੪. ਚਤੁਤ੍ਥਵਗ੍ਗੋ

੧. ਗਹ੍ਵਰਤੀਰਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਫੁਟ੍ਠੋ ਡਂਸੇਹੀਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਗਹ੍ਵਰਤੀਰਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਇਤੋ ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਮਿਗਲੁਦ੍ਦੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਦਸ ਸਿਖਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦੇਵਨਾਗਯਕ੍ਖਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਨ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ‘‘ਧਮ੍ਮੋ ਏਸ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਸਰੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਗ੍ਗਿਦਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਤਪ੍ਪਸਾਦੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਹ੍ਵਰਤੀਰੇ ਨਾਮ ਅਰਞ੍ਞਟ੍ਠਾਨੇ ਵਸਤਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਗਹ੍ਵਰਤੀਰਯੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੨.੪੪-੫੦) –

‘‘ਮਿਗਲੁਦ੍ਦੋ ਪੁਰੇ ਆਸਿ, ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਪਿਨੇ ਅਹਂ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਦੇਵਸਙ੍ਘਪੁਰਕ੍ਖਤਂ.

‘‘ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਂ, ਦੇਸੇਨ੍ਤਂ, ਅਮਤਂ ਪਦਂ;

ਅਸ੍ਸੋਸਿਂ ਮਧੁਰਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਸਿਖਿਨੋ ਲੋਕਬਨ੍ਧੁਨੋ.

‘‘ਘੋਸੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਸਿਂ, ਅਸਮਪ੍ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੇ;

ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਦੁਤ੍ਤਰਂ ਭਵਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਸਞ੍ਞਮਲਭਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਘੋਸਸਞ੍ਞਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਆਗਤਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਞਾਤਕਾ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਦਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸੁਂ. ਸੋ ਕਤਿਪਯਦਿਵਸੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਂ ਞਾਤਕਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਞ੍ਞਂ ਨਾਮ ਡਂਸਮਕਸਾਦਿਵਸੇਨ ਬਹੁਪਰਿਸ੍ਸਯਂ, ਇਧੇਵ ਵਸਥਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ‘‘ਅਰਞ੍ਞਵਾਸੋਯੇਵ ਮਯ੍ਹਂ ਰੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤਿਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਫੁਟ੍ਠੋ ਡਂਸੇਹੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੩੧. ਤਤ੍ਥ ਫੁਟ੍ਠੋ ਡਂਸੇਹਿ ਮਕਸੇਹੀਤਿ ਡਂਸਨਸੀਲਤਾਯ ‘‘ਡਂਸਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਹਿ ਅਨ੍ਧਕਮਕ੍ਖਿਕਾਹਿ, ਮਕਸਨਞ੍ਞਿਤੇਹਿ ਚ ਸੂਚਿਮੁਖਪਾਣੇਹਿ ਫੁਸ੍ਸਿਤੋ ਦਟ੍ਠੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਰਞ੍ਞਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਧਨੁਸਤਿਕਂ ਪਚ੍ਛਿਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੫੪) ਵੁਤ੍ਤਅਰਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਯੋਗਤੋ ਅਰਞ੍ਞੇ. ਬ੍ਰਹਾਵਨੇਤਿ ਮਹਾਰੁਕ੍ਖਗਚ੍ਛਗਹਨਤਾਯ ਮਹਾਵਨੇ ਅਰਞ੍ਞਾਨਿਯਂ. ਨਾਗੋ ਸਙ੍ਗਾਮਸੀਸੇਵਾਤਿ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗੋ ਵਿਯ ਸਙ੍ਗਾਮਮੁਦ੍ਧਨਿ ਪਰਸੇਨਾਸਮ੍ਪਹਾਰਂ. ‘‘ਅਰਞ੍ਞਵਾਸੋ ਨਾਮ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਵਣ੍ਣਿਤੋ ਥੋਮਿਤੋ’’ਤਿ ਉਸ੍ਸਾਹਜਾਤੋ ਸਤੋ ਸਤਿਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਡਂਸਾਦਿਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਅਧਿਵਾਸਯੇ ਅਧਿਵਾਸੇਯ੍ਯ ਸਹੇਯ੍ਯ, ‘‘ਡਂਸਾਦਯੋ ਮਂ ਆਬਾਧੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਰਞ੍ਞਵਾਸਂ ਨ ਜਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਗਹ੍ਵਰਤੀਰਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਸੁਪ੍ਪਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਜਰਂ ਜੀਰਮਾਨੇਨਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੁਪ੍ਪਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਫਲਾਫਲਂ ਅਦਾਸਿ, ਤਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਲੇ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਲਦ੍ਧਸਂਵੇਗੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਜਾਤਿਮਦੇਨ ਸੁਤਮਦੇਨ ਚ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਕ੍ਕਂਸੇਨ੍ਤੋ ਪਰੇ ਚ ਵਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਵਿਹਾਸਿ. ਸੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪਰਿਭੂਤਰੂਪੇ ਸੁਸਾਨਗੋਪਕਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸੁਪ੍ਪਿਯੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਹਾਯਭੂਤਂ ਸੋਪਾਕਤ੍ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਂਵੇਗੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜਰਂ ਜੀਰਮਾਨੇਨਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੩੨. ਤਤ੍ਥ ਅਜਰਨ੍ਤਿ ਜਰਾਰਹਿਤਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਜਾਤਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਜਰਾ, ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਧਿਗਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਜਰਾਭਾਵਹੇਤੁਤੋਪਿ ਅਜਰਂ ਨਾਮ. ਜੀਰਮਾਨੇਨਾਤਿ ਜੀਰਨ੍ਤੇਨ, ਖਣੇ ਖਣੇ ਜਰਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੇਨ. ਤਪ੍ਪਮਾਨੇਨਾਤਿ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਮਾਨੇਨ, ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਅਗ੍ਗੀਹਿ ਦਯ੍ਹਮਾਨੇਨ. ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪਾਭਾਵਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤਸਭਾਵਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਨਿਮਿਯਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਂ ਚੇਤਾਪੇਯ੍ਯਂ. ਪਰਮਂ ਸਨ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਅਨਵਸੇਸਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਲ਼ਾਹਵੂਪਸਮਧਮ੍ਮਤਾਯ ਉਤ੍ਤਮਂ ਸਨ੍ਤਿਂ. ਚਤੂਹਿ ਯੋਗੇਹਿ ਅਨਨੁਬਨ੍ਧਤ੍ਤਾ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਭਾਵਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਖਣੇ ਖਣੇ ਜਰਾਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਜੀਰਮਾਨੇਨ, ਤਥਾ ਰਾਗਗ੍ਗਿਆਦੀਹਿ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਮਾਨੇਨ ਗਤੋ ਏਵਂ ਅਨਿਚ੍ਚੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਸਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਅਨੁਪਸਨ੍ਤਸਭਾਵੇਨ ਸਉਪਦ੍ਦਵੇਨ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਤੋ ਅਜਰਂ ਪਰਮੁਪਸਮਭੂਤਂ ਕੇਨਚਿ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਮਿਯਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਂ ‘‘ਮਹਾ ਵਤ ਮੇ ਲਾਭੋ ਮਹਾ ਉਦਯੋ ਹਤ੍ਥਗਤੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਣ੍ਡਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਾ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਮਾਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਯਂ ਥੇਰੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯੇ ਚ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਟਿਪੇਸਿਤਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਿਮਿਯਂ ਪਰਮਂ ਸਨ੍ਤਿਂ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਯਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੨.੫੧-੭੭) –

‘‘ਵਰੁਣੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਨ੍ਤਪਾਰਗੂ;

ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਦਸ ਪੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਵਨਮਜ੍ਝੋਗਹਿਂ ਤਦਾ.

‘‘ਅਸ੍ਸਮਂ ਸੁਕਤਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਂ ਮਨੋਰਮਂ;

ਪਣ੍ਣਸਾਲਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਵਸਾਮਿ ਵਿਪਿਨੇ ਅਹਂ.

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਲੋਕਵਿਦੂ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੋ;

ਮਮੁਦ੍ਧਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੋ, ਆਗਚ੍ਛਿ ਮਮ ਅਸ੍ਸਮਂ.

‘‘ਯਾਵਤਾ ਵਨਸਣ੍ਡਮ੍ਹਿ, ਓਭਾਸੋ ਵਿਪੁਲੋ ਅਹੁ;

ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇਨ, ਪਜ੍ਜਲੀ ਵਿਪਿਨਂ ਤਦਾ.

‘‘ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਤਂ ਪਾਟਿਹੀਰਂ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ;

ਪਤ੍ਤਪੁਟਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਫਲੇਨ ਪੂਜਯਿਂ ਅਹਂ.

‘‘ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾਨ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਹਖਾਰਿਮਦਾਸਹਂ;

ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵਿ.

‘‘ਖਾਰਿਭਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਪਚ੍ਛਤੋ ਏਹਿ ਮੇ ਤੁਵਂ;

ਪਰਿਭੁਤ੍ਤੇ ਚ ਸਙ੍ਘਮ੍ਹਿ, ਪੁਞ੍ਞਂ ਤਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਪੁਟਕਂ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸਦਾਸਹਂ;

ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਤੁਸਿਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਹਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਨਚ੍ਚੇਹਿ, ਗੀਤੇਹਿ ਵਾਦਿਤੇਹਿ ਚ;

ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਂ, ਅਨੁਭੋਮਿ ਸਦਾ ਸੁਖਂ.

‘‘ਯਂ ਯਂ ਯੋਨੁਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਦੇਵਤ੍ਤਂ ਅਥ ਮਾਨੁਸਂ;

ਭੋਗੇ ਮੇ ਊਨਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਯਾਵਤਾ ਚਤੁਰੋ ਦੀਪਾ, ਸਸਮੁਦ੍ਦਾ ਸਪਬ੍ਬਤਾ;

ਫਲਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਦਤ੍ਵਾਨ, ਇਸ੍ਸਰਂ ਕਾਰਯਾਮਹਂ.

‘‘ਯਾਵਤਾ ਯੇ ਪਕ੍ਖਿਗਣਾ, ਆਕਾਸੇ ਉਪ੍ਪਤਨ੍ਤਿ ਚੇ;

ਤੇਪਿ ਮੇ ਵਸਮਨ੍ਵੇਨ੍ਤਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਯਾਵਤਾ ਵਨਸਣ੍ਡਮ੍ਹਿ, ਯਕ੍ਖਾ ਭੂਤਾ ਚ ਰਕ੍ਖਸਾ;

ਕੁਮ੍ਭਣ੍ਡਾ ਗਰੁਲ਼ਾ ਚਾਪਿ, ਪਾਰਿਚਰਿਯਂ ਉਪੇਨ੍ਤਿ ਮੇ.

‘‘ਕੁਮ੍ਮਾ ਸੋਣਾ ਮਧੁਕਾਰਾ, ਡਂਸਾ ਚ ਮਕਸਾ ਉਭੋ;

ਤੇਪਿ ਮਂ ਵਸਮਨ੍ਵੇਨ੍ਤਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸੁਪਣ੍ਣਾ ਨਾਮ ਸਕੁਣਾ, ਪਕ੍ਖਿਜਾਤਾ ਮਹਬ੍ਬਲਾ;

ਤੇਪਿ ਮਂ ਸਰਣਂ ਯਨ੍ਤਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਯੇਪਿ ਦੀਘਾਯੁਕਾ ਨਾਗਾ, ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਮਹਾਯਸਾ;

ਤੇਪਿ ਮਂ ਵਸਮਨ੍ਵੇਨ੍ਤਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸੀਹਾ ਬ੍ਯਗ੍ਘਾ ਚ ਦੀਪੀ ਚ, ਅਚ੍ਛਕੋਕਤਰਚ੍ਛਕਾ;

ਤੇਪਿ ਮਂ ਵਸਮਨ੍ਵੇਨ੍ਤਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਓਸਧੀ ਤਿਣਵਾਸੀ ਚ, ਯੇ ਚ ਆਕਾਸਵਾਸਿਨੋ;

ਸਬ੍ਬੇ ਮਂ ਸਰਣਂ ਯਨ੍ਤਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਂ ਸੁਨਿਪੁਣਂ, ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਸੁਪ੍ਪਕਾਸਿਤਂ;

ਫਸ੍ਸਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਅਟ੍ਠ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵੋ;

ਆਤਾਪੀ ਨਿਪਕੋ ਚਾਹਂ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਯੇ ਫਲਟ੍ਠਾ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਾ, ਖੀਣਦੋਸਾ ਮਹਾਯਸਾ;

ਅਹਮਞ੍ਞਤਰੋ ਤੇਸਂ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਰਮਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤੋ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵੋ.

‘‘ਤੇਵਿਜ੍ਜਾ ਇਦ੍ਧਿਪਤ੍ਤਾ ਚ, ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਾ ਮਹਾਯਸਾ;

ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ, ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਅਹਂ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾਪਿ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਵਸੇਨ ਅਭਾਸਿ.

ਸੁਪ੍ਪਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਸੋਪਾਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਥਾਪਿ ਏਕਪੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੋਪਾਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਕਕੁਸਨ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਬੀਜਪੂਰਫਲਾਨਿ ਸਤ੍ਥੁ ਉਪਨੇਸਿ. ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਚ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ ਸਲਾਕਭਤ੍ਤਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘੁਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਤਿਣ੍ਣਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਖੀਰਭਤ੍ਤਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਹਿ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਹਿ ਅਪਰਾਪਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਏਕਦਾ ਮਨੁਸ੍ਸਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਏਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਖੀਰਭਤ੍ਤਂ ਅਦਾਸਿ. ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤੀਸੁ ਏਵ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾਯ ਦੁਗ੍ਗਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਦਸ ਮਾਸੇ ਕੁਚ੍ਛਿਨਾ ਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕੇ ਗਬ੍ਭੇ ਵਿਜਾਯਨਕਾਲੇ ਵਿਜਾਯਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀ ਮੁਚ੍ਛਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਬਹੁਵੇਲਂ ਮਤਾ ਵਿਯ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਤਂ ਞਾਤਕਾ ‘‘ਮਤਾ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਸੁਸਾਨਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤਕਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਤਾਨੁਭਾਵੇਨ ਵਾਤਵੁਟ੍ਠਿਯਾ ਉਟ੍ਠਿਤਾਯ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਦਾਰਕੋ ਪਚ੍ਛਿਮਭਾਵਿਕਤ੍ਤਾ ਦੇਵਤਾਨੁਭਾਵੇਨ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਤੋ ਅਰੋਗੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਮਾਤਾ ਪਨ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਦੇਵਤਾ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਰੂਪੇਨ ਸੁਸਾਨਗੋਪਕਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਯਕਾਲਂ ਪਤਿਰੂਪੇਨ ਆਹਾਰੇਨ ਪੋਸੇਸਿ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਸੁਸਾਨਗੋਪਕੋ ਚ ਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢੇਤਿ. ਸੋ ਤਥਾ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸੁਪਿਯੇਨ ਨਾਮ ਦਾਰਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੁਸਾਨੇ ਜਾਤਸਂਵਡ੍ਢਭਾਵਤੋ ਸੋਪਾਕੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਂ ਤਂ ਭਗਵਾ ਪਚ੍ਚੂਸਵੇਲਾਯ ਞਾਣਜਾਲਂ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਬਨ੍ਧਵੇ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਞਾਣਜਲਨ੍ਤੋਗਧਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਸਾਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਦਾਰਕੋ ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੁਨਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਿਤਰਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਪਿਤਰਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਂ ਦਾਰਕਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਥਾ’’ਤਿ ਅਨੁਜਾਨਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਯ ਨਿਯੋਜੇਸਿ. ਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੁਸਾਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਚ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਮੇਤ੍ਤਾਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੫.੧-੭) –

‘‘ਕਕੁਸਨ੍ਧੋ ਮਹਾਵੀਰੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੂ;

ਗਣਮ੍ਹਾ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਸੋ, ਅਗਮਾਸਿ ਵਨਨ੍ਤਰਂ.

‘‘ਬੀਜਮਿਞ੍ਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਲਤਾਯ ਆਵੁਣਿਂ ਅਹਂ;

ਭਗਵਾ ਤਮ੍ਹਿ ਸਮਯੇ, ਝਾਯਤੇ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ.

‘‘ਦਿਸ੍ਵਾਨਹਂ ਦੇਵਦੇਵਂ, ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਚੇਤਸਾ;

ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਵੀਰਸ੍ਸ, ਬੀਜਮਿਞ੍ਜਮਦਾਸਹਂ.

‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਯਂ ਮਿਞ੍ਜਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੀਜਮਿਞ੍ਜਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਸੋਸਾਨਿਕਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾਪਿ ਏਕਪੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੩੩. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਤਿ ਓਪਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਏਕਪੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪੁਨਾਤਿ ਚ ਕੁਲਵਂਸਂ ਤਾਯਤਿ ਚਾਤਿ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਰਜਾਦਿਭੇਦੋ ਪੁਤ੍ਤੋ. ਏਕੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਏਕਪੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ. ਵਿਸਯੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਪਿਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਿਯਾਯਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਚੇਵ ਏਕਪੁਤ੍ਤਤਾਯ ਚ ਰੂਪਸੀਲਾਚਾਰਾਦੀਹਿ ਚ ਪੇਮਕਰਣਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ. ਕੁਸਲੀਤਿ ਕੁਸਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਖੇਮਂ ਸੋਤ੍ਥਿਭਾਵੋ, ਤਂ ਲਭਿਤਬ੍ਬਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕੁਸਲੀ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹਿਤੇਸੀ ਮੇਤ੍ਤਜ੍ਝਾਸਯੋ. ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਪਾਣੇਸੂਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਸਤ੍ਤੇਸੁ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ ਭਵਾਦੀਸੁ, ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਵਾ ਅਵਤ੍ਥਾਸੁ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੇ ਪਿਯੇ ਮਨਾਪੇ ਮਾਤਾਪਿਤਾ ਕੁਸਲੀ ਏਕਨ੍ਤਹਿਤੇਸੀ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਦਿਭੇਦਾਸੁ ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਦਿਸਾਸੁ, ਕਾਮਭਵਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਭਵੇਸੁ ਦਹਰਾਦਿਭੇਦਾਸੁ ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਅਵਤ੍ਥਾਸੁ ਚ ਠਿਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਏਕਨ੍ਤਹਿਤੇਸਿਤਾਯ ਕੁਸਲੀ ਭਵੇਯ੍ਯ, ‘‘ਮਿਤ੍ਤੋ ਉਦਾਸੀਨੋ ਪਞ੍ਚਤ੍ਥਿਕੋ’’ਤਿ ਸੀਮਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸੀਮਾਸਮ੍ਭੇਦਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਏਕਰਸਂ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਇਮਂ ਪਨ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ, ਯੇ ਤੇ ਭਗਵਤਾ ‘ਸੁਖਂ ਸੁਪਤੀ’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਅ. ਨਿ. ੧੧.੧੫) ਏਕਾਦਸ ਮੇਤ੍ਤਾਨਿਸਂਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਕਂਸੇਨ ਤੇਸਂ ਭਾਗਿਨੋ ਭਵਥਾ’’ਤਿ ਓਵਾਦਮਦਾਸਿ.

ਸੋਪਾਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਪੋਸਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਨਾਸਨ੍ਨਵਰਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਪੋਸਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਬਹੁਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤੀਸੁ ਏਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਦ੍ਵੇਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਮਿਗਲੁਦ੍ਦੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਚਰਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਗ੍ਗਹਂ ਕਾਤੁਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਪਥੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਆਵੁਧਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਨਿਸੀਦਿਤੁਕਾਮਤਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਸੋ ਤਾਵਦੇਵ ਤਿਣਮੁਟ੍ਠਿਯੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਮੇ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਨਿਸੀਦਿ ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਪਨ ਭਗਵਤਿ ਅਨਪ੍ਪਕਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਯਮ੍ਪਿ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਟ੍ਟਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਕੁਸਲਬੀਜ’’ਨ੍ਤਿ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਭਗਵਤਿ ਤਂ ਸੀਹੋ ਮਿਗਰਾਜਾ ਘਾਤੇਸਿ. ਸੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ‘‘ਸੋ ਕਿਰ ਭਗਵਤਿ ਅਨੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਸੀਹੇਨ ਘਾਤਿਤੋ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਸੁਗਤਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਕੁਸਲਬੀਜਰੋਪਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ.

ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਠਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦੇਵਲੋਕਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਮਹਾਵਿਭਵਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਿਨੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਜਿਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਪੋਸਿਯੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦਾਰਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਿਮਭਵਿਕਤਾਯ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਜਾਤਿਆਦਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਂਵੇਗੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੩.੧-੧੨) –

‘‘ਹਿਮਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ, ਲਮ੍ਬਕੋ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੋ;

ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਮ੍ਹਿ ਚਙ੍ਕਮਿ.

‘‘ਮਿਗਲੁਦ੍ਦੋ ਤਦਾ ਆਸਿਂ, ਅਰਞ੍ਞੇ ਕਾਨਨੇ ਅਹਂ;

ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਤਂ ਦੇਵਦੇਵਂ, ਤਿਣਮੁਟ੍ਠਿਮਦਾਸਹਂ.

‘‘ਨਿਸੀਦਨਤ੍ਥਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਦਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦਯਿਂ;

ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਪਕ੍ਕਾਮਿਂ ਉਤ੍ਤਰਾਮੁਖੋ.

‘‘ਅਚਿਰਂ ਗਤਮਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਮਿਗਰਾਜਾ ਅਪੋਥਯਿ;

ਸੋਹੇਨ ਪੋਥਿਤੋ, ਸਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਅਹਂ.

‘‘ਆਸਨ੍ਨੇ ਮੇ ਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠੇ ਅਨਾਸਵੇ;

ਸੁਮੁਤ੍ਤੋ ਸਰਵੇਗੋਵ, ਦੇਵਲੋਕਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਯੂਪੋ ਤਤ੍ਥ ਸੁਭੋ ਆਸਿ, ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਾਭਿਨਿਮ੍ਮਿਤੋ;

ਸਹਸ੍ਸਕਣ੍ਡੋ ਸਤਭੇਣ੍ਡੁ, ਧਜਾਲੁ ਹਰਿਤਾਮਯੋ.

‘‘ਪਭਾ ਨਿਦ੍ਧਾਵਤੇ ਤਸ੍ਸ, ਸਤਰਂਸੀਵ ਉਗ੍ਗਤੋ;

ਆਕਿਣ੍ਣੋ ਦੇਵਕਞ੍ਞਾਹਿ, ਆਮੋਦਿਂ ਕਾਮਕਾਮਿਹਂ.

‘‘ਦੇਵਲੋਕਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾਨ, ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤੋ;

ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾਨ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ, ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਨਿਸੀਦਨਮਦਾਸਹਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਤਿਣਮੁਟ੍ਠੇ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਆਗਤੋ ਞਾਤਿਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਞਾਤਿਗੇਹਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਂ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਸਨਦਾਨਾਦਿਨਾ ਪਠਮਂ ਉਪਾਸਿਕਾ ਵਿਯ ਵਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੀ ਪਚ੍ਛਾ ਇਤ੍ਥਿਕੁਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਪਲੋਭੇਤੁਕਾਮਾ ਅਹੋਸਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਅਹੋ ਅਨ੍ਧਬਾਲਾ ਮਾਦਿਸੇਪਿ ਨਾਮ ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਤੋ. ਤਂ ਆਰਞ੍ਞਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਕਿਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਤਿਲਹੁਂ, ਨਿਵਤ੍ਤੋਸਿ, ਞਾਤਕੇਹਿ ਨ ਦਿਟ੍ਠੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਾਸਨ੍ਨਵਰਾ ਏਤਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੩੪. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਸਨ੍ਨਵਰਾਤਿ ਏਤਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਨ ਆਸਨ੍ਨਾ ਅਨੁਪਗਤਾ, ਦੂਰੇ ਏਵ ਵਾ ਠਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਰਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਾ ਹਿਤਾਵਹਾ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਨਿਚ੍ਚਮੇਵ ਸਬ੍ਬਕਾਲਮੇਵ, ਨ ਰਤ੍ਤਿਮੇਵ, ਨ ਦਿਵਾਪਿ, ਨ ਰਹੋਵੇਲਾਯਪਿ. ਵਿਜਾਨਤਾਤਿ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤੇਨ. ‘‘ਅਨਾਸਨ੍ਨਪਰਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਚਣ੍ਡਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਮਹਿਂਸਸੀਹਬ੍ਯਗ੍ਘਯਕ੍ਖਰਕ੍ਖਸਪਿਸਾਚਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਨੁਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਵਰਾ ਸੇਟ੍ਠਾ, ਨ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਾ, ਤੇ ਪਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂਯੇਵ ਅਨਤ੍ਥਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ. ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਪਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਿਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਨਤ੍ਥਂ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਸਨ੍ਨਵਰਾ ਏਤਾ ਨਿਚ੍ਚਮੇਵ ਵਿਜਾਨਤਾਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤੂਪਨਾਯਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਗਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਗਾਮਾਤਿ ਗਾਮਂ. ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਹਿ ਏਤਂ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ. ਅਰਞ੍ਞਮਾਗਮ੍ਮਾਤਿ ਅਰਞ੍ਞਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਮ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ, ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕੇ ਚੇਤਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਤਤੋਤਿ ਮਞ੍ਚਕਤੋ. ਅਨਾਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨਾਲਪਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਹੋਹੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਅਵਤ੍ਵਾ. ਪੋਸਿਯੋਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਪਰਂ ਵਿਯ ਵਦਤਿ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਪਕ੍ਕਾਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਹਂ ਪੋਸਿਯੋ ਪਕ੍ਕਾਮਿਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਸਾ ਇਤ੍ਥੀ ਥੇਰਂ ਘਰਂ ਉਪਗਤਂ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪਲੋਭੇਤੁਕਾਮਾ ਜਾਤਾ, ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਤਾਵਦੇਵ ਗੇਹਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਮਞ੍ਚਕੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਾਪਿ ਖੋ ਇਤ੍ਥੀ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤਾ ਵਿਹਾਰੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਗਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ‘‘ਗਾਮਾ ਅਰਞ੍ਞਮਾਗਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨੇਵ ਨਿਯ੍ਯਤਿ. ਵਿਹਾਰੋ ਹਿ ਇਧ ‘‘ਅਰਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.

ਪੋਸਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਸਾਮਞ੍ਞਕਾਨਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਖਂ ਸੁਖਤ੍ਥੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਕਾਨਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਮਨੁਸ੍ਸਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਏਕਂ ਮਞ੍ਚਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸਾਮਞ੍ਞਕਾਨੀਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਚਰਿਯਾਨੁਕੂਲਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਝਾਨਂ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੩੬.੩੦-੩੩) –

‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਿਨੋ ਭਗਵਤੋ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ;

ਏਕਂ ਮਞ੍ਚਂ ਮਯਾ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਸਪਾਣਿਨਾ.

‘‘ਹਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਅਸ੍ਸਯਾਨਂ, ਦਿਬ੍ਬਯਾਨਂ ਸਮਜ੍ਝਗਂ;

ਤੇਨ ਮਞ੍ਚਕ ਦਾਨੇਨ, ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਮਞ੍ਚਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਮਞ੍ਚਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਨ ਗਿਹਿਸਹਾਯਕੋ ਕਾਤਿਯਾਨੋ ਨਾਮ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਹਤਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਤਾਯ ਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਆਜੀਵਕਾਪਕਤੋ ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਾਕਿਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਨਾਮ ਮਹਾਲਾਭਗ੍ਗਯਸਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਸੁਖੇਨ ਜੀਵਥ, ਮਯਂ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ ਕਿਚ੍ਛਜੀਵਿਕਾ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਞ੍ਚੇਵ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਥੇਰੋ ‘‘ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਸੁਖਂ ਨਾਮ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸੁਖਮੇਵ, ਤਞ੍ਚ ਤਦਨੁਰੂਪਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਤਭਾਵਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਖਂ ਸੁਖਤ੍ਥੋ ਲਭਤੇ ਤਦਾਚਰ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੩੫. ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਤਞ੍ਚ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਚੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਯਂ ਸਮਾਧਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖੋ ਚੇਵ ਆਯਤਿਞ੍ਚ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ’’ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੫; ਅ. ਨਿ. ੫.੨੭; ਵਿਭ. ੮੦੪) ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੦੩-੨੦੪) ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਖਤ੍ਥੋਤਿ ਸੁਖਪ੍ਪਯੋਜਨੋ, ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਸੁਖੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋ. ਲਭਤੇਤਿ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਅਤ੍ਥਿਕਸ੍ਸੇਵੇਦਂ ਸੁਖਂ, ਨ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਕੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਦਾਚਰ’’ਨ੍ਤਿ ਤਦਤ੍ਥਂ ਆਚਰਨ੍ਤੋ, ਯਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਤਦਾਚਰਂ ਸੁਖਮੇਵ ਲਭਤੇ, ਅਥ ਖੋ ਕਿਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਪਪ੍ਪੋਤਿ ‘‘ਇਤਿਪਿ ਸੀਲਵਾ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋ ਝਾਯੀ ਝਾਨਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਿਤ੍ਤਿਂ ਪਰਮ੍ਮੁਖਾ ਪਤ੍ਥਟਯਸਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਯਸਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮੁਖੇ ਗੁਣਾਭਿਤ੍ਥਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਦਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਚ ਯਸੋ ਅਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਤਿ. ਇਦਾਨਿ ‘‘ਤਦਾਚਰ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ – ‘‘ਯੋ ਅਰਿਯਮਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਞ੍ਜਸਂ ਉਜੁਂ, ਭਾਵੇਤਿ ਮਗ੍ਗਂ ਅਮਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਰਕਤ੍ਤਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨਂ ਅਰਿਯਭਾਵਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਅਰਿਯਂ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮੁਦਾਯਤਾਯ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ, ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਰਹਿਤਮਜ੍ਝਿਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਅਕੁਟਿਲਟ੍ਠੇਨ ਅਞ੍ਜਸਂ, ਕਾਯਵਙ੍ਕਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਤੋ ਉਜੁਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਮਗ੍ਗਨਿਯਟ੍ਠੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਮਾਰੇਨ੍ਤੋ ਗਮਨਟ੍ਠੇਨ ਚ ‘‘ਮਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਂ ਅਮਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਗਮਾਯ ਭਾਵੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ ਵਡ੍ਢੇਤਿ ਚ, ਸੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ‘‘ਸੁਖਤ੍ਥੋ ਤਦਾਚਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਲਭਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਇਦਮੇਵ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸਿ.

ਸਾਮਞ੍ਞਕਾਨਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਕੁਮਾਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸਾਧੁ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕੁਮਾਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਅਜਿਨਚਮ੍ਮਵਸਨੋ ਤਾਪਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧੁਮਤੀਨਗਰੇ ਰਾਜੁਯ੍ਯਾਨੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪਾਦਬ੍ਭਞ੍ਜਨਤੇਲਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਅਵਨ੍ਤਿਰਟ੍ਠੇ ਵੇਲ਼ੁਕਣ੍ਟਕਨਗਰੇ ਗਹਪਤਿਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ‘‘ਨਨ੍ਦੋ’’ਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਮਾਤਾ ਪਨਸ੍ਸ ਕੁਮਾ ਨਾਮ, ਤੇਨ ਕੁਮਾਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਸਾਦੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਤਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੋ ਪਰਿਯਨ੍ਤਪਬ੍ਬਤਪਸ੍ਸੇ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਪਾਯਟ੍ਠਾਨੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੩.੨੪-੩੦) –

‘‘ਨਗਰੇ ਬਨ੍ਧੁਮਤਿਯਾ, ਰਾਜੁਯ੍ਯਾਨੇ ਵਸਾਮਹਂ;

ਚਮ੍ਮਵਾਸੀ ਤਦਾ ਆਸਿਂ, ਕਮਣ੍ਡਲੁਧਰੋ ਅਹਂ.

‘‘ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਮਲਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਯਮ੍ਭੁਂ ਅਪਰਾਜਿਤਂ;

ਪਧਾਨਂ ਪਹਿਤਤ੍ਤਂ ਤਂ, ਝਾਯਿਂ ਝਾਨਰਤਂ ਵਸਿਂ.

‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਮਸਮਿਦ੍ਧਞ੍ਚ, ਓਘਤਿਣ੍ਣਮਨਾਸਵਂ;

ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਸੁਮਨੋ, ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਨਮਦਾਸਹਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਨਮਦਾਸਹਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਕਾਯਦਲ਼੍ਹਿਬਹੁਲੇ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੇ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਾਧੁ ਸੁਤਂ ਸਾਧੁ ਚਰਿਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੩੬. ਤਤ੍ਥ ਸਾਧੂਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਵਨਂ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਦਸਕਥਾਵਤ੍ਥੁਸਵਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਸਾਧੁ ਚਰਿਤਕਨ੍ਤਿ ਤਦੇਵ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਦਿਚਰਿਤਂ ਚਿਣ੍ਣਂ, ਸਾਧੁਚਰਿਤਮੇਵ ਹਿ ‘‘ਚਰਿਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਦਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਂ ਤਦਨੁਰੂਪਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਦਾਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇ ਨਵਕਮਜ੍ਝਿਮਥੇਰਕਾਲੇ, ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ ਇਰਿਯਾਪਥਕ੍ਖਣੇਸੁ. ਅਨਿਕੇਤਵਿਹਾਰੋਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਨਿਵਾਸਨਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਾ ਨਿਕੇਤਾ ਨਾਮ, ਲੋਕਿਯਾ ਵਾ ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਾ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਨਿਕੇਤਵਿਸਾਰਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ‘ਨਿਕੇਤਸਾਰੀ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੩). ਤੇਸਂ ਨਿਕੇਤਾਨਂ ਪਹਾਨਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਦਾ ਅਨਿਕੇਤਵਿਹਾਰੋ. ਅਤ੍ਥਪੁਚ੍ਛਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਆਜਾਨਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥਪਭੇਦਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਨਂ, ਕੁਸਲਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਸਲਂ, ਕਿਂ ਅਕੁਸਲਂ, ਕਿਂ ਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਕਿਂ ਅਨਵਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੯੬) ਪੁਚ੍ਛਨਂ ਅਤ੍ਥਪੁਚ੍ਛਨਂ. ਪਦਕ੍ਖਿਣਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਗ੍ਗਾਹਿਭਾਵੇਨ ਤਸ੍ਸ ਓਵਾਦੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਇਧਾਪਿ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ‘‘ਸਾਧੁ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਂ ਸੁਤਂ, ਯਞ੍ਚ ਚਰਿਤਂ, ਯੋ ਚ ਅਨਿਕੇਤਵਿਹਾਰੋ, ਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਪੁਚ੍ਛਨਂ, ਯਞ੍ਚ ਪਦਕ੍ਖਿਣਕਮ੍ਮਂ, ਏਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਏਸੋ ਸਮਣਭਾਵੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਇਮਾਯ ਏਵ ਪਟਿਪਦਾਯ ਸਮਣਭਾਵੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਮਗ੍ਗਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਅਯਂ ਅਪਣ੍ਣਕਪਟਿਪਦਾ, ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਯਾਦਿਸਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਾਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਕਿਞ੍ਚਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਸ੍ਸ, ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਦਾਸਿਦਾਸਾਦਿਪਰਿਗ੍ਗਹਪਟਿਗ੍ਗਹਣਰਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕੁਮਾਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਕੁਮਾਪੁਤ੍ਤਸਹਾਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨਾਨਾਜਨਪਦਂ ਯਨ੍ਤੀਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕੁਮਾਪੁਤ੍ਤਸਹਾਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਚਤੁਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਬਹੁਂ ਰੁਕ੍ਖਦਣ੍ਡਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਤ੍ਤਰਯਟ੍ਠਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਦਾਸਿ. ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਯਥਾਵਿਭਵਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵੇਲ਼ੁਕਣ੍ਟਕਨਗਰੇ ਇਦ੍ਧੇ ਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸੁਦਨ੍ਤੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ‘‘ਵਾਸੁਲੋ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਕੁਮਾਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਯਸਹਾਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਕੁਮਾਪੁਤ੍ਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਹਿ ਨੂਨ ਸੋ ਓਰਕੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਯਤ੍ਥ ਕੁਮਾਪੁਤ੍ਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਤਦਨੁਬਨ੍ਧੇਨ ਸਯਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਸਞ੍ਜਾਤਛਨ੍ਦੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਪੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਪਬ੍ਬਤੇ ਭਾਵਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਨਾਜਨਪਦੇਸੁ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤਾਪਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਪਿ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਪਿ ਤਂ ਠਾਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਕੋਲਾਹਲਂ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਦਨ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ‘‘ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਜਨਪਦਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿਂ ਵਿਰਾਧੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਤਮੇਵ ਸਂਵੇਗਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਦਮਨਸ੍ਸ ਅਙ੍ਕੁਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਾਨਾਜਨਪਦਂ ਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੩੭. ਤਤ੍ਥ ਨਾਨਾਜਨਪਦਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਨਾਨਾਵਿਧਂ ਜਨਪਦਂ, ਕਾਸਿਕੋਸਲਾਦਿਅਨੇਕਰਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਨ੍ਤੀਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਵਿਚਰਨ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਅਸੁਕੋ ਜਨਪਦੋ ਸੁਭਿਕ੍ਖੋ ਸੁਲਭਪਿਣ੍ਡੋ, ਅਸੁਕੋ ਖੇਮੋ ਅਰੋਗੋ’’ਤਿਆਦਿਵਿਤਕ੍ਕਵਸੇਨ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤਾ. ਅਸਞ੍ਞਤਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਜਨਪਦਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਸਂਯਤਾ. ਸਮਾਧਿਞ੍ਚ ਵਿਰਾਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮੂਲਭੂਤਂ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਭੇਦਂ ਸਮਾਧਿਞ੍ਚ ਨਾਮ ਵਿਰਾਧੇਨ੍ਤਿ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਭਾਵਨੇ. ਦੇਸਨ੍ਤਰਚਰਣੇਨ ਝਾਯਿਤੁਂ ਓਕਾਸਾਭਾਵੇਨ ਅਨਧਿਗਤਂ ਸਮਾਧਿਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ, ਅਧਿਗਤਞ੍ਚ ਵਸੀਭਾਵਾਨਾਪਾਦਨੇਨ ਜੀਰਨ੍ਤਾ ਵੀਰਾਧੇਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਕਿਂਸੁ ਰਟ੍ਠਚਰਿਯਾ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸੂਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ‘‘ਏਵਂਭੂਤਾਨਂ ਰਟ੍ਠਚਰਿਯਾ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਾ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਰਤ੍ਥਕਾਵਾ’’ਤਿ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ਵਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਈਦਿਸੀ ਦੇਸਨ੍ਤਰਚਰਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਨ ਅਤ੍ਥਾਵਹਾ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਵਿਰਾਧਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ. ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਸਾਰਮ੍ਭਨ੍ਤਿ ਵਸਨਪਦੇਸੇ ਅਰਤਿਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਚਿਤ੍ਤਸਂਕਿਲੇਸਂ ਤਦਨੁਰੂਪੇਨ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੇਨ ਵਿਨੇਤ੍ਵਾ ਵੂਪਸਮੇਤ੍ਵਾ. ਝਾਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨੇਨ ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨੇਨ ਚਾਤਿ ਦੁਵਿਧੇਨਪਿ ਝਾਨੇਨ ਝਾਯੇਯ੍ਯ. ਅਪੁਰਕ੍ਖਤੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਦੀਹਿ ਵਾ ਨ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋਤਿ ਤੇਸਂ ਵਸਂ ਅਨੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਤਮੇਵ ਸਂਵੇਗਂ ਅਙ੍ਕੁਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੩.੩੬-੪੧) –

‘‘ਕਾਨਨਂ ਵਨਮੋਗ੍ਗਯ੍ਹ, ਵੇਲ਼ੁਂ ਛੇਤ੍ਵਾਨਹਂ ਤਦਾ;

ਆਲਮ੍ਬਨਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਦਦਿਂ ਬਹੁਂ.

‘‘ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦੇਨ, ਸੁਬ੍ਬਤੇ ਅਭਿਵਾਦਿਯ;

ਆਲਮ੍ਬਦਣ੍ਡਂ ਦਤ੍ਵਾਨ, ਪਕ੍ਕਾਮਿਂ ਉਤ੍ਤਰਾਮੁਖੋ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਣ੍ਡਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਦਣ੍ਡਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਯਂ ਪਨਤ੍ਥਂ ਅਙ੍ਕੁਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਯਂ ਥੇਰੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਹਦਯੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਨਾਨਾਜਨਪਦਂ ਯਨ੍ਤਿ’’ਤਿ ਇਦਮੇਵ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਦੇਵਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਕੁਮਾਪੁਤ੍ਤਸਹਾਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਗਵਮ੍ਪਤਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯੋ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਸਰਭੁਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਗਵਮ੍ਪਤਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਇਤੋ ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਸਿਖਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕੋਣਾਗਮਨਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਚੇਤਿਯੇ ਛਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵੇਦਿਕਞ੍ਚ ਕਾਰੇਸਿ. ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਕੁਲੇ ਬਹੁਂ ਗੋਮਣ੍ਡਲਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਂ ਗੋਪਾਲਕਾ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਸੋ ਏਕਂ ਖੀਣਾਸਵਤ੍ਥੇਰਂ ਗਾਮੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿਗਾਮੇ ਦੇਵਸਿਕਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯ੍ਯੋ ਸੂਰਿਯਾਤਪੇਨ ਕਿਲਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਿਰੀਸਦਣ੍ਡੇ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਉਪਰਿ ਸਿਰੀਸਸਾਖਾਯੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਾਖਾਮਣ੍ਡਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ‘‘ਮਣ੍ਡਪਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ ਸਿਰੀਸਰੁਕ੍ਖਂ ਰੋਪੇਸੀ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਦੇਵਸਿਕਂ ਥੇਰੋ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਤਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਸਂਸੂਚਕਂ ਵਿਮਾਨਦ੍ਵਾਰੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਸਿਰੀਸਵਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇ ਉਪਸੋਭਯਮਾਨਂ, ਤੇਨ ਤਂ ਵਿਮਾਨਂ ‘‘ਸੇਰੀਸਕ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਸੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਦੇਵੇਸੁ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਚ ਸਂਸਰਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਯਸਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਚਤੂਸੁ ਗਿਹਿਸਹਾਯੇਸੁ ਗਵਮ੍ਪਤਿ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਯਸਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਹਾਯੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਸਹਾਯੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੩.੪੨-੪੭) –

‘‘ਮਿਗਲੁਦ੍ਦੋ ਪੁਰੇ ਆਸਿਂ, ਵਿਪਿਨੇ ਵਿਚਰਂ ਅਹਂ;