸਸਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਅਨੁਪਪੀਲ਼ਿਤਂ ਆਹ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਞ੍ਚ ਮਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਮਮ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਹਿਤਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸਮਾਧਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਪ੍ਪਿਤਂ, ਏਤੇਨ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਪਰਿਸ੍ਸਯਾਭਾਵਤੋ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀਤਿ ਅਥ ਇਦਾਨਿ ਪਤ੍ਥਯਸਿ ਚੇ, ਯਦਿ ਇਚ੍ਛਸਿ. ਪਵਸ੍ਸਾਤਿ ਸਿਞ੍ਚ ਉਦਕਂ ਪਗ੍ਘਰ ਵੁਟ੍ਠਿਧਾਰਂ ਪਵੇਚ੍ਛ. ਦੇਵਾਤਿ ਮੇਘਂ ਆਲਪਤਿ.

ਗੋਧਿਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.