੪. ਪੂਰਲ਼ਾਸਸੁਤ੍ਤ-(ਸੁਨ੍ਦਰਿਕਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸੁਤ੍ਤ)-ਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਪੂਰਲ਼ਾਸਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਾਵਸਾਨੇ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਸੁਨ੍ਦਰਿਕਭਾਰਦ੍ਵਾਜਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਮਯਿ ਗਤੇ ਕਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਤੋ ਕਥਾਵਸਾਨੇ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਏਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਕਾਨਂ ਵਚਨਂ. ਕਿਂਜਚ੍ਚੋ ਭਵਨ੍ਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨੋਮ੍ਹੀਤਿਆਦਿ ਭਗਵਤੋ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪੂਰਲ਼ਾਸਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਵੁਤ੍ਤਂ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਾਮ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਅਨਾਮਸਨ੍ਤਾ. ਕੋਸਲੇਸੂਤਿ ਕੋਸਲਾ ਨਾਮ ਜਾਨਪਦਿਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾ. ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸੋ ਏਕੋਪਿ ਜਨਪਦੋ ਰੁਲ਼੍ਹਿਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਕੋਸਲਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕੋਸਲੇਸੁ ਜਨਪਦੇ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਹਾਪਨਾਦਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਂ ਨਾਨਾਨਾਟਕਾਦੀਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਿਤਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਆਣਾਪੇਸਿ ‘ਯੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਂ ਹਸਾਪੇਤਿ, ਸਬ੍ਬਾਭਰਣੇਹਿ ਨਂ ਅਲਙ੍ਕਰੋਮੀ’ਤਿ. ਤਤੋ ਨਙ੍ਗਲਾਨਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਕਾਯੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿ. ਤੇ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਤਿਰੇਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਾਨਿ ਨਾਨਾਕੀਲ਼ਿਕਾਦਯੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਾਪਿ ਤਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ ਹਸਾਪੇਤੁਂ. ਤਤੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਨਟਂ ਪੇਸੇਸਿ, ਸੋ ਦਿਬ੍ਬਨਾਟਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਹਸਾਪੇਸਿ. ਅਥ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨੋਕਾਸਾਭਿਮੁਖਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਤੇ ਪਟਿਪਥੇ ਮਿਤ੍ਤਸੁਹਜ੍ਜਾਦਯੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਮਕਂਸੁ ‘ਕਚ੍ਚਿ ਭੋ ਕੁਸਲਂ, ਕਚ੍ਚਿ ਭੋ ਕੁਸਲ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ‘ਕੁਸਲ’ਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸੋ ਪਦੇਸੋ ‘ਕੋਸਲੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ. ਸੁਨ੍ਦਰਿਕਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਿਕਾਤਿ ਏਵਂਨਾਮਿਕਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨਾਤਿ ਯੇਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਿਨੇਤੁਕਾਮੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਸਸੀਸਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੁਨ੍ਦਰਿਕਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋਤਿ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਸ੍ਸਾ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਵਸਤਿ ਅਗ੍ਗਿਞ੍ਚ ਜੁਹਤਿ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋਤਿ ਚਸ੍ਸ ਗੋਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਗ੍ਗਿਂ ਜੁਹਤੀਤਿ ਆਹੁਤਿਪਕ੍ਖਿਪਨੇਨ ਜਾਲੇਤਿ. ਅਗ੍ਗਿਹੁਤ੍ਤਂ ਪਰਿਚਰਤੀਤਿ ਅਗ੍ਯਾਯਤਨਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨੂਪਲੇਪਨਬਲਿਕਮ੍ਮਾਦਿਨਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤਿ. ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਇਮਂ ਹਬ੍ਯਸੇਸਂ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸੋ ਕਿਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਜੁਹਿਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਂ ਪਾਯਾਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਤਾਵ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਾਯਾਸੋ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਭੁਤ੍ਤੋ, ਅਯਂ ਪਨ ਅਵਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਂ ਯਦਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਮੁਖਤੋ ਜਾਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸੇਵ ਦਦੇਯ੍ਯਂ, ਏਵਂ ਮੇ ਪਿਤਰਾ ਸਹ ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਿਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸੁਵਿਸੋਧਿਤੋ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਗਾਮਿਮਗ੍ਗੋ ਅਸ੍ਸ, ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਗਵੇਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਸਿ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਇਮਂ ਹਬ੍ਯਸੇਸਂ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਨਸਣ੍ਡੇ ਸੇਟ੍ਠਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ. ਸਸੀਸਂ ਪਾਰੁਤਨ੍ਤਿ ਸਹ ਸੀਸੇਨ ਪਾਰੁਤਕਾਯਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਏਵਮਕਾਸਿ, ਕਿਂ ਨਾਰਾਯਨਸਙ੍ਖਾਤਬਲੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਾਸਕ੍ਖਿ ਹਿਮਪਾਤਂ ਸੀਤਵਾਤਞ੍ਚ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਨ੍ਤਿ? ਅਤ੍ਥੇਤਂ ਕਾਰਣਂ. ਨ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਾਯਪਟਿਜਗ੍ਗਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਏਵ, ਅਪਿਚ ਭਗਵਾ ‘‘ਆਗਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਸੀਸਂ ਵਿਵਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਕਥਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸ੍ਸਤਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਕਥਾਨੁਸਾਰੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਕਥਾਪਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਏਵਮਕਾਸਿ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਵਾਮੇਨ…ਪੇ… ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਸੋ ਕਿਰ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ‘‘ਅਯਂ ਸਸੀਸਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਪਧਾਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਦਕ੍ਖਿਣੋਦਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਹਬ੍ਯਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਞ੍ਞੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਵ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਮੁਣ੍ਡੋ ਅਯਂ ਭਵਂ, ਮੁਣ੍ਡਕੋ ਅਯਂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸੀਸੇ ਵਿਵਰਿਤਮਤ੍ਤੇਵ ਕੇਸਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮੁਣ੍ਡੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਪਰਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਿਖਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਹੀਲ਼ੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮੁਣ੍ਡਕੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਰੂਪਾ ਹਿ ਨੇਸਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਤੋ ਵਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਠਿਤੋ ਅਦ੍ਦਸ, ਤਮ੍ਹਾ ਪਦੇਸਾ ਮੁਣ੍ਡਾਪੀਤਿ ਕੇਨਚਿ ਕਾਰਣੇਨ ਮੁਣ੍ਡਿਤਸੀਸਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ.

੪੫੮. ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨੋਮ੍ਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਕਾਰੋ ਪਟਿਸੇਧੇ, ਨੋਕਾਰੋ ਅਵਧਾਰਣੇ ‘‘ਨ ਨੋ ਸਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਖੁ. ਪਾ. ੬.੩; ਸੁ. ਨਿ. ੨੨੬) ਵਿਯ. ਤੇਨ ਨੇਵਮ੍ਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨ ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਨਮ੍ਹਿ. ਨ ਵੇਸ੍ਸਾਯਨੋਤਿ ਵੇਸ੍ਸੋਪਿ ਨਮ੍ਹਿ. ਉਦਕੋਚਿ ਨੋਮ੍ਹੀਤਿ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਸੁਦ੍ਦੋ ਵਾ ਚਣ੍ਡਾਲੋ ਵਾ ਕੋਚਿ ਨ ਹੋਮੀਤਿ ਏਵਂ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਜਾਤਿਵਾਦਸਮੁਦਾਚਾਰਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਹਿ ਨਦਿਯੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਤਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਜਹਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਨਿ. ਪਹਾਰਾਦਸੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤ੍ਥ (ਅ. ਨਿ. ੮.੧੯) ਸਾਧਕਂ. ਏਵਂ ਜਾਤਿਵਾਦਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਭੂਤਮਤ੍ਤਾਨਂ ਆਵਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਗੋਤ੍ਤਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ, ਅਕਿਞ੍ਚਨੋ ਮਨ੍ਤ ਚਰਾਮਿ ਲੋਕੇ’’ਤਿ. ਕਥਂ ਗੋਤ੍ਤਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਸੀਤਿ ਚੇ? ਭਗਵਾ ਹਿ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਸਿ, ਤੇਸੁ ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤੇਸੁ ਗੋਤ੍ਤਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਰਾਗਾਦਿਕਿਞ੍ਚਨਾਨਂ ਪਨ ਅਭਾਵੇਨ ਸੋ ਅਕਿਞ੍ਚਨੋ ਮਨ੍ਤਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤੀਹਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦੀਹਿ ਚਰਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਗੋਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਲੋਕੇ’’ਤਿ. ਮਨ੍ਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਞ੍ਞਾ, ਤਾਯ ਚੇਸ ਚਰਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਮਨ੍ਤਂ ਚਰਾਮਿ ਲੋਕੇ’’ਤਿ ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਰਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ.

੪੫੯-੬੦. ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਆਵਿਕਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਏਵਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਲਿਙ੍ਗਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਨ ਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਾਰਮ੍ਭਂ ਆਰੋਪੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਸਙ੍ਘਾਟਿਵਾਸੀ…ਪੇ… ਗੋਤ੍ਤਪਞ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਛਿਨ੍ਨਸਙ੍ਘਟਿਤਟ੍ਠੇਨ ਤੀਣਿਪਿ ਚੀਵਰਾਨਿ ‘‘ਸਙ੍ਘਾਟੀ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਨਿਵਾਸੇਤਿ ਪਰਿਦਹਤੀਤਿ ਸਙ੍ਘਾਟਿਵਾਸੀ. ਅਗਹੋਤਿ ਅਗੇਹੋ, ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਿਵਾਸਾਗਾਰਂ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਜੇਤਵਨੇ ਮਹਾਗਨ੍ਧਕੁਟਿਕਰੇਰਿਮਣ੍ਡਲਮਾਲ਼ਕੋਸਮ੍ਬਕੁਟਿਚਨ੍ਦਨਮਾਲਾਦਿਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਂ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਵੁਤ੍ਤਕੇਸੋਤਿ ਅਪਨੀਤਕੇਸੋ, ਓਹਾਰਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਭਿਨਿਬ੍ਬੁਤਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤੀਵ ਵੂਪਸਨ੍ਤਪਰਿਲ਼ਾਹਚਿਤ੍ਤੋ, ਗੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਾ. ਅਲਿਪ੍ਪਮਾਨੋ ਇਧ ਮਾਣਵੇਹੀਤਿ ਉਪਕਰਣਸਿਨੇਹਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਅਲਿਤ੍ਤੋ ਅਸਂਸਟ੍ਠੋ ਏਕਨ੍ਤਵਿਵਿਤ੍ਤੋ. ਅਕਲ੍ਲਂ ਮਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿ ਯ੍ਵਾਹਂ ਏਵਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਵਾਸੀ…ਪੇ… ਅਲਿਪ੍ਪਮਾਨੋ ਇਧ ਮਾਣਵੇਹਿ, ਤਂ ਮਂ ਤ੍ਵਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਪਾਕਤਿਕਾਨਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਨਿ ਅਤੀਤਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਸਮਾਨਂ ਅਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ ਗੋਤ੍ਤਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਸੀਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਉਪਾਰਮ੍ਭਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਹ – ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੇ, ਭੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭਿ ਸਹ ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨੋ ਭਵ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨੋਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਨਾਹਂ ਭੋ ਅਕਲ੍ਲਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ. ਅਮ੍ਹਾਕਞ੍ਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਮਯੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਸਹ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨੁ ਭਵਂ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਨੁ ਭਵ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਜਾਤਿਮ੍ਪਿ ਗੋਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਏਵਾਤਿ.

੪੬੧-੨. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਮੁਦੁਭਾਵਕਰਣਤ੍ਥਂ ਮਨ੍ਤੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਕਤਞ੍ਞੁਤਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਹਿ ਚੇ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਸਿ…ਪੇ… ਚਤੁਵੀਸਤਕ੍ਖਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸਚੇ ਤ੍ਵਂ ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਹਂ’’ਤਿ ਬ੍ਰੂਸਿ, ਮਞ੍ਚ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਬ੍ਰੂਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਵਨ੍ਤਂ ਸਾਵਿਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤਿਪਦਂ ਚਤੁਵੀਸਤਕ੍ਖਰਂ, ਤਂ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਭਗਵਾ ਪਰਮਤ੍ਥਵੇਦਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਿਟਕਾਨਂ ਆਦਿਭੂਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਪਕਾਸਿਤਂ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਅਰਿਯਸਾਵਿਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਯਦਿਪਿ ਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਞ੍ਞਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਅਦ੍ਧਾ ਨਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਨਾਯਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਸਾਵਿਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਸਾਰਕਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਧੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਨ ‘‘ਸਾਵਿਤ੍ਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤਿਪਦਂ ਚਤੁਵੀਸਤਕ੍ਖਰ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਯਸਿਦ੍ਧਂ ਸਾਵਿਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰੇਨ ਨਿਚ੍ਛਾਰਿਤਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ‘‘ਅਦ੍ਧਾਯਂ ਸਮਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਮਯੇ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਤੋ, ਅਹਂ ਪਨ ਅਞ੍ਞਾਣੇਨ ‘ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਯ’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਵਿਂ, ਸਾਧੁਰੂਪੋ ਮਨ੍ਤਪਾਰਗੂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਏਸੋ’’ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਹਨ੍ਦ ਨਂ ਯਞ੍ਞਵਿਧਿਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਵਿਧਿਞ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾ…ਪੇ… ਲੋਕੇ’’ਤਿ ਇਮਂ ਵਿਸਮਗਾਥਾਪਦਤ੍ਤਯਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਕਿਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਕਿਮਧਿਪ੍ਪਾਯਾ ਕਿਂ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤਾ ਇਸਯੋ ਚ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਚ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਮਨੁਜਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਯਞ੍ਞਂ ਅਕਪ੍ਪਯਿਂਸੁ. ਯਞ੍ਞਮਕਪ੍ਪਯਿਂਸੂਤਿ ਮਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ. ਅਕਪ੍ਪਯਿਂਸੂਤਿ ਸਂਵਿਦਹਿਂਸੁ ਅਕਂਸੁ. ਪੁਥੂਤਿ ਬਹੂ ਅਨ੍ਨਪਾਨਦਾਨਾਦਿਨਾ ਭੇਦੇਨ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰੇ ਪੁਥੂ ਵਾ ਇਸਯੋ ਮਨੁਜਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਚ ਕਿਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਯਞ੍ਞਮਕਪ੍ਪਯਿਂਸੁ. ਕਥਂ ਨੇਸਂ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਮਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪੁਚ੍ਛਤਿ.

੪੬੩. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਦਨ੍ਤਗੂ ਵੇਦਗੂ ਯਞ੍ਞਕਾਲੇ. ਯਸ੍ਸਾਹੁਤਿਂ ਲਭੇ ਤਸ੍ਸਿਜ੍ਝੇਤਿ ਬ੍ਰੂਮੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਸੇਸਪਦਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਨ੍ਤਗੂਤਿ ਯੋ ਅਨ੍ਤਗੂ, ਓਕਾਰਸ੍ਸ ਅਕਾਰੋ, ਦਕਾਰੋ ਚ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ ‘‘ਅਸਾਧਾਰਣਮਞ੍ਞੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਖੁ. ਪਾ. ੮.੯) ਮਕਾਰੋ ਵਿਯ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਅਨ੍ਤਗਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਗੂ, ਚਤੂਹਿ ਚ ਮਗ੍ਗਞਾਣਵੇਦੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਗਤਤ੍ਤਾ ਵੇਦਗੂ, ਸੋ ਯਸ੍ਸ ਇਸਿਮਨੁਜਖਤ੍ਤਿਯਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਯਞ੍ਞਕਾਲੇ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਆਹਾਰੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੇ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਵਨਪਣ੍ਣਮੂਲਫਲਾਦਿਮ੍ਹਿਪਿ ਆਹੁਤਿਂ ਲਭੇ, ਤਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਲਭੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਯਞ੍ਞਕਮ੍ਮਂ ਇਜ੍ਝੇ ਸਮਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਬ੍ਰੂਮੀਤਿ.

੪੬੪. ਅਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਂ ਭਗਵਤੋ ਪਰਮਤ੍ਥਯੋਗਗਮ੍ਭੀਰਂ ਅਤਿਮਧੁਰਗਿਰਨਿਬ੍ਬਿਕਾਰਸਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਰੀਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸੂਚਿਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮ੍ਭਾਵਯਮਾਨੋ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਹਿ ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਾਨਂ ਵਚਨਂ, ਸੇਸਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਅਦ੍ਧਾ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ ਹੁਤਮਿਜ੍ਝੇ, ਅਯਂ ਅਜ੍ਜ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੋ ਇਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ ਸਮਿਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ ਮਹਪ੍ਫਲੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਯਂ ਤਾਦਿਸਂ ਵੇਦਗੁਮਦ੍ਦਸਾਮ, ਯਸ੍ਮਾ ਤਾਦਿਸਂ ਭਵਨ੍ਤਰੂਪਂ ਵੇਦਗੁਂ ਅਦ੍ਦਸਾਮ. ਤ੍ਵਞ੍ਞੇਵ ਹਿ ਸੋ ਵੇਦਗੂ, ਨ ਅਞ੍ਞੋ. ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹਾਦਿਸਾਨਂ ਵੇਦਗੂਨਂ ਅਨ੍ਤਗੂਨਞ੍ਚ ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਮ੍ਹਾਦਿਸਾਨਂ ਯਞ੍ਞੇ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞੋ ਜਨੋ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਪੂਰਲ਼ਾਸਂ ਚਰੁਕਞ੍ਚ ਪੂਵਞ੍ਚਾਤਿ.

੪੬੫. ਤਤੋ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿ ਪਸਨ੍ਨਂ ਵਚਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣਸਜ੍ਜਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੇ ਪਕਾਸੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਮਯਿ ਪਸਨ੍ਨੋਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਨ ਇਹ ਤ੍ਵਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਉਪਸਙ੍ਕਮ੍ਮ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ. ਇਦਾਨਿ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥੇਨਅਤ੍ਥਿਕਪਦਂ ਪਰਪਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ – ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਤ੍ਥਿਕਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਿਲੇਸਗ੍ਗਿਵੂਪਸਮੇਨ ਸਨ੍ਤਂ, ਕੋਧਧੂਮਵਿਗਮੇਨ ਵਿਧੂਮਂ, ਦੁਕ੍ਖਾਭਾਵੇਨ ਅਨੀਘਂ, ਅਨੇਕਵਿਧਆਸਾਭਾਵੇਨ ਨਿਰਾਸਂ ਅਪ੍ਪੇਵਿਧ ਏਕਂਸੇਨ ਇਧ ਠਿਤੋਵ ਇਧ ਵਾ ਸਾਸਨੇ ਅਭਿਵਿਨ੍ਦੇ ਲਚ੍ਛਸਿ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਸਿ ਸੁਮੇਧਂ ਵਰਪਞ੍ਞਂ ਖੀਣਾਸਵਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਮਯਿ ਪਸਨ੍ਨੋਸਿ, ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋ ਸਮਾਨੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮ੍ਮ ਪੁਚ੍ਛ ਸਨ੍ਤਂ ਵਿਧੂਮਂ ਅਨੀਘਂ ਨਿਰਾਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ. ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪੇਵਿਧ ਅਭਿਵਿਨ੍ਦੇ ਸੁਮੇਧਂ ਖੀਣਾਸਵਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੪੬੬. ਅਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਹ – ‘‘ਯਞ੍ਞੇ ਰਤੋਹਂ…ਪੇ… ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਞ੍ਞੋ ਯਾਗੋ ਦਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਦਾਨਰਤੋ ਅਹਂ, ਤਾਯ ਏਵ ਦਾਨਾਰਾਮਤਾਯ ਦਾਨਂ ਦਾਤੁਕਾਮੋ, ਨ ਪਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਏਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਂ ਅਨੁਸਾਸਤੁ ਮਂ ਭਵਂ. ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤੋ ਚ ਉਤ੍ਤਾਨੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਯਤ੍ਥ ਹੁਤਂ ਇਜ੍ਝਤੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇਤਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਯਥਾਹੁਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ.

੪੬੭. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਆਹ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ…ਪੇ… ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਓਹਿਤਸੋਤਸ੍ਸ ਚਸ੍ਸ ਅਨੁਸਾਸਨਤ੍ਥਂ ਤਾਵ ‘‘ਮਾ ਜਾਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛੀ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਮਾ ਜਾਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛੀਤਿ ਯਦਿ ਹੁਤਸਮਿਦ੍ਧਿਂ ਦਾਨਮਹਪ੍ਫਲਤਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਸਿ, ਜਾਤਿਂ ਮਾ ਪੁਚ੍ਛ. ਅਕਾਰਣਞ੍ਹਿ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਵਿਚਾਰਣਾਯ ਜਾਤਿ. ਚਰਣਞ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛਾਤਿ ਅਪਿਚ ਖੋ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਭੇਦਂ ਚਰਣਂ ਪੁਚ੍ਛ. ਏਤਞ੍ਹਿ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਵਿਚਾਰਣਾਯ ਕਾਰਣਂ.

ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਾਹ – ‘‘ਕਟ੍ਠਾ ਹਵੇ ਜਾਯਤਿ ਜਾਤਵੇਦੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਰਾਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਇਧ ਕਟ੍ਠਾ ਅਗ੍ਗਿ ਜਾਯਤਿ, ਨ ਚ ਸੋ ਸਾਲਾਦਿਕਟ੍ਠਾ ਜਾਤੋ ਏਵ ਅਗ੍ਗਿਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਾਪਾਨਦੋਣਿਆਦਿਕਟ੍ਠਾ ਜਾਤੋ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਚ੍ਚਿਆਦਿਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵ ਕਰੋਤਿ. ਏਵਂ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲਾਦੀਸੁ ਜਾਤੋ ਏਵ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ, ਚਣ੍ਡਾਲਕੁਲਾਦੀਸੁ ਜਾਤੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਨੀਚਾਕੁਲੀਨੋਪਿ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲੀਨੋਪਿ ਖੀਣਾਸਵਮੁਨਿ ਧਿਤਿਮਾ ਹਿਰੀਨਿਸੇਧੋ ਆਜਾਨਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਇਮਾਯ ਧਿਤਿਹਿਰਿਪਮੁਖਾਯ ਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਜਾਤਿਮਾ ਉਤ੍ਤਮਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਧਿਤਿਯਾ ਗੁਣੇ ਧਾਰਯਤਿ, ਹਿਰਿਯਾ ਦੋਸੇ ਨਿਸੇਧੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ‘‘ਹਿਰਿਯਾ ਹਿ ਸਨ੍ਤੋ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਪਾਪ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਤੇ ਬ੍ਰੂਮਿ –

‘‘ਮਾ ਜਾਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛੀ ਚਰਣਞ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛ,

ਕਟ੍ਠਾ ਹਵੇ ਜਾਯਤਿ ਜਾਤਵੇਦੋ;

ਨੀਚਾਕੁਲੀਨੋਪਿ ਮੁਨੀ ਧਿਤੀਮਾ,

ਆਜਾਨਿਯੋ ਹੋਤਿ ਹਿਰੀਨਿਸੇਧੋ’’ਤਿ. –

ਏਸ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਅਸ੍ਸਲਾਯਨਸੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨ (ਮ. ਨਿ. ੨.੪੦੧ ਆਦਯੋ) ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੪੬੮. ਏਵਮੇਤਂ ਭਗਵਾ ਚਾਤੁਵਣ੍ਣਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਨੁਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਤ੍ਥ ਹੁਤਂ ਇਜ੍ਝਤੇ, ਯਥਾ ਚ ਹੁਤਂ ਇਜ੍ਝਤੇ, ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਚ੍ਚੇਨ ਦਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਚ੍ਚੇਨਾਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚੇਨ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਤ੍ਤੋ ਦਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸਚ੍ਚੇਨ ਦਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਦਮਸਾ ਉਪੇਤੋਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਵੇਦਨ੍ਤਗੂਤਿ ਵੇਦੇਹਿ ਵਾ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨ੍ਤਂ ਗਤੋ, ਵੇਦਾਨਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਗਤੋ. ਵੂਸਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਤਿ ਪੁਨ ਵਸਿਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ. ਕਾਲੇਨ ਤਮ੍ਹਿ ਹਬ੍ਯਂ ਪਵੇਚ੍ਛੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਕਾਲਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਕਾਲਞ੍ਚ ਉਪਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਕਾਲੇਨ ਤਾਦਿਸੇ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੇ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਪਵੇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਪਵੇਸੇਯ੍ਯ ਪਟਿਪਾਦੇਯ੍ਯ.

੪੬੯-੭੧. ਕਾਮੇਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਚ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇ ਚ. ਸੁਸਮਾਹਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਹਿਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ, ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਚਨ੍ਦੋਵ ਰਾਹੁਗ੍ਗਹਣਾ ਪਮੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾ ਚਨ੍ਦੋ ਰਾਹੁਗ੍ਗਹਣਾ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਗ੍ਗਹਣਾ ਪਮੁਤ੍ਤਾ ਯੇ ਅਤੀਵ ਭਾਸਨ੍ਤਿ ਚੇਵ ਤਪਨ੍ਤਿ ਚ. ਸਤਾਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਮਮਾਯਿਤਾਨੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਮਾਯਿਤਾਨਿ.

੪੭੨. ਯੋ ਕਾਮੇ ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਇਤੋ ਪਭੁਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮੇ ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇ ਪਹਾਯ. ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਚਾਰੀਤਿ ਤੇਸਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਚਾਰੀ. ਜਾਤਿਮਰਣਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਂ ਨਾਮ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਯੋ ਵੇਦਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਞ੍ਞਾਬਲੇਨ ਅਞ੍ਞਾਸਿ. ਉਦਕਰਹਦੋ ਵਾਤਿ ਯੇ ਇਮੇ ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹੋ ਕਣ੍ਣਮੁਣ੍ਡਦਹੋ ਰਥਕਾਰਦਹੋ ਛਦ੍ਦਨ੍ਤਦਹੋ ਕੁਣਾਲਦਹੋ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨਿਦਹੋ ਸੀਹਪ੍ਪਪਾਤਦਹੋਤਿ ਹਿਮਵਤਿ ਸਤ੍ਤ ਮਹਾਰਹਦਾ ਅਗ੍ਗਿਸੂਰਿਯਸਨ੍ਤਾਪੇਹਿ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸੀਤਲਾ, ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਉਦਕਰਹਦੋਵ ਸੀਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹਤ੍ਤਾ.

੪੭੩. ਸਮੋਤਿ ਤੁਲ੍ਯੋ. ਸਮੇਹੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਿਆਦੀਹਿ ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ. ਤੇ ਹਿ ਪਟਿਵੇਧਸਮਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਮਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਤੇਸਂ ਪਟਿਵੇਧੇਨਾਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬੇਸੁ ਗੁਣੇਸੁ, ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ ਦੋਸੇਸੁ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ, ਅਦ੍ਧਾਨਆਯੁਕੁਲਪ੍ਪਮਾਣਾਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਪਧਾਨਬੋਧਿਰਸ੍ਮੀਹਿ ਪਨ ਨੇਸਂ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇ ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਚਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਹਿ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸੇਨ ਚ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਉਪਰਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਹਿ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸੇਨ ਚ. ਅਯਂ ਨੇਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਚ ਵਸ੍ਸਸਤਾਯੁਕਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪਰਿਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਯੁਕਕਾਲੇ. ਅਯਂ ਨੇਸਂ ਆਯੁਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲੇ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਕੁਲਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਉਚ੍ਚਾ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਾਸੀਤਿਹਤ੍ਥਪ੍ਪਮਾਣਾ, ਨੀਚਾ ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸਅਟ੍ਠਾਰਸਹਤ੍ਥਪ੍ਪਮਾਣਾ. ਅਯਂ ਪਮਾਣਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਰਥਸਿਵਿਕਾਦੀਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ ਵੇਹਾਸੇਨ ਵਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਿਕਕੁਸਨ੍ਧਾ ਅਸ੍ਸਰਥੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ, ਸਿਖੀਕੋਣਾਗਮਨਾ ਹਤ੍ਥਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ, ਵੇਸ੍ਸਭੂ ਸਿਵਿਕਾਯ, ਕਸ੍ਸਪੋ ਵੇਹਾਸੇਨ, ਸਕ੍ਯਮੁਨਿ ਅਸ੍ਸਪਿਟ੍ਠਿਯਾ. ਅਯਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਵਾ ਪਧਾਨਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ, ਮਾਸਂ, ਦ੍ਵੇਮਾਸਂ, ਤੇਮਾਸਂ, ਚਤੁਮਾਸਂ, ਪਞ੍ਚਮਾਸਂ, ਛਮਾਸਂ, ਏਕਵਸ੍ਸਂ ਦ੍ਵਿਤਿਚਤੁਪਞ੍ਚਛਵਸ੍ਸਾਨਿ ਵਾ. ਅਯਂ ਪਧਾਨਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਅਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵਾ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋ. ਅਯਂ ਬੋਧਿਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਬ੍ਯਾਮਾਸੀਤਿਅਨਨ੍ਤਪਭਾਯੁਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾ ਵਾ ਅਸੀਤਿਪ੍ਪਭਾ ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਮਾਨਾ, ਅਨਨ੍ਤਪ੍ਪਭਾ ਪਨ ਦੂਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਆਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ, ਏਕਗਾਵੁਤਂ ਦ੍ਵਿਗਾਵੁਤਂ ਯੋਜਨਂ ਅਨੇਕਯੋਜਨਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਪਰਿਯਨ੍ਤਮ੍ਪਿ, ਮਙ੍ਗਲਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਰੀਰਪ੍ਪਭਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਾਯਤ੍ਤਾਵ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਯੋ ਯਤ੍ਤਕਮਿਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਤਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਯਂ ਰਸ੍ਮਿਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਇਮਾ ਅਟ੍ਠ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਪਟਿਵੇਧੇਨਾਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬੇਸੁ ਗੁਣੇਸੁ, ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ ਦੋਸੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ ਨੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤੇਹਿ ਸਮੋ ਸਮੇਹਿ.

ਵਿਸਮੇਹਿ ਦੂਰੇਤਿ ਨ ਸਮਾ ਵਿਸਮਾ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਅਵਸੇਸਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾ. ਤੇਹਿ ਵਿਸਮੇਹਿ ਅਸਦਿਸਤਾਯ ਦੂਰੇ. ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਪਿ ਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਏਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਲਂ ਨਾਗ੍ਘਨ੍ਤਿ ਸੋਲ਼ਸਿਂ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਸਾਵਕਾਦੀਸੁ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਵਿਸਮੇਹਿ ਦੂਰੇ’’ਤਿ. ਤਥਾਗਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਉਭਯਪਦੇਹਿ ਦੂਰੇਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਨਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋਤਿ ਅਪਰਿਮਿਤਪਞ੍ਞੋ. ਲੋਕਿਯਮਨੁਸ੍ਸਾਨਞ੍ਹਿ ਪਞ੍ਞਂ ਉਪਨਿਧਾਯ ਅਟ੍ਠਮਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਕਾ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਂ ਉਪਨਿਧਾਯ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਯਾਵ ਅਰਹਤੋ ਪਞ੍ਞਂ ਉਪਨਿਧਾਯ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਕਾ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਂ ਪਨ ਉਪਨਿਧਾਯ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਅਧਿਕਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਨ੍ਤਾ ਇਚ੍ਚੇਵ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਅਨਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋ’’ਤਿ. ਅਨੂਪਲਿਤ੍ਤੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਲੇਪੇਹਿ ਅਲਿਤ੍ਤੋ. ਇਧ ਵਾ ਹੁਰਂ ਵਾਤਿ ਇਧਲੋਕੇ ਵਾ ਪਰਲੋਕੇ ਵਾ. ਯੋਜਨਾ ਪਨੇਤ੍ਥ – ਸਮੋ ਸਮੇਹਿ ਵਿਸਮੇਹਿ ਦੂਰੇ ਤਥਾਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਅਨਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋ ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤੋ ਇਧ ਵਾ ਹੁਰਂ ਵਾ, ਤੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਹਤਿ ਪੂਰਲ਼ਾਸਨ੍ਤਿ.

੪੭੪. ਯਮ੍ਹਿ ਨ ਮਾਯਾਤਿ ਅਯਂ ਪਨ ਗਾਥਾ ਅਞ੍ਞਾ ਚ ਈਦਿਸਾ ਮਾਯਾਦਿਦੋਸਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਸਞ੍ਞਾਪਹਾਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਮਮੋਤਿ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ‘‘ਇਦਂ ਮਮਾ’’ਤਿ ਪਹੀਨਮਮਾਯਿਤਭਾਵੋ.

੪੭੫. ਨਿਵੇਸਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਨਿਵੇਸਨਂ. ਤੇਨ ਹਿ ਮਨੋ ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਨਿਵਿਸਤਿ, ਤੇਨ ਤਂ ‘‘ਨਿਵੇਸਨਂ ਮਨਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਾ ਨਿਵਿਸਤਿ ਤਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ. ਤੇਨਪਿ ‘‘ਨਿਵੇਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਏਵ, ਤਾਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਧਮ੍ਮਾ ਵਾ. ਕੇਚੀਤਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਾਪਿ. ਅਨੁਪਾਦਿਯਾਨੋਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਵੇਸਨਪਰਿਗ੍ਗਹਾਨਂ ਅਭਾਵਾ ਕਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਪਾਦਿਯਮਾਨੋ.

੪੭੬. ਸਮਾਹਿਤੋ ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿਨਾ. ਉਦਤਾਰੀਤਿ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣੋ. ਧਮ੍ਮਂ ਚਞ੍ਞਾਸੀਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਞੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਅਞ੍ਞਾਸਿ. ਪਰਮਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ.

੪੭੭. ਭਵਾਸਵਾਤਿ ਭਵਤਣ੍ਹਾਝਾਨਨਿਕਨ੍ਤਿਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤਾ ਰਾਗਾ. ਵਚੀਤਿ ਵਾਚਾ. ਖਰਾਤਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾ ਫਰੁਸਾ. ਵਿਧੂਪਿਤਾਤਿ ਦਡ੍ਢਾ. ਅਤ੍ਥਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤਾ. ਨ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਧੂਪਿਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਉਭਯੇਹਿ ਪਨ ਉਭਯਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਧੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦੀਸੁ.

੪੭੮. ਮਾਨਸਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਮਾਨੇਨ ਲਗ੍ਗੇਸੁ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਸਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਨ੍ਤਿ ਸਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਂ, ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੪੭੯. ਆਸਂ ਅਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਤਣ੍ਹਂ ਅਨਲ੍ਲੀਯਿਤ੍ਵਾ. ਵਿਵੇਕਦਸ੍ਸੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਸ੍ਸੀ. ਪਰਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ ਪਰੇਹਿ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਮੁਪਾਤਿਵਤ੍ਤੋਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਭੇਦਮ੍ਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ, ਪੁਨਬ੍ਭਵਕਾਰਣਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੪੮੦. ਪਰੋਪਰਾਤਿ ਵਰਾਵਰਾ ਸੁਨ੍ਦਰਾਸੁਨ੍ਦਰਾ. ਪਰਾ ਵਾ ਬਾਹਿਰਾ, ਅਪਰਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ. ਸਮੇਚ੍ਚਾਤਿ ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ. ਉਪਾਦਾਨਖਯੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਵਿਮੁਤ੍ਤਿਲਾਭੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੪੮੧. ਸਂਯੋਜਨਂਜਾਤਿਖਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸੀਤਿ ਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸੀ ਜਾਤਿਕ੍ਖਯਨ੍ਤਦਸ੍ਸੀ ਚ. ਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯਨ੍ਤੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ, ਜਾਤਿਕ੍ਖਯਨ੍ਤੇਨ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਖਯਨ੍ਤੋਤਿ ਹਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਖਯਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਅਨੁਨਾਸਿਕਲੋਪੋ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਨ ਕਤੋ. ਯੋਪਾਨੁਦੀਤਿ ਯੋ ਅਪਨੁਦਿ. ਰਾਗਪਥਨ੍ਤਿ ਰਾਗਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਰਾਗਮੇਵ ਵਾ. ਰਾਗੋਪਿ ਹਿ ਦੁਗ੍ਗਤੀਨਂ ਪਥਤ੍ਤਾ ‘‘ਰਾਗਪਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਮ੍ਮਪਥੋ ਵਿਯ. ਸੁਦ੍ਧੋ ਨਿਦੋਸੋ ਵਿਮਲੋ ਅਕਾਚੋਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾਦਿਤਾਯ ਸੁਦ੍ਧੋ. ਯੇਹਿ ‘‘ਰਾਗਦੋਸਾ ਅਯਂ ਪਜਾ, ਦੋਸਦੋਸਾ, ਮੋਹਦੋਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਸਂ ਅਭਾਵਾ ਨਿਦੋਸੋ. ਅਟ੍ਠਪੁਰਿਸਮਲਵਿਗਮਾ ਵਿਮਲੋ, ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਭਾਵਤੋ ਅਕਾਚੋ. ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਨ ‘‘ਸਕਾਚੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਦ੍ਦੋਸੋ, ਨਿਦ੍ਦੋਸਤਾਯ ਵਿਮਲੋ, ਬਾਹਿਰਮਲਾਭਾਵੇਨ ਵਿਮਲਤ੍ਤਾ ਅਕਾਚੋ. ਸਮਲੋ ਹਿ ‘‘ਸਕਾਚੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਮਲਤ੍ਤਾ ਵਾ ਆਗੁਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਤੇਨ ਅਕਾਚੋ. ਆਗੁਕਿਰਿਯਾ ਹਿ ਉਪਘਾਤਕਰਣਤੋ ‘‘ਕਾਚੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

੪੮੨. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਮ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਖਨ੍ਧਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਾ ਚਾਯਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਭਾਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਪਞ੍ਞਾਯ ਖਨ੍ਧੇ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤੋ, ਕਾਯਵਙ੍ਕਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਾ ਉਜ੍ਜੁਗਤੋ, ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਕਮ੍ਪਨੀਯਤੋ ਠਿਤਤ੍ਤੋ, ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਏਜਾਯ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਚੇਤੋਖਿਲਾਨਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਾਯ ਕਙ੍ਖਾਯ ਚ ਅਭਾਵਾ ਅਨੇਜੋ ਅਖਿਲੋ ਅਕਙ੍ਖੋ.

੪੮੩. ਮੋਹਨ੍ਤਰਾਤਿ ਮੋਹਕਾਰਣਾ ਮੋਹਪਚ੍ਚਯਾ, ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਞਾਣਦਸ੍ਸੀਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਭਗਵਾ ਪਸ੍ਸਿ, ‘‘ਅਧਿਗਤਂ ਮੇ’’ਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਞਾਣਦਸ੍ਸੀ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਬੋਧਿਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੇਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਂ. ਸਿਵਨ੍ਤਿ ਖੇਮਂ ਨਿਰੁਪਦ੍ਦਵਂ ਸਸ੍ਸਿਰਿਕਂ ਵਾ. ਯਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ. ਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਵੋਦਾਨਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਮੋਹਨ੍ਤਰਾਭਾਵੇਨ ਸਬ੍ਬਦੋਸਾਭਾਵੋ, ਤੇਨ ਸਂਸਾਰਕਾਰਣਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਅਨ੍ਤਿਮਸਰੀਰਧਾਰਿਤਾ, ਞਾਣਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਸਬ੍ਬਗੁਣਸਮ੍ਭਵੋ. ਤੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਤ੍ਤਿ, ਇਤੋ ਪਰਞ੍ਚ ਪਹਾਤਬ੍ਬਮਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ.

੪੮੪. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਭਗਵਤਿ ਪਸਨ੍ਨੋ ਪਸਨ੍ਨਾਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਹੁਤਞ੍ਚ ਮਯ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਮਹਂ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਅਜੁਹਂ, ਤਂ ਮੇ ਹੁਤਂ ਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਅਲਿਕਂ ਵਾਤਿ ਨ ਜਾਨਾਮਿ. ਅਜ੍ਜ ਪਨ ਇਦਂ ਹੁਤਞ੍ਚ ਮਯ੍ਹਂ ਹੁਤਮਤ੍ਥੁ ਸਚ੍ਚਂ, ਸਚ੍ਚਹੁਤਮੇਵ ਅਤ੍ਥੂਤਿ ਯਾਚਨ੍ਤੋ ਭਣਤਿ. ਯਂ ਤਾਦਿਸਂ ਵੇਦਗੁਨਂ ਅਲਤ੍ਥਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਇਧੇਵ ਠਿਤੋ ਭਵਨ੍ਤਰੂਪਂ ਵੇਦਗੁਂ ਅਲਤ੍ਥਂ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਿ ਸਕ੍ਖਿ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਮੇਵ ਹਿ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ, ਯਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਮੇ ਭਗਵਾ, ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚ ਭੁਞ੍ਜਤੁ ਮੇ ਭਗਵਾ ਪੂਰਲ਼ਾਸਨ੍ਤਿ ਤਂ ਹਬ੍ਯਸੇਸਂ ਉਪਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਆਹ.

੪੮੭. ਅਥ ਭਗਵਾ ਕਸਿਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਭਾਸਿ. ਤਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ‘‘ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਕਮ੍ਪਿ ਚਞ੍ਞਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘ਕੇਵਲਿਨਂ ਮਹੇਸਿਂ ਖੀਣਾਸਵਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਵੂਪਸਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਨੇਨ ਪਾਨੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹਸ੍ਸੂ’ਤਿ ਭਣਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਞਾਤੁਕਾਮੋ ਆਹ ‘‘ਸਾਧਾਹਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਧੂਤਿ ਆਯਾਚਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤਥਾਤਿ ਯੇਨ ਤ੍ਵਮਾਹ, ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ. ਵਿਜਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯਂ. ਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਂ ਯਞ੍ਞਕਾਲੇ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨੋ ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਪਪ੍ਪੁਯ੍ਯਾਤਿ ਪਤ੍ਵਾ. ਤਵ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਤਵ ਓਵਾਦਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਾਧਾਹਂ ਭਗਵਾ ਤਵ ਓਵਾਦਂ ਆਗਮ੍ਮ ਤਥਾ ਵਿਜਞ੍ਞਂ ਆਰੋਚੇਹਿ ਮੇ ਤਂ ਕੇਵਲਿਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ ਮਾਦਿਸਸ੍ਸ, ਯਂ ਚਾਹਂ ਯਞ੍ਞਕਾਲੇ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨੋ ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਂ, ਤਥਾਰੂਪਂ ਮੇ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਂ ਦਸ੍ਸੇਹਿ, ਸਚੇ ਤ੍ਵਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜਸੀਤਿ.

੪੮੮-੯੦. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਪਾਕਟੇਨ ਨਯੇਨ ਤਥਾਰੂਪਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਾਰਮ੍ਭਾ ਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਤ੍ਤਯਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਮਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਨੇਤਾਰਨ੍ਤਿ ਸੀਮਾਤਿ ਮਰਿਯਾਦਾ ਸਾਧੁਜਨਵੁਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਨ੍ਤਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਅਪਰਭਾਗਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੀਮਨ੍ਤਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਾ, ਤੇਸਂ ਵਿਨੇਤਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੀਮਨ੍ਤਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਵੇਨੇਯ੍ਯਾ ਸੇਕ੍ਖਾ ਚ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਚ, ਤੇਸਂ ਵਿਨੇਤਾਰਨ੍ਤਿਪਿ ਏਕੇ. ਜਾਤਿਮਰਣਕੋਵਿਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਵਂ ਜਾਤਿ ਏਵਂ ਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੁਸਲਂ. ਮੋਨੇਯ੍ਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ. ਭਕੁਟਿਂ ਵਿਨਯਿਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਯਂ ਏਕਚ੍ਚੇ ਦੁਬ੍ਬੁਦ੍ਧਿਨੋ ਯਾਚਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਕੁਟਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵਿਨਯਿਤ੍ਵਾ, ਪਸਨ੍ਨਮੁਖਾ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਜਲਿਕਾਤਿ ਪਗ੍ਗਹਿਤਅਞ੍ਜਲਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ.

੪੯੧. ਅਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਥੋਮਯਮਾਨੋ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਯਾਗੋਤਿ ਆਯਜਿਤਬ੍ਬੋ, ਤਤੋ ਤਤੋ ਆਗਮ੍ਮ ਵਾ ਯਜਿਤਬ੍ਬਮੇਤ੍ਥਾਤਿਪਿ ਆਯਾਗੋ, ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਇਤੋ ਪੁਰਿਮਗਾਥਾਸੁ ਚ ਯਂ ਨ ਵਣ੍ਣਿਤਂ, ਤਂ ਸਕ੍ਕਾ ਅਵਣ੍ਣਿਤਮ੍ਪਿ ਜਾਨਿਤੁਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯੇਵ ਨ ਵਣ੍ਣਿਤਂ. ਇਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਕਸਿਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ.

ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਪੂਰਲ਼ਾਸਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.