੪. ਅਟ੍ਠਕਵਗ੍ਗੋ
੧. ਕਾਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੭੭੩. ਕਾਮਂ ਕਾਮਯਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਮਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਤਿ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਾ ਜੇਤਵਨਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰੇ ਅਚਿਰਵਤੀਨਦੀਤੀਰੇ ‘‘ਯਵਂ ਵਪਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਖੇਤ੍ਤਂ ਕਸਤਿ. ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਦਸ – ‘‘ਅਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਯਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਪੁਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਚਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਅਦ੍ਦਸ. ‘‘ਕਦਾ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਸ੍ਸੇ ਵਿਨਟ੍ਠੇ ਸੋਕਾਭਿਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਅਦ੍ਦਸ. ਤਤੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਚਾਹਂ ਤਦਾ ਏਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਮੇ ਓਵਾਦਂ ਸੋਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਤਿ. ਨਾਨਾਰੁਚਿਕਾ ਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਹਨ੍ਦ, ਨਂ ਇਤੋ ਪਭੁਤਿਯੇਵ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਮਿ, ਏਵਂ ਮਯਿ ਮੁਦੁਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਓਵਾਦਂ ਸੋਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਰੋਸੀ’’ਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ‘‘ਏਵਂ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲੀਨੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਤਾਵਤਕੇਨੇਵ ਭਗਵਤਿ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਖੇਤ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਕਸਾਮਿ ਯਵਂ ਵਪਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਗਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਅਕਾਸਿ, ਨ ਚ ਅਹੇਤੁ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਤਥਾਗਤਾ ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਹਨ੍ਦਾਹਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਥੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਮਕਾਸਿ. ਏਵਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਸੇਸਾ ਚ ਅਸੀਤਿ ਮਹਾਸਾਵਕਾ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਤੀਵ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸਿ.
ਅਥ ਭਗਵਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਸਸ੍ਸੇ ਏਕਦਿਵਸਂ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਜੇਤਵਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਮਗ੍ਗਾ ਓਕ੍ਕਮ੍ਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਯਵਕ੍ਖੇਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸੁਨ੍ਦਰਂ, ਸਚੇ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਸਂਵਿਭਾਗਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਚਤੁਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਯਵਾ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਵਾ ਸ੍ਵੇ ਵਾ ਲਾਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕੁਰੁਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਮਹਾਮੇਘੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਵਸ੍ਸਿ. ਅਚਿਰਵਤੀ ਨਦੀ ਪੂਰਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਯਵਂ ਵਹਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਭਾਤੇ ਨਦੀਤੀਰਂ ਗਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਸਸ੍ਸਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਨਟ੍ਠੋਮ੍ਹਿ, ਕਥਂ ਦਾਨਿ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਬਲਵਸੋਕਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਭਗਵਾਪਿ ਤਮੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਕਾਲੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵਤ੍ਤੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਘਰਦ੍ਵਾਰੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਕਾਭਿਭੂਤਂ ਮਂ ਅਸ੍ਸਾਸੇਤੁਕਾਮੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਾਪੇਸਿ. ਭਗਵਾ ਜਾਨਨ੍ਤੋਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਪਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਵਿਹਾਸੀ’’ਤਿ? ਆਮ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਬ੍ਬਂ ਮੇ ਯਵਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਉਦਕੇਨ ਵੂਲ਼੍ਹਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ‘‘ਨ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਵਿਪਨ੍ਨੇ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਕਾਮਾ ਹਿ ਨਾਮ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪਿ ਵਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਪਦਤ੍ਥਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਮਹਾਨਿ. ੧) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਚ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਇਤੋ ਪਰਂ ਸਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤੇਸੁ.
ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਨ੍ਤਿ ਮਨਾਪਿਯਰੂਪਾਦਿਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਂ, ਕਾਮਯਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਇਚ੍ਛਮਾਨਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸ ਚੇ ਤਂ ਸਮਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਯਮਾਨਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਕਾਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਚੇ, ਸਚੇ ਸੋ ਤਂ ਲਭਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਦ੍ਧਾ ਪੀਤਿਮਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਕਂਸਂ ਤੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਲਦ੍ਧਾਤਿ ਲਭਿਤ੍ਵਾ. ਮਚ੍ਚੋਤਿ ਸਤ੍ਤੋ. ਯਦਿਚ੍ਛਤੀਤਿ ਯਂ ਇਚ੍ਛਤਿ.
੭੭੪. ਤਸ੍ਸ ਚੇ ਕਾਮਯਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕਾਮੇ ਇਚ੍ਛਮਾਨਸ੍ਸ, ਕਾਮੇਨ ਵਾ ਯਾਯਮਾਨਸ੍ਸ. ਛਨ੍ਦਜਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਜਾਤਤਣ੍ਹਸ੍ਸ. ਜਨ੍ਤੁਨੋਤਿ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਤੇ ਕਾਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਕਾਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ ਚੇ. ਸਲ੍ਲਵਿਦ੍ਧੋਵ ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਅਥ ਅਯੋਮਯਾਦਿਨਾ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਵਿਯ ਪੀਲ਼ੀਯਤਿ.
੭੭੫. ਤਤਿਯਗਾਥਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਪਨ ਇਮੇ ਕਾਮੇ ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਵਾ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਾਦੇਨ ਸਪ੍ਪਸ੍ਸ ਸਿਰਂ ਇਵ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਂ ਲੋਕਂ ਵਿਸਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਲੋਕੇ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਤਣ੍ਹਂ ਸਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮਤਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ.
੭੭੬-੮. ਤਤੋ ਪਰਾਸਂ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਗਾਥਾਨਂ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਏਤਂ ਸਾਲਿਕ੍ਖੇਤ੍ਤਾਦਿਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਵਾ ਘਰਵਤ੍ਥਾਦਿਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਾ ਕਹਾਪਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਹਿਰਞ੍ਞਂ ਵਾ ਗੋਅਸ੍ਸਭੇਦਂ ਗਵਾਸ੍ਸਂ ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਸਞ੍ਞਿਕਾ ਥਿਯੋ ਵਾ ਞਾਤਿਬਨ੍ਧਵਾਦੀ ਬਨ੍ਧੂ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇ ਵਾ ਮਨਾਪਿਯਰੂਪਾਦੀ ਪੁਥੁ ਕਾਮੇ ਅਨੁਗਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਬਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਕਿਲੇਸਾ ਬਲੀਯਨ੍ਤਿ ਸਹਨ੍ਤਿ ਮਦ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਬਲਾਦਿਵਿਰਹੇਨ ਵਾ ਅਬਲਂ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਬਲਾ ਕਿਲੇਸਾ ਬਲੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਬਲਤ੍ਤਾ ਬਲੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਤਂ ਕਾਮਗਿਦ੍ਧਂ ਕਾਮੇ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਸੀਹਾਦਯੋ ਚ ਪਾਕਟਪਰਿਸ੍ਸਯਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਯੋ ਚ ਅਪਾਕਟਪਰਿਸ੍ਸਯਾ ਮਦ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਅਪਾਕਟਪਰਿਸ੍ਸਯੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤਂ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਜਾਤਿਆਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਨਾਵਂ ਉਦਕਂ ਵਿਯ ਅਨ੍ਵੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਆਦਿਭਾਵਨਾਯ ਜਨ੍ਤੁ ਸਦਾ ਸਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਮ੍ਪਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮਾਨਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯੇ. ਏਵਂ ਤੇ ਕਾਮੇ ਪਹਾਯ ਤਪ੍ਪਹਾਨਕਰਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਤਰੇ ਓਘਂ ਤਰੇਯ੍ਯ ਤਰਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ. ਤਤੋ ਯਥਾ ਪੁਰਿਸੋ ਉਦਕਗਰੁਕਂ ਨਾਵਂ ਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਲਹੁਕਾਯ ਨਾਵਾਯ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨੇਵ ਪਾਰਗੂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵਨਾਵਂ ਕਿਲੇਸੂਦਕਗਰੁਕਂ ਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਲਹੁਕੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਪਾਰਗੂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਪਾਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਚ, ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਚ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੂਤਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਕਾਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਗੁਹਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੭੭੯. ਸਤ੍ਤੋ ਗੁਹਾਯਨ੍ਤਿ ਗੁਹਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਤਿ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਗਂਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਆਵਟ੍ਟਕਂ ਨਾਮ ਉਤੇਨਸ੍ਸ ਉਯ੍ਯਾਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਾਸਿ ਸੀਤਲੇ ਪਦੇਸੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸੀਦਿਤੁਕਾਮੋ. ਅਞ੍ਞਦਾਪਿ ਚਾਯਂ ਗਚ੍ਛਤੇਵ ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਾਸੇਵਨੇਨ ਯਥਾ ਗਵਮ੍ਪਤਿਤ੍ਥੇਰੋ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਤਂ ਵਙ੍ਗੀਸਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਸੀਤਲੇ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਰਾਜਾਪਿ ਖੋ ਉਤੇਨੋ ਤਂ ਦਿਵਸਂਯੇਵ ਉਯ੍ਯਾਨਕੀਲ਼ਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬਹੁਦੇਵ ਦਿਵਸਭਾਗਂ ਨਚ੍ਚਗੀਤਾਦੀਹਿ ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਕੀਲ਼ਿਤ੍ਵਾ ਪਾਨਮਦਮਤ੍ਤੋ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਅਙ੍ਕੇ ਸੀਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਯਿ. ਸੇਸਿਤ੍ਥਿਯੋ ‘‘ਸੁਤ੍ਤੋ ਰਾਜਾ’’ਤਿ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਪੁਪ੍ਫਫਲਾਦੀਨਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿਯੋ ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਾ ਸਦ੍ਦਂ ਅਕਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਸਮ੍ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਤਾਸਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਤਾ ਤੁਟ੍ਠਾ ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸੁਣਨ੍ਤਿ.
ਰਞ੍ਞੋ ਸੀਸਂ ਅਙ੍ਕੇਨਾਦਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨਿਤ੍ਥੀ ‘‘ਇਮਾ ਮਂ ਓਹਾਯ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤਾਸੁ ਇਸ੍ਸਾਪਕਤਾ ਊਰੁਂ ਚਾਲੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਪਬੋਧੇਸਿ. ਰਾਜਾ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਇਤ੍ਥਾਗਾਰਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਕੁਹਿਂ ਇਮਾ ਵਸਲਿਯੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ਆਹ – ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਅਬਹੁਕਤਾ ‘ਸਮਣਂ ਰਮਯਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਗਤਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਕੁਦ੍ਧੋ ਥੇਰਾਭਿਮੁਖੋ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਰਾਜਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਕਚ੍ਚਾ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਏਕਚ੍ਚਾ ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਮਾ’’ਤਿ ਨ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਸੋ ਤੇਨ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਕੁਦ੍ਧੋ ਥੇਰਂ ਅਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਵ ‘‘ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਵਿਵੇਕਤ੍ਥਂ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਵਿਵੇਕਤ੍ਥਾਯ ਆਗਤਾ ਏਵਂ ਇਤ੍ਥਾਗਾਰਪਰਿਵੁਤਾ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਵ ਵਿਵੇਕਂ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ਵਿਸਾਰਦੋਪਿ ਵਿਵੇਕਕਥਾਯ ‘‘ਨਾਯਂ ਅਞ੍ਞਾਤੁਕਾਮੋ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਰਾਜਾ ‘‘ਸਚੇ ਨ ਕਥੇਸਿ, ਤਮ੍ਬਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕੇਹਿ ਤਂ ਖਾਦਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਅਸੋਕਰੁਕ੍ਖੇ ਤਮ੍ਬਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਪੁਟਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋਵ ਉਪਰਿ ਵਿਕਿਰਿ. ਸੋ ਸਰੀਰਂ ਪੁਞ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪੁਟਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਾਭਿਮੁਖੋ ਅਗਮਾਸਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਸਚਾਯਂ ਰਾਜਾ ਮਯਿ ਅਪਰਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਅਪਾਯਾਭਿਮੁਖੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਤਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਮਾਨੋ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਆਕਾਸਂ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤੋ.
ਤਤੋ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਅਞ੍ਞੇ ਰਾਜਾਨੋ ਈਦਿਸਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਤ੍ਵਂ ਤਮ੍ਬਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਪੁਟੇਨ ਆਸਾਦੇਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ, ਕੁਲਵਂਸਂ ਨਾਸੇਤੁਂ ਉਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੋਸਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯਾਨਪਾਲਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਦਿਵਸਂ ਥੇਰੋ ਇਧਾਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਯਦਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਦਾ ਮੇ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਸੀਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਥੇਰੇ ਆਗਤੇ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਰਾਜਾਪਿ ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਾਣੇਹਿ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਮ੍ਬਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਪੁਟੇਨ ਆਸਾਦਿਤਦਿਵਸੇ ਪਨ ਥੇਰੋ ਆਕਾਸੇਨਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਮੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਿ. ਭਗਵਾਪਿ ਖੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪਯਮਾਨੋ ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਅਕਾਲੇ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ‘‘ਆਮ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਵੇਕਕਥਾ ਕਾਮਗੁਣਗਿਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਏਵ ਥੇਰਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਲਗ੍ਗੋ. ਗੁਹਾਯਨ੍ਤਿ ਕਾਯੇ. ਕਾਯੋ ਹਿ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਵਾਲ਼ਾਨਂ ਵਸਨੋਕਾਸਤੋ ‘‘ਗੁਹਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਬਹੁਨਾਭਿਛਨ੍ਨੋਤਿ ਬਹੁਨਾ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਜਾਲੇਨ ਅਭਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ. ਏਤੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਨ੍ਧਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਰਾਗਾਦਿਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ. ਨਰੋਤਿ ਸਤ੍ਤੋ. ਮੋਹਨਸ੍ਮਿਂ ਪਗਾਲ਼੍ਹੋਤਿ ਮੋਹਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਮਗੁਣਾ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਅਜ੍ਝੋਗਾਲ਼੍ਹੋ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਏਤੇਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾਬਨ੍ਧਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੂਰੇ ਵਿਵੇਕਾ ਹਿ ਤਥਾਵਿਧੋ ਸੋਤਿ ਸੋ ਤਥਾਰੂਪੋ ਨਰੋ ਤਿਵਿਧਾਪਿ ਕਾਯਵਿਵੇਕਾਦਿਕਾ ਵਿਵੇਕਾ ਦੂਰੇ ਅਨਾਸਨ੍ਨੇ. ਕਿਂਕਾਰਣਾ? ਕਾਮਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਨ ਹਿ ਸੁਪ੍ਪਹਾਯਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਲੋਕੇ ਕਾਮਾ ਸੁਪ੍ਪਹਾਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
੭੮੦. ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ‘‘ਦੂਰੇ ਵਿਵੇਕਾ ਤਥਾਵਿਧੋ’’ਤਿ ਸਾਧੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਥਾਵਿਧਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਤਂ ਆਵਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਹੇਤੁਕਾ. ਭਵਸਾਤਬਦ੍ਧਾਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾਦਿਮ੍ਹਿ ਭਵਸਾਤੇ ਬਦ੍ਧਾ. ਤੇ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾਤਿ ਤੇ ਭਵਸਾਤਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਬਦ੍ਧਾ ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾ ਸਤ੍ਤਾ ਦੁਪ੍ਪਮੋਚਯਾ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਚ ਮੋਚੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਕਾਰਣਵਚਨਂ ਵਾ ਏਤਂ, ਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮੋਚੇਤਬ੍ਬਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਮੁਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਕੇਨ ਥਾਮੇਨ ਮੁਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਅਯਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਛਾ ਪੁਰੇ ਵਾਪਿ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨਾਤਿ ਅਨਾਗਤੇ ਅਤੀਤੇ ਵਾ ਕਾਮੇ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨਾ. ਇਮੇਵ ਕਾਮੇ ਪੁਰਿਮੇਵ ਜਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਾਮੇ ਪੁਰਿਮੇ ਵਾ ਦੁਵਿਧੇਪਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇ ਬਲਵਤਣ੍ਹਾਯ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨਾ. ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ‘‘ਤੇ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਹ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਇਤਰਥਾ ‘‘ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨਾ ਜਪ੍ਪਂ ਕਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਵਾ ਕਤਾ’’ਤਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯੇਯ੍ਯੁਂ.
੭੮੧-੨. ਏਵਂ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ‘‘ਦੂਰੇ ਵਿਵੇਕਾ ਤਥਾਵਿਧੋ’’ਤਿ ਸਾਧੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯ ਚ ਤਥਾਵਿਧਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਤਂ ਆਵਿਕਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨੇਸਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਕਰਣਂ ਆਵਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਮੇਸੁ ਗਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਮੇਸੁ ਪਰਿਭੋਗਤਣ੍ਹਾਯ ਗਿਦ੍ਧਾ ਪਰਿਯੇਸਨਾਦਿਮਨੁਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਸੁਤਾ ਸਮ੍ਮੋਹਮਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਮੂਲ਼੍ਹਾ ਅਵਗਮਨਤਾਯ ਮਚ੍ਛਰਿਤਾਯ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਚਨਂ ਅਨਾਦਿਯਨਤਾਯ ਚ ਅਵਦਾਨਿਯਾ. ਕਾਯਵਿਸਮਾਦਿਮ੍ਹਿ ਵਿਸਮੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਅਨ੍ਤਕਾਲੇ ਮਰਣਦੁਕ੍ਖੂਪਨੀਤਾ ‘‘ਕਿਂਸੂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਇਤੋ ਚੁਤਾਸੇ’’ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਏਤਦੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖੇਥ…ਪੇ… ਮਾਹੁ ਧੀਰਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖੇਥਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਇਧੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਾਸਨੇ. ਸੇਸਮੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
੭੮੩. ਇਦਾਨਿ ਯੇ ਤਥਾ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਬ੍ਯਸਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਆਦੀਹਿ ਪੇਕ੍ਖਾਮਿ. ਲੋਕੇਤਿ ਅਪਾਯਾਦਿਮ੍ਹਿ. ਪਰਿਫਨ੍ਦਮਾਨਨ੍ਤਿ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ. ਪਜਂ ਇਮਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਸਤ੍ਤਕਾਯਂ. ਤਣ੍ਹਗਤਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਗਤਂ ਅਭਿਭੂਤਂ, ਨਿਪਾਤਿਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਭਵੇਸੂਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦੀਸੁ. ਹੀਨਾ ਨਰਾਤਿ ਹੀਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਨਰਾ. ਮਚ੍ਚੁਮੁਖੇ ਲਪਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਕਾਲੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਮਰਣਮੁਖੇ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ. ਅਵੀਤਤਣ੍ਹਾਸੇਤਿ ਅਵਿਗਤਤਣ੍ਹਾ. ਭਵਾਭਵੇਸੂਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦੀਸੁ. ਅਥ ਵਾ ਭਵਾਭਵੇਸੂਤਿ ਭਵਭਵੇਸੁ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਭਵੇਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
੭੮੪. ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਵੀਤਤਣ੍ਹਾ ਏਵਂ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਚ ਲਪਨ੍ਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਣ੍ਹਾਵਿਨਯੇ ਸਮਾਦਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਮਾਯਿਤੇ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਮਮਾਯਿਤੇਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਮਤ੍ਤੇਹਿ ‘‘ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ. ਪਸ੍ਸਥਾਤਿ ਸੋਤਾਰੇ ਆਲਪਨ੍ਤੋ ਆਹ. ਏਤਮ੍ਪੀਤਿ ਏਤਮ੍ਪਿ ਆਦੀਨਵਂ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.
੭੮੫. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਅਸ੍ਸਾਦਂ, ਤਤੋ ਪਰਾਹਿ ਚਤੂਹਿ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਉਪਾਯਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਾਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਸਬ੍ਬਾਹਿ ਵਾ ਏਤਾਹਿ ਕਾਮਾਨਂ ਆਦੀਨਵਂ ਓਕਾਰਂ ਸਂਕਿਲੇਸਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਭੋਸੁ ਅਨ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਉਭੋਸੁ ਅਨ੍ਤੇਸੂਤਿ ਫਸ੍ਸਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾਦੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਸੁ. ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਛਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਵਿਨੇਤ੍ਵਾ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਫਸ੍ਸਂ, ਫਸ੍ਸਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇ, ਤੇਸਂ ਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਚਾਤਿ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਨਾਮਰੂਪਂ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਅਨਾਨੁਗਿਦ੍ਧੋਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਗਿਦ੍ਧੋ. ਯਦਤ੍ਤਗਰਹੀ ਤਦਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋਤਿ ਯਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਗਰਹਤਿ, ਤਂ ਅਕੁਰੁਮਾਨੋ. ਨਲਿਪ੍ਪਤੀ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤੇਸੁ ਧੀਰੋਤਿ ਸੋ ਏਵਰੂਪੋ ਧਿਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਧੀਰੋ ਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਚ ਸੁਤੇਸੁ ਚ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਲੇਪਾਨਂ ਏਕੇਨਪਿ ਲੇਪੇਨ ਨ ਲਿਪ੍ਪਤਿ. ਆਕਾਸਮਿਵ ਨਿਰੁਪਲਿਤ੍ਤੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵੋਦਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.
੭੮੬. ਸਞ੍ਞਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਗਾਥਾਯ ਪਨ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਫਸ੍ਸਮੇਵ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦਿਭੇਦਂ ਸਞ੍ਞਮ੍ਪਿ, ਸਞ੍ਞਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਨਾਮਰੂਪਂ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਵਿਤਰੇਯ੍ਯ ਓਘਂ, ਤਤੋ ਸੋ ਤਿਣ੍ਣੋਘੋ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਲੇਪਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਨੋਪਲਿਤ੍ਤੋ ਖੀਣਾਸਵਮੁਨਿ ਰਾਗਾਦਿਸਲ੍ਲਾਨਂ ਅਬ੍ਬੂਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਬੂਲ਼੍ਹਸਲ੍ਲੋ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਚਰਂ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਵਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਚਰਂ ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਦਚਾਰੇਨ ਅਬ੍ਬੂਲ਼੍ਹਸਲ੍ਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਕਪਰਤ੍ਤਭਾਵਾਦਿਭੇਦਂ ਨਾਸੀਸਤੀ ਲੋਕਮਿਮਂ ਪਰਞ੍ਚ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਚਰਿਮਚਿਤ੍ਤਨਿਰੋਧਾ ਨਿਰੁਪਾਦਾਨੋ ਜਾਤਵੇਦੋਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ ਧਮ੍ਮਨੇਤ੍ਤਿਟ੍ਠਪਨਮੇਵ ਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਨ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਇਮਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਫਲਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾਤਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਗੁਹਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਦੁਟ੍ਠਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੭੮੭. ਵਦਨ੍ਤਿ ਵੇ ਦੁਟ੍ਠਮਨਾਪੀਤਿ ਦੁਟ੍ਠਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਆਦਿਗਾਥਾਯ ਤਾਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ – ਮੁਨਿਸੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਭਗਵਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਂ ਅਸਹਮਾਨਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਸੁਨ੍ਦਰਿਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਂ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸੁਂ. ਸਾ ਕਿਰ ਜਨਪਦਕਲ੍ਯਾਣੀ ਸੇਤਵਤ੍ਥਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾਵ ਅਹੋਸਿ. ਸਾ ਸੁਨ੍ਹਾਤਾ ਸੁਨਿਵਤ੍ਥਾ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਵਿਭੂਸਿਤਾ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸੀਨਂ ਜੇਤਵਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਵੇਲਾਯ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਾਭਿਮੁਖੀ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਚ ‘‘ਕੁਹਿਂ ਗਚ੍ਛਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ‘‘ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਸਾਵਕੇ ਚਸ੍ਸ ਰਮਯਿਤੁਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਪਿਦਹਿਤੇ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਭਾਤੇ ਪੁਨ ਜੇਤਵਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਸਮੀਪੇ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਚਰਤਿ. ਬੁਦ੍ਧੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਤੇਹਿ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ‘‘ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਆਗਤਾਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਭਣਤਿ. ਏਵਂ ਅਡ੍ਢਮਾਸਮਤ੍ਤੇ ਵੀਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਖਾਤਟੇ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਭਾਤੇ ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰਿਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਕੋਲਾਹਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਚ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਜੇਤਵਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਚਕਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਅਭਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਉਪਕ੍ਕੋਸਂ ਅਕਂਸੁ. ਸਬ੍ਬਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਉਦਾ. ੩੮) ਆਗਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਭਗਵਾ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਅਜ੍ਜ ਅਯਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਸਂ ਸਦ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਦਿਸੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕੋਪੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨੋ ਅਪਾਯਾਭਿਮੁਖੋ ਮਾ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂਯੇਵ ਅਚ੍ਛਿ, ਨ ਨਗਰਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਨ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਦਹਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਸਦਿਸਮੇਵ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਿਂਸੁ. ਅਥ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਹਾਅਯਸੋ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੋ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਇਧ ਵਸਿਤੁਂ, ਵਿਪੁਲੋ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪੋ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥਪਿ ਅਯਸੇ ਉਟ੍ਠਿਤੇ ਕੁਹਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਸਿ ਆਨਨ੍ਦਾਤਿ? ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਨਗਰਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ‘‘ਆਗਮੇਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਤਾਹਮੇਵਾਯਂ ਸਦ੍ਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਚ੍ਚਯੇਨ ਯੇਹਿ ਅਯਸੋ ਕਤੋ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਉਪਰਿ ਪਤਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਵਦਨ੍ਤਿ ਵੇ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ ਉਪਵਦਨ੍ਤਿ. ਦੁਟ੍ਠਮਨਾਪਿ ਏਕੇ ਅਥੋਪਿ ਵੇ ਸਚ੍ਚਮਨਾਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਤਥਸਞ੍ਞਿਨੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾ, ਯੇ ਤੇਸਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਹਿਂਸੁ, ਤੇ ਸਚ੍ਚਮਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵਾਦਞ੍ਚ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਅਕ੍ਕੋਸਵਾਦਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਮੁਨਿ ਨੋ ਉਪੇਤੀਤਿ ਅਕਾਰਕਤਾਯ ਚ ਅਕੁਪ੍ਪਨਤਾਯ ਚ ਬੁਦ੍ਧਮੁਨਿ ਨ ਉਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਮੁਨੀ ਨਤ੍ਥਿ ਖਿਲੋ ਕੁਹਿਞ੍ਚੀਤਿ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਯਂ ਮੁਨਿ ਰਾਗਾਦਿਖਿਲੇਹਿ ਨਤ੍ਥਿ ਖਿਲੋ ਕੁਹਿਞ੍ਚੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੭੮੮. ਇਮਞ੍ਚ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ, ‘‘ਏਵਂ ਖੁਂਸੇਤ੍ਵਾ ਵਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਂ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਭਗਵਾਤਿ. ‘‘ਨ, ਆਨਨ੍ਦ, ‘ਅਹਂ ਸੀਲਵਾ’ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤੁਣ੍ਹੀ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਲੋਕੇ ਹਿ ਨਾਭਾਸਮਾਨਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਮਿਸ੍ਸਂ ਬਾਲੇਹਿ ਪਣ੍ਡਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਏਵਂ ਪਟਿਚੋਦੇਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਾਯ ‘‘ਅਭੂਤਵਾਦੀ ਨਿਰਯਂ ਉਪੇਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਭਾਸਿ. ਥੇਰੋ ਤਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਹ – ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪਟਿਚੋਦੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਥਾ ਅਕਂਸੁ. ਪਣ੍ਡਿਤਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੇਸੁਂ. ਰਾਜਾਪਿ ਰਾਜਪੁਰਿਸੇ ਸਬ੍ਬਤੋ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਯੇਸਂ ਧੁਤ੍ਤਾਨਂ ਲਞ੍ਜਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਤਂ ਮਾਰਾਪੇਸੁਂ, ਤੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇ ਪਰਿਭਾਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਪਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਲੇਡ੍ਡੁਨਾ ਪਹਰਨ੍ਤਿ, ਪਂਸੁਨਾ ਓਕਿਰਨ੍ਤਿ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਅਯਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸਿ, ਭਗਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਇਮਂ ਗਾਥਮਭਾਸਿ ‘‘ਸਕਞ੍ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ…ਪੇ… ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.
ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਾਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਜਨਸ੍ਸ ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰਿਂ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਮਣਾਨਂ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਅਵਣ੍ਣਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨ ਲਦ੍ਧਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਸਾਦਿਯਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ, ਸੋ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਕਥਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਯਸੋ ਤਮੇਵ ਤਿਤ੍ਥਿਯਜਨਂ ਪਚ੍ਚਾਗਤੋ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਚ੍ਚੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ. ਯੋ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤਾਦਿਵਾਦੀ, ਸੋਪਿ ਸਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਕਥਂ ਅਚ੍ਚਯੇਯ੍ਯ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਚ੍ਛਨ੍ਦੇਨ ਅਨੁਨੀਤੋ ਤਾਯ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਰੁਚਿਯਾ ਨਿਵਿਟ੍ਠੋ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਸਯਂ ਸਮਤ੍ਤਾਨਿ ਪਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਨਿ ਤਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਤਥੇਵ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ.
੭੮੯. ਅਥ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਤਾਹਚ੍ਚਯੇਨ ਤਂ ਕੁਣਪਂ ਛਡ੍ਡਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਨਨੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਈਦਿਸੇ ਅਯਸੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਗਵਾ, ‘‘ਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਅਹਂ ਸੀਲਵਾ ਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ ਪਰੇਸਂ ਆਰੋਚੇਤੁਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਪਤਿਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਯੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਵਤਾਨੀ’’ਤਿ ਅਵਸੇਸਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਵਤਾਨੀਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਆਰਞ੍ਞਿਕਾਦੀਨਿ ਧੁਤਙ੍ਗਵਤਾਨਿ ਚ. ਅਨਾਨੁਪੁਟ੍ਠੋਤਿ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤੋ. ਪਾਵਾਤਿ ਵਦਤਿ. ਅਨਰਿਯਧਮ੍ਮਂ ਕੁਸਲਾ ਤਮਾਹੁ, ਯੋ ਆਤੁਮਾਨਂ ਸਯਮੇਵ ਪਾਵਾਤਿ ਯੋ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਯਮੇਵ ਵਦਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਵਾਦਂ ‘‘ਅਨਰਿਯਧਮ੍ਮੋ ਏਸੋ’’ਤਿ ਕੁਸਲਾ ਏਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ.
੭੯੦. ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਵੂਪਸਮੇਨ ਸਨ੍ਤੋ, ਤਥਾ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬੁਤਤ੍ਤੋ. ਇਤਿਹਨ੍ਤਿ ਸੀਲੇਸੁ ਅਕਤ੍ਥਮਾਨੋਤਿ ‘‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਇਤਿ ਸੀਲੇਸੁ ਅਕਤ੍ਥਮਾਨੋ, ਸੀਲਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤੂਪਨਾਯਿਕਂ ਵਾਚਂ ਅਭਾਸਮਾਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਮਰਿਯਧਮ੍ਮਂ ਕੁਸਲਾ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਕਤ੍ਥਨਂ ‘‘ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੋ ਏਸੋ’’ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਖਨ੍ਧਾਦਿਕੁਸਲਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਸੁਸ੍ਸਦਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਹਿਞ੍ਚਿ ਲੋਕੇਤਿ ਯਸ੍ਸ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਰਾਗਾਦਯੋ ਸਤ੍ਤ ਉਸ੍ਸਦਾ ਕੁਹਿਞ੍ਚਿ ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਕਤ੍ਥਨਂ ‘‘ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੋ ਏਸੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਕੁਸਲਾ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
੭੯੧. ਏਵਂ ਖੀਣਾਸਵਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾਨਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਪਕਪ੍ਪਿਤਾ ਸਙ੍ਖਤਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਕਪ੍ਪਿਤਾਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਾ. ਸਙ੍ਖਤਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਭਿਸਙ੍ਖਤਾ. ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਸ੍ਸ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ. ਪੁਰਕ੍ਖਤਾਤਿ ਪੁਰਤੋ ਕਤਾ. ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਵੀਵਦਾਤਾਤਿ ਅਵੋਦਾਤਾ. ਯਦਤ੍ਤਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਆਨਿਸਂਸਂ, ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਕੁਪ੍ਪਪਟਿਚ੍ਚਸਨ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸੇਤੇ ਦਿਟ੍ਠਿਧਮ੍ਮਾ ਪੁਰਕ੍ਖਤਾ ਅਵੋਦਾਤਾ ਸਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਏਵਂਵਿਧੋ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨਿ ਤਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਧਮ੍ਮਿਕਞ੍ਚ ਸਕ੍ਕਾਰਾਦਿਂ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਞ੍ਚ ਗਤਿਵਿਸੇਸਾਦਿਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਂ, ਤਞ੍ਚ ਕੁਪ੍ਪਤਾਯ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤਾਯ ਚ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਨ੍ਤਿਤਾਯ ਚ ਕੁਪ੍ਪਪਟਿਚ੍ਚਸਨ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋਵ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕਂਸੇਯ੍ਯ ਪਰੇ ਵਾ ਵਮ੍ਭੇਯ੍ਯ ਅਭੂਤੇਹਿਪਿ ਗੁਣਦੋਸੇਹਿ.
੭੯੨. ਏਵਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਚ ਦਿਟ੍ਠੀਨਿਵੇਸਾ…ਪੇ… ਆਦਿਯਤੀ ਚ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠੀਨਿਵੇਸਾਤਿ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸਸਙ੍ਖਾਤਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਵੇਸਨਾਨਿ. ਨ ਹਿ ਸ੍ਵਾਤਿਵਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਖੇਨ ਅਤਿਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਸਮੁਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਧਮ੍ਮੇਸੁ ਤਂ ਤਂ ਸਮੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਵੇਸਾ ਨ ਹਿ ਸ੍ਵਾਤਿਵਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਰੋ ਤੇਸੁ ਨਿਵੇਸਨੇਸੁ, ਨਿਰਸ੍ਸਤੀ ਆਦਿਯਤੀ ਚ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਹਿ ਸ੍ਵਾਤਿਵਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਰੋ ਤੇਸੁਯੇਵ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਵੇਸਨੇਸੁ ਅਜਸੀਲਗੋਸੀਲਕੁਕ੍ਕੁਰਸੀਲਪਞ੍ਚਾਤਪਮਰੁਪ੍ਪਪਾਤਉਕ੍ਕੁਟਿਕਪ੍ਪਧਾਨਕਣ੍ਟਕਾਪਸ੍ਸਯਾਦਿਭੇਦਂ ਸਤ੍ਥਾਰਧਮ੍ਮਕ੍ਖਾਨਗਣਾਦਿਭੇਦਞ੍ਚ ਤਂ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰਸ੍ਸਤਿ ਚ ਆਦਿਯਤਿ ਚ ਜਹਤਿ ਚ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਚ ਵਨਮਕ੍ਕਟੋ ਵਿਯ ਤਂ ਤਂ ਸਾਖਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਨਿਰਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਚ ਆਦਿਯਨ੍ਤੋ ਚ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਸਨ੍ਤੇਹਿਪਿ ਗੁਣਦੋਸੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਯਸਾਯਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ.
੭੯੩. ਯੋ ਪਨਾਯਂ ਸਬ੍ਬਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਦਿਦੋਸਧੁਨਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਧੋਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਧੋਨਸ੍ਸ ਹਿ…ਪੇ… ਅਨੂਪਯੋ ਸੋ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਧੋਨਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਮਾ ਧੋਨਸ੍ਸ ਧੁਤਸਬ੍ਬਪਾਪਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਲੋਕੇ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਭਵੇਸੁ ਪਕਪ੍ਪਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਭਾਵੇਨ, ਯਾਯ ਚ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਨ੍ਤਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਮਾਯਾਯ ਮਾਨੇਨ ਵਾ ਏਤਂ ਅਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਮਾਯਞ੍ਚ ਮਾਨਞ੍ਚ ਪਹਾਯ ਧੋਨੋ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਦੋਸਾਨਂ ਕੇਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਵਾ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ ਗਤਿਵਿਸੇਸੇਸੁ ਕੇਨ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਨੂਪਯੋ ਸੋ, ਸੋ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਉਪਯਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨੂਪਯੋਤਿ.
੭੯੪. ਯੋ ਪਨ ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭਾਵੇਨ ਉਪਯੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਉਪਯੋ ਹਿ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠਿਮਿਧੇਵ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਪਯੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਿਤੋ. ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਪੇਤਿ ਵਾਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਦੁਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵਾ ਏਵਂ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਪੇਤਿ ਵਾਦਂ. ਅਨੂਪਯਂ ਕੇਨ ਕਥਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਪਹਾਨੇਨ ਅਨੂਪਯਂ ਖੀਣਾਸਵਂ ਕੇਨ ਰਾਗੇਨ ਵਾ ਦੋਸੇਨ ਵਾ ਕਥਂ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਦੁਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵਾ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਚ ਸੋ ਕਿਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਵਿਯ ਕਤਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਤ੍ਤਾ ਨਿਰਤ੍ਤਾ ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿ ਵਾ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਗਹਣਂ ਮੁਞ੍ਚਨਂ ਵਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨਿਰਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਤਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂਕਾਰਣਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਚੇ? ਅਧੋਸਿ ਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਮਿਧੇਵ ਸਬ੍ਬਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਸੋ ਇਧੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਞਾਣਵਾਤੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਅਧੋਸਿ, ਪਜਹਿ, ਵਿਨੋਦੇਸੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮੀਤਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਦੁਟ੍ਠਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੭੯੫. ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਤੀਤੇ ਕਿਰ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬਾਰਾਣਸਿਵਾਸੀ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਕਟਸਤੇਹਿ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਜਨਪਦਂ ਅਗਮਾਸਿ ਭਣ੍ਡਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ. ਤਤ੍ਥ ਵਨਚਰਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਿਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਚ੍ਚਿ, ਤੇ ਸਮ੍ਮ, ਚਨ੍ਦਨਸਾਰਂ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਨ੍ਦਨਵਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਕਟਾਨਿ ਚਨ੍ਦਨਸਾਰਸ੍ਸ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਵਨਚਰਕਂ ‘‘ਯਦਾ, ਸਮ੍ਮ, ਬਾਰਾਣਸਿਂ ਆਗਚ੍ਛਸਿ, ਤਦਾ ਚਨ੍ਦਨਸਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਂਯੇਵ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥਾਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਸੋਪਿ ਵਨਚਰਕੋ ਚਨ੍ਦਨਸਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਘਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਚਨ੍ਦਨਸਾਰਂ ਪਿਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਗ੍ਗਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਸਮ੍ਮ, ਨ੍ਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨ੍ਹਾਨਤਿਤ੍ਥਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਉਸ੍ਸਵੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਬਾਰਾਣਸਿਵਾਸਿਨੋ ਪਾਤੋਵ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਾਯਂ ਸੁਦ੍ਧਵਤ੍ਥਨਿਵਤ੍ਥਾ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਾਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਮਹਾਚੇਤਿਯਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਵਨਚਰਕੋ ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਹਾਜਨੋ ਕੁਹਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਵਿਹਾਰਂ ਚੇਤਿਯਵਨ੍ਦਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਚ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਯਮ੍ਪਿ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਹਰਿਤਾਲਮਨੋਸਿਲਾਦੀਹਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਚੇਤਿਯੇ ਪੂਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚਿਤ੍ਰਂ ਕਾਤੁਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਚੇਤਿਯੇ ਸੁਵਣ੍ਣਿਟ੍ਠਕਾਨਂ. ਉਪਰਿ ਕਂਸਪਾਤਿਮਤ੍ਤਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਅਕਾਸਿ. ਅਥ ਤਤ੍ਥ ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨਵੇਲਾਯਂ ਸੂਰਿਯਰਸ੍ਮਿਯੋ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਸੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸੀਦਿ, ਪਤ੍ਥਨਞ੍ਚ ਅਕਾਸਿ ‘‘ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਮਿ, ਈਦਿਸਾ ਮੇ ਰਸ੍ਮਿਯੋ ਉਰੇ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੂ’’ਤਿ. ਸੋ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਉਰੇ ਰਸ੍ਮਿਯੋ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਯਸ੍ਸ ਉਰਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਰੋਚਤਿ, ‘‘ਚਨ੍ਦਾਭੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਚ ਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਿਂਸੁ.
ਸੋ ਤਾਯ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਛਸੁ ਦੇਵਲੋਕੇਸੁ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤੋ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਥੇਵਸ੍ਸ ਉਰੇ ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲਸਦਿਸਂ ਰਸ੍ਮਿਮਣ੍ਡਲਂ ਅਹੋਸਿ. ਨਾਮਕਰਣਦਿਵਸੇ ਚਸ੍ਸ ਮਙ੍ਗਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਧਞ੍ਞਪੁਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣੋ ਅਯਂ ਕੁਮਾਰੋ’’ਤਿ ਵਿਮ੍ਹਿਤਾ ‘‘ਚਨ੍ਦਾਭੋ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਤਂ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਕਞ੍ਚੁਕਂ ਪਾਰੁਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਰਥੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯੋ ਚਨ੍ਦਾਭਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਯਸਧਨਾਦੀਨਿ ਲਭਤਿ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਞ੍ਚ ਸਗ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਉਗ੍ਘੋਸੇਨ੍ਤਾ ਗਾਮਨਿਗਮਰਾਜਧਾਨੀਸੁ ਆਹਿਣ੍ਡਨ੍ਤਿ. ਗਤਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਏਸ ਕਿਰ ਭੋ ਚਨ੍ਦਾਭੋ ਨਾਮ, ਯੋ ਏਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਯਸਧਨਸਗ੍ਗਾਦੀਨਿ ਲਭਤੀ’’ਤਿ ਉਪਰੂਪਰਿ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੋ ਚਲਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤੁਚ੍ਛਹਤ੍ਥਕਾਨਂ ਆਗਤਾਨਂ ਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਸਤਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾਨਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਚਨ੍ਦਾਭਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਵਿਚਰਨ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਕਮੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ.
ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਰਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ. ਅਥ ਚਨ੍ਦਾਭੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਦਪਕ੍ਖਨ੍ਤਕੁਨ੍ਨਦੀ ਵਿਯ ਅਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸਿ, ਚਨ੍ਦਾਭੋਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋਪਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਮਹਾਜਨਕਾਯਂ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਾਦੀਨਿ ਆਦਾਯ ਜੇਤਵਨਾਭਿਮੁਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਹਿਂ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਤਂ ਸੋਤੁਂ ਜੇਤਵਨਂ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਚ ਤੇਸਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਣਪਰਿਵੁਤੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਗਮਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਵਰਬੁਦ੍ਧਾਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਹੋਤਿ. ਚਨ੍ਦਾਭੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮ੍ਮ ਮਧੁਰਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ, ਤਾਵਦੇਵ ਚਸ੍ਸ ਸੋ ਆਲੋਕੋ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ. ਬੁਦ੍ਧਾਲੋਕਸ੍ਸ ਹਿ ਸਮੀਪੇ ਅਸੀਤਿਹਤ੍ਥਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਅਞ੍ਞੋ ਆਲੋਕੋ ਨਾਭਿਭੋਤਿ. ਸੋ ‘‘ਆਲੋਕੋ ਮੇ ਨਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾਵ ਉਟ੍ਠਾਸਿ, ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਚ ਗਨ੍ਤੁਮਾਰਦ੍ਧੋ. ਅਥ ਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ ਭੋ ਚਨ੍ਦਾਭ, ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਭੀਤੋ ਗਚ੍ਛਸੀ’’ਤਿ. ਨਾਹਂ ਭੀਤੋ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਅਪਿਚ ਮੇ ਇਮਸ੍ਸ ਤੇਜੇਨ ਆਲੋਕੋ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪੁਨਦੇਵ ਭਗਵਤੋ ਪੁਰਤੋ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦਤਲਾ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਕੇਸਗ੍ਗਾ ਰੂਪਰਂਸਿਲਕ੍ਖਣਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਹੇਸਕ੍ਖੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ, ਮਮ ਉਰੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੋ ਆਲੋਕੋ ਉਟ੍ਠਿਤੋ, ਤਾਵਤਕੇਨਪਿ ਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਂ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵਰਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਨੇਵ ਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਦ੍ਧਾ ਅਯਂ ਅਨੋਮਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿ. ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਥੇਰਂ ਆਣਾਪੇਸਿ – ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜੇਹਿ ਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਤਚਪਞ੍ਚਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ. ਸੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਨ ਚਿਰੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਨ੍ਦਾਭਤ੍ਥੇਰੋ’’ਤਿ ਵਿਸ੍ਸੁਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯੇ ਚਨ੍ਦਾਭਂ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ. ਤੇ ਯਸਂ ਵਾ ਧਨਂ ਵਾ ਲਭਿਂਸੁ, ਸਗ੍ਗਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛਿਂਸੁ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਾ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ ਤੇਨ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਿਕਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਤਾਵਤ੍ਥੋ – ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਰੂਪੇਨ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ. ਅਪਿਚ ਖੋ ਕਿਲੇਸਮਲਿਨਤ੍ਤਾ ਅਸੁਦ੍ਧਂ, ਕਿਲੇਸਰੋਗਾਨਂ ਅਵਿਗਮਾ ਸਰੋਗਮੇਵ ਚਨ੍ਦਾਭਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਬਾਲੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਮਂ ਅਰੋਗਂ, ਤੇਨ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਂਸੁਦ੍ਧਿ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਂ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਪਰਮ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਸ੍ਸਨੇ ਸੁਦ੍ਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਸਮਾਨੋ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੇਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਚੇ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਗਾਥਂ.
੭੯੬. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਤੇਨ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਯਦਿ ਕਿਲੇਸਸੁਦ੍ਧਿ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਸੋ ਯਦਿ ਜਾਤਿਆਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਪਜਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਸੋ ਸੁਜ੍ਝਤਿ, ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਉਪਧੀਹਿ ਸਉਪਧਿਕੋ ਏਵ ਸਮਾਨੋ ਸੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਏਵਂਵਿਧੋ ਸੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਨਂ ਪਾਵ ਤਥਾ ਵਦਾਨਂ, ਸਾ ਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਕਥੇਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਅਨੁਰੂਪਂ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਦਨ੍ਤਿ.
੭੯੭. ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਤਤਿਯਗਾਥਾ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਪਨ ਬਾਹਿਤਪਾਪਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਧਿਗਤਾਸਵਕ੍ਖਯੋ ਖੀਣਾਸਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਭਿਮਙ੍ਗਲਸਮ੍ਮਤਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤੇ ਦਿਟ੍ਠੇ ਤਥਾਵਿਧਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਾਤੇ ਸੁਤੇ ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਙ੍ਖਾਤੇ ਸੀਲੇ ਹਤ੍ਥਿਵਤਾਦਿਭੇਦੇ ਵਤੇ ਪਥਵਿਆਦਿਭੇਦੇ ਮੁਤੇ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਞਾਣੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਨ ਆਹ. ਸੇਸਮਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਭਣਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਹਿ ਤੇਧਾਤੁਕਪੁਞ੍ਞੇ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਾਪੇ ਅਨੂਪਲਿਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਾ ਗਹਣਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਞ੍ਜਹੋ, ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਅਕਰਣਤੋ ਨਯਿਧ ਪਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਂ ਏਵਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋ ਆਹ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਚਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਪਾਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਪੁਞ੍ਞੇ ਚ ਪਾਪੇ ਚ ਅਨੂਪਲਿਤ੍ਤੋ, ਅਤ੍ਤਞ੍ਜਹੋ ਨਯਿਧ ਪਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਞ੍ਞਤੋ ਸੁਦ੍ਧਿਮਾਹਾਤਿ.
੭੯੮. ਏਵਂ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਞ੍ਞਤੋ ਸੁਦ੍ਧਿਮਾਹਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯੇ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ ਅਞ੍ਞਤੋ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਤਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨਿਬ੍ਬਾਹਕਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਰਿਮਂ ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਤੇ ਹਿ ਅਞ੍ਞਤੋ ਸੁਦ੍ਧਿਵਾਦਾ ਸਮਾਨਾਪਿ ਯਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਗਹਣਮੁਞ੍ਚਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਪੁਰਿਮਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਂ ਪਹਾਯ ਅਪਰਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਏਜਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨੁਗਤਾ ਅਭਿਭੂਤਾ ਰਾਗਾਦਿਭੇਦਂ ਨ ਤਰਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਂ, ਤਞ੍ਚ ਅਤਰਨ੍ਤਾ ਤਂ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਰਸ੍ਸਜਨ੍ਤਿ ਚ ਮਕ੍ਕਟੋਵ ਸਾਖਨ੍ਤਿ.
੭੯੯. ਪਞ੍ਚਮਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ – ਯੋ ਚ ਸੋ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਨਂ ਪਾਵ ਤਥਾ ਵਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਸਯਂ ਸਮਾਦਾਯਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਯਨ੍ਤਿ ਸਾਮਂ. ਸਮਾਦਾਯਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਵਤਾਨੀਤਿ ਹਤ੍ਥਿਵਤਾਦੀਨਿ. ਉਚ੍ਚਾਵਚਨ੍ਤਿ ਅਪਰਾਪਰਂ ਹੀਨਪਣੀਤਂ ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਂ. ਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤੋਤਿ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਲਗ੍ਗੋ. ਵਿਦ੍ਵਾ ਚ ਵੇਦੇਹਿ ਸਮੇਚ੍ਚ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਵਿਦ੍ਵਾ ਚ ਅਰਹਾ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਵੇਦੇਹਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.
੮੦੦. ਸ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਸੇਨਿਭੂਤੋ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦਿਟ੍ਠਂਵ ਸੁਤਂ ਮੁਤਂ ਵਾਤਿ ਸੋਭੂਰਿਪਞ੍ਞੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸੁਤਂ ਵਾ ਮੁਤਂ ਵਾ ਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਮਾਰਸੇਨਂ ਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਭਾਵੇਨ ਵਿਸੇਨਿਭੂਤੋ. ਤਮੇਵਦਸ੍ਸਿਨ੍ਤਿ ਤਂ ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਿਂ. ਵਿਵਟਂ ਚਰਨ੍ਤਨ੍ਤਿਤਣ੍ਹਚ੍ਛਦਨਾਦਿਵਿਗਮੇਨ ਵਿਵਟਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਰਨ੍ਤਂ. ਕੇਨੀਧ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਕਪ੍ਪਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕੇਨ ਇਧ ਲੋਕੇ ਤਣ੍ਹਾਕਪ੍ਪੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਕਪ੍ਪੇਨ ਵਾ ਕੋਚਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਰਾਗਾਦਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ.
੮੦੧. ਨ ਕਪ੍ਪਯਨ੍ਤੀਤਿ ਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ – ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ? ਤੇ ਹਿ ਤਾਦਿਸਾ ਸਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਨਞ੍ਚ ਕੇਨਚਿ ਨ ਕਪ੍ਪਯਨ੍ਤਿ ਨ ਪੁਰੇਕ੍ਖਰੋਨ੍ਤਿ, ਪਰਮਤ੍ਥਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਦ੍ਧਿਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਅਨਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਅਕਿਰਿਯਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤ ਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਨ ਤੇ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਆਦਾਨਗਨ੍ਥਂ ਗਥਿਤਂ ਵਿਸਜ੍ਜਾਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਆਦਾਯਕਤ੍ਤਾ ਆਦਾਨਗਨ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਗਥਿਤਂ ਬਦ੍ਧਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਤ੍ਥੇਨ ਵਿਸਜ੍ਜ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.
੮੦੨. ਸੀਮਾਤਿਗੋਤਿ ਗਾਥਾ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪੁਬ੍ਬਸਦਿਸੋ ਏਵ ਪਨਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸੋ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ ਸੋ ਈਦਿਸੋ ਭੂਰਿਪਞ੍ਞੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਕਿਲੇਸਸੀਮਾਨਂ ਅਤੀਤਤ੍ਤਾ ਸੀਮਾਤਿਗੋ ਬਾਹਿਤਪਾਪਤ੍ਤਾ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਸ੍ਸ ਚ ਤਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰਚਿਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਞਾਣੇਹਿ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੂਹਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਗ੍ਗਹੀਤਂ, ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚ ਕਾਮਰਾਗਾਭਾਵਤੋ ਨ ਰਾਗਰਾਗੀ, ਰੂਪਾਰੂਪਰਾਗਾਭਾਵਤੋ ਨ ਵਿਰਾਗਰਤ੍ਤੋ. ਯਤੋ ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਸ ‘‘ਇਦਂ ਪਰ’’ਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਇਧ ਉਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਪਰਮਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੦੩. ਪਰਮਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠੀਸੂਤਿ ਪਰਮਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਤਿ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਾ ‘‘ਇਦਂ ਪਰਮਂ, ਇਦਂ ਪਰਮ’’ਨ੍ਤਿ ਕਲਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਰਾਜਾ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇਸਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਦਸ੍ਸੇਥਾ’’ਤਿ ਆਣਾਪੇਸਿ. ਰਾਜਪੁਰਿਸਾ ਅਨ੍ਧੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਿਂ ਪੁਰਤੋ ਸਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਤੇ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਏਕਮੇਕਂ ਅਙ੍ਗਂ ਪਰਾਮਸਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਰਞ੍ਞਾ ‘‘ਕੀਦਿਸੋ, ਭਣੇ, ਹਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਯੋ ਸੋਣ੍ਡਂ ਪਰਾਮਸਿ, ਸੋ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਙ੍ਗਲੀਸਾ’’ਤਿ ਭਣਿ. ਯੇ ਦਨ੍ਤਾਦੀਨਿ ਪਰਾਮਸਿਂਸੁ, ਤੇ ਇਤਰਂ ‘‘ਮਾ ਭੋ ਰਞ੍ਞੋ ਪੁਰਤੋ ਮੁਸਾ ਭਣੀ’’ਤਿ ਪਰਿਭਾਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਤ੍ਤਿਖਿਲੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਆਹਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਈਦਿਸੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਮਯੋ’’ਤਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਪਿਣ੍ਡਚਾਰਿਕੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਞਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸਂ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾ ਹਤ੍ਥਿਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਤਂ ਤਂ ਅਙ੍ਗਂ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਦਿਂਸੁ, ਏਵਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿਕਧਮ੍ਮਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਤਂ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਪਰਮਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਰਿਬ੍ਬਸਾਨੋਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਪਰਮ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਕਾਯ ਸਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਸਮਾਨੋ. ਯਦੁਤ੍ਤਰਿ ਕੁਰੁਤੇਤਿ ਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਕਰੋਤਿ. ਹੀਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇ ਤਤੋ ਸਬ੍ਬਮਾਹਾਤਿ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇ ਸਬ੍ਬੇ ‘‘ਹੀਨਾ ਇਮੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਵਾਦਾਨਿ ਅਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋਤਿ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਕਲਹੇ ਅਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋਵ ਹੋਤਿ.
੮੦੪. ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥੋ – ਏਵਂ ਅਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ ਚ ਯਂ ਦਿਟ੍ਠੇ ਸੁਤੇ ਸੀਲਵਤੇ ਮੁਤੇਤਿ ਏਤੇਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਦੇਵ ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਆਨਿਸਂਸਂ ‘‘ਇਦਂ ਸੇਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਕਂ ਨਿਹੀਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ.
੮੦੫. ਤਤਿਯਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥੋ – ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਚਸ੍ਸ ਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਪਰਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਂ ਹੀਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਤਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸਨਂ ਗਨ੍ਥਮੇਵ ਕੁਸਲਾ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਬਨ੍ਧਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਏਤਦੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂਵ ਸੁਤਂ ਮੁਤਂ ਵਾ ਸੀਲਬ੍ਬਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਨਿਸ੍ਸਯੇਯ੍ਯ, ਨਾਭਿਨਿਵੇਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
੮੦੬. ਚਤੁਤ੍ਥਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥੋ – ਨ ਕੇਵਲਂ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਾਦਿਂ ਨ ਨਿਸ੍ਸਯੇਯ੍ਯ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਅਸਞ੍ਜਾਤਂ ਉਪਰੂਪਰਿ ਦਿਟ੍ਠਿਮ੍ਪਿ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਨ ਕਪ੍ਪਯੇਯ੍ਯ, ਨ ਜਨੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕੀਦਿਸਂ? ਞਾਣੇਨ ਵਾ ਸੀਲਵਤੇਨ ਵਾਪਿ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਞਾਣਾਦਿਨਾ ਞਾਣੇਨ ਵਾ ਸੀਲਵਤੇਨ ਵਾ ਯਾ ਕਪ੍ਪਿਯਤਿ, ਏਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨ ਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨ ਕਪ੍ਪਯੇਯ੍ਯ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਮਾਨੇਨਪਿ ਜਾਤਿਆਦੀਹਿ ਵਤ੍ਥੂਹਿ ਸਮੋਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਮਨੂਪਨੇਯ੍ਯ, ਹੀਨੋ ਨ ਮਞ੍ਞੇਥ ਵਿਸੇਸਿ ਵਾਪੀਤਿ.
੮੦੭. ਪਞ੍ਚਮਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥੋ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਅਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਚ ਅਤ੍ਤਂ ਪਹਾਯ ਅਨੁਪਾਦਿਯਾਨੋ ਇਧ ਵਾ ਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਹਿਤਂ, ਤਂ ਪਹਾਯ ਅਪਰਂ ਅਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਞਾਣੇ ਦੁਵਿਧਂ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਨੋ ਕਰੋਤਿ. ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚ ਸ ਵੇ ਵਿਯਤ੍ਤੇਸੁ ਨਾਨਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨੇਸੁ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਨ ਵਗ੍ਗਸਾਰੀ ਛਨ੍ਦਾਦਿਵਸੇਨ ਅਗਚ੍ਛਨਧਮ੍ਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨ ਪਚ੍ਚੇਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
੮੦੮-੧੦. ਇਦਾਨਿ ਯੋ ਸੋ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋ ਖੀਣਾਸਵੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਭਣਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਸ੍ਸੂਭਯਨ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾਯੋ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਉਭਯਨ੍ਤੇਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਫਸ੍ਸਾਦਿਭੇਦੇ. ਪਣਿਧੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਭਵਾਭਵਾਯਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਭਵਾਯ. ਇਧ ਵਾ ਹੁਰਂ ਵਾਤਿ ਸਕਤ੍ਤਭਾਵਾਦਿਭੇਦੇ ਇਧ ਵਾ ਪਰਤ੍ਤਭਾਵਾਦਿਭੇਦੇ ਪਰਤ੍ਥ ਵਾ. ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੁਤਾਦੀਸੁ. ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਸਞ੍ਞਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਧਮ੍ਮਾਪਿ ਤੇਸਂ ਨ ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਾਸੇਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਗਤਧਮ੍ਮਾਪਿ ਤੇਸਂ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨ ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਾ. ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ ਨ ਪਚ੍ਚੇਤਿ ਤਾਦੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਾਰਂ ਗਤੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪੁਨ ਨਾਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਚ ਆਕਾਰੇਹਿ ਤਾਦੀ ਹੋਤੀਤਿ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵਾਤਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਪਰਮਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੬. ਜਰਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੧੧. ਅਪ੍ਪਂ ਵਤ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ ਜਰਾਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਰੀਰਾਰੋਗ੍ਯਸਮ੍ਪਾਦਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਞਾਪਨਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਦਮਨਂ ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਜਾਤਕਾਦਿਕਥਨਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਾਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਸਮਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਸਾਯਂ ਸਾਕੇਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਜਨਵਨਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਸਾਕੇਤਵਾਸਿਨੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਕਾਲੋ ਇਦਾਨਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯਾ’’ਤਿ ਵਿਭਾਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਾਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਜਨਵਨ੍ਦਨਸਮ੍ਮੋਦਨਾਦੀਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ ਯਾਵ ਭਗਵਤੋ ਗਾਮਪ੍ਪਵੇਸਨਵੇਲਾ, ਅਥ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਸਾਕੇਤਕੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲੋ ਨਗਰਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਅਦ੍ਦਸ. ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਸਿਨੇਹਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਿਰਦਿਟ੍ਠੋਸਿ, ਪੁਤ੍ਤ, ਮਯਾ’’ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਯਮਾਨੋ ਅਭਿਮੁਖੋ ਅਗਮਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਕਰੋਤੁ, ਨ ਵਾਰੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿ ਵਚ੍ਛਗਿਦ੍ਧਿਨੀਵ ਗਾਵੀ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਕਾਯਂ ਪੁਰਤੋ ਚ ਪਚ੍ਛਤੋ ਚ ਦਕ੍ਖਿਣਤੋ ਚ ਵਾਮਤੋ ਚਾਤਿ ਸਮਨ੍ਤਾ ਆਲਿਙ੍ਗਿ ‘‘ਚਿਰਦਿਟ੍ਠੋਸਿ, ਪੁਤ੍ਤ, ਚਿਰਂ ਵਿਨਾ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ. ਯਦਿ ਪਨ ਸੋ ਤਥਾ ਕਾਤੁਂ ਨ ਲਭੇਯ੍ਯ, ਹਦਯਂ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਮਰੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਵੋਚ – ‘‘ਭਗਵਾ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਤਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਹਮੇਵ ਭਿਕ੍ਖਂ ਦਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਮਮੇਵ ਅਨੁਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਤੋ ਪਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪੇਸੇਸਿ – ‘‘ਪੁਤ੍ਤੋ ਮੇ ਆਗਤੋ, ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਆਗਮਨਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ ਠਿਤਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਰਵੀਥਿਯਂਯੇਵ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਸਿਨੇਹਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਿਰਦਿਟ੍ਠੋਸਿ, ਪੁਤ੍ਤ, ਮਯਾ’’ਤਿ ਪਾਦੇਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰੋਦਿਤ੍ਵਾ ਘਰਂ ਅਤਿਨੇਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਭੋਜੇਸਿ. ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਤ੍ਤਂ ਅਪਨਾਮੇਸਿ. ਭਗਵਾ ਤੇਸਂ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਉਭੋਪਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਯਾਚਿਂਸੁ – ‘‘ਯਾਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਇਮਂ ਨਗਰਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂਯੇਵ ਘਰੇ ਭਿਕ੍ਖਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ‘‘ਨ ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਵਂ ਏਕਂ ਨਿਬਦ੍ਧਟ੍ਠਾਨਂਯੇਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿ. ਤੇ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾਪਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਇਧੇਵ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ਤੇਸਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥਾਯ ਤਥਾ ਅਕਾਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਞ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਞ੍ਚ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਪਿਤਾ ਬੁਦ੍ਧਮਾਤਾ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਵੋਹਰਿਂਸੁ. ਤਮ੍ਪਿ ਕੁਲਂ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਕੁਲ’’ਨ੍ਤਿ ਨਾਮਂ ਲਭਿ.
ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਅਹਂ ਭਗਵਤੋ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਜਾਨਾਮਿ, ਇਮੇ ਪਨ ਕਸ੍ਮਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧਮਾਤਾ ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧਪਿਤਾ’’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ਆਹ – ‘‘ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਮੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਚ ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਹੇਸੁਂ, ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਜੇਟ੍ਠਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਕਨਿਟ੍ਠਕਾ. ਤੇ ਪੁਬ੍ਬਸਿਨੇਹੇਨੇਵ ਕਥੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਞ੍ਚ ਗਾਥਮਭਾਸਿ –
‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇਨ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਹਿਤੇਨ ਵਾ;
ਏਵਂ ਤਂ ਜਾਯਤੇ ਪੇਮਂ, ਉਪ੍ਪਲਂਵ ਯਥੋਦਕੇ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੨.੧੭੪);
ਤਤੋ ਭਗਵਾ ਸਾਕੇਤੇ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਮੇਵ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਰੂਪਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੇਸਮਗ੍ਗੇ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਂਸੁ. ਨਗਰੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਂਸੁ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਞਾਤਕੇ ਸਕ੍ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮਿਅਨਾਗਾਮਿਨੋ ਉਪਾਸਕਾਪਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਂਸੁ ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ ਚ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇ ਸਕ੍ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਮ੍ਬਲਕੂਟਾਗਾਰਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾ ਨਗਰਾ ਨਿਕ੍ਖਾਮੇਸੁਂ.
ਭਗਵਾਪਿ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤੇਸਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਮਯਿ ਗਤੇ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਲ਼ਾਹਨਮੇਵ ਪਾਵਿਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਸਰੀਰਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਭਗਵਾ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਨਾਗਰਾਪਿ ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਪੂਜੇਨ੍ਤਾ ਆਲ਼ਾਹਨਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ – ‘‘ਗਹਟ੍ਠਅਰਿਯਸਾਵਕਾ ਕਥਂ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ‘‘ਯਥਾ ਅਸੇਕ੍ਖਾ ਪੂਜਿਯਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਪੂਜੇਤਬ੍ਬਾ ਇਮੇ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਤੇਸਂ ਅਸੇਕ੍ਖਮੁਨਿਭਾਵਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
‘‘ਅਹਿਂਸਕਾ ਯੇ ਮੁਨਯੋ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਕਾਯੇਨ ਸਂਵੁਤਾ;
ਤੇ ਯਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚੁਤਂ ਠਾਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਸੋਚਰੇ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੨੨੫);
ਤਞ੍ਚ ਪਰਿਸਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਤਙ੍ਖਣਾਨੁਰੂਪਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਂ ਵਤ ਜੀਵਿਤਂ ਇਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਵਤ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਜੀਵਿਤਂ ਅਪ੍ਪਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਠਿਤਿਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਸਰਸਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯਾ’’ਤਿ ਸਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਤਂ. ਓਰਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਪਿ ਮਿਯ੍ਯਤੀਤਿ ਵਸ੍ਸਸਤਾ ਓਰਂ ਕਲਲਾਦਿਕਾਲੇਪਿ ਮਿਯ੍ਯਤਿ. ਅਤਿਚ੍ਚਾਤਿ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ. ਜਰਸਾਪਿ ਮਿਯ੍ਯਤੀਤਿ ਜਰਾਯਪਿ ਮਿਯ੍ਯਤਿ.
੮੧੨-੬. ਮਮਾਯਿਤੇਤਿ ਮਮਾਯਿਤਵਤ੍ਥੁਕਾਰਣਾ. ਵਿਨਾਭਾਵਸਨ੍ਤਮੇਵਿਦਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਵਿਨਾਭਾਵਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਵਿਨਾਭਾਵਮੇਵ ਇਦਂ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਵਿਨਾਭਾਵੇਨ ਭਵਿਤੁਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਾਮਕੋਤਿ ਮਮ ਉਪਾਸਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਾਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਵਾ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਮਮਾਯਮਾਨੋ. ਸਙ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਗਤਂ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਂ ਵਾ. ਪਿਯਾਯਿਤਨ੍ਤਿ ਪਿਯਂ ਕਤਂ. ਨਾਮਂਯੇਵਾਵਸਿਸ੍ਸਤਿ ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਪਹੀਯਤਿ, ਨਾਮਮਤ੍ਤਮੇਵ ਤੁ ਅਵਸਿਸ੍ਸਤਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਰਕ੍ਖਿਤੋ, ਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਙ੍ਖਾਤੁਂ ਕਥੇਤੁਂ. ਮੁਨਯੋਤਿ ਖੀਣਾਸਵਮੁਨਯੋ. ਖੇਮਦਸ੍ਸਿਨੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਸ੍ਸਿਨੋ.
੮੧੭. ਸਤ੍ਤਮਗਾਥਾ ਏਵਂ ਮਰਣਬ੍ਭਾਹਤੇ ਲੋਕੇ ਅਨੁਰੂਪਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਲੀਨਚਰਸ੍ਸਾਤਿ ਤਤੋ ਤਤੋ ਪਤਿਲੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਾ. ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਮਾਹੁ ਤਸ੍ਸਤਂ,ਯੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਭਵਨੇ ਨ ਦਸ੍ਸਯੇਤਿ ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਪਤਿਰੂਪਮਾਹੁ, ਯੋ ਏਵਂਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਨਿਰਯਾਦਿਭੇਦੇ ਭਵਨੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ ਇਮਮ੍ਹਾ ਮਰਣਾ ਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੮੧੮-੨੦. ਇਦਾਨਿ ਯੋ ‘‘ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਭਵਨੇ ਨ ਦਸ੍ਸਯੇ’’ਤਿ ਏਵਂ ਖੀਣਾਸਵੋ ਵਿਭਾਵਿਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਭਣਨਤ੍ਥਂ ਇਤੋ ਪਰਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾਯੋ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ. ਯਦਿਦਂ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਂ ਮੁਤੇਸੁ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯਦਿਦਂ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਂ, ਏਤ੍ਥ ਵਾ ਮੁਤੇਸੁ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਵਂ ਮੁਨਿ ਨ ਉਪਲਿਮ੍ਪਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਧੋਨੋ ਨ ਹਿ ਤੇਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਂ ਮੁਤੇਸੁ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਯਦਿਦਂ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਮੁਤੇਸੁ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਏਵਮੇਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਰਜ੍ਜਤਿ ਨੋ ਵਿਰਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਵਿਯ ਨ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੇਕ੍ਖਾ ਵਿਯ ਨ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਰਾਗਸ੍ਸ ਪਨ ਖੀਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਵਿਰਾਗੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਕਟਮੇਵਾਤਿ. ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯਾ ਪਾਣਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸੀਤਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਜਰਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੭. ਤਿਸ੍ਸਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੨੧. ਮੇਥੁਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਤਿ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਤਿਸ੍ਸਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵੇ ਸਹਾਯਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਤੇ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਮਹਾਜਨਂ ਜੇਤਵਨਾਭਿਮੁਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕੁਹਿਂ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਤੇਹਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਤਂ ਸੋਤੁਂ ਜੇਤਵਨਂ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਮਯਮ੍ਪਿ ਸੋਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਅਗਮਂਸੁ. ਤੇ ਅਵਞ੍ਝਧਮ੍ਮਦੇਸਕਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਨ੍ਤਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਵ ਚਿਨ੍ਤੇਸੁਂ – ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਗਾਰਮਜ੍ਝੇ ਠਿਤੇਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਪੂਰੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਮਹਾਜਨੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਂਸੁ. ਭਗਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਪਬ੍ਬਾਜੇਹੀ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਣਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਤੇ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਤਚਪਞ੍ਚਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਵਾਸਂ ਗਨ੍ਤੁਮਾਰਦ੍ਧੋ. ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਤਿਸ੍ਸਂ ਆਹ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਿਸ੍ਸੋ ‘‘ਅਲਂ ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਞ੍ਚ ਅਹਂ ਪਿਹੇਮਿ, ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨ ਅਗਮਾਸਿ. ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਸਹ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯੇਹਿ. ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸਾਪਿ ਜੇਟ੍ਠਭਾਤਾ ਬ੍ਯਾਧਿਨਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਸੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਮਂ ਅਗਮਾਸਿ, ਤਤ੍ਰ ਨਂ ਞਾਤਕਾ ਪਲੋਭੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਾਜੇਸੁਂ. ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋਪਿ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਆਗਤੋ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਵੁਤ੍ਥਵਸ੍ਸੋ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਤਂ ਗਾਮਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤਤ੍ਥ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਾਮੇ ਮਮ ਗਿਹਿਸਹਾਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਤਾਵ ਆਗਮੇਥ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਆਦਿਗਾਥਾਯ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਵਸੇਸਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ. ਅਯਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਮੇਥੁਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸਮਾਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਮਾਹ. ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਮੇਤਂ, ਤਿਸ੍ਸੋਤਿ ਨਾਮਂ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ. ਸੋ ਹਿ ਤਿਸ੍ਸੋਤਿ ਨਾਮੇਨ. ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋਤਿ ਗੋਤ੍ਤਂ, ਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਚੇਸ ਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਿਸ੍ਸਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵੇ ਸਹਾਯਾ’’ਤਿ. ਵਿਘਾਤਨ੍ਤਿ ਉਪਘਾਤਂ. ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਆਚਿਕ੍ਖ. ਮਾਰਿਸਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਮੇਤਂ, ਨਿਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਤਵ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਤਵ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ. ਵਿਵੇਕੇ ਸਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਸੇਤਿ ਸਹਾਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਯਾਚਨ੍ਤੋ ਭਣਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਸਿਕ੍ਖਿਤਸਿਕ੍ਖੋਯੇਵ.
੮੨੨. ਮੁਸ੍ਸਤੇ ਵਾਪਿ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਤੋ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਾਸਨਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਵਾਪੀਤਿ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤਂ. ਏਤਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਏਤਂ ਅਨਰਿਯਂ, ਯਦਿਦਂ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਦਾ.
੮੨੩. ਏਕੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚਰਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਵਾ ਗਣਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਕੋ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ. ਯਾਨਂ ਭਨ੍ਤਂਵ ਤਂ ਲੋਕੇ, ਹੀਨਮਾਹੁ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਕਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਯਥਾ ਹਤ੍ਥਿਯਾਨਾਦਿਯਾਨਂ ਅਦਨ੍ਤਂ ਵਿਸਮਂ ਆਰੋਹਤਿ, ਆਰੋਹਕਮ੍ਪਿ ਭਞ੍ਜਤਿ, ਪਪਾਤੇਪਿ ਪਪਤਤਿ. ਏਵਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਵਿਸਮਾਰੋਹਨੇਨ ਨਰਕਾਦੀਸੁ, ਅਤ੍ਥਭਞ੍ਜਨੇਨ ਜਾਤਿਪਪਾਤਾਦੀਸੁ ਪਪਤਨੇਨ ਚ ਯਾਨਂ ਭਨ੍ਤਂਵ ਆਹੁ ਹੀਨਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਞ੍ਚ ਆਹੂਤਿ.
੮੨੪-੫. ਯਸੋ ਕਿਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਪਸਂਸਾ ਚ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਭਾਵੇ. ਹਾਯਤੇ ਵਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਤੋ ਸੋ ਚ ਯਸੋ ਸਾ ਚ ਕਿਤ੍ਤਿ ਹਾਯਤਿ. ਏਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਏਤਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਯਸਕਿਤ੍ਤੀਨਂ ਭਾਵਂ ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਹਾਨਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ. ਸਿਕ੍ਖੇਥ ਮੇਥੁਨਂ ਵਿਪ੍ਪਹਾਤਵੇਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਸਿਕ੍ਖੇਥ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਮੇਥੁਨਂ ਵਿਪ੍ਪਹਾਤਵੇ, ਮੇਥੁਨਪ੍ਪਹਾਨਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਮੇਥੁਨਂ ਨ ਵਿਪ੍ਪਜਹਤਿ, ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਹਿ…ਪੇ… ਤਥਾਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਰੇਤੋਤਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਪਰੇਸਂ ਨਿਗ੍ਘੋਸਨ੍ਤਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯਾਦੀਨਂ ਨਿਨ੍ਦਾਵਚਨਂ. ਮਙ੍ਕੁ ਹੋਤੀਤਿ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਹੋਤਿ.
੮੨੬. ਇਤੋ ਪਰਾ ਗਾਥਾ ਪਾਕਟਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਏਵ. ਤਾਸੁ ਸਤ੍ਥਾਨੀਤਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਿ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਛੇਦਨਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਸਤ੍ਥਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਚਾਯਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਚੋਦਿਤੋ ਮੁਸਾਵਚਨਸਤ੍ਥਾਨੇਵ ਕਰੋਤਿ – ‘‘ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨਾਹਂ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਏਸ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਮਹਾਗੇਧੋ, ਮੋਸਵਜ੍ਜਂ ਪਗਾਹਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਸ ਖ੍ਵਸ੍ਸਾਤਿ ਏਸ ਖੋ ਅਸ੍ਸ. ਮਹਾਗੇਧੋਤਿ ਮਹਾਬਨ੍ਧਨਂ. ਕਤਮੋਤਿ ਚੇ? ਯਦਿਦਂ ਮੋਸਵਜ੍ਜਂ ਪਗਾਹਤਿ, ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਮੁਸਾਵਾਦਜ੍ਝੋਗਾਹੋ ਮਹਾਗੇਧੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੮੨੭. ਮਨ੍ਦੋਵ ਪਰਿਕਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਾਣਵਧਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਤਤੋਨਿਦਾਨਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਮਨੁਭੋਨ੍ਤੋ ਭੋਗਪਰਿਯੇਸਨਰਕ੍ਖਨਾਨਿ ਚ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਮੋਮੂਹੋ ਵਿਯ ਪਰਿਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ.
੮੨੮-੯. ‘‘ਏਤਮਾਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਮੁਨਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇ ਇਧਾ’’ਤਿ ਏਤਂ ‘‘ਯਸੋ ਕਿਤ੍ਤਿ ਚ ਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਹਾਯਤੇਵਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਾ’’ਤਿ ਇਤੋ ਪਭੁਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇ ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਪੁਬ੍ਬਤੋ ਅਪਰੇ ਸਮਣਭਾਵਤੋ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਕਭਾਵੇ ਆਦੀਨਵਂ ਮੁਨਿ ਞਤ੍ਵਾ. ਏਤਦਰਿਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਯਦਿਦਂ ਵਿਵੇਕਚਰਿਯਾ, ਏਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਵੇਕਞ੍ਞੇਵ ਸਿਕ੍ਖੇਥਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਤੇਨ ਸੇਟ੍ਠੋ ਮਞ੍ਞੇਥਾਤਿ ਤੇਨ ਚ ਵਿਵੇਕੇਨ ਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ‘‘ਸੇਟ੍ਠੋ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਤੇਨ ਥਦ੍ਧੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
੮੩੦. ਰਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਹਿ ਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸ. ਓਘਤਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ, ਕਾਮੇਸੁ ਗਧਿਤਾ ਪਜਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਲਗ੍ਗਾ ਸਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਰੋਘਤਿਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ ਇਣਾਯਿਕਾ ਵਿਯ ਆਣਣ੍ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸੀਤਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਤਿਸ੍ਸਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੮. ਪਸੂਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੩੧. ਇਧੇਵ ਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਪਸੂਰਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਤਿ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਪਸੂਰੋ ਨਾਮ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਮਹਾਵਾਦੀ, ਸੋ ‘‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਵਾਦੇਨ ਅਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਸ੍ਸ ਜਮ੍ਬੁਪਞ੍ਞਾਣਂ, ਏਵਂ ਮਮਾਪਿ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹਤੀ’’ਤਿ ਜਮ੍ਬੁਸਾਖਂ ਧਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਪਟਿਵਾਦਂ ਅਨਾਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਵਾਲਿਕਤ੍ਥਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਸਾਖਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯੋ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਾਦਂ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਇਮਂ ਸਾਖਂ ਭਞ੍ਜਤੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਤਂ ਠਾਨਂ ਮਹਾਜਨੋ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਗਾਮਦਾਰਕੇ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਿਂ ਏਤਂ ਦਾਰਕਾ’’ਤਿ, ਤੇ ਸਬ੍ਬਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਂਸੁ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਨਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇਹਿ ਭਞ੍ਜਥ, ‘ਵਾਦਤ੍ਥਿਕੋ ਵਿਹਾਰਂ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’ਤਿ ਚ ਭਣਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.
ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਭਗ੍ਗਂ ਸਾਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕੇਨਿਦਂ ਕਾਰਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੇਨ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਮੁਦਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਮਮ ਜਯਂ ਸਮਣਸ੍ਸ ਚ ਪਰਾਜਯਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਪਞ੍ਹਵੀਮਂਸਕੇ ਕਾਰਣਿਕੇ ਆਨੇਤੁਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵੀਥਿਸਿਙ੍ਘਾਟਕਚਚ੍ਚਰੇਸੁ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕੇਨ ਸਹ ਵਾਦੇ ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਭਾਨਂ ਸੋਤੁਕਾਮਾ ਭੋਨ੍ਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਉਗ੍ਘੋਸੇਸਿ. ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਵਚਨਂ ਸੋਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਾਸਨੇ ਪਸਨ੍ਨਾਪਿ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਪਿ ਬਹੂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਪਸੂਰੋ ਮਹਾਜਨਪਰਿਵੁਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਵਂ ਭਣਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤੋ ਵਿਹਾਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਵਿਹਾਰੇ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦੋ ਜਨਬ੍ਯਾਕੁਲਞ੍ਚ ਮਾ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਜੇਤਵਨਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ.
ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤ੍ਵਂ, ਭੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਤ, ਮਯ੍ਹਂ ਜਮ੍ਬੁਧਜਂ ਭਞ੍ਜਾਪੇਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਆਮ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਹੋਤੁ ਨੋ, ਭੋ, ਕਾਚਿ ਕਥਾਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਹੋਤੁ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ’’ਤਿ ਚ ਥੇਰੇਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੇ ‘‘ਤ੍ਵਂ, ਸਮਣ, ਪੁਚ੍ਛ, ਅਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਨਂ ਥੇਰੋ ਅਵਚ ‘‘ਕਿਂ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕ, ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਪੁਚ੍ਛਾ, ਉਦਾਹੁ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਭੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਤ, ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਕਿਂ ਦੁਕ੍ਕਰਂ. ਤਂ ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕ, ਤ੍ਵਂ ਪੁਚ੍ਛ, ਅਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ‘‘ਸਾਧੁਰੂਪੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਠਾਨੇ ਸਾਖਂ ਭਞ੍ਜਾਪੇਸੀ’’ਤਿ ਵਿਮ੍ਹਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਾਮੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਰਾਗੋ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਾਮੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੬.੬੩) ਥੇਰੋ ਆਹ. ਸੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਵਿਰੁਦ੍ਧਸਞ੍ਞੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰਾਜਯਂ ਆਰੋਪੇਤੁਕਾਮੋ ਆਹ – ‘‘ਚਿਤ੍ਰਵਿਚਿਤ੍ਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਨ ਭੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਤ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਾਮਂ ਨ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕ, ਨ ਵਦੇਮੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯਾਵ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾਦੇ ਦੋਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਵੀਮਂਸਕੇ ਆਲਪਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਭੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਤ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕ, ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਨ੍ਤਾ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਸਹਸਾ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਸਮਣਭਾਵੋ ਕੁਤੋ? ਨਨੁ ਤੇ ਅਗਾਰਿਕਾ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਅਥਾਪਰਂ ਏਤਦਵੋਚ –
‘‘ਨ ਤੇ ਵੇ ਕਾਮਾ ਯਾਨਿ ਚਿਤ੍ਰਾਨਿ ਲੋਕੇ,
ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਰਾਗਞ੍ਚ ਵਦੇਸਿ ਕਾਮਂ;
ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਯਂ ਅਕੁਸਲੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇ,
ਭਿਕ੍ਖੁਪਿ ਤੇ ਹੇਸ੍ਸਤਿ ਕਾਮਭੋਗੀ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੩੪);
ਅਥ ਥੇਰੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਵਾਦੇ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕ, ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਰਾਗਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਾਮਂ ਨ ਵਦੇਸਿ, ਚਿਤ੍ਰਵਿਚਿਤ੍ਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਥੇਰੋ ਯਾਵ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਣਾਥ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਵਾਦੇ ਦੋਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਵੀਮਂਸਕੇ ਆਲਪਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਪਸੂਰ, ਤਵ ਸਤ੍ਥਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਪਬ੍ਬਜਿਤ, ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਨਿ ਵਾ ਸੇਵਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਪਬ੍ਬਜਿਤ, ਸੇਵਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਭਾਵੋ ਕੁਤੋ, ਨਨੁ ਸੋ ਅਗਾਰਿਕੋ ਕਾਮਭੋਗੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਅਥਾਪਰਂ ਏਤਦਵੋਚ –
‘‘ਤੇ ਵੇ ਕਾਮਾ ਯਾਨਿ ਚਿਤ੍ਰਾਨਿ ਲੋਕੇ,
ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਰਾਗਂ ਨ ਵਦੇਸਿ ਕਾਮਂ;
ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਮਨੋਰਮਾਨਿ,
ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਦਾਨਿ ਮਨੋਰਮਾਨਿ.
‘‘ਘਾਯਨ੍ਤੋ ਗਨ੍ਧਾਨਿ ਮਨੋਰਮਾਨਿ,
ਸਾਯਨ੍ਤੋ ਰਸਾਨਿ ਮਨੋਰਮਾਨਿ;
ਫੁਸਨ੍ਤੋ ਫਸ੍ਸਾਨਿ ਮਨੋਰਮਾਨਿ,
ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਤੇ ਹੇਸ੍ਸਤਿ ਕਾਮਭੋਗੀ’’ਤਿ.
ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਪ੍ਪਟਿਭਾਨੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ‘‘ਅਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਮਹਾਵਾਦੀ, ਇਮਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਾਦਸਤ੍ਥਂ ਸਿਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਤਤ੍ਥ ਲਾਲੁਦਾਯਿਂ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਕਾਯੂਪਪਨ੍ਨਂ ਸਰੀਰਾਕਾਰਾਕਪ੍ਪੇਸੁ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ ਮਹਾਵਾਦੀ’’ਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਾਦੇਨ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਲਿਙ੍ਗੇਨ ਤਂਯੇਵ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਂ ਪਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਾਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਉਗ੍ਘੋਸੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਪਰਿਵੁਤੋ ‘‘ਏਵਂ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਜੇਤਵਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਜੇਤਵਨਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ‘‘ਅਯਂ ਅਭਾਜਨਭੂਤੋ’’ਤਿ ਮੁਖਬਨ੍ਧਮਸ੍ਸ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮੂਗੋ ਵਿਯ ਨਿਸੀਦਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਮੁਖਂ ਉਲ੍ਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਦੇਹਿ, ਭੋ ਪਸੂਰ, ਵਦੇਹਿ, ਭੋ ਪਸੂਰਾ’’ਤਿ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਭਗਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਪਸੂਰੋ ਵਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਤਾਵ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪੋ – ਇਮੇ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਇਧੇਵ ਸੁਦ੍ਧੀ ਇਤਿ ਵਾਦਯਨ੍ਤਿ ਨਾਞ੍ਞੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਾਹੁ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦੀਨਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ‘‘ਏਸ ਵਾਦੋ ਸੁਭੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸੁਭਂ ਵਦਾਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਥੂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਚ੍ਚੇਕਸਚ੍ਚੇਸੁ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ.
੮੩੨. ਏਵਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਚ – ਤੇ ਵਾਦਕਾਮਾਤਿ ਗਾਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਬਾਲਂ ਦਹਨ੍ਤੀ ਮਿਥੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਬਾਲੋ ਅਯਂ ਬਾਲੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਬਾਲਂ ਦਹਨ੍ਤਿ, ਬਾਲਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਵਦਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਞ੍ਞਸਿਤਾ ਕਥੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਕਲਹਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਸਂਸਕਾਮਾ ਕੁਸਲਾ ਵਦਾਨਾਤਿ ਪਸਂਸਤ੍ਥਿਕਾ ਉਭੋਪਿ ‘‘ਮਯਂ ਕੁਸਲਵਾਦਾ ਪਣ੍ਡਿਤਵਾਦਾ’’ਤਿ ਏਵਂਸਞ੍ਞਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ.
੮੩੩. ਏਵਂ ਵਦਾਨੇਸੁ ਚ ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਨਿਯਮਤੋ ਏਵ – ਯੁਤ੍ਤੋ ਕਥਾਯਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤੋ ਕਥਾਯਨ੍ਤਿ ਵਿਵਾਦਕਥਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ. ਪਸਂਸਮਿਚ੍ਛਂ ਵਿਨਿਘਾਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਸਂਸਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਨਿਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਲ੍ਲਾਪਾ ਕਥਂਕਥੀ ਵਿਨਿਘਾਤੀ ਹੋਤਿ. ਅਪਾਹਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਵੀਮਂਸਕੇਹਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਪਗਤਂ ਤੇ ਭਣਿਤਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਪਗਤਂ ਤੇ ਭਣਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਪਹਾਰਿਤੇ ਵਾਦੇ. ਨਿਨ੍ਦਾਯ ਸੋ ਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਪਾਹਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਾਦੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਨਿਨ੍ਦਾਯ ਸੋ ਕੁਪ੍ਪਤਿ. ਰਨ੍ਧਮੇਸੀਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਰਨ੍ਧਮੇਵ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ.
੮੩੪. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਕੁਪ੍ਪਤਿ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਯਮਸ੍ਸ ਵਾਦਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਹੀਨਮਾਹੁ ਅਪਾਹਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਤੋ ਅਪਾਹਤਂ ਪਰਿਹੀਨਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਦੇਵਤੀਤਿ ਤਤੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੋ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਮਯਾ ਆਵਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਵਿਪ੍ਪਲਪਤਿ. ਸੋਚਤੀਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਜਯੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਸੋਚਤਿ. ਉਪਚ੍ਚਗਾ ਮਨ੍ਤਿ ਅਨੁਤ੍ਥੁਨਾਤੀਤਿ ‘‘ਸੋ ਮਂ ਵਾਦੇਨ ਵਾਦਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਵਿਪ੍ਪਲਪਤਿ.
੮੩੫. ਏਤੇ ਵਿਵਾਦਾ ਸਮਣੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਮਣਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਬਾਹਿਰਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ. ਏਤੇਸੁ ਉਗ੍ਘਾਤਿ ਨਿਘਾਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤੇਸੁ ਵਾਦੇਸੁ ਜਯਪਰਾਜਯਾਦਿਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਘਾਤਂ ਨਿਘਾਤਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਉਗ੍ਘਾਤੀ ਨਿਘਾਤੀ ਚ ਹੋਤਿ. ਵਿਰਮੇ ਕਥੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਜਹੇਯ੍ਯ ਕਲਹਂ. ਨ ਹਞ੍ਞਦਤ੍ਥਤ੍ਥਿ ਪਸਂਸਲਾਭਾਤਿ ਨ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਪਸਂਸਲਾਭਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਿ.
੮੩੬-੭. ਛਟ੍ਠਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਨ ਹਞ੍ਞਦਤ੍ਥਤ੍ਥਿ ਪਸਂਸਲਾਭਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਮਂ ਲਾਭਂ ਲਭਨ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਸਂਸਿਤੋ ਵਾ ਪਨ ਹੋਤਿ ਤਂ ਵਾਦਂ ਪਰਿਸਾਯ ਮਜ੍ਝੇ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ, ਤਤੋ ਸੋ ਤੇਨ ਜਯਤ੍ਥੇਨ ਤੁਟ੍ਠਿਂ ਵਾ ਦਨ੍ਤਵਿਦਂਸਕਂ ਵਾ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਹਸਤਿ, ਮਾਨੇਨ ਚ ਉਣ੍ਣਮਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਜਯਤ੍ਥਂ ਪਪ੍ਪੁਯ੍ਯ ਯਥਾਮਾਨੋ ਜਾਤੋ, ਏਵਂ ਉਣ੍ਣਮਤੋ ਚ ਯਾ ਉਣ੍ਣਤੀਤਿ ਗਾਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਂ ਵਦਤੇ ਪਨੇਸੋਤਿ ਏਸੋ ਪਨ ਤਂ ਉਣ੍ਣਤਿਂ ‘‘ਵਿਘਾਤਭੂਮੀ’’ਤਿ ਅਬੁਜ੍ਝਮਾਨੋ ਮਾਨਞ੍ਚ ਅਤਿਮਾਨਞ੍ਚ ਵਦਤਿਯੇਵ.
੮੩੮. ਏਵਂ ਵਾਦੇ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਵਾਦਂ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੂਰੋ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਰਾਜਖਾਦਾਯਾਤਿ ਰਾਜਖਾਦਨੀਯੇਨ, ਭਤ੍ਤਵੇਤਨੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਭਿਗਜ੍ਜਮੇਤਿ ਪਟਿਸੂਰਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸੋ ਪਟਿਸੂਰਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਭਿਗਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਏਤਿ, ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯੇਨੇਵ ਸੋ, ਤੇਨ ਪਲੇਹੀਤਿ ਯੇਨ ਸੋ ਤੁਯ੍ਹਂ ਪਟਿਸੂਰੋ, ਤੇਨ ਗਚ੍ਛ. ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਯਦਿਦਂ ਯੁਧਾਯਾਤਿ ਯਂ ਪਨ ਇਦਂ ਕਿਲੇਸਜਾਤਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸਿਯਾ, ਤਂ ਏਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਬੋਧਿਮੂਲੇਯੇਵ ਪਹੀਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੇਸਗਾਥਾ ਪਾਕਟਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਯੇਵ.
੮੩੯-੪੦. ਤਤ੍ਥ ਵਿਵਾਦਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਸੇਨਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਪਟਿਲੋਮਕਾਰਕੋ. ਵਿਸੇਨਿਕਤ੍ਵਾਤਿ ਕਿਲੇਸਸੇਨਂ ਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ. ਕਿਂ ਲਭੇਥੋਤਿ ਪਟਿਮਲ੍ਲਂ ਕਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਸਿ. ਪਸੂਰਾਤਿ ਤਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਆਲਪਤਿ. ਯੇਸੀਧ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯੇਸਂ ਇਧ ਨਤ੍ਥਿ.
੮੪੧. ਪਵਿਤਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ‘‘ਜਯੋ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਦੀਨਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤੋ. ਧੋਨੇਨ ਯੁਗਂ ਸਮਾਗਮਾਤਿ ਧੁਤਕਿਲੇਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ. ਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ ਸਕ੍ਖਸਿ ਸਮ੍ਪਯਾਤਵੇਤਿ ਕੋਤ੍ਥੁਕਾਦਯੋ ਵਿਯ ਸੀਹਾਦੀਹਿ, ਧੋਨੇਨ ਸਹ ਯੁਗਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਪਦਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਯਾਤੁਂ ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਮੇਵ ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸੀਤਿ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਕਟਮੇਵਾਤਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਪਸੂਰਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੯. ਮਾਗਣ੍ਡਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੪੨. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਤਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਮਾਗਣ੍ਡਿਯਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯੇ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਕੁਰੂਸੁ ਕਮ੍ਮਾਸਧਮ੍ਮਨਿਗਮਵਾਸਿਨੋ ਮਾਗਣ੍ਡਿਯਸ੍ਸ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਪਜਾਪਤਿਕਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਾਵਦੇਵ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਾਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਨਿਸੀਦਿ ਸੁਵਣ੍ਣੋਭਾਸਂ ਮੁਞ੍ਚਮਾਨੋ. ਮਾਗਣ੍ਡਿਯੋਪਿ ਤਙ੍ਖਣਂ ਤਤ੍ਥ ਮੁਖਧੋਵਨਤ੍ਥਂ ਗਤੋ ਸੁਵਣ੍ਣੋਭਾਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਧੀਤਾ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਾ, ਤਂ ਬਹੂ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰਾਦਯੋ ਵਾਰਯਨ੍ਤਾ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕੋ ਹੋਤਿ ‘‘ਸਮਣਸ੍ਸੇਵ ਨਂ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਧੀਤਾਯ ਸਮਾਨਵਣ੍ਣੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵੇਗੇਨ ਘਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਆਹ – ‘‘ਭੋਤਿ ਭੋਤਿ ਮਯਾ ਧੀਤਾਯ ਸਮਾਨਵਣ੍ਣੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਅਲਙ੍ਕਰੋਹਿ ਦਾਰਿਕਂ, ਤਸ੍ਸ ਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਦਾਰਿਕਂ ਗਨ੍ਧੋਦਕੇਨ ਨ੍ਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਥਪੁਪ੍ਫਾਲਙ੍ਕਾਰਾਦੀਹਿ ਅਲਙ੍ਕਰੋਨ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਭਗਵਤੋ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਵੇਲਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਕਮ੍ਮਾਸਧਮ੍ਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ.
ਤੇਪਿ ਖੋ ਧੀਤਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਕਾਸਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਲੋਕੇਨ੍ਤੀ ਭਗਵਤੋ ਨਿਸਜ੍ਜਟ੍ਠਾਨਂ ਤਿਣਸਨ੍ਥਾਰਕਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਬਲੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਕਾਸੋ ਪਦਨਿਕ੍ਖੇਪੋ ਚ ਅਬ੍ਯਾਕੁਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਆਹ – ‘‘ਏਸ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਸ੍ਸ ਤਿਣਸਨ੍ਥਾਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਗਮਨਕਮ੍ਮਂ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਭੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪਸ੍ਸ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਬ੍ਯਾਕੁਲੋ ਤਿਣਸਨ੍ਥਾਰੋ, ਨੇਸੋ ਕਾਮਭੋਗਿਨੋ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ‘‘ਮਾ, ਭੋਤਿ ਮਙ੍ਗਲੇ ਪਰਿਯੇਸਿਯਮਾਨੇ ਅਵਮਙ੍ਗਲਂ ਅਭਣੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਪੁਨਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਚਰਨ੍ਤੀ ਭਗਵਤੋ ਪਦਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਆਹ ‘‘ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਪਦਨਿਕ੍ਖੇਪੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਪਸ੍ਸ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਪਦਨਿਕ੍ਖੇਪਂ, ਨਾਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਕਾਮੇਸੁ ਗਧਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ ਤ੍ਵਂ ਭੋਤਿ ਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣਬਲਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀ ਆਹ –
‘‘ਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਪਦਂ ਭਵੇ,
ਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਅਨੁਕਡ੍ਢਿਤਂ ਪਦਂ;
ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਸਹਸਾਨੁਪੀਲ਼ਿਤਂ,
ਵਿਵਟ੍ਟਚ੍ਛਦਸ੍ਸ ਇਦਮੀਦਿਸਂ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. (ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੬੦-੨੬੧; ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨ ਸਾਮਾਵਤੀਵਤ੍ਥੁ; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੪੫);
ਅਯਞ੍ਚਰਹਿ ਤੇਸਂ ਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ, ਅਥ ਭਗਵਾ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੋ ਤਮੇਵ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਆਗਤੋ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਭਗਵਤੋ ਵਰਲਕ੍ਖਣਖਚਿਤਂ ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਆਹ – ‘‘ਏਸ ਤਯਾ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ ਭੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਆਗਤਕਮ੍ਮਂ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੇਵ, ਏਵਰੂਪੋ ਨਾਮ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਾਨਞ੍ਞੇਵ ਭਗਵਾ ਤਿਣਸਨ੍ਥਾਰਕੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਧੀਤਰਂ ਵਾਮੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਭੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਤ, ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਅਯਞ੍ਚ ਦਾਰਿਕਾ, ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾ ਏਸਾ ਤਵ, ਇਮਾਹਂ ਭੋਤੋ ਭਰਿਯਂ ਪੋਸਾਵਨਤ੍ਥਾਯ ਦਮ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਤੁਕਾਮੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਅਨਾਲਪਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਮਾਨੋ ਵਿਯ ‘‘ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਤਣ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.
ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਅਜਪਾਲਨਿਗ੍ਰੋਧਮੂਲੇ ਨਾਨਾਰੂਪਾਨਿ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਕਾਮਮਾਗਤਂ ਮਾਰਧੀਤਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਤਣ੍ਹਂ ਅਰਤਿਂ ਰਗਞ੍ਚ ਛਨ੍ਦਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਮੇਥੁਨਸ੍ਮਿਂ ਨਾਹੋਸਿ, ਕਿਮੇਵਿਦਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਾਰਿਕਾਯ ਮੁਤ੍ਤਕਰੀਸਪੁਣ੍ਣਂ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਾਦਾਪਿ ਨਂ ਸਮ੍ਫੁਸਿਤੁਂ ਨ ਇਚ੍ਛੇ, ਕੁਤੋਨੇਨ ਸਂਵਸਿਤੁਨ੍ਤਿ.
੮੪੩. ਤਤੋ ਮਾਗਣ੍ਡਿਯੋ ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਨਾਮ ਮਾਨੁਸਕੇ ਕਾਮੇ ਪਹਾਯ ਦਿਬ੍ਬਕਾਮਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਦਿਬ੍ਬੇਪਿ ਕਾਮੇ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਂ, ਕਾ ਨੁ ਅਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੁਂ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਏਤਾਦਿਸਂ ਚੇ ਰਤਨਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਿਤ੍ਥਿਰਤਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਣਤਿ, ਨਾਰਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧੀਤਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਸੀਲਵਤਂ ਨੁ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਵਤਞ੍ਚ ਜੀਵਿਤਞ੍ਚ. ਭਵੂਪਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਵਦੇਸਿ ਕੀਦਿਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਵੂਪਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਕੀਦਿਸਂ ਵਦਸੀਤਿ.
੮੪੪. ਇਤੋ ਪਰਾ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਵਿਸਜ੍ਜਨਪੁਚ੍ਛਾਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਾਕਟਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਯੇਵ. ਤਾਸੁ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਮਾਗਣ੍ਡਿਯ, ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਗਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ, ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਇਦਂ ਵਦਾਮੀਤਿ ਸਮੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨ ਹੋਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਕਿਂਕਾਰਣਾ? ਅਹਞ੍ਹਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਕਞ੍ਚਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਨ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਅਦ੍ਦਸਨ੍ਤਿ.
੮੪੫. ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਾਨਿਮਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਤਿ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਭਾਵਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪਕਪ੍ਪਿਤਾਨਿ ਚਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਮੁਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਧਮ੍ਮੇ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਨ੍ਤੀਤਿ ਯਮੇਤਮਤ੍ਥਂ ਬ੍ਰੂਸਿ, ਆਚਿਕ੍ਖ ਮੇ, ਕਥਂ ਨੁ ਧੀਰੇਹਿ ਪਵੇਦਿਤਂ ਕਥਂ ਪਕਾਸਿਤਂ ਧੀਰੇਹਿ ਤਂ ਪਦਨ੍ਤਿ.
੮੪੬. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਯਥਾ ਯੇਨ ਉਪਾਯੇਨ ਤਂ ਪਦਂ ਧੀਰੇਹਿ ਪਕਾਸਿਤਂ, ਤਂ ਉਪਾਯਂ ਸਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਨ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸੁਤਿਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਞਾਣਬਾਹਿਰਸੀਲਬ੍ਬਤਾਨਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ‘‘ਸੁਦ੍ਧਿਮਾਹਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਹ-ਸਦ੍ਦਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਨਕਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਸਬ੍ਯਤ੍ਤਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਨਾਹਂ ਕਥੇਮੀ’’ਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਉਤ੍ਤਰਪਦੇਸੁਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਅਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਾਹਾਤਿ ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਵਿਨਾ ਨ ਕਥੇਮਿ. ਤਥਾ ਅਸ੍ਸੁਤਿਯਾਤਿ ਨਵਙ੍ਗਂ ਸਵਨਂ ਵਿਨਾ. ਅਞਾਣਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਞਾਣਂ ਵਿਨਾ. ਅਸੀਲਤਾਤਿ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਂ ਵਿਨਾ. ਅਬ੍ਬਤਾਤਿ ਧੁਤਙ੍ਗਵਤਂ ਵਿਨਾ. ਨੋਪਿ ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਸੁ ਏਕਮੇਕੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਮਤ੍ਤੇਨਾਪਿ ਨੋ ਕਥੇਮੀਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤੇ ਚ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜ ਅਨੁਗ੍ਗਹਾਯਾਤਿ ਏਤੇ ਚ ਪੁਰਿਮੇ ਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਭੇਦੇ ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖਿਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਕਰਣੇਨ ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜ, ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਅਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਭੇਦੇ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖਿਯੇ ਅਤਮ੍ਮਯਤਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਅਨੁਗ੍ਗਹਾਯ. ਸਨ੍ਤੋ ਅਨਿਸ੍ਸਾਯ ਭਵਂ ਨ ਜਪ੍ਪੇਤਿ ਇਮਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਰਾਗਾਦਿਵੂਪਸਮੇਨ ਸਨ੍ਤੋ ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਕਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਕਮ੍ਪਿ ਭਵਂ ਅਪਿਹੇਤੁਂ ਅਪਤ੍ਥੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਸਿਯਾ, ਅਯਮਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੮੪੭. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੋ ਮਾਗਣ੍ਡਿਯੋ ‘‘ਨੋ ਚੇ ਕਿਰਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੇਵ. ਕਣ੍ਹਪਕ੍ਖਿਯਾਨਿਯੇਵ ਪਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਉਭਯਤ੍ਰਾਪਿ ਆਹ. ਆਹ-ਸਦ੍ਦਂ ਪਨ ਨੋਚੇਕਿਰ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨੋ ਚੇ ਕਿਰਾਹ ਨੋ ਚੇ ਕਿਰ ਕਥੇਸੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਮੋਮੁਹਨ੍ਤਿ ਅਤਿਮੂਲ਼੍ਹਂ, ਮੋਹਨਂ ਵਾ. ਪਚ੍ਚੇਨ੍ਤੀਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤਿ.
੮੪੮. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਚ੍ਛਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਤ੍ਵਂ, ਮਾਗਣ੍ਡਿਯ, ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਪੁਚ੍ਛਮਾਨੋ ਯਾਨਿ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਸਮੁਗ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਸਮੁਗ੍ਗਹੀਤੇਸੁ ਏਵਂ ਪਮੋਹਂ ਆਗਤੋ, ਇਤੋ ਚ ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਨ੍ਤਿਤੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤੋ ਵਾ ਅਣੁਮ੍ਪਿ ਯੁਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਨ ਪਸ੍ਸਸਿ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤ੍ਵਂ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਮੋਮੁਹਤੋ ਪਸ੍ਸਸੀਤਿ.
੮੪੯. ਏਵਂ ਸਮੁਗ੍ਗਹਿਤੇਸੁ ਪਮੋਹੇਨ ਮਾਗਣ੍ਡਿਯਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਾਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤੇਸੁ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਚ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਗਤਪ੍ਪਮੋਹਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਬ੍ਬਿਵਾਦਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮੋ ਵਿਸੇਸੀ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਏਵਂ ਤਿਵਿਧਮਾਨੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਾ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸੋ ਤੇਨ ਮਾਨੇਨ ਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਵਿਵਦੇਯ੍ਯ. ਯੋ ਪਨ ਅਮ੍ਹਾਦਿਸੋ ਇਮਾਸੁ ਤੀਸੁ ਵਿਧਾਸੁ ਅਵਿਕਮ੍ਪਮਾਨੋ, ਸਮੋ ਵਿਸੇਸੀਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਹੀਨੋਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ.
੮੫੦. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ – ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸੋਤਿ ਗਾਥਾ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸੋ ਏਵਰੂਪੋ ਪਹੀਨਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਮਾਦਿਸੋ ਬਾਹਿਤਪਾਪਤ੍ਤਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ਕਿਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਭਣੇਯ੍ਯ, ਕੇਨ ਵਾ ਕਾਰਣੇਨ ਭਣੇਯ੍ਯ, ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸਚ੍ਚਂ, ਤੁਯ੍ਹਂ ਮੁਸਾ’’ਤਿ ਵਾ ਕੇਨ ਮਾਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਵਾ ਵਿਵਦੇਯ੍ਯ? ਯਸ੍ਮਿਂ ਮਾਦਿਸੇ ਖੀਣਾਸਵੇ ‘‘ਸਦਿਸੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਂ ਵਾ, ਇਤਰਦ੍ਵਯਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਸਮਂ ਵਾ ਮਞ੍ਞਿਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਸਮਾਨਾਦੀਸੁ ਕੇਨ ਵਾਦਂ ਪਟਿਸਂਯੁਜੇਯ੍ਯ ਪਟਿਪ੍ਫਰੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਨਨੁ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਏਵਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ – ਓਕਂ ਪਹਾਯਾਤਿ ਗਾਥਾ?
੮੫੧. ਤਤ੍ਥ ਓਕਂ ਪਹਾਯਾਤਿ ਰੂਪਵਤ੍ਥਾਦਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਤਤ੍ਰ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ. ਅਨਿਕੇਤਸਾਰੀਤਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਨਿਕੇਤਾਦੀਨਿ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਅਸਰਨ੍ਤੋ. ਗਾਮੇ ਅਕੁਬ੍ਬਂ ਮੁਨਿ ਸਨ੍ਥਵਾਨੀਤਿ ਗਾਮੇ ਗਿਹਿਸਨ੍ਥਵਾਨਿ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਕਾਮੇਹਿ ਰਿਤ੍ਤੋਤਿ ਕਾਮੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬਕਾਮੇਹਿ ਪੁਥੁਭੂਤੋ. ਅਪੁਰੇਕ੍ਖਰਾਨੋਤਿ ਆਯਤਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਅਨਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ. ਕਥਂ ਨ ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਜਨੇਨ ਕਯਿਰਾਤਿ ਜਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਗ੍ਗਾਹਿਕਕਥਂ ਨ ਕਥੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਏਵਰੂਪੋ – ਯੇਹਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤੋਤਿ ਗਾਥਾ.
੮੫੨. ਤਤ੍ਥ ਯੇਹੀਤਿ ਯੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤੇਹਿ. ਵਿਵਿਤ੍ਤੋ ਵਿਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਰਿਤ੍ਤੋ ਚਰੇਯ੍ਯ. ਨ ਤਾਨਿ ਉਗ੍ਗਯ੍ਹ ਵਦੇਯ੍ਯ ਨਾਗੋਤਿ ‘‘ਆਗੁਂ ਨ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਭਦ੍ਰਾਵੁਧਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੭੦; ਪਾਰਾਯਨਾਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੦੨) ਨਯੇਨ ਨਾਗੋ ਤਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਜਲਮ੍ਬੁਜਨ੍ਤਿ ਜਲਸਞ੍ਞਿਤੇ ਅਮ੍ਬੁਮ੍ਹਿ ਜਾਤਂ ਕਣ੍ਟਕਨਾਲ਼ਂ ਵਾਰਿਜਂ, ਪਦੁਮਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਜਲੇਨ ਪਙ੍ਕੇਨ ਚ ਨੂਪਲਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਪਦੁਮਂ ਯਥਾ ਜਲੇਨ ਚ ਪਙ੍ਕੇਨ ਚ ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਮੁਨਿ ਸਨ੍ਤਿਵਾਦੋ ਅਗਿਦ੍ਧੋਤਿ ਏਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਨ੍ਤਿਵਾਦੋ ਮੁਨਿ ਗੇਧਾਭਾਵੇਨ ਅਗਿਦ੍ਧੋ. ਕਾਮੇ ਚ ਲੋਕੇ ਚ ਅਨੂਪਲਿਤ੍ਤੋਤਿ ਦੁਵਿਧੇਪਿ ਕਾਮੇ ਅਪਾਯਾਦਿਕੇ ਚ ਲੋਕੇ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਲੇਪੇਹਿ ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.
੮੫੩. ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ – ਨ ਵੇਦਗੂਤਿ ਗਾਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਵੇਦਗੂ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਯਕੋਤਿ ਚਤੁਮਗ੍ਗਵੇਦਗੂ ਮਾਦਿਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਯਕੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਾ, ਤਂ ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚੇਨ੍ਤੋ ਵਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਚਨਤ੍ਥੋ – ਯਾਯਤੀਤਿ ਯਾਯਕੋ, ਕਰਣਵਚਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਯਾਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਯਕੋ. ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਯਾਤੀਤਿਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਯਕੋ. ਨ ਮੁਤਿਯਾ ਸ ਮਾਨਮੇਤੀਤਿ ਮੁਤਰੂਪਾਦਿਭੇਦਾਯ ਮੁਤਿਯਾਪਿ ਸੋ ਮਾਨਂ ਨ ਏਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਮ੍ਮਯੋ ਸੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਤਮ੍ਮਯੋ ਹੋਤਿ ਤਪ੍ਪਰਾਯਣੋ, ਅਯਂ ਪਨ ਨ ਤਾਦਿਸੋ. ਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਨੋਪਿ ਸੁਤੇਨ ਨੇਯ੍ਯੋਤਿ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਨਾ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਸੁਤਸੁਦ੍ਧਿਆਦਿਨਾ ਸੁਤੇਨ ਵਾ ਸੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਨੂਪਨੀਤੋ ਸ ਨਿਵੇਸਨੇਸੂਤਿ ਸੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਉਪਯਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਨਿਵੇਸਨੇਸੁ ਅਨੂਪਨੀਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਸ – ਸਞ੍ਞਾਵਿਰਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਗਾਥਾ.
੮੫੪. ਤਤ੍ਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਰਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹੀਨਕਾਮਾਦਿਸਞ੍ਞਸ੍ਸ. ਇਮਿਨਾ ਪਦੇਨ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸਮਥਯਾਨਿਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਭਾਵਨਾਯ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਇਮਿਨਾ ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਯੇ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ, ਤੇ ਘਟ੍ਟਯਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇਤਿ ਯੇ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦਿਕਂ ਸਞ੍ਞਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ, ਤੇ ਵਿਸੇਸਤੋ ਗਹਟ੍ਠਾ ਕਾਮਾਧਿਕਰਣਂ, ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ, ਤੇ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਕਰਣਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੀਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਚ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.
ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਮਾਗਣ੍ਡਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੦. ਪੁਰਾਭੇਦਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
੮੫੫. ਕਥਂਦਸ੍ਸੀਤਿ ਪੁਰਾਭੇਦਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਤੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਕਲਹਵਿਵਾਦਚੂਲ਼ਬ੍ਯੂਹਮਹਾਬ੍ਯੂਹਤੁਵਟਕਅਤ੍ਤਦਣ੍ਡਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਪਰਿਬ੍ਬਾਜਨੀਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਨ ਯਥੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਹਾਸਮਯੇ ਰਾਗਚਰਿਤਦੇਵਤਾਨਂ ਸਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਨਿਮ੍ਮਿਤਬੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਪਰਿਬ੍ਬਾਜਨੀਯਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸਿ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਹਾਸਮਯੇ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਪੁਰਾ ਸਰੀਰਭੇਦਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਾਸਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਅਡ੍ਢਤੇਲ਼ਸਭਿਕ੍ਖੁਸਤਪਰਿਵਾਰਂ ਨਿਮ੍ਮਿਤਬੁਦ੍ਧਂ ਆਕਾਸੇਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਤਾਵ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ ਕਥਂਦਸ੍ਸੀਤਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਂ ਕਥਂਸੀਲੋਤਿ ਅਧਿਸੀਲਂ, ਉਪਸਨ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.
੮੫੬. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਪਨ ਭਗਵਾ ਸਰੂਪੇਨ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਦੀਨਿ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਵ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਦਿਪ੍ਪਭਾਵੇਨ ਯੇਸਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਉਪਸਮਾ ‘‘ਉਪਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨਾਨਾਦੇਵਤਾਨਂ ਆਸਯਾਨੁਲੋਮੇਨ ਤੇਸਂ ਉਪਸਮਮੇਵ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਵੀਤਤਣ੍ਹੋ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਿਤੋ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਗਾਥਾਨਂ ‘‘ਤਂ ਬ੍ਰੂਮਿ ਉਪਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤੋ ਪਰਾਸਂ ‘‘ਸ ਵੇ ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਦੇਨ.
ਅਨੁਪਦਵਣ੍ਣਨਾਨਯੇਨ ਚ – ਵੀਤਤਣ੍ਹੋ ਪੁਰਾ ਭੇਦਾਤਿ ਯੋ ਸਰੀਰਭੇਦਾ ਪੁਬ੍ਬਮੇਵ ਪਹੀਨਤਣ੍ਹੋ. ਪੁਬ੍ਬਮਨ੍ਤਮਨਿਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਅਤੀਤਦ੍ਧਾਦਿਭੇਦਂ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਮਨਿਸ੍ਸਿਤੋ. ਵੇਮਜ੍ਝੇਨੁਪਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯੋਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਅਦ੍ਧਨਿ ‘‘ਰਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨ ਉਪਸਙ੍ਖਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ ਪੁਰਕ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਭਾਵਾ ਅਨਾਗਤੇ ਅਦ੍ਧਨਿ ਪੁਰਕ੍ਖਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਬ੍ਰੂਮਿ ਉਪਸਨ੍ਤੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ. ਇਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਯੋਜਨਂ ਅਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਪਦਵਣ੍ਣਨਂਯੇਵ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ.
੮੫੭. ਅਸਨ੍ਤਾਸੀਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਅਲਾਭਕੇਨ ਅਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤੋ. ਅਵਿਕਤ੍ਥੀਤਿ ਸੀਲਾਦੀਹਿ ਅਵਿਕਤ੍ਥਨਸੀਲੋ. ਅਕੁਕ੍ਕੁਚੋਤਿ ਹਤ੍ਥਕੁਕ੍ਕੁਚਾਦਿਵਿਰਹਿਤੋ. ਮਨ੍ਤਭਾਣੀਤਿ ਮਨ੍ਤਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ. ਅਨੁਦ੍ਧਤੋਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਰਹਿਤੋ. ਸ ਵੇ ਵਾਚਾਯਤੋਤਿ ਸੋ ਵਾਚਾਯ ਯਤੋ ਸਂਯਤੋ ਚਤੁਦੋਸਵਿਰਹਿਤਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.
੮੫੮. ਨਿਰਾਸਤ੍ਤੀਤਿ ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹੋ. ਵਿਵੇਕਦਸ੍ਸੀ ਫਸ੍ਸੇਸੂਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦੀਸੁ ਅਤ੍ਤਾਦਿਭਾਵਵਿਵੇਕਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਚ ਨ ਨੀਯਤੀਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਕਾਯਚਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨ ਨੀਯਤਿ.