੩. ਤਤਿਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਨਿਗ੍ਰੋਧਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨਾਹਂ ਭਯਸ੍ਸ ਭਾਯਾਮੀਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨਿਗ੍ਰੋਧਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਇਤੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਚ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਘਰਬਨ੍ਧਨਂ ਪਹਾਯ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਸਾਲਵਨੇ ਪਣ੍ਣਸਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਨਮੂਲਫਲਾਹਾਰੋ ਵਸਤਿ. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਪਿਯਦਸ੍ਸੀ ਨਾਮ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਮਤਵਸ੍ਸੇਨ ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਪਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਤਾਪਸੇ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਤਂ ਸਾਲਵਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ. ਤਾਪਸੋ ਵਨਮੂਲਫਲਤ੍ਥਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪੁਪ੍ਫਿਤਸਾਲਦਣ੍ਡਸਾਖਾਯੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਾਲਮਣ੍ਡਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਮੇਵ ਸਾਲਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਸਞ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਵਸੇਨੇਵ ਆਹਾਰਤ੍ਥਾਯਪਿ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਨਿਰੋਧਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤਾਵਦੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਆਗਤੋ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਸਿਤਸ੍ਸ ਪਾਤੁਕਰਣਾਪਦੇਸੇਨ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਿਨਿਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਬਹੁਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਨਿਗ੍ਰੋਧੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਜੇਤਵਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣਦਿਵਸੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਪ੍ਪਸਾਦੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੯.੧੯੦-੨੨੦) –

‘‘ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਸਾਲਵਨਂ, ਸੁਕਤੋ ਅਸ੍ਸਮੋ ਮਮ;

ਸਾਲਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਸਞ੍ਛਨ੍ਨੋ, ਵਸਾਮਿ ਵਿਪਿਨੇ ਤਦਾ.

‘‘ਪਿਯਦਸ੍ਸੀ ਚ ਭਗਵਾ, ਸਯਮ੍ਭੂ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲੋ;

ਵਿਵੇਕਕਾਮੋ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਸਾਲਵਨਮੁਪਾਗਮਿ.

‘‘ਅਸ੍ਸਮਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਪਵਨਂ ਅਗਮਾਸਹਂ;

ਮੂਲਫਲਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ, ਆਹਿਨ੍ਦਾਮਿ ਵਨੇ ਤਦਾ.

‘‘ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਾਸਿਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਪਿਯਦਸ੍ਸਿਂ ਮਹਾਯਸਂ;

ਸੁਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਂ, ਵਿਰੋਚਨ੍ਤਂ ਮਹਾਵਨੇ.

‘‘ਚਤੁਦਣ੍ਡੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾਨ, ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪਰੀ ਅਹਂ;

ਮਣ੍ਡਪਂ ਸੁਕਤਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਸਾਲਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਛਾਦਯਿਂ.

‘‘ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਧਾਰਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਮਣ੍ਡਪਂ ਸਾਲਛਾਦਿਤਂ;

ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਮਵਨ੍ਦਹਂ.

‘‘ਭਗਵਾ ਤਮ੍ਹਿ ਸਮਯੇ, ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਧਿਤੋ;

ਯੁਗਮਤ੍ਤਂ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ, ਨਿਸੀਦਿ ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮੋ.

‘‘ਸਾਵਕੋ ਵਰੁਣੋ ਨਾਮ, ਪਿਯਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ;

ਵਸੀਸਤਸਹਸ੍ਸੇਹਿ, ਉਪਗਚ੍ਛਿ ਵਿਨਾਯਕਂ.

‘‘ਪਿਯਦਸ੍ਸੀ ਚ ਭਗਵਾ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠੋ ਨਰਾਸਭੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਸਿਤਂ ਪਾਤੁਕਰੀ ਜਿਨੋ.

‘‘ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ, ਪਿਯਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ;

ਏਕਂਸਂ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਅਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਥ ਮਹਾਮੁਨਿਂ.

‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਭਗਵਾ ਹੇਤੁ, ਸਿਤਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ;

ਕਾਰਣੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਹਿ, ਸਤ੍ਥਾ ਪਾਤੁਕਰੇ ਸਿਤਂ.

‘‘ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਸਾਲਚ੍ਛਦਨਂ, ਯੋ ਮੇ ਧਾਰੇਸਿ ਮਾਣਵੋ;

ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਸਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਸਿਤਂ ਪਾਤੁਕਰਿਂ ਅਹਂ.

‘‘ਅਨੋਕਾਸਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ;

ਦੇਵਲੋਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਵਾ, ਓਕਾਸੋਵ ਨ ਸਮ੍ਮਤਿ.

‘‘ਦੇਵਲੋਕੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸਮਙ੍ਗਿਨੋ;

ਯਾਵਤਾ ਪਰਿਸਾ ਤਸ੍ਸ, ਸਾਲਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਨਚ੍ਚੇਹਿ, ਗੀਤੇਹਿ ਵਾਦਿਤੇਹਿ ਚ;

ਰਮਿਸ੍ਸਤਿ ਸਦਾ ਸਨ੍ਤੋ, ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸਮਾਹਿਤੋ.

‘‘ਯਾਵਤਾ ਪਰਿਸਾ ਤਸ੍ਸ, ਗਨ੍ਧਗਨ੍ਧੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ;

ਸਾਲਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫਵਸ੍ਸੋ ਚ, ਪਵਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ ਤਾਵਦੇ.

‘‘ਤਤੋ ਚੁਤੋਯਂ ਮਨੁਜੋ, ਮਾਨੁਸਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ;

ਇਧਾਪਿ ਸਾਲਚ੍ਛਦਨਂ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਧਰਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਇਧ ਨਚ੍ਚਞ੍ਚ ਗੀਤਞ੍ਚ, ਸਮ੍ਮਤਾਲ਼ਸਮਾਹਿਤਂ;

ਪਰਿਵਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮਂ ਨਿਚ੍ਚਂ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਚ ਸੂਰਿਯੇ, ਸਾਲਵਸ੍ਸਂ ਪਵਸ੍ਸਤੇ;

ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਂ, ਵਸ੍ਸਤੇ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਂ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਓਕ੍ਕਾਕਕੁਲਸਮ੍ਭਵੋ;

ਗੋਤਮੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਦਾਯਾਦੋ, ਓਰਸੋ ਧਮ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤੋ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਯਿਸ੍ਸਤਿਨਾਸਵੋ.

‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਸਮੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਾਲਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ;

ਚਿਤਕੇ ਝਾਯਮਾਨਸ੍ਸ, ਛਦਨਂ ਤਤ੍ਥ ਹੇਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਵਿਪਾਕਂ ਕਿਤ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਿਯਦਸ੍ਸੀ ਮਹਾਮੁਨਿ;

ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਤਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਵੁਟ੍ਠਿਯਾ.

‘‘ਤਿਂਸਕਪ੍ਪਾਨਿ ਦੇਵੇਸੁ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਮਕਾਰਯਿਂ;

ਸਟ੍ਠਿ ਚ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਅਹੋਸਹਂ.

‘‘ਦੇਵਲੋਕਾ ਇਧਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਲਭਾਮਿ ਵਿਪੁਲਂ ਸੁਖਂ;

ਇਧਾਪਿ ਸਾਲਚ੍ਛਦਨਂ, ਮਣ੍ਡਪਸ੍ਸ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਅਯਂ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋ ਮਯ੍ਹਂ, ਚਰਿਮੋ ਵਤ੍ਤਤੇ ਭਵੋ;

ਇਧਾਪਿ ਸਾਲਚ੍ਛਦਨਂ, ਹੇਸ੍ਸਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕਂ.

‘‘ਮਹਾਮੁਨਿਂ ਤੋਸਯਿਤ੍ਵਾ, ਗੋਤਮਂ ਸਕ੍ਯਪੁਙ੍ਗਵਂ;

ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਅਚਲਂ ਠਾਨਂ, ਹਿਤ੍ਵਾ ਜਯਪਰਾਜਯਂ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ;

ਨਾਗੋਵ ਬਨ੍ਧਨਂ ਛੇਤ੍ਵਾ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵੋ.

‘‘ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵਤ ਮੇ ਆਸਿ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ.

‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚਤਸ੍ਸੋ, ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਪਿ ਚ ਅਟ੍ਠਿਮੇ;

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਪਨ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਫਲਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਂ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਵਸੇਨ ‘‘ਨਾਹਂ ਭਯਸ੍ਸ ਭਾਯਾਮੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੨੧. ਤਤ੍ਥ ਭਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਭਯਂ, ਜਾਤਿਜਰਾਦਿ. ਭਯਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਭਯਤੋ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਦਿਨਾ ਹੇਤੁਨਾ ਨਾਹਂ ਭਾਯਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਨੋ ਅਮਤਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦੋ’’ਤਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਮਤੇ ਕੁਸਲੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਅਮਤਦਾਨੇ ਛੇਕੋ. ਯਤ੍ਥ ਭਯਂ ਨਾਵਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਭਯਂ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਤੇਨਾਤਿ ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ. ਵਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਭਯਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਅਭਯਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਕੇਨ ਪਨ ਵਜਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਜਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ, ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਓਵਾਦਕਰਣਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਂਸਾਰੇ ਭਯਸ੍ਸ ਇਕ੍ਖਨਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਵਾ ਯਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਯਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਹੇਤੁ ਅਤ੍ਤਾਨੁਵਾਦਾਦਿਕਂ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਭਯਂ ਨਾਵਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਤੇਨ ਅਰਿਯੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਜਨ੍ਤਿ ਅਭਯਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨੇ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਹਮ੍ਪਿ ਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਹਂ ਭਯਸ੍ਸ ਭਾਯਾਮੀਤਿ ਥੇਰੋ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.

ਨਿਗ੍ਰੋਧਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਚਿਤ੍ਤਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨੀਲਾਸੁਗੀਵਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਚਿਤ੍ਤਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਬੁਦ੍ਧਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਆਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਮਨੁਸ੍ਸਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਨ੍ਤਧਮ੍ਮੇਨ ਨਾਮ ਏਤ੍ਥ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥਰਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਕੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ. ਸੋ ਭਗਵਤਿ ਰਾਜਗਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਚਰਿਯਾਨੁਕੂਲਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਭਾਵਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਝਾਨਪਾਦਕਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੧-੭) –

‘‘ਕਣਿਕਾਰਂਵ ਜੋਤਨ੍ਤਂ, ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਿਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਤੀਣਿ ਕਿਙ੍ਕਣਿਪੁਪ੍ਫਾਨਿ, ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਅਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਭਿਪੂਜੇਤ੍ਵਾ, ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਦਕ੍ਖਿਣਾਮੁਖੋ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਂ ਅਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਰਾਜਗਹਂ ਉਪਗਤੋ ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ‘‘ਕਿਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਰਞ੍ਞੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਾਸੀ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਿਹਾਰਨਿਵੇਦਨੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਨੀਲਾਸੁਗੀਵਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੨੨. ਤਤ੍ਥ ਨੀਲਾਸੁਗੀਵਾਤਿ ਨੀਲਸੁਗੀਵਾ, ਗਾਥਾਸੁਖਤ੍ਥਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਦੀਘੋ ਕਤੋ, ਰਾਜਿਵਨ੍ਤਤਾਯ ਸੁਨ੍ਦਰਾਯ ਗੀਵਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਚ ਨੀਲਵਣ੍ਣਤਾਯ ਨੀਲਾ. ਸੋਭਨਕਣ੍ਠਤਾਯ ਸੁਗੀਵਾ. ਸਿਖਿਨੋਤਿ ਮਤ੍ਥਕੇ ਜਾਤਾਯ ਸਿਖਾਯ ਸਸ੍ਸਿਰਿਕਭਾਵੇਨ ਸਿਖਿਨੋ. ਮੋਰਾਤਿ ਮਯੂਰਾ. ਕਾਰਮ੍ਭਿਯਨ੍ਤਿ ਕਾਰਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖੇ. ਕਾਰਮ੍ਭਿਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਨਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਰਮ੍ਭਿਯਨ੍ਤਿ ਕਾਰਮ੍ਭਨਾਮਕੇ ਵਨੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਨਦਨ੍ਤੀਤਿ ਪਾਵੁਸ੍ਸਕਾਲੇ ਮੇਘਗਜ੍ਜਿਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕੇਕਾਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਉਤੁਸਮ੍ਪਦਾਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਰੇਨ ਹਂਸਾਦਿਕੇ ਅਭਿਭਵਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਨਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਤਿ ਤੇ ਮੋਰਾ. ਸੀਤਵਾਤਕੀਲ਼ਿਤਾਤਿ ਸੀਤੇਨ ਮੇਘਵਾਤੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਕੀਲ਼ਿਤਾ ਮਧੁਰਵਸ੍ਸਿਤਂ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤਾ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ਸਯਿਤਂ, ਕਾਯਕਿਲਮਥਪਟਿਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਾਯ ਵਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਵੇਲਾਯਂ ਸੁਪਨ੍ਤਂ. ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਝਾਨੇਹਿ ਝਾਯਨਸੀਲਂ ਭਾਵਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਬੋਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਬੋਧੇਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਮੇਪਿ ਨਾਮ ਨਿਦ੍ਦਂ ਅਨੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਜਾਗਰਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨਾਹ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਸਯਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਚਿਤ੍ਤਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਗੋਸਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਹਂ ਖੋ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਗੋਸਾਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਆਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਪਬ੍ਬਤੇ ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਯਂ ਓਲਮ੍ਬਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਂਸੁਕੂਲਚੀਵਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਰਹਦ੍ਧਜੋ ਵਤਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜੇਹਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਗਧਰਟ੍ਠੇ ਇਬ੍ਭਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਗੋਸਾਲੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ. ਸੋਣੇਨ ਪਨ ਕੋਟਿਕਣ੍ਣੇਨ ਕਤਪਰਿਚਯਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਪਿ ਨਾਮ ਮਹਾਵਿਭਵੋ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨਾਹ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਚਰਿਯਾਨੁਕੂਲਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਗਾਮਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਾਨੁਪਬ੍ਬਤੇ ਵਿਹਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਭਿਕ੍ਖਂ ਦੇਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਮਧੁਸਕ੍ਖਰਾਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਪਾਯਾਸਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਛਾਯਾਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਸ੍ਸ ਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਧੋਵਿਤਪਤ੍ਤਪਾਣੀ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿ. ਭੋਜਨਸਪ੍ਪਾਯਲਾਭੇਨ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਕਲ੍ਲਤਾਯ ਸਮਾਹਿਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦਿਕੇ ਤਿਕ੍ਖੇ ਸੂਰੇ ਵਹਨ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਭਾਵਨਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤੋ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੮-੧੪) –

‘‘ਹਿਮਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ, ਉਦਙ੍ਗਣੋ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੋ;

ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਂ ਪਂਸੁਕੂਲਂ, ਦੁਮਗ੍ਗਮ੍ਹਿ ਵਿਲਮ੍ਬਿਤਂ.

‘‘ਤੀਣਿ ਕਿਙ੍ਕਣਿਪੁਪ੍ਫਾਨਿ, ਓਚਿਨਿਤ੍ਵਾਨਹਂ ਤਦਾ;

ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਹਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਅਪੂਜਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਂ ਅਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪੂਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਦ੍ਧਜਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਤ੍ਥਂ ਪਬ੍ਬਤਸਾਨੁਮੇਵ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਹਂ ਖੋ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੨੩. ਤਤ੍ਥ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਵੇਲ਼ੁਗਚ੍ਛਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ, ਤਸ੍ਸ ਛਾਯਾਯਂ. ਭੁਤ੍ਵਾਨ ਮਧੁਪਾਯਸਨ੍ਤਿ ਮਧੁਪਸਿਤ੍ਤਪਾਯਾਸਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਪਦਕ੍ਖਿਣਨ੍ਤਿ ਪਦਕ੍ਖਿਣਗ੍ਗਾਹੇਨ, ਸਤ੍ਥੁ ਓਵਾਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੋ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞ੍ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ, ਯਦਿਪਿ ਇਦਾਨਿ ਕਤਕਿਚ੍ਚੋ, ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਾਨੁਂ ਪਟਿਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਥਪਬ੍ਬਤਸਾਨੁਮੇਵ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਵਿਵੇਕਮਨੁਬ੍ਰੂਹਯਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਾਯਵਿਵੇਕਞ੍ਚ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਯਨ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਹੇਤੁ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਗਤੋ, ਅਯਮੇਵ ਚ ਇਮਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਗਾਥਾ ਅਹੋਸਿ.

ਗੋਸਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਸੁਗਨ੍ਧਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਨੁਵਸ੍ਸਿਕੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੁਗਨ੍ਧਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਇਤੋ ਦ੍ਵਾਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਾਮ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਲੇ ਮਨੁਸ੍ਸਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਮਿਗਬ੍ਯਧਨੇਨ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਚਰਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਪਦਵਲ਼ਞ੍ਜਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਗਤੋ. ਸੋ ਸਤ੍ਥੁ ਪਦਚੇਤਿਯਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰਤਾਯ ‘‘ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਇਮਾਨਿ ਪਦਾਨੀ’’ਤਿ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਕੋਰਣ੍ਡਕਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਮਹਾਦਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਮਹਗ੍ਘਗੋਸਿਤਚਨ੍ਦਨਂ ਪਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਪਰਿਭਣ੍ਡਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਮਯ੍ਹਂ ਸਰੀਰਂ ਏਵਂਸੁਗਨ੍ਧਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਬਹੂਨਿ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤੀਸੁ ਏਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਤਸ੍ਸ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਗਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਾਤੁ ਸਰੀਰਂ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਗੇਹਂ ਸੁਰਭਿਗਨ੍ਧਂ ਵਾਯਤਿ. ਜਾਤਦਿਵਸੇ ਪਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਰਮਸੁਗਨ੍ਧਂ ਸਾਮਨ੍ਤਗੇਹੇਸੁਪਿ ਵਾਯਤੇਵ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਸੁਗਨ੍ਧੋਤ੍ਵੇਵ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਸੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਮਹਾਸੇਲਤ੍ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾਹਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਏਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੧੫-੨੪) –

‘‘ਵਨਕਮ੍ਮਿਕੋ ਪੁਰੇ ਆਸਿਂ, ਪਿਤੁਮਾਤੁਮਤੇਨਹਂ;

ਪਸੁਮਾਰੇਨ ਜੀਵਾਮਿ, ਕੁਸਲਂ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਮਮ ਆਸਯਸਾਮਨ੍ਤਾ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਲੋਕਗ੍ਗਨਾਯਕੋ;

ਪਦਾਨਿ ਤੀਣਿ ਦਸ੍ਸੇਸਿ, ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਅਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਚ ਪਦੇ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਤਿਸ੍ਸਨਾਮਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ;

ਹਟ੍ਠੋ ਹਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਪਦੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦਯਿਂ.

‘‘ਕੋਰਣ੍ਡਂ ਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਪਾਦਪਂ ਧਰਣੀਰੁਹਂ;

ਸਕੋਸਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਪਦਸੇਟ੍ਠਂ ਅਪੂਜਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਯਂ ਯਂ ਯੋਨੁਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਦੇਵਤ੍ਤਂ ਅਥ ਮਾਨੁਸਂ;

ਕੋਰਣ੍ਡਕਛਵੀ ਹੋਮਿ, ਸੁਪ੍ਪਭਾਸੋ ਭਵਾਮਹਂ.

‘‘ਦ੍ਵੇਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪਦਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਵਸ੍ਸਿਕੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੨੪. ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਵਸ੍ਸਿਕੋਤਿ ਅਨੁਗਤੋ ਉਪਗਤੋ ਵਸ੍ਸਂ ਅਨੁਵਸ੍ਸੋ, ਅਨੁਵਸ੍ਸੋਵ ਅਨੁਵਸ੍ਸਿਕੋ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਉਪਗਤੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਗਤਵਸ੍ਸਮਤ੍ਤੋ ਏਕਵਸ੍ਸਿਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਨੁਗਤਂ ਪਚ੍ਛਾਗਤਂ ਅਪਗਤਂ ਵਸ੍ਸਂ ਅਨੁਵਸ੍ਸਂ, ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਨੁਵਸ੍ਸਿਕੋ. ਯਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਵਸ੍ਸਂ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਾਯ ਨ ਗਣਨੂਪਗਤਂ, ਸੋ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਸ੍ਸਿਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿ ਤਵ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸੁਧਮ੍ਮਭਾਵਂ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਂ ਏਕਨ੍ਤਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਤਂ ਪਸ੍ਸ, ਯਤ੍ਥ ਅਨੁਵਸ੍ਸਿਕੋ ਤੁਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਞਾਣਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਂ ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਨ੍ਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਤਯਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿ ਓਵਾਦੋ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਿਤੋਤਿ ਕਤਕਿਚ੍ਚਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦਤੀਤਿ.

ਸੁਗਨ੍ਧਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਨਨ੍ਦਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਓਭਾਸਜਾਤਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨਨ੍ਦਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਚੇਤਿਯੇ ਚਨ੍ਦਨਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਕਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੂਜਾਸਕ੍ਕਾਰਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਬਹੁਂ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਂ ਆਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵੇਸੁ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਚ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਕ੍ਯਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਨਨ੍ਦਿਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ ਜਾਤੋਤਿ ਨਨ੍ਦਿਯੋਤਿ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤੇਸੁ ਸਯਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਤਾਧਿਕਾਰਤਾਯ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧੫.੧੫-੨੦) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠੋ ਨਰਾਸਭੋ;

ਜਲਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਖਨ੍ਧੋਵ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ.

‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਚ ਮਹਾਵੀਰੇ, ਥੂਪੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕੋ ਅਹੁ;

ਦੂਰਤੋਵ ਉਪਟ੍ਠੇਨ੍ਤਿ, ਧਾਤੁਗੇਹਵਰੁਤ੍ਤਮੇ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਅਕਂ ਚਨ੍ਦਨਵੇਦਿਕਂ;

ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਥੂਪਖਨ੍ਧੋ ਚ, ਥੂਪਾਨੁਚ੍ਛਵਿਕੋ ਤਦਾ.

‘‘ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਮ੍ਹਿ, ਦੇਵਤ੍ਤੇ ਅਥ ਮਾਨੁਸੇ.

ਓਮਤ੍ਤਂ ਮੇ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਪਞ੍ਚਦਸਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਇਤੋ ਅਟ੍ਠ ਜਨਾ ਅਹੁਂ;

ਸਬ੍ਬੇ ਸਮਤ੍ਤਨਾਮਾ ਤੇ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਹਬ੍ਬਲਾ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਤ੍ਥੇਰਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਾਚੀਨਵਂਸਮਿਗਦਾਯੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਥੇਰੇ ਏਕਦਿਵਸਂ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਭਿਂਸਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭੇਰਵਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਥੇਰੋ ਤਂ ‘‘ਮਾਰੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਾਪਿਮ, ਯੇ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਤਵ ਕਿਰਿਯਾ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ ਏਵ ਵਿਘਾਤਂ ਅਨਤ੍ਥਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਓਭਾਸਜਾਤਂ ਫਲਗ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੨੫. ਤਤ੍ਥ ਓਭਾਸਜਾਤਨ੍ਤਿ ਞਾਣੋਭਾਸੇਨ ਜਾਤੋਭਾਸਂ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਕਿਲੇਸਨ੍ਧਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਹਤਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਭਾਵਤੋ ਅਤਿਵਿਯ ਪਭਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਫਲਗਨ੍ਤਿ ਫਲਂ ਗਤਂ ਉਪਗਤਂ, ਅਗ੍ਗਫਲਞਾਣਸਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵਦਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਭਿਣ੍ਹਸੋ’’ਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਨਿਰੋਧਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਕਪ੍ਪਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸਮਾਪਜ੍ਜਨਤੋ ‘‘ਫਲੇਨ ਸਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਅਰਹਤਿ. ਤਾਦਿਸਨ੍ਤਿ ਤਥਾਰੂਪਂ, ਅਰਹਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਸਜ੍ਜਾਤਿ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਯ੍ਯ. ਕਣ੍ਹਾਤਿ ਮਾਰਂ ਆਲਪਤਿ, ਸੋ ਹਿ ਕਣ੍ਹਕਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਕਣ੍ਹਾਭਿਜਾਤਿਤਾਯ ਚ ‘‘ਕਣ੍ਹੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਗਚ੍ਛਸੀਤਿ ਇਧ ਕੁਚ੍ਛਿਅਨੁਪ੍ਪਵੇਸਾਦਿਨਾ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਕਾਯਪਰਿਸ੍ਸਮਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚ ਅਪ੍ਪਤਿਕਾਰਂ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪਗਮਿਸ੍ਸਸਿ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਾਰੋ ‘‘ਜਾਨਾਤਿ ਮਂ ਸਮਣੋ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵਨ੍ਤਰਧਾਯੀਤਿ.

ਨਨ੍ਦਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਅਭਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਵਾਚਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਭਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਕਥਨਕਾਲੇ ਪਠਮਂ ਚਤੂਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਤ੍ਥਵਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਬਲੇਨ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਅਪਾਯਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨਾਮ ਨਾਹੋਸਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਅਭਿਤ੍ਥਵਿਤ੍ਵਾ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਂ ਜਿਨਂ, ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਅਭਯੋ ਸਯਮ੍ਭੁਂ;

ਨ ਗਚ੍ਛਿ ਕਪ੍ਪਾਨਿ ਅਪਾਯਭੂਮਿਂ, ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਉਲ਼ਾਰਸਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੫.੨੨੧)

ਖੇਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਦੀਹਿ ਤਸ੍ਸ ਚ ਪੁਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਚੇਤਨਾਨਂ ਅਤਿਵਿਯ ਉਲ਼ਾਰਭਾਵੇਨ ਸੋ ਅਪਰਿਮੇਯ੍ਯੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਕੁਸਲਾਭਿਸਨ੍ਦੋ ਤਾਦਿਸੋ ਅਹੋਸਿ. ‘‘ਅਚਿਨ੍ਤਿਯੇ ਪਸਨ੍ਨਾਨਂ, ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤਿ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੧.੮੨) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਭਵੇ ਉਪਚਿਤਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਤਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਮਹੋਸਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕੇਤਕਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਮਕਾਸਿ. ਏਵਂ ਉਲ਼ਾਰੇਹਿ ਪੁਞ੍ਞਵਿਸੇਸੇਹਿ ਸੁਗਤੀਸੁ ਏਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਞ੍ਞੋ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਅਭਯੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠੇਨ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੇਨ ਉਭਤੋਕੋਟਿਕਂ ਪਞ੍ਹਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਾਦਂ ਆਰੋਪੇਹੀ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਅਨੇਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣਭਾਵੇ ਭਗਵਤਾ ਕਥਿਤੇ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਪਰਾਜਯਂ, ਸਤ੍ਥੁ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਉਪਾਸਕਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵੇਦੇਸਿ. ਤਤੋ ਰਞ੍ਞੇ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰੇ ਕਾਲਙ੍ਕਤੇ ਸਞ੍ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਾਲਚ੍ਛਿਗ੍ਗਲ਼ੂਪਮਸੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੨.੧੭-੨੨) –

‘‘ਵਿਨਤਾਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ, ਵਿਹਾਸਿ ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮੋ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਏਕਗ੍ਗਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਂ.

‘‘ਮਧੁਗਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫੇਨ, ਕੇਤਕਸ੍ਸ ਅਹਂ ਤਦਾ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਮਪੂਜਯਿਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਵਾਚ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੨੬. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਵਾਤਿ ਸੋਤਂ ਓਦਹਿਤ੍ਵਾ, ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਨੁਸਾਰੇਨ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ. ਸੁਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਭਾਸਿਤਂ, ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਭਾਸਿਤਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਤੋ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਤਾਯ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਵਿਸਂਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਸਾਧਨਵਸੇਨ ਭਾਸਿਤਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਿਭਾਵਨੀਯਧਮ੍ਮਕਥਂ. ਨ ਹਿ ਸਚ੍ਚਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ. ਆਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨੋਤਿ ਆਦਿਚ੍ਚਵਂਸੇ ਸਮ੍ਭੂਤਤ੍ਤਾ ਆਦਿਚ੍ਚੋ ਬਨ੍ਧੁ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਆਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁ, ਭਗਵਾ. ਤਸ੍ਸ ਆਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨੋ. ਆਦਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਾ ਬਨ੍ਧੂਤਿ ਆਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁ, ਭਗਵਾ. ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਓਰਸਪੁਤ੍ਤਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਯੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਤਮਸੀ ਪਭਙ੍ਕਰੋ, ਵੇਰੋਚਨੋ ਮਣ੍ਡਲੀ ਉਗ੍ਗਤੇਜੋ;

ਮਾ ਰਾਹੁ ਗਿਲੀ ਚਰਮਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ, ਪਜਂ ਮਮਂ ਰਾਹੁ ਪਮੁਞ੍ਚ ਸੂਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੯੧);

ਪਚ੍ਚਬ੍ਯਧਿਨ੍ਤਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਂ. ਹੀ-ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਨਿਪੁਣਨ੍ਤਿ ਸਣ੍ਹਂ ਪਰਮਸੁਖੁਮਂ, ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਮੇਵ ਵਾ. ਹੀ-ਤਿ ਵਾ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਬ੍ਯਧਿਂ ਨਿਪੁਣਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਦਾਨਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਕਿਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਾਲਗ੍ਗਂ ਉਸੁਨਾ ਯਥਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਸਤ੍ਤਧਾ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾਲਸ੍ਸ ਕੋਟਿਂ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤੋ ਕੁਸਲੋ ਇਸ੍ਸਾਸੋ ਉਸੁਨਾ ਕਣ੍ਡੇਨ ਅਵਿਰਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਬ੍ਯਧਿਂ ਨਿਪੁਣਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਅਭਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.