੭. ਤਿਸ੍ਸਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੮੨੧. ਮੇਥੁਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਤਿ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਤਿਸ੍ਸਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵੇ ਸਹਾਯਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਤੇ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਮਹਾਜਨਂ ਜੇਤਵਨਾਭਿਮੁਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਹਿਂ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਤੇਹਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਤਂ ਸੋਤੁਂ ਜੇਤਵਨਂ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਮਯਮ੍ਪਿ ਸੋਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਅਗਮਂਸੁ. ਤੇ ਅਵਞ੍ਝਧਮ੍ਮਦੇਸਕਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਨ੍ਤਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਵ ਚਿਨ੍ਤੇਸੁਂ – ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਗਾਰਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤੇਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਪੂਰੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਮਹਾਜਨੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਂਸੁ. ਭਗਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਪਬ੍ਬਾਜੇਹੀ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਣਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਤੇ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਤਚਪਞ੍ਚਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਵਾਸਂ ਗਨ੍ਤੁਮਾਰਦ੍ਧੋ. ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਤਿਸ੍ਸਂ ਆਹ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਿਸ੍ਸੋ ‘‘ਅਲਂ ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਞ੍ਚ ਅਹਂ ਪਿਹੇਮਿ, ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨ ਅਗਮਾਸਿ. ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਸਹ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯੇਹਿ. ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸਾਪਿ ਜੇਟ੍ਠਭਾਤਾ ਬ੍ਯਾਧਿਨਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਮਂ ਅਗਮਾਸਿ, ਤਤ੍ਰ ਨਂ ਞਾਤਕਾ ਪਲੋਭੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਾਜੇਸੁਂ. ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋਪਿ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਆਗਤੋ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸੋ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਤਂ ਗਾਮਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤਤ੍ਥ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਾਮੇ ਮਮ ਗਿਹਿਸਹਾਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਤਾਵ ਆਗਮੇਥ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਆਦਿਗਾਥਾਯ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਵਸੇਸਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ. ਅਯਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮੇਥੁਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸਮਾਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਮਾਹ. ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਮੇਤਂ, ਤਿਸ੍ਸੋਤਿ ਨਾਮਂ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ. ਸੋ ਹਿ ਤਿਸ੍ਸੋਤਿ ਨਾਮੇਨ. ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋਤਿ ਗੋਤ੍ਤਂ, ਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਚੇਸ ਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਿਸ੍ਸਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵੇ ਸਹਾਯਾ’’ਤਿ. ਵਿਘਾਤਨ੍ਤਿ ਉਪਘਾਤਂ. ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਆਚਿਕ੍ਖ. ਮਾਰਿਸਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਮੇਤਂ, ਨਿਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਤਵ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਤਵ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ. ਵਿਵੇਕੇ ਸਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਸੇਤਿ ਸਹਾਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਯਾਚਨ੍ਤੋ ਭਣਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਿਤਸਿਕ੍ਖੋਯੇਵ.

੮੨੨. ਮੁਸ੍ਸਤੇ ਵਾਪਿ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਤੋ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਾਸਨਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਵਾਪੀਤਿ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤਂ. ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਏਤਂ ਅਨਰਿਯਂ, ਯਦਿਦਂ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਦਾ.

੮੨੩. ਏਕੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚਰਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਾ ਗਣਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਕੋ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ. ਯਾਨਂ ਭਨ੍ਤਂਵ ਤਂ ਲੋਕੇ, ਹੀਨਮਾਹੁ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਕਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਯਥਾ ਹਤ੍ਥਿਯਾਨਾਦਿਯਾਨਂ ਅਦਨ੍ਤਂ ਵਿਸਮਂ ਆਰੋਹਤਿ, ਆਰੋਹਕਮ੍ਪਿ ਭਞ੍ਜਤਿ, ਪਪਾਤੇਪਿ ਪਪਤਤਿ. ਏਵਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਵਿਸਮਾਰੋਹਨੇਨ ਨਰਕਾਦੀਸੁ, ਅਤ੍ਥਭਞ੍ਜਨੇਨ ਜਾਤਿਪਪਾਤਾਦੀਸੁ ਪਪਤਨੇਨ ਚ ਯਾਨਂ ਭਨ੍ਤਂਵ ਆਹੁ ਹੀਨਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਞ੍ਚ ਆਹੂਤਿ.

੮੨੪-੫. ਯਸੋ ਕਿਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਪਸਂਸਾ ਚ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਭਾਵੇ. ਹਾਯਤੇ ਵਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਤੋ ਸੋ ਚ ਯਸੋ ਸਾ ਚ ਕਿਤ੍ਤਿ ਹਾਯਤਿ. ਏਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਏਤਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਯਸਕਿਤ੍ਤੀਨਂ ਭਾਵਂ ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਹਾਨਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ. ਸਿਕ੍ਖੇਥ ਮੇਥੁਨਂ ਵਿਪ੍ਪਹਾਤਵੇਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਸਿਕ੍ਖੇਥ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਮੇਥੁਨਂ ਵਿਪ੍ਪਹਾਤਵੇ, ਮੇਥੁਨਪ੍ਪਹਾਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਮੇਥੁਨਂ ਨ ਵਿਪ੍ਪਜਹਤਿ, ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਹਿ…ਪੇ… ਤਥਾਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਰੇਤੋਤਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਪਰੇਸਂ ਨਿਗ੍ਘੋਸਨ੍ਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯਾਦੀਨਂ ਨਿਨ੍ਦਾਵਚਨਂ. ਮਙ੍ਕੁ ਹੋਤੀਤਿ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਹੋਤਿ.

੮੨੬. ਇਤੋ ਪਰਾ ਗਾਥਾ ਪਾਕਟਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਏਵ. ਤਾਸੁ ਸਤ੍ਥਾਨੀਤਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਿ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਛੇਦਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਸਤ੍ਥਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਚਾਯਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਚੋਦਿਤੋ ਮੁਸਾਵਚਨਸਤ੍ਥਾਨੇਵ ਕਰੋਤਿ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨਾਹਂ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਏਸ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਮਹਾਗੇਧੋ, ਮੋਸਵਜ੍ਜਂ ਪਗਾਹਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਸ ਖ੍ਵਸ੍ਸਾਤਿ ਏਸ ਖੋ ਅਸ੍ਸ. ਮਹਾਗੇਧੋਤਿ ਮਹਾਬਨ੍ਧਨਂ. ਕਤਮੋਤਿ ਚੇ? ਯਦਿਦਂ ਮੋਸਵਜ੍ਜਂ ਪਗਾਹਤਿ, ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਮੁਸਾਵਾਦਜ੍ਝੋਗਾਹੋ ਮਹਾਗੇਧੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੮੨੭. ਮਨ੍ਦੋਵ ਪਰਿਕਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਾਣਵਧਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਤੋਨਿਦਾਨਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਮਨੁਭੋਨ੍ਤੋ ਭੋਗਪਰਿਯੇਸਨਰਕ੍ਖਨਾਨਿ ਚ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਮੋਮੂਹੋ ਵਿਯ ਪਰਿਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ.

੮੨੮-੯. ‘‘ਏਤਮਾਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਮੁਨਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇ ਇਧਾ’’ਤਿ ਏਤਂ ‘‘ਯਸੋ ਕਿਤ੍ਤਿ ਚ ਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਹਾਯਤੇਵਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਾ’’ਤਿ ਇਤੋ ਪਭੁਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇ ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਪੁਬ੍ਬਤੋ ਅਪਰੇ ਸਮਣਭਾਵਤੋ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਕਭਾਵੇ ਆਦੀਨਵਂ ਮੁਨਿ ਞਤ੍ਵਾ. ਏਤਦਰਿਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਯਦਿਦਂ ਵਿਵੇਕਚਰਿਯਾ, ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਵੇਕਞ੍ਞੇਵ ਸਿਕ੍ਖੇਥਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਤੇਨ ਸੇਟ੍ਠੋ ਮਞ੍ਞੇਥਾਤਿ ਤੇਨ ਚ ਵਿਵੇਕੇਨ ਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ‘‘ਸੇਟ੍ਠੋ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਤੇਨ ਥਦ੍ਧੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੮੩੦. ਰਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਹਿ ਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸ. ਓਘਤਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ, ਕਾਮੇਸੁ ਗਧਿਤਾ ਪਜਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਲਗ੍ਗਾ ਸਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਰੋਘਤਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ ਇਣਾਯਿਕਾ ਵਿਯ ਆਣਣ੍ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸੀਤਿ.

ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਤਿਸ੍ਸਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.