੪. ਸਿਵਕਸਾਮਣੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਉਪਜ੍ਝਾਯੋਤਿ ਸਿਵਕਸ੍ਸ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਇਤੋ ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਵੇਸ੍ਸਭੁਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਤਤ੍ਥ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਵੇਸ੍ਸਭੁਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਪੁਨ ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਹਰਾਨਿ ਕਾਸੁਮਾਰਿਕਫਲਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਉਪਨੇਸਿ, ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਮਾਤੁਲੇ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤੇ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਬਹੁਂ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵਨਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਸਿਵਕੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜੇਟ੍ਠਭਾਤਿਕੇ ਵਨਵਚ੍ਛੇ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਿਚ੍ਚਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਆਹ – ‘‘ਤਾਤ ਸਿਵਕ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਉਪਟ੍ਠਹ, ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਦਾਨਿ ਥੇਰੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਮਾਤੁ ਏਕਵਚਨੇਨੇਵ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਾਧਿਕਾਰਤਾਯ ਚ ਮਾਤੁਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਸਤਿ.

ਤਸ੍ਸ ਏਕਦਿਵਸਂ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਗਤਸ੍ਸ ਖਰੋ ਆਬਾਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਚਿਰਾਯਨ੍ਤੇ ਥੇਰੋ ‘‘ਸਾਮਣੇਰੋ ਚਿਰਾਯਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਗਿਲਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਤਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਦਿਵਸਭਾਗਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਬਲਵਪਚ੍ਚੂਸਵੇਲਾਯਂ ਆਹ – ‘‘ਸਿਵਕ, ਨ ਮਯਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗਾਮੇ ਵਸਿਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਇਤੋ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਿਵਕੋ ‘‘ਯਦਿਪਿ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਦਾਨਿ ਕਾਯੋ ਗਾਮਨ੍ਤੇ ਠਿਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਅਰਞ੍ਞੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਯਾਨੋਪਿ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਤਂ ਬਾਹਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਨੇਤ੍ਵਾ ਓਵਾਦਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੩੮.੫੩-੫੮) –

‘‘ਕਣਿਕਾਰਂਵ ਜੋਤਨ੍ਤਂ, ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਂ ਨਰਾਸਭਂ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਕਿਰੇ ਕਤ੍ਵਾਨ ਅਞ੍ਜਲਿਂ;

ਕਾਸੁਮਾਰਿਕਮਾਦਾਯ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਦਾਸਹਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤਿਕਤਂ ਕਤਕਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਮਂ ਅਵਚਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੧੪. ਤਤ੍ਥ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋਤਿ ਵਜ੍ਜਾਵਜ੍ਜਂ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਹਿਤੇਸਿਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪੇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ. ਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਦਤਿ. ਅਵਚਾਤਿ ਅਭਾਸਿ. ਇਤੋ ਗਚ੍ਛਾਮ ਸੀਵਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ, ਸਿਵਕ, ਇਤੋ ਗਾਮਨ੍ਤਤੋ ਅਰਞ੍ਞਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਏਹਿ ਗਚ੍ਛਾਮ, ਤਦੇਵ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਵਸਨਯੋਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਂ ਪਨ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਿਵਕੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਵਿਯ ਕਸਾਭਿਹਤੋ ਸਞ੍ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਂ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੋ –

‘‘ਗਾਮੇ ਮੇ ਵਸਤਿ ਕਾਯੋ, ਅਰਞ੍ਞਂ ਮੇ ਗਤਂ ਮਨੋ;

ਸੇਮਾਨਕੋਪਿ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਗੋ ਵਿਜਾਨਤ’’ਨ੍ਤਿ. –ਆਹ;

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਾਨਿ ਯਦਿਪਿ ਮੇ ਇਦਂ ਸਰੀਰਂ ਗਾਮਨ੍ਤੇ ਠਿਤਂ, ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ ਪਨ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਮਾਨਕੋਪਿ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਗੇਲਞ੍ਞੇਨ ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਗਮਨੇਸੁ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਸਯਾਨੋਪਿ ਇਮਿਨਾ ਸਯਿਤਾਕਾਰੇਨ ਸਰੀਸਪੋ ਵਿਯ ਸਰੀਸਪਨ੍ਤੋ, ਏਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਚ੍ਛਾਮ, ਕਸ੍ਮਾ? ਨਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਗੋ ਵਿਜਾਨਤਨ੍ਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਾ ਕਾਮੇਸੁ ਸਂਸਾਰੇ ਚ ਆਦੀਨਵਂ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਆਨਿਸਂਸਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਙ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਪਦੇਨੇਵ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਆਣਾ ਅਨੁਠਿਤਾਤਿ, ਤਦਪਦੇਸੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.

ਸਿਵਕਸਾਮਣੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.