੨. ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਚੂਲ਼ਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਚੂਲ਼ਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਦਲਿਦ੍ਦਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਭਤਿਯਾ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਂ ਸੁਜਾਤਂ ਨਾਮ ਥੇਰਂ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਥਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦੇਵਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ. ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਰਾਜਾ ਅਹੋਸਿ. ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਪਦੇਸਰਾਜਾ. ਏਵਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਓਸਕ੍ਕਮਾਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਗਤੀਸੁ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਚੂਲ਼ਵਚ੍ਛੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦੋ ਕਤਪੁਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੋ ਚਰਿਤਾਨੁਕੂਲਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਕੋਸਮ੍ਬਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਦਾ ਚੂਲ਼ਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰੋ ਉਭਯੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਲਦ੍ਧਿਂ ਅਨਾਦਾਯ ਭਗਵਤਾ ਦਿਨ੍ਨੋਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਬ੍ਰੂਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੩੧-੪੦) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਭਗਵਤੋ, ਸੁਜਾਤੋ ਨਾਮ ਸਾਵਕੋ;

ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ, ਸਙ੍ਕਾਰੇ ਚਰਤੀ ਤਦਾ.

‘‘ਨਗਰੇ ਹਂਸਵਤਿਯਾ, ਪਰੇਸਂ ਭਤਕੋ ਅਹਂ;

ਉਪਡ੍ਢੁਦੁਸ੍ਸਂ ਦਤ੍ਵਾਨ, ਸਿਰਸਾ ਅਭਿਵਾਦਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦੇਵਿਨ੍ਦੋ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਮਕਾਰਯਿਂ;

ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਅਹੋਸਹਂ.

‘‘ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਂ ਵਿਪੁਲਂ, ਗਣਨਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖਿਯਂ;

ਉਪਡ੍ਢਦੁਸ੍ਸਦਾਨੇਨ, ਮੋਦਾਮਿ ਅਕੁਤੋਭਯੋ.

‘‘ਇਚ੍ਛਮਾਨੋ ਚਹਂ ਅਜ੍ਜ, ਸਕਾਨਨਂ ਸਪਬ੍ਬਤਂ;

ਖੋਮਦੁਸ੍ਸੇਹਿ ਛਾਦੇਯ੍ਯਂ, ਅਡ੍ਢੁਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਅਡ੍ਢੁਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਚੂਲ਼ਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਕਲਹਾਭਿਰਤਿਯਾ ਸਕਤ੍ਥਵਿਨਾਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਤ੍ਤਵਿਸੇਸਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਵਸੇਨ ‘‘ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੧੧. ਤਤ੍ਥ ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋਤਿ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਤਾਯ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਭਾਵਤੋ ਅਧਿਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਭਿਰਤਿਵਸੇਨ ਪਮੋਦਬਹੁਲੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਧਮ੍ਮੇ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮੇਤਿ. ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਾਯ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇ ਨਵਵਿਧੇ ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ. ਸੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਪਕਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਸਾਤਿਸਯਂ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਵੇਦਿਤੋ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯਭਾਵਤੋ ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮੋਪਿ ਇਧ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਪਦਂ ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਏਵਰੂਪੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਤਂ ਪਦਂ ਸਨ੍ਤਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪਸਮਭਾਵਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਸਮਂ ਪਰਮਸੁਖਤਾਯ ਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਵਿਨ੍ਦਤਿਯੇਵ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਭਾਵੇਨ ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਤ੍ਥਾਨਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕੁਸਲਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ, ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੧). ਅਥ ਵਾ ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ, ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਘੋਤਿ ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਮੋਦਬਹੁਲੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਸੋ ਪਮੋਦਬਹੁਲੋ ਕਿਂ ਵਾ ਕਰੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਧਮ੍ਮੇ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵਨਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸੁਖੇਨੇਵ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਹਤ੍ਥਗਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਦ੍ਧਾਜਾਤੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੮੩).

ਚੂਲ਼ਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਮਹਾਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਞ੍ਞਾਬਲੀਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਪਾਨੀਯਦਾਨਮਦਾਸਿ. ਪੁਨ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਉਪਾਸਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਬਹੁਂ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿ, ਸੋ ਤੇਹਿ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਹਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਗਧਰਟ੍ਠੇ ਨਾਲ਼ਕਗਾਮੇ ਸਮਿਦ੍ਧਿਸ੍ਸ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਵਚ੍ਛੋਤਿ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਪਿ ਨਾਮ ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ. ਯਸ੍ਸ ਸਾਵਕਤ੍ਤਂ ਉਪਾਗਤੋ, ਸੋ ਏਵ ਮਞ੍ਞੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ ਭਗਵਤਿ ਸਦ੍ਧਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੫੧-੫੬) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਪਾਨੀਯਘਟਮਪੂਰਯਿਂ.

‘‘ਪਬ੍ਬਤਗ੍ਗੇ ਦੁਮਗ੍ਗੇ ਵਾ, ਆਕਾਸੇ ਵਾਥ ਭੂਮਿਯਂ;

ਯਦਾ ਪਾਨੀਯਮਿਚ੍ਛਾਮਿ, ਖਿਪ੍ਪਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੇ ਮਮ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਦਕਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ;

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਭਾਵਵਿਭਾਵਨੇਨ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਉਸ੍ਸਾਹਜਨਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਬਲੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੧੨. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਬਲੀਤਿ ਪਾਰਿਹਾਰਿਯਪਞ੍ਞਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਵਸੇਨ ਅਭਿਣ੍ਹਸੋ ਸਾਤਿਸਯੇਨ ਪਞ੍ਞਾਬਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸੀਲਵਤੂਪਪਨ੍ਨੋਤਿ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤੇਨ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲੇਨ, ਧੁਤਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਵਤੇਹਿ ਚ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸਮਾਹਿਤੋਤਿ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਭੇਦੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤੋ. ਝਾਨਰਤੋਤਿ ਤਤੋ ਏਵ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨੇ ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨੇ ਚ ਰਤੋ ਸਤਤਾਭਿਯੁਤ੍ਤੋ. ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਸਤਿਯਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸਵਸੇਨ ਸਤਿਮਾ. ਯਦਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨਪੇਤਂ ਅਤ੍ਥਿਯਂ, ਯੇਨ ਅਤ੍ਥਿਯਂ ਯਦਤ੍ਥਿਯਂ. ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ. ਸਾਮਿਪਰਿਭੋਗੇਨ ਹਿ ਤਂ ਅਤ੍ਥਿਯਂ ਹੋਤਿ ਦਾਯਜ੍ਜਪਰਿਭੋਗੇਨ ਵਾ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾ ਭੋਜਨਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਭੁਞ੍ਜਿਯਤਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਯਤੀਤਿ ਵਾ ਭੋਜਨਂ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ. ‘‘ਯਦਤ੍ਥਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਯਦਤ੍ਥਂ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ, ਤਦਤ੍ਥਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਠਿਤਿਆਦਿਅਤ੍ਥਂ, ਤਞ੍ਚ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਂ ਭੋਜਨਪਚ੍ਚਯੇ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ ਤਤੋ ਏਵ ਕਙ੍ਖੇਥ ਕਾਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਕਾਲਂ ਆਗਮੇਯ੍ਯ. ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਵੀਤਰਾਗੋ. ਬਾਹਿਰਕਸ੍ਸ ਪਨ ਕਾਮੇਸੁ ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸ ਇਦਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਮਹਾਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਵਨਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨੀਲਬ੍ਭਵਣ੍ਣਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵਨਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਨੋ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕਚ੍ਛਪਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਵਿਨਤਾਯ ਨਾਮ ਨਦਿਯਾ ਵਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਖੁਦ੍ਦਕਨਾਵਪ੍ਪਮਾਣੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਕਿਰ ਏਕਦਿਵਸਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਠਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਪਾਰਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਮਞ੍ਞੇ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਨੇਤੁਕਾਮੋ ਪਾਦਮੂਲੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤੋ ਆਰੁਹਿ. ਸੋ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਸੋਤਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਜਿਯਾਯ ਵੇਗੇਨ ਖਿਤ੍ਤਸਰੋ ਵਿਯ ਤਾਵਦੇਵ ਪਰਤੀਰਂ ਪਾਪੇਸਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਫਲਂ ਏਤਰਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਬ੍ਯਾਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਅਨੇਕਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਵਾਸੀਯੇਵ ਅਹੋਸਿ. ਪੁਨ ਕਸ੍ਸਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਕਪੋਤਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਸਿ.

ਤਤੋ ਪਨ ਚੁਤੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਬਹੁਂ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਂ ਉਪਚਿਨਿ. ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਨਗਰੇ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕਗਬ੍ਭਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਾਯ ਸਞ੍ਜਾਤਦੋਹਲ਼ਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਤਿ, ਤਾਵਦੇਵਸ੍ਸਾ ਕਮ੍ਮਜਵਾਤਾ ਚਲਿਂਸੁ, ਤਿਰੋਕਰਣਿਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਅਦਂਸੁ. ਸਾ ਧਞ੍ਞਪੁਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜਾਯਿ. ਸੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਪਂਸੁਕੀਲ਼ਿਕਸਹਾਯੋ ਅਹੋਸਿ. ‘‘ਵਚ੍ਛੋ’’ਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਞ੍ਚ ਅਹੋਸਿ. ਵਨਾਭਿਰਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਵਨਵਚ੍ਛੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਮਹਾਸਤ੍ਤੇ ਮਹਾਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਧਾਨਂ ਪਦਹਨ੍ਤੇ, ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਕੁਮਾਰੇਨ ਸਹ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਸਮਾਨੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੯-੧੪੮-੧੬੩) –

‘‘ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਤੁ ਭਗਵਾ, ਸਯਮ੍ਭੂ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਵਿਨਤਾਨਦਿਯਾ ਤੀਰਂ, ਉਪਗਚ੍ਛਿ ਤਥਾਗਤੋ.

‘‘ਉਦਕਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਕਚ੍ਛਪੋ ਵਾਰਿਗੋਚਰੋ;

ਬੁਦ੍ਧਂ ਤਾਰੇਤੁਕਾਮੋਹਂ, ਉਪੇਸਿਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਅਭਿਰੂਹਤੁ ਮਂ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਮਹਾਮੁਨਿ;

ਅਹਂ ਤਂ ਤਾਰਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰੋ ਤੁਵਂ.

‘‘ਮਮ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯ, ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਮਹਾਯਸੋ;

ਅਭਿਰੂਹਿਤ੍ਵਾ ਮੇ ਪਿਟ੍ਠਿਂ, ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਲੋਕਨਾਯਕੋ.

‘‘ਯਤੋ ਸਰਾਮਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਯਤੋ ਪਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ;

ਸੁਖਂ ਮੇ ਤਾਦਿਸਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਫੁਟ੍ਠੇ ਪਾਦਤਲੇ ਯਥਾ.

‘‘ਉਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾਨ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਮਹਾਯਸੋ;

ਨਦਿਤੀਰਮ੍ਹਿ ਠਤ੍ਵਾਨ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਥ.

‘‘ਯਾਵਤਾ ਵਤ੍ਤਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਗਙ੍ਗਾਸੋਤਂ ਤਰਾਮਹਂ;

ਅਯਞ੍ਚ ਕਚ੍ਛਪੋ ਰਾਜਾ, ਤਾਰੇਸਿ ਮਮ ਪਞ੍ਞਵਾ.

‘‘ਇਮਿਨਾ ਬੁਦ੍ਧਤਰਣੇਨ, ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਵਤਾਯ ਚ;

ਅਟ੍ਠਾਰਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਦੇਵਲੋਕੇ ਰਮਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਦੇਵਲੋਕਾ ਇਧਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤੋ;

ਏਕਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਕਙ੍ਖਾਸੋਤਂ ਤਰਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਯਥਾਪਿ ਭਦ੍ਦਕੇ ਖੇਤ੍ਤੇ, ਬੀਜਂ ਅਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਰੋਪਿਤਂ;

ਸਮ੍ਮਾਧਾਰੇ ਪਵੇਚ੍ਛਨ੍ਤੇ, ਫਲਂ ਤੋਸੇਤਿ ਕਸ੍ਸਕਂ.

‘‘ਤਥੇਵਿਦਂ ਬੁਦ੍ਧਖੇਤ੍ਤਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਦੇਸਿਤਂ;

ਸਮ੍ਮਾਧਾਰੇ ਪਵੇਚ੍ਛਨ੍ਤੇ, ਫਲਂ ਮਂ ਤੋਸਯਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਪਧਾਨਪਹਿਤਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ, ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਨਿਰੂਪਧਿ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵੋ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸੇ ਕਪ੍ਪਸਤੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਤਰਣਾਯ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਮਾਗਤੋ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਵਸੇਨ ‘‘ਕਿਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਰਞ੍ਞੇ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਲਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਰਮਣੀਯਾ, ਆਵੁਸੋ, ਅਰਞ੍ਞੇ ਪਬ੍ਬਤਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵੁਟ੍ਠਪਬ੍ਬਤੇ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨੀਲਬ੍ਭਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੧੩. ਤਤ੍ਥ ਨੀਲਬ੍ਭਵਣ੍ਣਾਤਿ ਨੀਲਵਲਾਹਕਨਿਭਾ ਨੀਲਵਲਾਹਕਸਣ੍ਠਾਨਾ ਚ. ਰੁਚਿਰਾਤਿ ਰੁਚਿਯਾ ਸਕਿਰਣਾ ਪਭਸ੍ਸਰਾ ਚ. ਸੀਤਵਾਰੀਤਿ ਸੀਤਲਸਲਿਲਾ. ਸੁਚਿਨ੍ਧਰਾਤਿ ਸੁਚਿਸੁਦ੍ਧਭੂਮਿਭਾਗਤਾਯ ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਨਿਵਾਸਨਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਸੁਚਿਨ੍ਧਰਾ. ਗਾਥਾਸੁਖਤ੍ਥਞ੍ਹਿ ਸਾਨੁਨਾਸਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ‘‘ਸੀਤਵਾਰਿਸੁਚਿਨ੍ਧਰਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੀਤਸੁਚਿਵਾਰਿਧਰਾ ਸੀਤਲਵਿਮਲਸਲਿਲਾਸਯਵਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਨ੍ਦਗੋਪਕਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾਤਿ ਇਨ੍ਦਗੋਪਕਨਾਮਕੇਹਿ ਪਵਾਲ਼ਵਣ੍ਣੇਹਿ ਰਤ੍ਤਕਿਮੀਹਿ ਸਞ੍ਛਾਦਿਤਾ ਪਾਵੁਸ੍ਸਕਾਲਵਸੇਨ ਏਵਮਾਹ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਇਨ੍ਦਗੋਪਕਨਾਮਾਨਿ ਰਤ੍ਤਤਿਣਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੇ ‘‘ਕਣਿਕਾਰਰੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ. ਸੇਲਾਤਿ ਸਿਲਾਮਯਾ ਪਬ੍ਬਤਾ, ਨ ਪਂਸੁਪਬ੍ਬਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਯਥਾਪਿ ਪਬ੍ਬਤੋ ਸੇਲੋ’’ਤਿ (ਉਦਾ. ੨੪). ਰਮਯਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਤਿ ਮਂ ਰਮਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਮਯ੍ਹਂ ਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਰਕਾਲਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਅਰਞ੍ਞਾਭਿਰਤਿਂ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ਤਿਵਿਧਂ ਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤਿਮੇਵ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੇਨ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਦੀਪਿਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ.

ਵਨਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਸਿਵਕਸਾਮਣੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਉਪਜ੍ਝਾਯੋਤਿ ਸਿਵਕਸ੍ਸ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਇਤੋ ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਵੇਸ੍ਸਭੁਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਤਤ੍ਥ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਵੇਸ੍ਸਭੁਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਪੁਨ ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਹਰਾਨਿ ਕਾਸੁਮਾਰਿਕਫਲਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਉਪਨੇਸਿ, ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨੇ ਮਾਤੁਲੇ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤੇ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਬਹੁਂ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵਨਵਚ੍ਛਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਸਿਵਕੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜੇਟ੍ਠਭਾਤਿਕੇ ਵਨਵਚ੍ਛੇ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਿਚ੍ਚਂ ਮਤ੍ਥਕਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਆਹ – ‘‘ਤਾਤ ਸਿਵਕ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਉਪਟ੍ਠਹ, ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਦਾਨਿ ਥੇਰੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਮਾਤੁ ਏਕਵਚਨੇਨੇਵ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਾਧਿਕਾਰਤਾਯ ਚ ਮਾਤੁਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਸਤਿ.

ਤਸ੍ਸ ਏਕਦਿਵਸਂ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਗਤਸ੍ਸ ਖਰੋ ਆਬਾਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਚਿਰਾਯਨ੍ਤੇ ਥੇਰੋ ‘‘ਸਾਮਣੇਰੋ ਚਿਰਾਯਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਗਿਲਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਤਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਦਿਵਸਭਾਗਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਬਲਵਪਚ੍ਚੂਸਵੇਲਾਯਂ ਆਹ – ‘‘ਸਿਵਕ, ਨ ਮਯਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗਾਮੇ ਵਸਿਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਇਤੋ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਿਵਕੋ ‘‘ਯਦਿਪਿ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਦਾਨਿ ਕਾਯੋ ਗਾਮਨ੍ਤੇ ਠਿਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਅਰਞ੍ਞੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਯਾਨੋਪਿ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਤਂ ਬਾਹਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਨੇਤ੍ਵਾ ਓਵਾਦਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੩੮.੫੩-੫੮) –

‘‘ਕਣਿਕਾਰਂਵ ਜੋਤਨ੍ਤਂ, ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਂ ਨਰਾਸਭਂ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਕਿਰੇ ਕਤ੍ਵਾਨ ਅਞ੍ਜਲਿਂ;

ਕਾਸੁਮਾਰਿਕਮਾਦਾਯ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਦਾਸਹਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤਿਕਤਂ ਕਤਕਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਮਂ ਅਵਚਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੧੪. ਤਤ੍ਥ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋਤਿ ਵਜ੍ਜਾਵਜ੍ਜਂ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਹਿਤੇਸਿਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪੇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ. ਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਦਤਿ. ਅਵਚਾਤਿ ਅਭਾਸਿ. ਇਤੋ ਗਚ੍ਛਾਮ ਸੀਵਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ, ਸਿਵਕ, ਇਤੋ ਗਾਮਨ੍ਤਤੋ ਅਰਞ੍ਞਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਏਹਿ ਗਚ੍ਛਾਮ, ਤਦੇਵ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਵਸਨਯੋਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਂ ਪਨ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਿਵਕੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਵਿਯ ਕਸਾਭਿਹਤੋ ਸਞ੍ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਤਂ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੋ –

‘‘ਗਾਮੇ ਮੇ ਵਸਤਿ ਕਾਯੋ, ਅਰਞ੍ਞਂ ਮੇ ਗਤਂ ਮਨੋ;

ਸੇਮਾਨਕੋਪਿ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਗੋ ਵਿਜਾਨਤ’’ਨ੍ਤਿ. –ਆਹ;

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਾਨਿ ਯਦਿਪਿ ਮੇ ਇਦਂ ਸਰੀਰਂ ਗਾਮਨ੍ਤੇ ਠਿਤਂ, ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ ਪਨ ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਮਾਨਕੋਪਿ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਗੇਲਞ੍ਞੇਨ ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਗਮਨੇਸੁ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਸਯਾਨੋਪਿ ਇਮਿਨਾ ਸਯਿਤਾਕਾਰੇਨ ਸਰੀਸਪੋ ਵਿਯ ਸਰੀਸਪਨ੍ਤੋ, ਏਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਞ੍ਞਮੇਵ ਗਚ੍ਛਾਮ, ਕਸ੍ਮਾ? ਨਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਗੋ ਵਿਜਾਨਤਨ੍ਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਾ ਕਾਮੇਸੁ ਸਂਸਾਰੇ ਚ ਆਦੀਨਵਂ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਆਨਿਸਂਸਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਙ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਪਦੇਨੇਵ ਉਪਜ੍ਝਾਯਸ੍ਸ ਆਣਾ ਅਨੁਠਿਤਾਤਿ, ਤਦਪਦੇਸੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.

ਸਿਵਕਸਾਮਣੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਞ੍ਚ ਛਿਨ੍ਦੇ ਪਞ੍ਚ ਜਹੇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਹਂਸਵਤੀਨਗਰੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਠਮਂ ਸਲਾਕਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪਿਯਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਰੂਪਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਨੋਸਿਲਾਚੁਣ੍ਣਪਿਞ੍ਜਰਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਕਦਲਿਫਲਕਣ੍ਣਿਕਂ ਉਪਨੇਸਿ, ਤਂ ਭਗਵਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਏਕਾਦਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦੇਵੇਸੁ ਦੇਵਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ. ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਾਰੇ ਰਾਜਾ ਅਹੋਸਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ. ਏਵਂ ਸੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਦੀਘਾਯੁਕਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਨਾਮ ਨ ਅਨ੍ਵਦ੍ਧਮਾਸਿਕੋ ਉਪੋਸਥੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਨ੍ਤਰੇ ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਨ੍ਤਰੇ ਉਪੋਸਥੋ ਅਹੋਸਿ. ਕਸ੍ਸਪਦਸਬਲੋ ਪਨ ਛਟ੍ਠੇ ਛਟ੍ਠੇ ਮਾਸੇ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਂ ਓਸਾਰੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਓਸਾਰਣਕਾਲੇ ਦਿਸਾਵਾਸਿਕਾ ਦ੍ਵੇ ਸਹਾਯਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਉਪੋਸਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

ਅਯਂ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਮੇਤ੍ਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਦਲ਼੍ਹਾ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੇਦਕੇ ਸਤਿ ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ, ਸਾ ਤੇਸਂ ਓਕਾਸਂ ਓਲੋਕਯਮਾਨਾ ਤੇਸਂ ਅਵਿਦੂਰੇਨੇਵ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਥੇਕੋ ਥੇਰੋ ਏਕਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਰੀਰਵਲ਼ਞ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਉਦਕਫਾਸੁਕਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧੋਤਹਤ੍ਥਪਾਦੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗੁਮ੍ਬਸਮੀਪਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਤੋ ਉਤ੍ਤਮਰੂਪਾ ਇਤ੍ਥੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕੇਸੇ ਵਿਧੁਨਿਤ੍ਵਾ ਸਂਵਿਧਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਪਂਸੁਂ ਪੁਞ੍ਛਮਾਨਾ ਵਿਯ ਸਾਟਕਂ ਸਂਵਿਧਾਯ ਨਿਵਾਸਯਮਾਨਾ ਵਿਯ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਦਾਨੁਪਦਿਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗੁਮ੍ਬਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ. ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਠਿਤੋ ਸਹਾਯਕਤ੍ਥੇਰੋ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਦੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ‘‘ਨਟ੍ਠੋ ਦਾਨਿ ਮੇ ਇਮਿਨਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਾਨੁਗਤੋ ਸਿਨੇਹੋ, ਸਚਾਹਂ ਏਵਂਵਿਧਭਾਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਇਮਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸਂ ਨ ਕਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵਸ੍ਸ, ‘‘ਹਨ੍ਦਾਵੁਸੋ, ਤੁਯ੍ਹਂ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ, ਤਾਦਿਸੇਨ ਪਾਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਮਗ੍ਗਂ ਨਾਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਲਜ੍ਜਿਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਹਦਯਂ ਤਿਖਿਣਸਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਧਂ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਆਹ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਕਿਂ ਨਾਮੇਤਂ ਵਦਸਿ, ਅਹਂ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਦੁਕ੍ਕਟਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ. ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਮਂ ਅਜ੍ਜ ‘ਪਾਪੋ’ਤਿ ਵਦਸਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ, ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂਵਿਧੇਨ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤੇਨ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਨਤ੍ਥੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਮਯ੍ਹਂ, ਨਾਹਂ ਏਵਰੂਪਂ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਯਾਵਤਤਿਯਂ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਇਤਰੋ ਥੇਰੋ ਕਥਂ ਅਸਦ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਣਂਯੇਵ ਭੂਤਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਮਗ੍ਗੇਨ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਤੋ. ਇਤਰੋਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂਯੇਵ ਗਤੋ.

ਤਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਂ ਪਵਿਸਨਵੇਲਾਯ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਉਪੋਸਥਗ੍ਗੇ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਉਪੋਸਥਗ੍ਗੇ ਏਵਰੂਪੋ ਨਾਮ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਾਹਂ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾ ‘‘ਭਾਰਿਯਂ ਮਯਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਮਹਲ੍ਲਕਉਪਾਸਕਵਣ੍ਣੇਨ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਉਪਾਸਕ, ਇਮਂ ਉਪੋਸਥਗ੍ਗਂ ਏਕੋ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁ ਪਵਿਟ੍ਠੋ, ‘ਨਾਹਂ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਬਹਿ ਠਿਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾ ਏਵਂ ਗਣ੍ਹਥ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ ਏਸ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਮਾਤੁਗਾਮੋ ਨਾਮ ਅਹਂ, ਮਯਾ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਵੀਮਂਸਨਤ੍ਥਾਯ ‘ਦਲ਼੍ਹਾ ਨੁ ਖੋ ਇਮੇਸਂ ਥੇਰਾਨਂ ਮੇਤ੍ਤਿ, ਨੋ ਦਲ਼੍ਹਾ’ਤਿ ਭਿਜ੍ਜਨਾਭਿਜ੍ਜਨਭਾਵਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੇਨ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਪਨ, ਤ੍ਵਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਂ ਏਕਾ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਦਿਬ੍ਬਾਨੁਭਾਵੇਨ ਠਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਾਦੇਸੁ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖਮਥ, ਏਤਂ ਦੋਸਂ ਥੇਰੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਉਪੋਸਥਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਥੇਰਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਗ੍ਗਂ ਪਵੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਥੇਰੋ ਉਪੋਸਥਂ ਤਾਵ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਅਕਾਸਿ, ਮਿਤ੍ਤਸਨ੍ਥਵਵਸੇਨ ਪਨ ਪੁਨ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਅਹੋਸੀਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਕਥੀਯਤਿ, ਚੁਦਿਤਕਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ.

ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਅਪਾਯਭਯਤੋ ਨ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਥ. ਸਚੇ ਪਨ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਕਾਲੇ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਤੋ ਦੋਸੋ ਤਸ੍ਸੇਵ ਉਪਰਿ ਪਤਤਿ. ਸੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ‘‘ਧਾਨਮਾਣਵੋ’’ਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਯੋ ਵੇਦੇ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਮਹਲ੍ਲਕਕਾਲੇ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿ, ਤਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਏਕਾ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥੀ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੇ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੇ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੇਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਏਵਂ ਨਿਚ੍ਚਾਨੁਬਨ੍ਧਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਥੇਰੋ ਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੇਨ ਸਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਗਾਮੇ ਯਾਗੁਂ ਭਿਕ੍ਖਞ੍ਚ ਦਦਮਾਨਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯਂ ਏਕੋ ਯਾਗੁਉਲ਼ੁਙ੍ਕੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ, ਏਕੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਹਾਯਿਕਾਯਾ’’ਤਿ ਪਰਿਹਾਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਥੇਰਸ੍ਸ ਮਹਤੀ ਵਿਹੇਸਾ ਹੋਤਿ. ਵਿਹਾਰਗਤਮ੍ਪਿ ਨਂ ਸਾਮਣੇਰਾ ਚੇਵ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਧਾਨੋ ਕੋਣ੍ਡੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਪਰਿਹਾਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਤੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨ ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰੋਤਿ ਨਾਮਂ ਜਾਤਂ. ਸੋ ਉਟ੍ਠਾਯ ਸਮੁਟ੍ਠਾਯ ਤੇਹਿ ਕਰਿਯਮਾਨਂ ਕੇਲ਼ਿਂ ਸਹਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਉਮ੍ਮਾਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਕੋਣ੍ਡਾ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਕੋਣ੍ਡੋ, ਆਚਰਿਯੋ ਕੋਣ੍ਡੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚੇਸੁਂ ‘‘ਕੁਣ੍ਡਧਾਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਹਰਸਾਮਣੇਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਵਂ ਫਰੁਸਵਾਚਂ ਵਦਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤ੍ਵਂ, ਧਾਨ, ਸਾਮਣੇਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਫਰੁਸਵਾਚਂ ਵਦਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਵਿਹੇਸਂ ਅਸਹਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਕਥੇਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤ੍ਵਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਕਮ੍ਮਂ ਯਾਵਜ੍ਜਦਿਵਸਾ ਜੀਰਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਸਿ, ਪੁਨ ਏਵਰੂਪਂ ਫਰੁਸਂ ਮਾਵਦੀ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਆਹ –

‘‘ਮਾਵੋਚ ਫਰੁਸਂ ਕਞ੍ਚਿ, ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਟਿਵਦੇਯ੍ਯੁ ਤਂ;

ਦੁਕ੍ਖਾ ਹਿ ਸਾਰਮ੍ਭਕਥਾ, ਪਟਿਦਣ੍ਡਾ ਫੁਸੇਯ੍ਯੁ ਤਂ.

‘‘ਸਚੇ ਨੇਰੇਸਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਕਂਸੋ ਉਪਹਤੋ ਯਥਾ;

ਏਸ ਪਤ੍ਤੋਸਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਸਾਰਮ੍ਭੋ ਤੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੩੩-੧੩੪);

ਇਮਞ੍ਚ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਚਰਣਭਾਵਂ ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋਪਿ ਕਥਯਿਂਸੁ. ਰਾਜਾ ‘‘ਗਚ੍ਛਥ, ਭਣੇ, ਵੀਮਂਸਥਾ’’ਤਿ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਯਮ੍ਪਿ ਮਨ੍ਦੇਨੇਵ ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਥੇਰੋ ਸੂਚਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਾਪਿ ਇਤ੍ਥੀ ਅਵਿਦੂਰੇ ਠਾਨੇ ਠਿਤਾ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਰਾਜਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਤ੍ਥਿਦਂ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਸਨਪਣ੍ਣਸਾਲਂ ਪਵਿਟ੍ਠਾ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਰਾਜਾਪਿ ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਮੇਵ ਪਣ੍ਣਸਾਲਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਨਾਯਂ ਮਾਤੁਗਾਮੋ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਏਕੋ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਥੇਰਂ ਅਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਭੂਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਆਗਮ੍ਮ ਥੇਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ‘‘ਕਚ੍ਚਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਿਣ੍ਡਕੇਨ ਨ ਕਿਲਮਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਵਟ੍ਟਤਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਜਾਨਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਕਥਂ, ਏਵਰੂਪੇਨ ਪਰਿਕ੍ਕਿਲੇਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਰਨ੍ਤਾਨਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕੇ ਨਾਮ ਪਸੀਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਗਮਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਹਂ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਉਪਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੇ ਮਾ ਪਮਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਨਿਬਦ੍ਧਭਿਕ੍ਖਂ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਭੋਜਨਸਪ੍ਪਾਯੇਨ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਾ ਇਤ੍ਥੀ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ.

ਤਦਾ ਮਹਾਸੁਭਦ੍ਦਾ ਉਗ੍ਗਨਗਰੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਕੁਲੇ ਵਸਮਾਨਾ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਮਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਤੂ’’ਤਿ ਉਪੋਸਥਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਨਿਰਾਮਗਨ੍ਧਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਪਾਸਾਦਤਲੇ ਠਿਤਾ ‘‘ਇਮਾਨਿ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਅਨ੍ਤਰੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕੇ ਵਿਤਾਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੁ, ਦਸਬਲੋ ਇਮਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਸ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਤੂ’’ਤਿ ਸਚ੍ਚਕਿਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਮੁਟ੍ਠਿਯੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਵੇਲਾਯ ਸਤ੍ਥੁ ਮਤ੍ਥਕੇ ਵਿਤਾਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਵਿਤਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸੁਭਦ੍ਦਾਯ ਭਿਕ੍ਖਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਅਰੁਣੇ ਉਟ੍ਠਿਤੇ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਂ ਆਹ – ‘‘ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਂ ਅਜ੍ਜ ਦੂਰਂ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਾਨਂਯੇਵ ਸਲਾਕਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਸਤ੍ਥਾ ਅਜ੍ਜ ਦੂਰਂ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਮਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੁ, ਅਰਿਯਾਵ ਸਲਾਕਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੂ’’ਤਿ. ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ‘‘ਆਹਰ, ਆਵੁਸੋ ਸਲਾਕ’’ਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂਯੇਵ ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਸਿ. ਆਨਨ੍ਦੋ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਤਾਦਿਸਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਲਾਕਂ ਨ ਦਾਪੇਤਿ, ਅਰਿਯਾਨਂਯੇਵ ਦਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਆਹਰਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਲਾਕਂ ਦੇਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਚੇ ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਸ੍ਸ ਸਲਾਕਾ ਦਾਤੁਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾ, ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਪਟਿਬਾਹੇਯ੍ਯ, ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ‘‘ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਸ੍ਸ ਸਲਾਕਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗਮਨਂ ਅਭਿਨੀਹਰਿ. ਕੁਣ੍ਡਧਾਨੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰੇ ਆਗਮਨਾ ਏਵ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਦਕਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਆਕਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਹਰਾਵੁਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਥਾ ਮਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਮਾਦਿਸਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਠਮਂ ਸਲਾਕਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਂ ਨ ਸਤ੍ਥਾ ਨਿਵਾਰੇਤੀ’’ਤਿ ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਲਾਕਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਪਠਮਂ ਸਲਾਕਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਸਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਥੇਰੋ ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਪਾਯਾਹਾਰਲਾਭੇਨ ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੪.੧-੧੬) –

‘‘ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਂ, ਸਯਮ੍ਭੁਂ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂ.

‘‘ਵੁਟ੍ਠਿਤਂ ਕਾਲਮਞ੍ਞਾਯ, ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਂ ਮਹਾਮੁਨਿਂ;

ਮਹਨ੍ਤਿਂ ਕਦਲੀਕਣ੍ਣਿਂ, ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਨ੍ਤੋ, ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿ ਮਹਾਮੁਨਿ.

‘‘ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਸਤ੍ਥਵਾਹੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ;

ਸਕਾਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਥ.

‘‘ਯੇ ਚ ਸਨ੍ਤਿ ਸਮਿਤਾਰੋ, ਯਕ੍ਖਾ ਇਮਮ੍ਹਿ ਪਬ੍ਬਤੇ;

ਅਰਞ੍ਞੇ ਭੂਤਭਬ੍ਯਾਨਿ, ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਮਮ.

‘‘ਯੋ ਸੋ ਬੁਦ੍ਧਂ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ, ਮਿਗਰਾਜਂਵ ਕੇਸਰਿਂ;

ਤਮਹਂ ਕਿਤ੍ਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਣਾਥ ਮਮ ਭਾਸਤੋ.

‘‘ਏਕਾਦਸਞ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੋ, ਦੇਵਰਾਜਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ;

ਚਤੁਵੀਸਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਹਿ, ਓਕ੍ਕਾਕਕੁਲਸਮ੍ਭਵੋ;

ਗੋਤਮੋ ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਤੇਨ, ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਅਕ੍ਕੋਸਿਤ੍ਵਾਨ ਸਮਣੇ, ਸੀਲਵਨ੍ਤੇ ਅਨਾਸਵੇ;

ਪਾਪਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ, ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਂ ਲਭਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਦਾਯਾਦੋ, ਓਰਸੋ ਧਮ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤੋ;

ਕੁਣ੍ਡਧਾਨੋਤਿ ਨਾਮੇਨ, ਸਾਵਕੋ ਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਪਵਿਵੇਕਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਝਾਯੀ ਝਾਨਰਤੋ ਅਹਂ;

ਤੋਸਯਿਤ੍ਵਾਨ ਸਤ੍ਥਾਰਂ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵੋ.

‘‘ਸਾਵਕੇਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪੁਰਕ੍ਖਤੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਸਲਾਕਂ ਗਾਹਯੀ ਜਿਨੋ.

‘‘ਏਕਂਸਂ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਵਦਤਂ ਵਰਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋ, ਪਠਮਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਹਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਭਗਵਾ, ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਕਮ੍ਪਕੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਸਿ ਮਂ.

‘‘ਵੀਰਿਯਂ ਮੇ ਧੁਰਧੋਰਯ੍ਹਂ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਾਧਿਵਾਹਨਂ;

ਧਾਰੇਮਿ ਅਨ੍ਤਿਮਂ ਦੇਹਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂਭੂਤਸ੍ਸਪਿ ਇਮਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਗੁਣੇ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਯੇ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਦਾ ਪਠਮਂ ਸਲਾਕਗ੍ਗਹਣੇ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮਚਿਨ੍ਤੇਸੁਂ. ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਵਿਧਮਨਤ੍ਥਂ ਥੇਰੋ ਆਕਾਸਂ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਞ੍ਚ ਛਿਨ੍ਦੇ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੧੫. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਛਿਨ੍ਦੇਤਿ ਅਪਾਯੂਪਪਤ੍ਤਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਾਦੇ ਬਨ੍ਧਨਰਜ੍ਜੁਕਂ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸੋ ਸਤ੍ਥੇਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯੇਨ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ ਪਜਹੇਯ੍ਯ. ਪਞ੍ਚ ਜਹੇਤਿ ਉਪਰਿਦੇਵਲੋਕੂਪਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚੁਦ੍ਧਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪੁਰਿਸੋ ਗੀਵਾਯ ਬਨ੍ਧਨਰਜ੍ਜੁਕਂ ਵਿਯ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਜਹੇਯ੍ਯ, ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਚ ਚੁਤ੍ਤਰਿ ਭਾਵਯੇਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਉਦ੍ਧਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਉਤ੍ਤਰਿ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਤੋ ਉਪਰਿ ਭਾਵੇਯ੍ਯ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯ. ਪਞ੍ਚਸਙ੍ਗਾਤਿਗੋਤਿ ਏਵਂਭੂਤੋ ਪਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਗਾਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨੇਨ ਪਹਾਨੇਨ ਪਞ੍ਚਸਙ੍ਗਾਤਿਗੋ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਓਘਤਿਣ੍ਣੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਤਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ, ਕਾਮਭਵਦਿਟ੍ਠਿਅਵਿਜ੍ਜੋਘੇ ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਪਾਰਭੂਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਠਿਤੋਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕੁਣ੍ਡਧਾਨਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਬੇਲਟ੍ਠਸੀਸਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯਥਾਪਿ ਭਦ੍ਦੋ ਆਜਞ੍ਞੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬੇਲਟ੍ਠਸੀਸਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇਨ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪਨ ਬਹੁਂ ਕੁਸਲਂ ਉਪਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਵੇਸ੍ਸਭੁਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਫਲਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤਿਤੋ ਸੁਗਤਿਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਯਾ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਉਰੁਵੇਲਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਨ੍ਤੋ ਉਰੁਵੇਲਕਸ੍ਸਪਦਮਨੇ ਆਦਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾਯ (ਮਹਾਵ. ੫੪; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੮) ਪੁਰਾਣਜਟਿਲਸਹਸ੍ਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੧.੬੮-੭੩) –

‘‘ਕਣਿਕਾਰਂਵ ਜੋਤਨ੍ਤਂ, ਪੁਣ੍ਣਮਾਯੇਵ ਚਨ੍ਦਿਮਂ;

ਜਲਨ੍ਤਂ ਦੀਪਰੁਕ੍ਖਂਵ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਫਲਂ ਗਯ੍ਹ, ਅਦਾਸਿਂ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਅਹਂ;

ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਵੀਰਸ੍ਸ, ਪਸਨ੍ਨੋ ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭਿ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਅਧਿਗਤਾਰਹਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਧਮ੍ਮਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕਸ੍ਸ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਅਯਂ ਥੇਰੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯ ਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਪਣੀਤਂ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਵੇਗਵਸੇਨ ‘‘ਯਥਾਪਿ ਭਦ੍ਦੋ ਆਜਞ੍ਞੋ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੧੬. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਪੀਤਿ ਓਪਮ੍ਮਪਟਿਪਾਦਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਭਦ੍ਦੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਥਾਮਬਲਸਮਤ੍ਥਜਵਪਰਕ੍ਕਮਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਆਜਞ੍ਞੋਤਿ ਆਜਾਨੀਯੋ ਜਾਤਿਮਾ ਕਾਰਣਾਕਾਰਣਾਨਂ ਆਜਾਨਨਕੋ. ਸੋ ਤਿਵਿਧੋ ਉਸਭਾਜਞ੍ਞੋ ਅਸ੍ਸਾਜਞ੍ਞੋ ਹਤ੍ਥਾਜਞ੍ਞੋਤਿ. ਤੇਸੁ ਉਸਭਾਜਞ੍ਞੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸੋ ਚ ਖੋ ਛੇਕਕਸਨਕਿਚ੍ਚੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਙ੍ਗਲਾਵਤ੍ਤਨੀ’’ਤਿ. ਨਙ੍ਗਲਸ੍ਸ ਫਾਲਸ੍ਸ ਆਵਤ੍ਤਨਕੋ, ਨਙ੍ਗਲਂ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਆਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਖੇਤ੍ਤੇ ਕਸਨਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਙ੍ਗਲਂ ਵਾ ਆਵਤ੍ਤਯਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਨਙ੍ਗਲਾਵਤ੍ਤਂ, ਖੇਤ੍ਤੇ ਨਙ੍ਗਲਪਥੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਙ੍ਗਲਾਵਤ੍ਤਨਿ. ਗਾਥਾਸੁਖਤ੍ਥਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ‘‘ਵਤ੍ਤਨੀ’’ਤਿ ਦੀਘਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਿਖੀਤਿ ਮਤ੍ਥਕੇ ਅਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਸਿਖਾਸਦਿਸਤਾਯ ਸਿਖਾ, ਸਿਙ੍ਗਂ. ਤਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਿਖੀ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਕਕੁਧਂ ਇਧ ‘ਸਿਖਾ’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਉਭਯਥਾਪਿ ਪਧਾਨਙ੍ਗਕਿਤ੍ਤਨਮੇਤਂ ‘‘ਸਿਖੀ’’ਤਿ. ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਕਿਲਮਥੇਨ. ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਾਤਿ ਰਤ੍ਤਿਯੋ ਦਿਵਾ ਚ, ਏਵਂ ਮਮਂ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ‘‘ਭਦ੍ਦੋ ਉਸਭਾਜਾਨੀਯੋ ਕਸਨੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਘਨਤਿਣਮੂਲਾਦਿਕੇਪਿ ਨਙ੍ਗਲਪਥੇ ਤਂ ਅਗਣੇਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਾਵ ਕਸਨਤਿਣਾਨਂ ਪਰਿਸ੍ਸਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਏਵਂ ਮਮਂ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਾਪਿ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨੇਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਮਾਹ ‘‘ਸੁਖੇ ਲਦ੍ਧੇ ਨਿਰਾਮਿਸੇ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਾਮਿਸਲੋਕਾਮਿਸਵਟ੍ਟਾਮਿਸੇਹਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਸਨ੍ਤਂ ਪਣੀਤਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਲਦ੍ਧਂ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤੇ ਚੇਤਂ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ ਯਥਾ ‘‘ਵਨਪ੍ਪਗੁਮ੍ਬੇ’’ (ਖੁ. ਪਾ. ੬.੧੩; ਸੁ. ਨਿ. ੨੩੬) ‘‘ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ’’ਤਿ (ਕਥਾ. ੧) ਚ. ਅਥ ਵਾ ਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਾ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਚਾਰਣਾਯ ਆਹ – ‘‘ਸੁਖੇ ਲਦ੍ਧੇ ਨਿਰਾਮਿਸੇ’’ਤਿ, ਨਿਰਾਮਿਸੇ ਸੁਖੇ ਲਦ੍ਧੇ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਲਦ੍ਧਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਬੇਲਟ੍ਠਸੀਸਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਦਾਸਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਮਿਦ੍ਧੀ ਯਦਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਦਾਸਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਸੋ ਕਿਰ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਥਾਗਤੇ ਅਜਿਤਸ੍ਸ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਪਥਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨੋਰਮਾਨਿ ਅਮ੍ਬਫਲਾਨਿ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਬਹੁਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਅਕਾਸਿ. ਏਵਂ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪ੍ਪਸੁਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤਿਤੋ ਸੁਗਤਿਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਦਾਸਕੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੇਨ ਗਹਪਤਿਨਾ ਵਿਹਾਰਪਟਿਜਗ੍ਗਨਕਮ੍ਮੇ ਠਪਿਤੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਵਿਹਾਰਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਨ੍ਤੋ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਬੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਨੇਨ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇਨ ਚ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਯਂ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਖੀਣਾਸਵਤ੍ਥੇਰਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਰਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਥੇਰਂ ਆਣਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਦਾਸਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸੇਟ੍ਠਿਨਾ ਵਿਹਾਰਪਟਿਜਗ੍ਗਨੇ ਠਪਿਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ. ਮਹਾਸੇਟ੍ਠਿ ਤਸ੍ਸ ਸੀਲਾਚਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਭੁਜਿਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘ਯਥਾਸੁਖਂ ਪਬ੍ਬਜਾ’ਤਿ ਆਹ. ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕੁਸੀਤੋ ਹੀਨਵੀਰਿਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤਪਟਿਵਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਕੁਤੋ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ, ਕੇਵਲਂ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਾਬਹੁਲੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਕਾਲੇਪਿ ਏਕਂ ਕੋਣਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਘੁਰੁਘੁਰੁਪਸ੍ਸਾਸੀ ਨਿਦ੍ਦਾਯਤੇਵ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਸਂਵੇਗਜਨਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਮਿਦ੍ਧੀ ਯਦਾ ਹੋਤਿ ਮਹਗ੍ਘਸੋ ਚਾ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

੧੭. ਤਤ੍ਥ ਮਿਦ੍ਧੀਤਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭੂਤੋ, ਯਞ੍ਹਿ ਮਿਦ੍ਧਂ ਅਭਿਭਵਤਿ, ਤਂ ਥਿਨਮ੍ਪਿ ਅਭਿਭਵਤੇਵ. ਯਦਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ. ਮਹਗ੍ਘਸੋਤਿ ਮਹਾਭੋਜਨੋ, ਆਹਰਹਤ੍ਥਕਅਲਂਸਾਟਕਤਤ੍ਥਵਟ੍ਟਕਕਾਕਮਾਸਕਭੁਤ੍ਤਵਮਿਤਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਵਿਯ. ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤਾਤਿ ਸੁਪਨਸੀਲੋ. ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਸਾਯੀਤਿ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਕਂ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਕਂ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਭਯੇਨਪਿ ਸੇਯ੍ਯਸੁਖਂ ਪਸ੍ਸਸੁਖਂ ਮਿਦ੍ਧਸੁਖਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਵਾਪਪੁਟ੍ਠੋਤਿ ਕੁਣ੍ਡਕਾਦਿਨਾ ਸੂਕਰਭਤ੍ਤੇਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ਭਰਿਤੋ. ਘਰਸੂਕਰੋ ਹਿ ਬਾਲਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੋਸਿਯਮਾਨੋ ਥੂਲਸਰੀਰਕਾਲੇ ਗੇਹਾ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾਮਞ੍ਚਾਦੀਸੁ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਯਤੇਵ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਦਾ ਪੁਰਿਸੋ ਮਿਦ੍ਧੀ ਚ ਹੋਤਿ ਮਹਗ੍ਘਸੋ ਚ ਨਿਵਾਪਪੁਟ੍ਠੋ ਮਹਾਵਰਾਹੋ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਯਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨਸੀਲੋ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਸਾਯੀ, ਤਦਾ ਸੋ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਮਨਸਿਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤੇਸਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਬ੍ਭਂ ਉਪੇਤਿ, ਗਬ੍ਭਾਵਾਸਤੋ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤੇਵਾਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਦਾਸਕਤ੍ਥੇਰੋ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੧.੭੪, ੮੦-੮੪) –

‘‘ਅਜਿਤੋ ਨਾਮ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਹਿਮਵਨ੍ਤੇ ਵਸੀ ਤਦਾ;

ਚਰਣੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸਮਾਧਿਕੁਸਲੋ ਮੁਨਿ.

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੇ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ, ਆਹੁਤੀਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇ;

ਰਥਿਯਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਬਫਲਮਦਾਸਹਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.