੬. ਛਟ੍ਠਵਗ੍ਗੋ
੧. ਗੋਧਿਕਾਦਿਚਤੁਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਵਸ੍ਸਤਿ ਦੇਵੋਤਿਆਦਿਕਾ ਚਤਸ੍ਸੋ – ਗੋਧਿਕੋ, ਸੁਬਾਹੁ, ਵਲ੍ਲਿਯੋ, ਉਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਥੇਰਾਨਂ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਇਮੇਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤਾ ਇਤੋ ਚਤੁਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਹਾਯਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਿਂਸੁ. ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਟਚ੍ਛੁਭਿਕ੍ਖਂ ਅਦਾਸਿ. ਦੁਤਿਯੋ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਿ. ਤਤਿਯੋ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਏਕੇਨ ਪੁਪ੍ਫਹਤ੍ਥੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਸਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਮਕਾਸਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਸੁਤੇਨ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਸਹਾਯਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਪਾਵਾਯਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਲ੍ਲਰਾਜਾਨਂ ਪੁਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਗੋਧਿਕੋ, ਸੁਬਾਹੁ, ਵਲ੍ਲਿਯੋ, ਉਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਨਾਮਾਨਿ ਅਕਂਸੁ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਿਯਸਹਾਯਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਮਯੇ ਸਤ੍ਥਾ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧੋਦਨਪ੍ਪਮੁਖੇ ਸਕ੍ਯਰਾਜਾਨੋ ਦਮੇਸਿ. ਤਦਾ ਤੇਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਲ੍ਲਰਾਜਪੁਤ੍ਤਾ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਸਾਦਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੧.੧-੨੩) –
‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਂ;
ਪਵਰਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਂ, ਵਨਾ ਨਿਬ੍ਬਨਮਾਗਤਂ.
‘‘ਕਟਚ੍ਛੁਭਿਕ੍ਖਂ ਪਾਦਾਸਿਂ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਮਹੇਸਿਨੋ;
ਪਞ੍ਞਾਯ ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਮਹਾਵੀਰਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ.
‘‘ਪਦੇਨਾਨੁਪਦਾਯਨ੍ਤਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤੇ ਮਹਾਜਨਂ;
ਉਲ਼ਾਰਾ ਵਿਤ੍ਤਿ ਮੇ ਜਾਤਾ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਆਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨੇ.
‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;
ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਾਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.
‘‘ਸਤ੍ਤਾਸੀਤਿਮ੍ਹਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਮਹਾਰੇਣੁਸਨਾਮਕਾ;
ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸਤ੍ਤੇਤੇ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਗੋਧਿਕੋ ਥੇਰੋ.
‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਨਿਸਭਾਜਾਨਿਯਂ ਯਥਾ;
ਤਿਧਾਪਭਿਨ੍ਨਂ ਮਾਤਙ੍ਗਂ, ਕੁਞ੍ਜਰਂਵ ਮਹੇਸਿਨਂ.
‘‘ਓਭਾਸੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸਾ ਸਬ੍ਬਾ, ਉਲ਼ੁਰਾਜਂਵ ਪੂਰਿਤਂ;
ਰਥਿਯਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਂ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਂ ਅਪਸ੍ਸਹਂ.
‘‘ਞਾਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ ਅਞ੍ਜਲਿਂ;
ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਮਭਿਵਾਦਯਿਂ.
‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;
ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਞਾਣਸਞ੍ਞਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.
‘‘ਤੇਸਤ੍ਤਤਿਮ੍ਹਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਸੋਲ਼ਸਾਸੁਂ ਨਰੁਤ੍ਤਮਾ;
ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਸੁਬਾਹੁਤ੍ਥੇਰੋ.
‘‘ਤਿਵਰਾਯਂ ਨਿਵਾਸੀਹਂ, ਅਹੋਸਿਂ ਮਾਲਿਕੋ ਤਦਾ;
ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਂ ਲੋਕਪੂਜਿਤਂ.
‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਪੁਪ੍ਫਹਤ੍ਥਮਦਾਸਹਂ;
ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥੁਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾਹਸਾ.
‘‘ਅਨੁਭੋਮਿ ਫਲਂ ਇਟ੍ਠਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਕਤਮਤ੍ਤਨੋ;
ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਲ੍ਲੇਹਿ, ਪੁਪ੍ਫਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.
‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;
ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪੁਪ੍ਫਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.
‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤੁਪਾਦਾਯ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਂ;
ਪਞ੍ਚਰਾਜਸਤਾ ਤਤ੍ਥ, ਨਜ੍ਜਸਮਸਨਾਮਕਾ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਵਲ੍ਲਿਯੋ ਥੇਰੋ.
‘‘ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਜਾਤਿਪੁਪ੍ਫਮਦਾਸਹਂ;
ਪਾਦੇਸੁ ਸਤ੍ਤ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ, ਹਾਸੇਨੋਕਿਰਿਤਾਨਿ ਮੇ.
‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨਹਂ ਅਜ੍ਜ, ਅਭਿਭੋਮਿ ਨਰਾਮਰੇ;
ਧਾਰੇਮਿ ਅਨ੍ਤਿਮਂ ਦੇਹਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ.
‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;
ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪੁਪ੍ਫਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.
‘‘ਸਮਨ੍ਤਗਨ੍ਧਨਾਮਾਸੁਂ, ਤੇਰਸ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ;
ਇਤੋ ਪਞ੍ਚਮਕੇ ਕਪ੍ਪੇ, ਚਾਤੁਰਨ੍ਤਾ ਜਨਾਧਿਪਾ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੧.੧-੨੩);
ਉਤ੍ਤਿਯੋ ਥੇਰੋ.
ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਥੇਰਾ ਲੋਕੇ ਪਾਕਟਾ ਪਞ੍ਞਾਤਾ ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤੇਹਿ ਸਕ੍ਕਤਾ ਗਰੁਕਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸਹੇਵ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਅਥੇਕਦਾ ਰਾਜਾ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੋ ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਥੇਰੇ ਰਾਜਗਹਂ ਉਪਗਤੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤੇਮਾਸਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਤ੍ਥਾਯ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਕੁਟਿਕਾਯੋ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੇਨ ਨ ਛਾਦੇਸਿ. ਥੇਰਾ ਅਚ੍ਛਨ੍ਨਾਸੁ ਕੁਟਿਕਾਸੁ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਦੇਵੋ ਨ ਵਸ੍ਸਤਿ. ਰਾਜਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣਂ ਦੇਵੋ ਨ ਵਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ, ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਤਾ ਕੁਟਿਕਾਯੋ ਛਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਮਤ੍ਤਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਕੁਟਿਕਾਮਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਮਹਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਅਦਾਸਿ. ਥੇਰਾ ਰਞ੍ਞੋ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਕੁਟਿਕਾਯੋ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਂਸੁ. ਅਥੁਤ੍ਤਰਪਾਚੀਨਦਿਸਤੋ ਮਹਾਮੇਘੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਾਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਵਸ੍ਸਿਤੁਂ ਆਰਭਿ. ਤੇਸੁ ਗੋਧਿਕਤ੍ਥੇਰੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਸਹ ਮੇਘਗਜ੍ਜਿਤੇਨ –
੫੧. ‘‘ਵਸ੍ਸਤਿ ਦੇਵੋ ਯਥਾ ਸੁਗੀਤਂ, ਛਨ੍ਨਾ ਮੇ ਕੁਟਿਕਾ ਸੁਖਾ ਨਿਵਾਤਾ;
ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਞ੍ਚ ਮਯ੍ਹਂ, ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸਿ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ. –
ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਵਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਿਞ੍ਚਤਿ ਵੁਟ੍ਠਿਧਾਰਂ ਪਵੇਚ੍ਛਤਿ. ਦੇਵੋਤਿ ਮੇਘੋ. ਯਥਾ ਸੁਗੀਤਨ੍ਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਗੀਤਂ ਵਿਯ ਗਜ੍ਜਨ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਮੇਘੋ ਹਿ ਵਸ੍ਸਨਕਾਲੇ ਸਤਪਟਲਸਹਸ੍ਸਪਟਲੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਥਨਯਨ੍ਤੋ ਵਿਜ੍ਜੁਤਾ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਨ੍ਤੋਵ ਸੋਭਤਿ, ਨ ਕੇਵਲੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਿਨਿਦ੍ਧਮਧੁਰਗਮ੍ਭੀਰਨਿਗ੍ਘੋਸੋ ਵਸ੍ਸਤਿ ਦੇਵੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨ ਸਦ੍ਦਤੋ ਅਨੁਪਪੀਲ਼ਿਤਂ ਆਹ ‘‘ਛਨ੍ਨਾ ਮੇ ਕੁਟਿਕਾ ਸੁਖਾ ਨਿਵਾਤਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਨ ਦੇਵੋ ਵਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਤਿਣਾਦੀਹਿ ਛਾਦਿਤਾ ਅਯਂ ਮੇ ਕੁਟਿਕਾ, ਤੇਨ ਵੁਟ੍ਠਿਵਸ੍ਸੇਨ ਅਨੁਪਪੀਲ਼ਿਤਂ ਆਹ. ਪਰਿਭੋਗਸੁਖਸ੍ਸ ਉਤੁਸਪ੍ਪਾਯਉਤੁਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸੁਖਾ. ਫੁਸਿਤਗ੍ਗਲ਼ਪਿਹਿਤਵਾਤਪਾਨਤਾਹਿ ਵਾਤਪਰਿਸ੍ਸਯਰਹਿਤਾ. ਉਭਯੇਨਪਿ ਆਵਾਸਸਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਅਨੁਪਪੀਲ਼ਿਤਂ ਆਹ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਞ੍ਚ ਮਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਮਮ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਹਿਤਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸਮਾਧਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਪ੍ਪਿਤਂ, ਏਤੇਨ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਪਰਿਸ੍ਸਯਾਭਾਵਤੋ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀਤਿ ਅਥ ਇਦਾਨਿ ਪਤ੍ਥਯਸਿ ਚੇ, ਯਦਿ ਇਚ੍ਛਸਿ. ਪਵਸ੍ਸਾਤਿ ਸਿਞ੍ਚ ਉਦਕਂ ਪਗ੍ਘਰ ਵੁਟ੍ਠਿਧਾਰਂ ਪਵੇਚ੍ਛ. ਦੇਵਾਤਿ ਮੇਘਂ ਆਲਪਤਿ.
ਗੋਧਿਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਸੁਬਾਹੁਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੫੨. ਇਤਰੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਗਾਥਾਸੁ ਤਤਿਯਪਦੇ ਏਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਬਾਹੁਨਾ ਵੁਤ੍ਤਗਾਥਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਞ੍ਚ ਕਾਯੇਤਿ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਰਜਕਾਯੇ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਹਿਤਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਪ੍ਪਿਤਂ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਥੇਰੋ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਞ੍ਚ ਕਾਯੇ’’ਤਿ.
ਸੁਬਾਹੁਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਵਲ੍ਲਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੫੩. ਵਲ੍ਲਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਯਂ ਤਸ੍ਸਂ ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸਂ ਕੁਟਿਕਾਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਦਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਅਰਿਯਵਿਹਾਰੂਪਸਂਹਿਤੇਨ ਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰਾਦਿਸਂਹਿਤੇਨ ਚ ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਪਵਤ੍ਤੇਮੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਵਲ੍ਲਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ
੪. ਉਤ੍ਤਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੫੪. ਉਤ੍ਤਿਯਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਗਾਥਾਯਂ ਅਦੁਤਿਯੋਤਿ ਅਸਹਾਯੋ, ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਗਣਿਕਾਯ ਗਣਸਙ੍ਗਣਿਕਾਯ ਚ ਵਿਰਹਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਉਤ੍ਤਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਥੇਰਾਨਂ ਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਅਞ੍ਜਨਵਨਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਆਸਨ੍ਦਿਂ ਕੁਟਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਞ੍ਜਨਵਨਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸੁਦਸ੍ਸਨੋ ਨਾਮ ਮਾਲਾਕਾਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਬਹੁਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ. ਅਥ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਜ੍ਜਿਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਵਜ੍ਜਿਰਟ੍ਠੇ ਅਵੁਟ੍ਠਿਭਯਂ ਬ੍ਯਾਧਿਭਯਂ ਅਮਨੁਸ੍ਸਭਯਨ੍ਤਿ ਤੀਣਿ ਭਯਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਂਸੁ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਰਤਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਖੁ. ਪਾ. ਅਟ੍ਠ. ਰਤਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ; ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਰਤਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਭਗਵਤਿ ਪਨ ਵੇਸਾਲਿਂ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਭਯੇਸੁ ਚ ਵੂਪਸਨ੍ਤੇਸੁ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੇ ਚ ਜਾਤੇ ਅਯਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਯਥਾ ਚਾਯਂ ਏਵਂ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਜਨਾ. ਤੇਪਿ ਹਿ ਇਮਸ੍ਸ ਸਹਾਯਭੂਤਾ ਲਿਚ੍ਛਵਿਰਾਜਕੁਮਾਰਾ ਏਵਂ ਇਮਿਨਾਵ ਨੀਹਾਰੇਨ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇਪਿ ਸਹਾਯਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਸਹੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਅਕਂਸੁ, ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸਪਿ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦਮੂਲੇ ਕੁਸਲਬੀਜਰੋਪਨਾਦਿਂ ਅਕਂਸੂਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਕਤਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੋ ਸਾਕੇਤੇ ਅਞ੍ਜਨਵਨੇ ਸੁਸਾਨਟ੍ਠਾਨੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਉਪਕਟ੍ਠਾਯ ਵਸ੍ਸੂਪਨਾਯਿਕਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਛਡ੍ਡਿਤਂ ਜਿਣ੍ਣਕਂ ਆਸਨ੍ਦਿਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਚਤੂਸੁ ਪਾਸਾਣੇਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਤਿਰਿਯਞ੍ਚ ਤਿਣਾਦੀਹਿ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਤੋ. ਪਠਮਮਾਸੇਯੇਵ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੧.੨੪-੨੮) –
‘‘ਸੁਦਸ੍ਸਨੋਤਿ ਨਾਮੇਨ, ਮਾਲਾਕਾਰੋ ਅਹਂ ਤਦਾ;
ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਂ ਨਰਾਸਭਂ.
‘‘ਜਾਤਿਪੁਪ੍ਫਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਪੂਜਯਿਂ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਂ;
ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁ ਸੁਮਨੋ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਸਮਜ੍ਝਗਂ.
‘‘ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਪੁਪ੍ਫਪੂਜਾਯ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;
ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨੁਪਪਜ੍ਜਹਂ.
‘‘ਸੋਲ਼ਸਾਸਿਂਸੁ ਰਾਜਾਨੋ, ਦੇਵੁਤ੍ਤਰਸਨਾਮਕਾ;
ਛਤ੍ਤਿਂਸਮ੍ਹਿ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਯਥਾਲਦ੍ਧਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਵੇਗੇਨ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਆਸਨ੍ਦਿਂ ਕੁਟਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.
੫੫. ਤਤ੍ਥ ਆਸਨ੍ਦਿਂ ਕੁਟਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਆਸਨ੍ਦੀ ਨਾਮ ਦੀਘਪਾਦਕਂ ਚਤੁਰਸ੍ਸਪੀਠਂ, ਆਯਤਂ ਚਤੁਰਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿਯੇਵ, ਯਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਿਤੁਮੇਵ ਸਕ੍ਕਾ, ਨ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਤਂ ਆਸਨ੍ਦਿਂ ਕੁਟਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਾਸਤ੍ਥਾਯ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕੁਟਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਤੁਪਰਿਸ੍ਸਯਾਭਾਵੇਨ ਸੁਖੇਨ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਏਵਂ ਕੁਟਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਏਤੇਨ ਪਰਮੁਕ੍ਕਂਸਗਤਂ ਸੇਨਾਸਨੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਂ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ –
‘‘ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਜਣ੍ਣੁਕੇਨਾਭਿਵਸ੍ਸਤਿ;
ਅਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ, ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੯੮੫; ਮਿ. ਪ. ੬.੧.੧);
ਅਪਰੇ ‘‘ਆਸਨ੍ਦਿਕੁਟਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਸਨ੍ਦਿਪ੍ਪਮਾਣਂ ਕੁਟਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇ ਪਨ ‘‘ਆਸਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦਿਗਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਮਞ੍ਚਕਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਕਤਕੁਟਿਕਾ ਆਸਨ੍ਦੀ ਨਾਮ, ਤਂ ਆਸਨ੍ਦਿਂ ਕੁਟਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਓਗ੍ਗਯ੍ਹਾਤਿ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ. ਅਞ੍ਜਨਂ ਵਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕਂ ਵਨਂ, ਅਞ੍ਜਨਵਣ੍ਣਪੁਪ੍ਫਭਾਵਤੋ ਹਿ ਅਞ੍ਜਨਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਲ੍ਲਿਯੋ, ਤਬ੍ਬਹੁਲਤਾਯ ਤਂ ਵਨਂ ‘‘ਅਞ੍ਜਨਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨਾਮਂ ਲਭਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਅਞ੍ਜਨਾ ਨਾਮ ਮਹਾਗਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਅਞ੍ਜਨਵਨਂ ਓਗ੍ਗਯ੍ਹ ਆਸਨ੍ਦਿਕਂ ਕੁਟਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਵਿਹਰਤਾ ਮਯਾਤਿ ਵਚਨਸੇਸੇਨੇਵ ਯੋਜਨਾ. ਇਦਮੇਵ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸੀਤਿ.
ਅਞ੍ਜਨਵਨਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਕੁਟਿਵਿਹਾਰਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਕੋ ਕੁਟਿਕਾਯਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕੁਟਿਵਿਹਾਰਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਆਕਾਸੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਉਦਕਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸੀਤਲਂ ਉਦਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਉਦ੍ਧਮ੍ਮੁਖੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਖਿਪਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪਸਾਦਸਂਵਡ੍ਢਨਤ੍ਥਂ ਆਕਾਸੇ ਠਿਤੋਵ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਅਨਪ੍ਪਕਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਸਿ. ਸੇਸਂ ਅਞ੍ਜਨਵਨਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਮੇਵ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਅਯਂ ਕਿਰ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸਾਯਂ ਖੇਤ੍ਤਸਮੀਪੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦੇਵੇ ਫੁਸਾਯਨ੍ਤੇ ਖੇਤ੍ਤਪਾਲਕਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਂ ਤਿਣਕੁਟਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਿਣਸਨ੍ਥਾਰਕੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਿਨ੍ਨਮਤ੍ਤੋਵ ਉਤੁਸਪ੍ਪਾਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੧.੨੯-੩੫) –
‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਅਨਿਲਞ੍ਜਸੇ;
ਘਤਾਸਨਂਵ ਜਲਿਤਂ, ਆਦਿਤ੍ਤਂਵ ਹੁਤਾਸਨਂ.
‘‘ਪਾਣਿਨਾ ਉਦਕਂ ਗਯ੍ਹ, ਆਕਾਸੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਂ ਅਹਂ;
ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿ ਮਹਾਵੀਰੋ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਕਾਰੁਣਿਕੋ ਇਸਿ.
‘‘ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਠਿਤੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਨਾਮਕੋ;
ਮਮ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਥ.
‘‘ਇਮਿਨਾ ਦਕਦਾਨੇਨ, ਪੀਤਿਉਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਚ;
ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨੁਪਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਦ੍ਵਿਪਦਿਨ੍ਦ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠ ਨਰਾਸਭ;
ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਅਚਲਂ ਠਾਨਂ, ਹਿਤ੍ਵਾ ਜਯਪਰਾਜਯਂ.
‘‘ਸਹਸ੍ਸਰਾਜਨਾਮੇਨ, ਤਯੋ ਤੇ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨੋ;
ਪਞ੍ਚਸਟ੍ਠਿਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਚਾਤੁਰਨ੍ਤਾ ਜਨਾਧਿਪਾ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਖੇਤ੍ਤਪਾਲਕੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੋ ਕੁਟਿਕਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੁਟਿਕਾਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਯਿਦਂ ਖੇਤ੍ਤਪਾਲਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਚ ਵਚਨਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ –
੫੬. ‘‘ਕੋ ਕੁਟਿਕਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੁਟਿਕਾਯਂ, ਵੀਤਰਾਗੋ ਸੁਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤੋ;
ਏਵਂ ਜਾਨਾਹਿ ਆਵੁਸੋ, ਅਮੋਘਾ ਤੇ ਕੁਟਿਕਾ ਕਤਾ’’ਤਿ. –
ਤਥਾਰੂਪੇਨ ਸਙ੍ਗੀਤਿਂ ਆਰੋਪਿਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕੋ ਕੁਟਿਕਾਯਨ੍ਤਿ, ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਕੁਟਿਕਾਯਂ ਕੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਖੇਤ੍ਤਪਾਲਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੁਟਿਕਾਯਨ੍ਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਟਿਵਚਨਦਾਨਂ. ਅਥ ਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋ ਤਂ ਕੁਟਿਪਰਿਭੋਗਂ ਅਨੁਮੋਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਲ਼ਾਰਂ ਤਮੇਵ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ‘‘ਵੀਤਰਾਗੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਏਕੋ ਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇ ਕੁਟਿਕਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਸੋ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰਾਗਤਾਯ ਵੀਤਰਾਗੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਸਮਾਧਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਸੁਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤੋ, ਇਮਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਂ, ਆਵੁਸੋ ਖੇਤ੍ਤਪਾਲ, ਯਥਾਹਂ ਵਦਾਮਿ, ਏਵਂ ਜਾਨਾਹਿ ਸਦ੍ਦਹ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਸ੍ਸੁ. ਅਮੋਘਾ ਤੇ ਕੁਟਿਕਾ ਕਤਾ ਤਯਾ ਕਤਾ ਕੁਟਿਕਾ ਅਮੋਘਾ ਅਵਞ੍ਝਾ ਸਫਲਾ ਸਉਦ੍ਰਯਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਅਰਹਤਾ ਖੀਣਾਸਵੇਨ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਾ. ਸਚੇ ਤ੍ਵਂ ਅਨੁਮੋਦਸਿ, ਤਂ ਤੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾਤਿ.
ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਖੇਤ੍ਤਪਾਲੋ ‘‘ਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ, ਯਸ੍ਸ ਮੇ ਕੁਟਿਕਾਯਂ ਏਦਿਸੋ ਅਯ੍ਯੋ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਤੀ’’ਤਿ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਅਨੁਮੋਦਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਇਮਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪਂ ਭਗਵਾ ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਨਞ੍ਚਸ੍ਸ ਞਤ੍ਵਾ ਤਮ੍ਭਾਵਿਨਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਖੇਤ੍ਤਪਾਲਂ ਇਮਾਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –
‘‘ਵਿਹਾਸਿ ਕੁਟਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਅਨਾਸਵੋ;
ਤੇਨ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ, ਦੇਵਿਨ੍ਦੋ ਤ੍ਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ.
‘‘ਛਤ੍ਤਿਂਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦੇਵਿਨ੍ਦੋ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸਿ;
ਚਤੁਤ੍ਤਿਂਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ, ਰਾਜਾ ਰਟ੍ਠੇ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ;
ਰਤਨਕੁਟਿ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ, ਵੀਤਰਾਗੋ ਭਵਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ.
ਕੁਟਿਕਾਯਂ ਲਦ੍ਧਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਪਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਕੁਟਿਵਿਹਾਰੀਤ੍ਵੇਵ ਸਮਞ੍ਞਾ ਉਦਪਾਦਿ. ਅਯਮੇਵ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾਪਿ ਅਹੋਸੀਤਿ.
ਕੁਟਿਵਿਹਾਰਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਦੁਤਿਯਕੁਟਿਵਿਹਾਰਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਯਮਾਹੁ ਪੁਰਾਣਿਯਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕੁਟਿਵਿਹਾਰਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪਰਿਲ਼ਾਹਕਾਲੇ ਨਲ਼ਵਿਲੀਵੇਹਿ ਵਿਰਚਿਤਂ ਬੀਜਨਿਂ ਅਦਾਸਿ. ਤਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਨੁਮੋਦਨਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਸਿ. ਸੇਸਂ ਯਦੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਅਞ੍ਜਨਵਨਿਯਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਮੇਵ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਅਯਂ ਕਿਰ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਾਯ ਪੁਰਾਣਕੁਟਿਕਾਯ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਅਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਕੁਟਿਕਾ ਜਿਣ੍ਣਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਕੁਟਿਕਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਨਵਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਕਾਮਾ ਦੇਵਤਾ ਸਂਵੇਗਜਨਨਤ੍ਥਂ ਇਮਂ ਉਤ੍ਤਾਨੋਭਾਸਂ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਯਮਾਹੁ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ.
੫੭. ਤਤ੍ਥ ਅਯਨ੍ਤਿ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਕ੍ਖਵਚਨਂ. ਆਹੂਤਿ ਅਹੋਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਗਾਥਾਸੁਖਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਦੀਘਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਰਾਣਿਯਾਤਿ ਪੁਰਾਤਨੀ ਅਦ੍ਧਗਤਾ. ਅਞ੍ਞਂ ਪਤ੍ਥਯਸੇ ਨਵਂ ਕੁਟਿਨ੍ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਕੁਟਿਯਾ ਪੁਰਾਣਭਾਵੇਨ ਜਿਣ੍ਣਤਾਯ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਇਦਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੀਯਤਾਯ ਨਵਂ ਕੁਟਿਂ ਪਤ੍ਥਯਸੇ ਪਤ੍ਥੇਸਿ ਆਸੀਸਸਿ. ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਪਨ ਆਸਂ ਕੁਟਿਯਾ ਵਿਰਾਜਯ ਪੁਰਾਣਿਯਂ ਵਿਯ ਨਵਾਯਮ੍ਪਿ ਕੁਟਿਯਂ ਆਸਂ ਤਣ੍ਹਂ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਵਿਰਾਜੇਹਿ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਹਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਨ ਨਵਾ ਨਾਮ ਕੁਟਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਨ ਇਦਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਮਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾਵਹਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਂ ਨਵਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਯਥਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਯਂ ਪੁਰਾਣਿਯਂਯੇਵ ਕੁਟਿਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਹੀਤਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ‘‘ਅਯਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤਿਣਕੁਟਿਕਾ ਜਿਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਨਵਂ ਤਿਣਕੁਟਿਕਂ ਕਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਨ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ, ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਨ ਭਾਵਨਾਯ ਅਨਨੁਯੁਞ੍ਜਨੇਨ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਕੁਟਿਮ੍ਪਿ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਕਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੋਯੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸਾ ਪਨ ਨਵਾ ਤਿਣਕੁਟਿ ਵਿਯ ਕਰਣਦੁਕ੍ਖੇਨ ਤਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਜਰਾਮਰਣਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਦਿਦੁਕ੍ਖਸਂਸਟ੍ਠਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਣਕੁਟਿਯਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਭਾਵਕੁਟਿਯਂ ਆਸਂ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਵਿਰਾਜਯ ਸਬ੍ਬਸੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਹਿ, ਏਵਂ ਤੇ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਦੇਵਤਾਯ ਚ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੧.੩੬-੪੬) –
‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ;
ਤਿਣਤ੍ਥਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ.
‘‘ਨਲ਼ਮਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਬੀਜਨਿਂ ਅਹਂ;
ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪਨਾਮੇਸਿਂ, ਦ੍ਵਿਪਦਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ.
‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਬੀਜਨਿਂ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;
ਮਮ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯ, ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਥ.
‘‘ਯਥਾ ਮੇ ਕਾਯੋ ਨਿਬ੍ਬਾਤਿ, ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;
ਤਥੇਵ ਤਿਵਿਧਗ੍ਗੀਹਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਵ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੁ.
‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਦੇਵਾ ਸਮਾਗਚ੍ਛੁਂ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਵਨਨਿਸ੍ਸਿਤਾ;
ਸੋਸ੍ਸਾਮ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ, ਹਾਸਯਨ੍ਤਞ੍ਚ ਦਾਯਕਂ.
‘‘ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾ ਤਤ੍ਥ, ਦੇਵਸਙ੍ਘਪੁਰਕ੍ਖਤੋ;
ਦਾਯਕਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਨ੍ਤੋ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਥ.
‘‘ਇਮਿਨਾ ਬੀਜਨਿਦਾਨੇਨ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;
ਸੁਬ੍ਬਤੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.
‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮਾਵਸੇਸੇਨ, ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤੋ;
ਮਾਲੁਤੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.
‘‘ਇਮਿਨਾ ਬੀਜਨਿਦਾਨੇਨ, ਸਮ੍ਮਾਨਵਿਪੁਲੇਨ ਚ;
ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨੁਪਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਤਿਂਸਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਮ੍ਹਿ, ਸੁਬ੍ਬਤਾ ਅਟ੍ਠਤਿਂਸ ਤੇ;
ਏਕੂਨਤਿਂਸਸਹਸ੍ਸੇ, ਅਟ੍ਠ ਮਾਲੁਤਨਾਮਕਾ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਙ੍ਕੁਸਭੂਤਾ’’ਤਿ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਪਚ੍ਚੁਦਾਹਾਸਿ. ਸਾਯੇਵ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾ ਅਹੋਸਿ. ਕੁਟਿਓਵਾਦੇਨ ਲਦ੍ਧਵਿਸੇਸਤ੍ਤਾ ਚਸ੍ਸ ਕੁਟਿਵਿਹਾਰੀਤ੍ਵੇਵ ਸਮਞ੍ਞਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.
ਦੁਤਿਯਕੁਟਿਵਿਹਾਰਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਰਮਣੀਯਕੁਟਿਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
ਰਮਣੀਯਾ ਮੇ ਕੁਟਿਕਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਮਣੀਯਕੁਟਿਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋਪਿ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਸਲਬੀਜਰੋਪਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸਕਪ੍ਪਸਤਮਤ੍ਥਕੇ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾਰਹਂ ਆਸਨਂ ਭਗਵਤੋ ਅਦਾਸਿ. ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੇਸਂ ਅਞ੍ਜਨਵਨਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਮੇਵ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਅਯਂ ਕਿਰ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੋ ਵਜ੍ਜਿਰਟ੍ਠੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਕਾਵਾਸੇ ਕੁਟਿਕਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ, ਸਾ ਹੋਤਿ ਕੁਟਿਕਾ ਅਭਿਰੂਪਾ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਭਿਤ੍ਤਿਭੂਮਿਕਾ ਆਰਾਮਪੋਕ੍ਖਰਣਿਰਾਮਣੇਯ੍ਯਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮੁਤ੍ਤਾਜਾਲਸਦਿਸਵਾਲਿਕਾਕਿਣ੍ਣਭੂਮਿਭਾਗਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਚ ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਸੁਸਮ੍ਮਟ੍ਠਙ੍ਗਣਤਾਦਿਨਾ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਰਮਣੀਯਤਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੧.੪੭-੫੨) –
‘‘ਕਾਨਨਂ ਵਨਮੋਗ੍ਗਯ੍ਹ, ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਂ ਨਿਰਾਕੁਲਂ;
ਸੀਹਾਸਨਂ ਮਯਾ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ.
‘‘ਮਾਲਾਹਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਕਤ੍ਵਾ ਚ ਨਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ;
ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ, ਪਕ੍ਕਾਮਿਂ ਉਤ੍ਤਰਾਮੁਖੋ.
‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਦ੍ਵਿਪਦਿਨ੍ਦ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠ ਨਰਾਸਭ;
ਸਨ੍ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਮਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ.
‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;
ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਸੀਹਾਸਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.
‘‘ਇਤੋ ਸਤ੍ਤਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਸਨ੍ਨਿਬ੍ਬਾਪਕਖਤ੍ਤਿਯੋ;
ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲੋ.
‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਕੁਟਿਕਾਯ ਰਮਣੀਯਭਾਵਤੋ ਵਿਹਾਰਪੇਕ੍ਖਕਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਤੋ ਤਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਟਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਕਤਿਪਯਾ ਧੁਤ੍ਤਜਾਤਿਕਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਤਤ੍ਥ ਗਤਾ ਕੁਟਿਕਾਯ ਰਮਣੀਯਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਏਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤੋ ਅਯਂ ਸਮਣੋ ਸਿਯਾ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਆਕਡ੍ਢਨੀਯਹਦਯੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ – ‘‘ਰਮਣੀਯਂ ਵੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਮਯਮ੍ਪਿ ਰਮਣੀਯਰੂਪਾ ਪਠਮਯੋਬ੍ਬਨੇ ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਕੁਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਰਭਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵੀਤਰਾਗਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਰਮਣੀਯਾ ਮੇ ਕੁਟਿਕਾ, ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯਾ ਮਨੋਰਮਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.