੭. ਭਲ੍ਲਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯੋਪਾਨੁਦੀਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਭਲ੍ਲਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਇਤੋ ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਬੁਦ੍ਧੇ ਸੁਮਨਸ੍ਸ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਫਲਾਫਲਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸੁਗਤੀਸੁ ਏਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਲੇ ਅਰੁਣਵਤੀਨਗਰੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਜਿਤ, ਓਜਿਤਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵੇ ਸਤ੍ਥਵਾਹਪੁਤ੍ਤਾ ਪਠਮਾਹਾਰਂ ਅਦਂਸੂ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਹਾਯਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਦਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਨਂ ਅਕਂਸੁ – ‘‘ਉਭੋਪਿ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਾਗਤੇ ਤੁਮ੍ਹਾਦਿਸਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਠਮਾਹਾਰਦਾਯਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤਾ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਗੋਪਾਲਕਸੇਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਾ ਭਾਤਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਖੀਰਭੋਜਨੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਪੋਕ੍ਖਰਵਤੀਨਗਰੇ ਸਤ੍ਥਵਾਹਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਾ ਭਾਤਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਤੇਸੁ ਜੇਟ੍ਠੋ ਤਫੁਸ੍ਸੋ ਨਾਮ, ਕਨਿਟ੍ਠੋ ਭਲ੍ਲਿਯੋ ਨਾਮ, ਤੇ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਸਕਟਸਤਾਨਿ ਭਣ੍ਡਸ੍ਸ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਵਾਣਿਜ੍ਜਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਭਗਵਤਿ ਪਠਮਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਹਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਧਮ੍ਮਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਹਿ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਮੇ ਸਤ੍ਤਾਹੇ ਰਾਜਾਯਤਨਮੂਲੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਰਾਜਾਯਤਨਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਮਹਾਮਗ੍ਗੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਮੇਪਿ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਅਕਦ੍ਦਮੋਦਕੇ ਸਕਟਾਨਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂਸੁ, ‘‘ਕਿਂ ਨੁ, ਖੋ, ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਾਨਂ ਪੋਰਾਣਸਾਲੋਹਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ਰੁਕ੍ਖਵਿਟਪਨ੍ਤਰੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਆਹ – ‘‘ਮਾਦਿਸਾ, ਅਯਂ ਭਗਵਾ ਅਚਿਰਾਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਹਂ ਅਨਾਹਾਰੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖਾਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਇਦਾਨਿ ਰਾਜਾਯਤਨਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਤਂ ਆਹਾਰੇਨ ਪਟਿਮਾਨੇਥ, ਯਦਸ੍ਸ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤੇ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਾ, ‘‘ਆਹਾਰਸਮ੍ਪਾਦਨਂ ਪਪਞ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਮਨ੍ਥਞ੍ਚ ਮਧੁਪਿਣ੍ਡਿਕਞ੍ਚ ਭਗਵਤੋ ਦਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇਵਾਚਿਕਸਰਣਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕੇਸਧਾਤੁਯੋ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਅਗਮਂਸੁ. ਤੇ ਹਿ ਪਠਮਂ ਉਪਾਸਕਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਭਗਵਤਿ ਬਾਰਾਣਸਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਤਫੁਸ੍ਸਭਲ੍ਲਿਯਾ ਰਾਜਗਹਂ ਉਪਗਤਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਤੇਸੁ ਤਫੁਸ੍ਸੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਉਪਾਸਕੋਵ ਅਹੋਸਿ. ਭਲ੍ਲਿਯੋ ਪਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੮.੬੬-੭੦) –

‘‘ਸੁਮਨੋ ਨਾਮ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤਕ੍ਕਰਾਯਂ ਵਸੀ ਤਦਾ;

ਵਲ੍ਲਿਕਾਰਫਲਂ ਗਯ੍ਹ, ਸਯਮ੍ਭੁਸ੍ਸ ਅਦਾਸਹਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਮਾਰੋ ਭਲ੍ਲਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਿਂਸਾਪਨਤ੍ਥਂ ਭਯਾਨਕਂ ਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਬ੍ਬਭਯਾਤਿਕ੍ਕਮਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੋਪਾਨੁਦੀ’’ਤਿ ਗਾਥਮਭਾਸਿ.

੭. ਤਤ੍ਥ ਯੋਪਾਨੁਦੀਤਿ ਯੋ ਅਪਾਨੁਦਿ ਖਿਪਿ ਪਜਹਿ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਸਿ. ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਸ੍ਸਾਤਿ ਮਚ੍ਚੁ ਨਾਮ ਮਰਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਭੇਦੋ, ਸੋ ਏਵ ਚ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇ ਅਨੁਵਤ੍ਤਾਪਨਤੋ ਇਸ੍ਸਰਟ੍ਠੇਨ ਰਾਜਾਤਿ ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਾ, ਤਸ੍ਸ. ਸੇਨਨ੍ਤਿ ਜਰਾਰੋਗਾਦਿਂ, ਸਾ ਹਿਸ੍ਸ ਵਸਵਤ੍ਤਨੇ ਅਙ੍ਗਭਾਵਤੋ ਸੇਨਾ ਨਾਮ, ਤੇਨ ਹੇਸ ਮਹਤਾ ਨਾਨਾਵਿਧੇਨ ਵਿਪੁਲੇਨ ‘‘ਮਹਾਸੇਨੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਨ ਹਿ ਨੋ ਸਙ੍ਗਰਂ ਤੇਨ, ਮਹਾਸੇਨੇਨ ਮਚ੍ਚੁਨਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੭੨; ਜਾ. ੨.੨੨.੧੨੧; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੦੩). ਅਥ ਵਾ ਗੁਣਮਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਮਚ੍ਚੂ’’ਤਿ ਇਧ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਹਾਯਭਾਵੂਪਗਮਨਤੋ ਕਾਮਾਦਯੋ ਸੇਨਾ. ਤਥਾ ਚਾਹ –

‘‘ਕਾਮਾ ਤੇ ਪਠਮਾ ਸੇਨਾ, ਦੁਤਿਯਾ ਅਰਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ;

ਤਤਿਯਾ ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾ ਤੇ, ਚਤੁਤ੍ਥੀ ਤਣ੍ਹਾ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚਮੀ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਤੇ, ਛਟ੍ਠਾ ਭੀਰੂ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ;

ਸਤ੍ਤਮੀ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਤੇ, ਮਾਨੋ ਮਕ੍ਖੋ ਚ ਅਟ੍ਠਮੀ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੪੩੮-੪੩੯; ਮਹਾਨਿ. ੨੮;ਚੂਲ਼ਨਿ. ਨਨ੍ਦਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੪੭);

ਨਲ਼ਸੇਤੁਂਵ ਸੁਦੁਬ੍ਬਲਂ ਮਹੋਘੋਤਿ ਸਾਰਵਿਰਹਿਤਤੋ ਨਲ਼ਸੇਤੁਸਦਿਸਂ ਅਤਿਵਿਯ ਅਬਲਭਾਵਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਸਂਕਿਲੇਸਸੇਨਂ ਨਵਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮਹਾਬਲਵਭਾਵਤੋ ਮਹੋਘਸਦਿਸੇਨ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਯੋ ਅਪਾਨੁਦਿ ਵਿਜਿਤਾਵੀ ਅਪੇਤਭੇਰਵੋ ਦਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਠਿਤਤ੍ਤੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਾਰੋ ‘‘ਜਾਨਾਤਿ ਮਂ ਸਮਣੋ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵਨ੍ਤਰਧਾਯੀਤਿ.

ਭਲ੍ਲਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.