੧੨. ਦ੍ਵਯਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਯਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਇਮਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਯਮੇਵ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੇਵ. ਪੁਬ੍ਬਾਰਾਮੇਤਿ ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਗਰਸ੍ਸ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਦਿਸਾਯਂ ਆਰਾਮੇ. ਮਿਗਾਰਮਾਤੁ ਪਾਸਾਦੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸਾਖਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਸੁਰੇਨ ਮਿਗਾਰੇਨ ਸੇਟ੍ਠਿਨਾ ਮਾਤੁਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਿਗਾਰਮਾਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਾਯ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਯਾ ਨਵਕੋਟਿਅਗ੍ਘਨਕਂ ਮਹਾਲਤਾਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਕਾਰਾਪਿਤੋ ਪਾਸਾਦੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਚ ਉਪਰਿ ਚ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਗਬ੍ਭਸਤਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਕੂਟਾਗਾਰਗਬ੍ਭੋ, ਸੋ ‘‘ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਪਾਸਾਦੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁ ਪਾਸਾਦੇ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾਤਿ ਯਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਬ੍ਬਾਰਾਮੇ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁ ਪਾਸਾਦੇ ਵਿਹਰਤਿ, ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ. ਤਦਹੁਪੋਸਥੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਹੁ ਉਪੋਸਥੇ, ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਨ੍ਨਰਸੇਤਿ ਇਦਂ ਉਪੋਸਥਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਵਸੇਸੁਪੋਸਥਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਂ. ਪੁਣ੍ਣਾਯ ਪੁਣ੍ਣਮਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਪਨ੍ਨਰਸਦਿਵਸਤ੍ਤਾ ਦਿਵਸਗਣਨਾਯ ਅਬ੍ਭਾਦਿਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਰਹਤ੍ਤਾ ਰਤ੍ਤਿਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਪੁਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਪੁਣ੍ਣਾਯ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਚਨ੍ਦਤ੍ਤਾ ਪੁਣ੍ਣਮਾਯ ਚ ਰਤ੍ਤਿਯਾ. ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਪਰਿਵੁਤੋ. ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁ ਰਤਨਪਾਸਾਦਪਰਿਵੇਣੇ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ ਉਪਰਿ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਓਕਾਸੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਵਰਬੁਦ੍ਧਾਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਤੀਵ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ, ਯਤੋ ਯਤੋ ਵਾ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤਿ, ਤਤੋ ਤਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ, ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਵਾਚਾਯ, ਪੁਨ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਕਾਯੇਨ. ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾਤਿ ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਅਨੇਕਸਹਸ੍ਸਭਿਕ੍ਖੁਪਰਿਮਾਣਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਏਤ੍ਥ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ ਏਤ੍ਤਕਾ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਕੀਦਿਸੀ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਸਪ੍ਪਾਯਾ’’ਤਿ ਸਪ੍ਪਾਯਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨਤ੍ਥਂ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ.

ਯੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯੇ ਤੇ ਆਰੋਗ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੇਨ ਇਟ੍ਠਫਲਟ੍ਠੇਨ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਟ੍ਠੇਨ ਚ ਕੁਸਲਾ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ, ਤਜ੍ਜੋਤਕਾ ਵਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ. ਅਰਿਯਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਸਮ੍ਬੋਧਗਾਮਿਨੋਤਿ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਅਰਿਯਾ, ਲੋਕਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ, ਸਮ੍ਬੋਧਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਗਮਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਬੋਧਗਾਮਿਨੋ. ਤੇਸਂ ਵੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਸਵਨਾਯ, ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਕੁਸਲਾਨਂ…ਪੇ… ਸਮ੍ਬੋਧਗਾਮੀਨਂ ਕਾ ਉਪਨਿਸਾ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ, ਕਿਂ ਪਯੋਜਨਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਵਨਾਯ, ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਣਾਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਾਵਦੇਵ ਦ੍ਵਯਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਾਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਾਵਦੇਵਾਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਵਧਾਰਣਵਚਨਂ. ਦ੍ਵੇ ਅਵਯਵਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਯਾ, ਦ੍ਵਯਾ ਏਵ ਦ੍ਵਯਤਾ, ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਯਤਾਨਂ. ‘‘ਦ੍ਵਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਾਯਾਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਞਾਣਾਯ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਯਦੇਤਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਦਿਭੇਦੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਵਤ੍ਥਿਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ, ਏਤਦਤ੍ਥਾਯ ਨ ਇਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋਤਿ, ਸਵਨੇਨ ਹਿ ਏਤ੍ਤਕਂ ਹੋਤਿ, ਤਦੁਤ੍ਤਰਿ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੋ ਭਾਵਨਾਯਾਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਦ੍ਵਯਤਂ ਵਦੇਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਚੇ, ਵੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਯਾ, ਕਿਞ੍ਚ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦ੍ਵਯਤਂ ਵਦੇਥਾਤਿ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਦਤ੍ਥੋ ਪਨ ‘‘ਕਿਞ੍ਚ ਦ੍ਵਯਤਾਭਾਵਂ ਵਦੇਥਾ’’ਤਿ.

(੧) ਤਤੋ ਭਗਵਾ ਦ੍ਵਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵਯਤਾਨਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਾਨਂ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਲੋਕਿਯਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਸ ਅਵਯਵਸ੍ਸ ਸਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਯਂ ਏਕਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਇਤਰਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਅਵਯਵਸ੍ਸ ਸਉਪਾਯਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦੁਤਿਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਪਠਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਵਿਸੁਦ੍ਧੀਹਿ ਹੋਤਿ, ਦੁਤਿਯਾ ਪਞ੍ਚਮਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ. ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵਯਤਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵਯਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਿਯਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸੇਨ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯਾਤਾਪੇਨ ਆਤਾਪਿਨੋ ਕਾਯੇ ਚ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ, ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਞ੍ਞਾਤਿ ਅਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ. ਸਤਿ ਵਾ ਉਪਾਦਿਸੇਸੇ ਅਨਾਗਾਮਿਤਾਤਿ ‘‘ਉਪਾਦਿਸੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵਵਸੇਨ ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਕ੍ਖਨ੍ਧਸੇਸਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਸਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਭਾਵੋ ਪਟਿਕਙ੍ਖੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਫਲਾਨਿਪਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵਯਤਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਉਪਰਿਮਫਲੇਸੁ ਪਨ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਜਨੇਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ.

ਇਦਮਵੋਚਾਤਿਆਦਿ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਾਨਂ ਵਚਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਵੁਤ੍ਤਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਯੇ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵਤ੍ਤਬ੍ਬਗਾਥਾਬਨ੍ਧਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਇਮਾ ਚ ਗਾਥਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਦੀਪਕਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਦੀਪਿਕਾ ਏਵ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਗਾਥਾਰੁਚਿਕਾਨਂ ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਤਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਯਦਿ ਵਦੇਯ੍ਯ ਸੁਨ੍ਦਰ’’ਨ੍ਤਿ ਆਕਙ੍ਖਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਦੀਪਿਕਾ ਵਾਤਿ ਅਵਿਪਸ੍ਸਕੇ ਵਿਪਸ੍ਸਕੇ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਗਾਥਾਵਚਨੇਸੁ.

੭੩੦. ਤਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਚਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਹੇਤੁਕਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਸੇਸਞ੍ਚ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਤਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ.

੭੩੧-੩. ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਹੀਨਾ ਤੇ, ਅਥੋ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਪਞ੍ਞਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਾਝਾਨਬਲੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤੇਨ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਮਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਵਾ ਕਾਮਰਾਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ. ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਰਣਤ੍ਥਾਯ. ਜਾਤਿਜਰੂਪਗਾਤਿ ਜਾਤਿਜਰਂ ਉਪਗਤਾ, ਜਾਤਿਜਰਾਯ ਵਾ ਉਪਗਤਾ, ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਜਰਾਯਾਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਆਦਿਤੋ ਪਭੁਤਿ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਂ ਦੇਸਨਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਸਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ.

(੨) ਅਤੋ ਏਵ ਭਗਵਾ ‘‘ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞੇਨਪਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਦ੍ਵਯਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ਉਪਧਿਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਸਾਸਵਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾ. ਸਾਸਵਕਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਇਧ ‘‘ਉਪਧੀ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਾਤਿ ਅਸੇਸਂ ਵਿਰਾਗੇਨ ਨਿਰੋਧਾ, ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤਾ ਵਾ ਨਿਰੋਧਾ.

੭੩੪. ਉਪਧਿਨਿਦਾਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਤਿਪ੍ਪਭਵਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਤਿਕਾਰਣਂ ‘‘ਉਪਧੀ’’ਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਏਵਂ ਅਯਮ੍ਪਿ ਵਾਰੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਚਾਯਂ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਵਾਰਾ.

(੩) ਤਤ੍ਥ ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਭਵਗਾਮਿਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭਾਰਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਮੇਵ.

੭੩੫. ਜਾਤਿਮਰਣਸਂਸਾਰਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਂ ਜਾਤਿਂ ਖਨ੍ਧਭੇਦਂ ਮਰਣਂ ਖਨ੍ਧਪਟਿਪਾਟਿਂ ਸਂਸਾਰਞ੍ਚ. ਵਜਨ੍ਤੀਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਉਪੇਨ੍ਤਿ. ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਵਂ ਇਤੋ ਅਵਸੇਸਅਞ੍ਞਨਿਕਾਯਭਾਵਞ੍ਚ. ਗਤੀਤਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ.

੭੩੬. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਹਾਯਨ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਹਿ ਅਯਂ. ਵਿਜ੍ਜਾਗਤਾ ਚ ਯੇ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਯੇ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਿਜ੍ਜਾਯ ਕਿਲੇਸੇ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਗਤਾ ਖੀਣਾਸਵਸਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਮੁਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.

(੪) ਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰੇ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞਾਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ.

੭੩੮-੯. ਏਤਮਾਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਯਦਿਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ, ਏਤਂ ਆਦੀਨਵਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ. ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਸਮਥਾ, ਉਪਹਤਤਾਯ ਫਲਸਮਤ੍ਥਤਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਉਪਰੋਧਨਾ. ਏਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਯਥਾਤਥਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਂ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਞਤ੍ਵਾ. ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਸਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਾ. ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਸਙ੍ਖਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ, ਅਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਞਤ੍ਵਾ. ਮਾਰਸਂਯੋਗਨ੍ਤਿ ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਂ. ਸੇਸਮੁਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.

(੫) ਪਞ੍ਚਮਵਾਰੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸਹਜਾਤਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ.

੭੪੧. ਨਿਚ੍ਛਾਤੋਤਿ ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹੋ. ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.

(੬) ਛਟ੍ਠਵਾਰੇ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਏਤ੍ਥ ਪਦਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਨਾਮਰੂਪਸਲ਼ਾਯਤਨਾਨਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨੇਵ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਦਞ੍ਚ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਕਮ੍ਮਤੋ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਤੋ ਵਾਤਿ.

੭੪੨-੩. ਭਵਸੋਤਾਨੁਸਾਰਿਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਨੁਸਾਰਿਨਂ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਅਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਞਤ੍ਵਾ. ਉਪਸਮੇ ਰਤਾਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਰਤਾ. ਫਸ੍ਸਾਭਿਸਮਯਾਤਿ ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.

(੭) ਸਤ੍ਤਮਵਾਰੇ ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ.

੭੪੪-੫. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਸਹਾਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖੇਨ ਸਹ. ਏਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਏਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠਿਤਿਅਞ੍ਞਾਣਦੁਕ੍ਖਤਾਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਞਤ੍ਵਾ. ਮੋਸਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ. ਪਲੋਕਿਨਨ੍ਤਿ ਜਰਾਮਰਣੇਹਿ ਪਲੁਜ੍ਜਨਧਮ੍ਮਂ. ਫੁਸ੍ਸ ਫੁਸ੍ਸਾਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣੇਨ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ. ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੇ ਭਙ੍ਗਮੇਵ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਜਾਨਤੀਤਿ ਏਵਂ ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਭਾਵਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਵੇਦਨਾਨਂ ਖਯਾਤਿ ਤਤੋ ਪਰਂ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਖਯਾ. ਸੇਸਮੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

(੮) ਅਟ੍ਠਮਵਾਰੇ ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭਾਰਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ.

੭੪੭. ਏਤਮਾਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਤਣ੍ਹਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਆਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾ. ਸੇਸਮੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

(੯) ਨਵਮਵਾਰੇ ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭਾਰਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ.

੭੪੮-੯. ਭਵੋਤਿ ਵਿਪਾਕਭਵੋ ਖਨ੍ਧਪਾਤੁਭਾਵੋ. ਭੂਤੋ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਭੂਤੋ ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਜਾਤਸ੍ਸ ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰਾਪਿ ‘‘ਭੂਤੋ ਸੁਖਂ ਨਿਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਬਾਲਾ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਜਾਤਸ੍ਸ ਮਰਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯ ਯੋਜਨਾ – ਅਨਿਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਯਾ ਜਾਤਿਕ੍ਖਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵਨ੍ਤਿ.

(੧੦) ਦਸਮਵਾਰੇ ਆਰਮ੍ਭਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵੀਰਿਯਪਚ੍ਚਯਾ.

੭੫੧. ਅਨਾਰਮ੍ਭੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨੋਤਿ ਅਨਾਰਮ੍ਭੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਸੇਸਮੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

(੧੧) ਏਕਾਦਸਮਵਾਰੇ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਹਾਰਪਚ੍ਚਯਾ. ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਸਤ੍ਤਾ ਰੂਪੂਪਗਾ, ਵੇਦਨੂਪਗਾ, ਸਞ੍ਞੂਪਗਾ, ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਗਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਾਦਸਵਿਧਾਯ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਰੂਪੂਪਗਾ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸੇਵਨਤੋ. ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਸਞ੍ਞੇਹਿ ਵੇਦਨੂਪਗਾ ਫਸ੍ਸਾਹਾਰਸੇਵਨਤੋ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਿਵਿਧਾਯ ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞੂਪਗਾ ਸਞ੍ਞਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰਸੇਵਨਤੋ. ਭਵਗ੍ਗੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਗਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਹਾਰਸੇਵਨਤੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮ੍ਭੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੭੫੫. ਆਰੋਗ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਙ੍ਖਾਯ ਸੇਵੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸੇਵਮਾਨੋ, ‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਧਾਤੁਯੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਲੋਕਂ ਸਙ੍ਖਾਯ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਞਾਣੇਨ ਸੇਵਮਾਨੋ. ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੋਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤੋ. ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨੋਪੇਤੀਤਿ ‘‘ਦੇਵੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵਾ ਆਦਿਕਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸੇਸਮੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

(੧੨) ਦ੍ਵਾਦਸਮਵਾਰੇ ਇਞ੍ਜਿਤਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਇਞ੍ਜਿਤੇਸੁ ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭਾਰਿਞ੍ਜਿਤਪਚ੍ਚਯਾ.

੭੫੭. ਏਜਂ ਵੋਸ੍ਸਜ੍ਜਾਤਿ ਤਣ੍ਹਂ ਚਜਿਤ੍ਵਾ. ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਉਪਰੁਨ੍ਧਿਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਨਿਰੋਧੇਤ੍ਵਾ. ਸੇਸਮੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

(੧੩) ਤੇਰਸਮਵਾਰੇ ਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਚਲਿਤਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨੇਹਿ ਵਾ ਖਨ੍ਧੇ ਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਸੀਹਸੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੮) ਦੇਵਾਨਂ ਵਿਯ ਭਯਚਲਨਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਮੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

(੧੪) ਚੁਦ੍ਦਸਮਵਾਰੇ ਰੂਪੇਹੀਤਿ ਰੂਪਭਵੇਹਿ ਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤੀਹਿ ਵਾ. ਅਰੂਪਾਤਿ ਅਰੂਪਭਵਾ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਵਾ. ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ.

੭੬੧. ਮਚ੍ਚੁਹਾਯਿਨੋਤਿ ਮਰਣਮਚ੍ਚੁ ਕਿਲੇਸਮਚ੍ਚੁ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਚ੍ਚੁਹਾਯਿਨੋ, ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਤਂ ਮਚ੍ਚੁਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਗਾਮਿਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਮੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

(੧੫) ਪਨ੍ਨਰਸਮਵਾਰੇ ਯਨ੍ਤਿ ਨਾਮਰੂਪਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਲੋਕੇਨ ਧੁਵਸੁਭਸੁਖਤ੍ਤਵਸੇਨ ‘‘ਇਦਂ ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਿਤਂ ਦਿਟ੍ਠਮਾਲੋਕਿਤਂ. ਤਦਮਰਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਰਿਯਾਨਂ, ਅਨੁਨਾਸਿਕਇਕਾਰਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤਂ ਮੁਸਾਤਿ ਏਤਂ ਧੁਵਾਦਿਵਸੇਨ ਗਹਿਤਮ੍ਪਿ ਮੁਸਾ, ਨ ਤਾਦਿਸਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਪੁਨ ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਲੋਕੇਨ ਰੂਪਵੇਦਨਾਦੀਨਮਭਾਵਤੋ ‘‘ਇਦਂ ਮੁਸਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਿਤਂ. ਤਦਮਰਿਯਾਨਂ ਏਤਂ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਤਂ ਇਦਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਏਤਂ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸੁਭਭਾਵਾ, ਪਵਤ੍ਤਿਦੁਕ੍ਖਪਟਿਪਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸੁਖਭਾਵਾ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਨ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਨਿਚ੍ਚਭਾਵਾ ਚ ਅਨਪਗਮਨੇਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ.

੭੬੨-੩. ਅਨਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਤਮਾਨਿਨ੍ਤਿ ਅਨਤ੍ਤਨਿ ਨਾਮਰੂਪੇ ਅਤ੍ਤਮਾਨਿਂ. ਇਦਂ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਇਦਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਧੁਵਾਦਿਵਸੇਨ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ. ਯੇਨ ਯੇਨ ਹੀਤਿ ਯੇਨ ਯੇਨ ਰੂਪੇ ਵਾ ਵੇਦਨਾਯ ਵਾ ‘‘ਮਮ ਰੂਪਂ, ਮਮ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਤਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਮਞ੍ਞਿਤਾਕਾਰਾ ਤਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਮੁਸਾ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਯਥਾਮਞ੍ਞਿਤਾਕਾਰਾ ਮੁਸਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਮੁਸਾ ਹੋਤੀਤਿ? ਮੋਸਧਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਇਤ੍ਤਰਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਯਂ ਇਤ੍ਤਰਂ ਪਰਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਂ ਮੋਸਧਮ੍ਮਂ ਨਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਞ੍ਚ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ. ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਾਤਿ ਸਚ੍ਚਾਵਬੋਧਾ. ਸੇਸਮੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

(੧੬) ਸੋਲ਼ਸਮਵਾਰੇ ਯਨ੍ਤਿ ਛਬ੍ਬਿਧਮਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਲੋਕੇਨ ਸਲਭਮਚ੍ਛਮਕ੍ਕਟਾਦੀਹਿ ਪਦੀਪਬਲ਼ਿਸਲੇਪਾਦਯੋ ਵਿਯ ‘‘ਇਦਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਿਤਂ. ਤਦਮਰਿਯਾਨਂ ਏਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਤਂ ਇਦਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ‘‘ਕਾਮਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਰਾ ਮਧੁਰਾ ਮਨੋਰਮਾ, ਵਿਰੂਪਰੂਪੇਨ ਮਥੇਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸੁ. ਨਿ. ੫੦; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਖਗ੍ਗਵਿਸਾਣਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੩੬) ਨਯੇਨ ‘‘ਏਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ. ਪੁਨ ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਤਞ੍ਹਿ ਲੋਕੇਨ ਕਾਮਗੁਣਾਭਾਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਿਤਂ. ਤਦਮਰਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਇਦਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸੁਖਤੋ ‘‘ਏਤਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ.

੭੬੫-੬. ਕੇਵਲਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਾ. ਇਟ੍ਠਾਤਿ ਇਚ੍ਛਿਤਾ ਪਤ੍ਥਿਤਾ. ਕਨ੍ਤਾਤਿ ਪਿਯਾ. ਮਨਾਪਾਤਿ ਮਨਵੁਡ੍ਢਿਕਰਾ. ਯਾਵਤਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯਾਵਤਾ ਏਤੇ ਛ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਵਚਨਬ੍ਯਤ੍ਤਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤੇ ਵੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੋਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ.

੭੬੭-੮. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਮਰਿਯੇਹਿ, ਸਕ੍ਕਾਯਸ੍ਸੁਪਰੋਧਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੁਖ’’ਮਿਤਿ ਅਰਿਯੇਹਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਨਿਰੋਧੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਚਨੀਕਮਿਦਂ ਹੋਤੀਤਿ ਪਟਿਲੋਮਮਿਦਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤਿ. ਪਸ੍ਸਤਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂ, ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਪਰੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਪੁਨ ਯਂ ਪਰੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ.

੭੬੯-੭੧. ਪਸ੍ਸਾਤਿ ਸੋਤਾਰਂ ਆਲਪਤਿ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮਂ. ਸਮ੍ਪਮੂਲ਼੍ਹੇਤ੍ਥਵਿਦ੍ਦਸੂਤਿ ਸਮ੍ਪਮੂਲ਼੍ਹਾ ਏਤ੍ਥ ਅਵਿਦ੍ਦਸੂ ਬਾਲਾ. ਕਿਂਕਾਰਣਂ ਸਮ੍ਪਮੂਲ਼੍ਹਾ? ਨਿਵੁਤਾਨਂ ਤਮੋ ਹੋਤਿ , ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਅਪਸ੍ਸਤਂ, ਬਾਲਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਵੁਤਾਨਂ ਓਤ੍ਥਟਾਨਂ ਅਨ੍ਧਭਾਵਕਰਣੋ ਤਮੋ ਹੋਤਿ, ਯੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮਂ ਦਟ੍ਠੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਸਤਞ੍ਚ ਵਿਵਟਂ ਹੋਤਿ, ਆਲੋਕੋ ਪਸ੍ਸਤਾਮਿਵਾਤਿ ਸਤਞ੍ਚ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਸ੍ਸਤਂ ਆਲੋਕੋਵ ਵਿਵਟਂ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਮਗਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਕੋਵਿਦਾਤਿ ਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰੇ ਤਚਪਞ੍ਚਕਮਤ੍ਤਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਾ ਨਿਰੋਧਮਤ੍ਤਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਂ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਮਗਭੂਤਾ ਜਨਾ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ ਅਕੋਵਿਦਾ, ਸਬ੍ਬਥਾ ਭਵਰਾਗ…ਪੇ… ਸੁਸਮ੍ਬੁਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਾਨੁਪਨ੍ਨੇਹੀਤਿ ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਂ ਅਨੁਪਨ੍ਨੇਹਿ.

੭੭੨. ਪਚ੍ਛਿਮਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ‘‘ਏਵਂ ਅਸੁਸਮ੍ਬੁਧਂ ਕੋ ਨੁ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਮਰਿਯੇਹੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯੇ ਕੋ ਨੁ ਅਞ੍ਞੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਦਂ ਜਾਨਿਤੁਂ ਅਰਹਤਿ, ਯਂ ਪਦਂ ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਅਨਾਸਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਅਨਾਸਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ.

ਅਤ੍ਤਮਨਾਤਿ ਤੁਟ੍ਠਮਨਾ. ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਂਸੁ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਨ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੋਲ਼ਸਮੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇ. ਭਞ੍ਞਮਾਨੇਤਿ ਭਣਿਯਮਾਨੇ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.

ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਸੁ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤੇ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤੇ ਕਤ੍ਵਾ ਸਟ੍ਠਿਅਧਿਕਾਨਂ ਨਵਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਆਸਵੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿਂਸੁ, ਸੋਲ਼ਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਸਟ੍ਠਿ ਸਚ੍ਚਾਨੇਤ੍ਥ ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਦੇਸਿਤਾਨੀਤਿ.

ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਦ੍ਵਯਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਨਿਟ੍ਠਿਤ੍ਤਾ.

ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ ਚ ਤਤਿਯੋ ਵਗ੍ਗੋ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਨਯਤੋ, ਨਾਮੇਨ

ਮਹਾਵਗ੍ਗੋਤਿ.