੮. ਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤ-(ਨਾਵਾਸੁਤ੍ਤ)-ਵਣ੍ਣਨਾ

੩੧੯. ਯਸ੍ਮਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਨਾਵਾਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਭੁਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਰ ਭਗਵਤਿ ਦ੍ਵੇ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ ਏਕਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਤੇਸਂ ਪਠਮੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਗਹਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਉਪਤਿਸ੍ਸਗਾਮੋ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਭੋਗਗਾਮੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਟ੍ਠਿਅਧਿਕਪਞ੍ਚਕੋਟਿਸਤਧਨਵਿਭਵਸ੍ਸ ਗਾਮਸਾਮਿਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਰੂਪਸਾਰੀ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ, ਤਸ੍ਸਾ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਦੁਤਿਯੋ ਤਸ੍ਸੇਵਾਵਿਦੂਰੇ ਕੋਲਿਤਗਾਮੋ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਭੋਗਗਾਮੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਾਰੂਪਵਿਭਵਸ੍ਸੇਵ ਗਾਮਸਾਮਿਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੀ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ, ਤਸ੍ਸਾ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਤਂ ਦਿਵਸਮੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਏਕਦਿਵਸਮੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਗਬ੍ਭਵੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਹੋਸਿ. ਏਕਦਿਵਸੇਯੇਵ ਚ ਨੇਸਂ ਏਕਸ੍ਸ ਉਪਤਿਸ੍ਸਗਾਮੇ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਉਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਏਕਸ੍ਸ ਕੋਲਿਤਗਾਮੇ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਕੋਲਿਤੋਤਿ ਨਾਮਮਕਂਸੁ.

ਤੇ ਸਹਪਂਸੁਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਾ ਸਹਾਯਕਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ, ਏਕਮੇਕਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਮਾਣਵਕਸਤਾਨਿ ਪਰਿਵਾਰਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇ ਉਯ੍ਯਾਨਂ ਵਾ ਨਦੀਤਿਤ੍ਥਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਸਪਰਿਵਾਰਾਯੇਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਏਕੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਸੁਵਣ੍ਣਸਿਵਿਕਾਸਤੇਹਿ, ਦੁਤਿਯੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਆਜਞ੍ਞਰਥਸਤੇਹਿ. ਤਦਾ ਚ ਰਾਜਗਹੇ ਕਾਲਾਨੁਕਾਲਂ ਗਿਰਗ੍ਗਸਮਜ੍ਜੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਨਗਰਵੇਮਜ੍ਝੇ ਯਤ੍ਥ ਸਕਲਅਙ੍ਗਮਗਧਵਾਸਿਨੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰਾਦਯੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਸੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਸੁ ਮਞ੍ਚਪੀਠਾਦੀਸੁ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਸਮਜ੍ਜਵਿਭੂਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਤੇ ਸਹਾਯਕਾ ਤੇਨ ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਸਨੇਸੁ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਉਪਤਿਸ੍ਸੋ ਸਮਜ੍ਜਵਿਭੂਤਿਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਮਹਾਜਨਕਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੋ ਜਨਕਾਯੋ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾਵ ਮਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਰਣਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਲਾਟਨ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ, ਤਥਾ ਕੋਲਿਤਸ੍ਸ. ਤੇਸਂ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਨਟੇਸੁ ਨਚ੍ਚਨ੍ਤੇਸੁ ਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤੇਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਮਿ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਸਂਵੇਗੋਯੇਵ ਉਦਪਾਦਿ.

ਅਥ ਵੁਟ੍ਠਿਤੇ ਸਮਜ੍ਜੇ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਸਕਪਰਿਵਾਰੇਨ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸਹਾਯੇਸੁ ਕੋਲਿਤੋ ਉਪਤਿਸ੍ਸਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਿਂ, ਸਮ੍ਮ, ਨਾਟਕਾਦਿਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਵ ਪਮੋਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਹੋਸੀ’’ਤਿ? ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਤਥੇਵ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿ. ਸੋਪਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਮਤਂ ਗਵੇਸਾਮਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਸਾਧੁ ਸਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਉਪਤਿਸ੍ਸੋ ਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿ. ਤਤੋ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਨਾ ਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦੇਵ ਰਾਜਗਹਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਗਹੇ ਸਞ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਪਟਿਵਸਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਞ੍ਚਹਿ ਮਾਣਵਕਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹੇਨੇਵ ਤਯੋ ਵੇਦੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸਮਯਂ ਉਗ੍ਗਹੇਸੁਂ. ਤੇ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਥਾਨਂ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ – ‘‘ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਥਾਨਂ ਆਦਿਮਜ੍ਝਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਪਨ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਇਮੇਹਿ ਸਤ੍ਥੇਹਿ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਯਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥੀ’’’ਤਿ. ਸੋਪਿ ਆਹ – ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਤਥਾਵਿਧਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਮਯਂ ਇਮੇਸਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਗਵੇਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਆਚਰਿਯੋ ‘‘ਯਥਾਸੁਖਂ ਗਵੇਸਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਂ ਤੇ ਤੇਨ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਅਮਤਂ ਗਵੇਸਮਾਨਾ ਆਹਿਣ੍ਡਨ੍ਤਾ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਪਾਕਟਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇਹਿ ਖਤ੍ਤਿਯਪਣ੍ਡਿਤਾਦਯੋ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ਉਤ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਿਂ ਨ ਸਮ੍ਪਾਯਨ੍ਤਿ. ‘‘ਉਪਤਿਸ੍ਸੋ ਕੋਲਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ‘‘ਕੇ ਏਤੇ, ਨ ਖੋ ਮਯਂ ਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸੁਤਾ ਅਹੇਸੁਂ.

ਏਵਂ ਤੇਸੁ ਅਮਤਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੇਸੁ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਵਰਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਰਾਜਗਹਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤੇ ਚ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਅਮਤਂ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਪਰਿਯੋਸਾਨਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਲਭਨ੍ਤਾ ਪੁਨਦੇਵ ਰਾਜਗਹਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸਜਿ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਯਾਵ ਤੇਸਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਤਾਵ ਸਬ੍ਬਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੬੦) ਆਗਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸਹਾਯਕੇਸੁ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਡ੍ਢਮਾਸੇਨ ਸਾਵਕਪਾਰਮੀਞਾਣਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਸੋ ਯਦਾ ਅਸ੍ਸਜਿਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਵਿਹਾਰੇ ਵਸਤਿ, ਤਦਾ ਭਗਵਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯੋ ਮੇ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ, ਏਤਮਹਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਂ ਅਞ੍ਞਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਰਵੇਨ. ਯਦਾ ਪਨ ਅਸ੍ਸਜਿਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਵਿਹਾਰੇ ਨ ਵਸਤਿ, ਤਦਾ ਯਸ੍ਸਂ ਦਿਸਾਯਂ ਥੇਰੋ ਵਸਤਿ, ਤਂ ਦਿਸਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਨਮਸ੍ਸਤਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕੇਚਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਿਸਂ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਅਜ੍ਜਾਪਿ ਮਞ੍ਞੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਦਿਟ੍ਠਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਤਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਵਰਬੁਦ੍ਧਾਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ? ਤੇ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਦਿਸਂ ਨਮਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਾਸਨਂ ਅਞ੍ਞਾਸਿ, ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਚਰਿਯਂ ਵਨ੍ਦਤਿ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਸਮ੍ਮਾਨੇਤਿ, ਆਚਰਿਯਪੂਜਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਜਞ੍ਞਾਤਿ ਯਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਿਟਕਤ੍ਤਯਪ੍ਪਭੇਦਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ ਵਾ, ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਵਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪ੍ਪਭੇਦਂ ਪਟਿਵੇਧਧਮ੍ਮਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਜਞ੍ਞਾ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਵੇਦੇਯ੍ਯ. ‘‘ਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਇਨ੍ਦਂਵ ਨਂ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਯਥਾ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਦੇਵਲੋਕੇਸੁ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਉਪਾਹਨਓਮੁਞ੍ਚਨਾਦਿਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਤ੍ਤਪਟਿਵਤ੍ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪੂਜੇਯ੍ਯ ਸਕ੍ਕਰੇਯ੍ਯ ਗਰੁਕਰੇਯ੍ਯ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਸੋ ਪੂਜਿਤੋ…ਪੇ… ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ ਧਮ੍ਮਂ, ਸੋ ਆਚਰਿਯੋ ਏਵਂ ਪੂਜਿਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਮ੍ਹਿ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਦੇਸਨਾਵਸੇਨੇਵ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਪਟਿਵੇਧਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ ਦੇਸੇਤਿ, ਦੇਸਨਾਯ ਵਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ, ਉਪਮਾਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਪਟਿਵੇਧਧਮ੍ਮਂ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ.

੩੨੦. ਤਦਟ੍ਠਿਕਤ੍ਵਾਨ ਨਿਸਮ੍ਮ ਧੀਰੋਤਿ ਏਵਂ ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਆਚਰਿਯੇਨ ਪਾਤੁਕਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਟ੍ਠਿਕਤ੍ਵਾਨ ਸੁਣਿਤ੍ਵਾ ਉਪਧਾਰਣਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਧੀਰੋ ਪੁਰਿਸੋ. ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਤ੍ਤਾ ਅਨੁਧਮ੍ਮਭੂਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵਯਮਾਨੋ. ਵਿਞ੍ਞੂ ਵਿਭਾਵੀ ਨਿਪੁਣੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞੁਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਗਮੇਨ ਵਿਞ੍ਞੂ, ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਞਾਪਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਵਿਭਾਵੀ, ਪਰਮਸੁਖੁਮਤ੍ਥਪਟਿਵੇਧਤਾਯ ਨਿਪੁਣੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਤਾਦਿਸਂ ਭਜਤਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋਤਿ ਯੋ ਤਾਦਿਸਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਤਪ੍ਪਸਾਦਨਪਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭਜਤਿ.

੩੨੧. ਏਵਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾਚਰਿਯਸੇਵਨਂ ਪਸਂਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਬਾਲਾਚਰਿਯਸੇਵਨਂ ਨਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਖੁਦ੍ਦਞ੍ਚ ਬਾਲ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਖੁਦ੍ਦਨ੍ਤਿ ਖੁਦ੍ਦੇਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਨਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ, ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਤੋ ਬਾਲਂ. ਅਨਾਗਤਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਨਧਿਗਤਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਟਿਵੇਧਤ੍ਥਂ. ਉਸੂਯਕਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਾਮਨਕਤਾਯ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸ੍ਸ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਅਸਹਮਾਨਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਪਾਕਟਮੇਵ ਪਦਤੋ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਪਨ ਯੋ ਬਹੁਚੀਵਰਾਦਿਲਾਭੀ ਆਚਰਿਯੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਨਂ ਚੀਵਰਾਦੀਨਿ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਦਾਤੁਂ, ਧਮ੍ਮਦਾਨੇ ਪਨ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਵਚਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਏਤੇਹਿ ਖੁਦ੍ਦਤਾਦਿਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਤਂ ਖੁਦ੍ਦਂ ਬਾਲਂ ਅਨਾਗਤਤ੍ਥਂ ਉਸੂਯਕਂ ਆਚਰਿਯਂ ਉਪਸੇਵਮਾਨੋ ‘‘ਪੂਤਿਮਚ੍ਛਂ ਕੁਸਗ੍ਗੇਨਾ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੭੬; ਜਾ. ੧.੧੫.੧੮੩) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਯਮ੍ਪਿ ਬਾਲੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਸਾਸਨੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਵੇਧਧਮ੍ਮਂ ਵਾ ਅਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਅਵਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਚ ਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਙ੍ਖਾ, ਤਂ ਅਤਰਿਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਉਪੇਤੀਤਿ ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੩੨੨-੩. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਾਕਟਕਰਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਥਾ ਨਰੋ’’ਤਿ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਪਗਨ੍ਤਿ ਨਦਿਂ. ਮਹੋਦਕਨ੍ਤਿ ਬਹੁਉਦਕਂ. ਸਲਿਲਨ੍ਤਿ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਗਤਂ, ਵਿਤ੍ਥਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਸਰਿਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਸੀਘਸੋਤਨ੍ਤਿ ਹਾਰਹਾਰਿਕਂ, ਵੇਗਵਤਿਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਂ ਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸੋ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚ ਸੋਕਾਰੇਨ ਤਸ੍ਸ ਨਰਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤੋ ਸੋਕਾਰੋ. ਕਿਂ ਸੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨਾਮ ਸੋ, ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨਾਮ ਸੋ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਦੁਵਿਧਮੇਵ. ਅਨਿਸਾਮਯਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅਨਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਪਾਕਟਮੇਵ ਪਦਤੋ.

ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਪਨ ਯਥਾ ਯੋ ਕੋਚਿਦੇਵ ਨਰੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨਦਿਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯ ਨਦਿਯਾ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੋ ਅਨੁਸੋਤਗਾਮੀ ਸੋਤਮੇਵ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਰੇ ਪਾਰਤ੍ਥਿਕੇ ਕਿਂ ਸਕ੍ਖਤਿ ਪਾਰਂ ਨੇਤੁਂ. ‘‘ਸਕ੍ਕਤੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਤਥੇਵ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾਨਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਤ੍ਥਂ ਅਨਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਅਵਿਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਨਿਸਾਮਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਵਿਤਿਣ੍ਣਕਙ੍ਖੋ ਪਰੇ ਕਿਂ ਸਕ੍ਖਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤੁਂ ਪੇਕ੍ਖਾਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ‘‘ਸੋ ਵਤ, ਚੁਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਲਿਪਪਲਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿਕਞ੍ਚੇਤ੍ਥ (ਮ. ਨਿ. ੧.੮੭) ਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਬ੍ਬਂ.

੩੨੪-੫. ਏਵਂ ਬਾਲਸੇਵਨਾਯ ਬਾਲਸ੍ਸ ਪਰਂ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਪਾਕਟਕਰਣਤ੍ਥਂ ਉਪਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਯੋ ਤਾਦਿਸਂ ਭਜਤਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਪਰੇ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਪਾਕਟਕਰਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਯਥਾਪਿ ਨਾਵ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਫਿਯੇਨਾਤਿ ਦਬ੍ਬਿਪਦਰੇਨ. ਰਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਵੇਲ਼ੁਦਣ੍ਡੇਨ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਸਂ ਨਾਵਾਯਂ. ਤਤ੍ਰੂਪਯਞ੍ਞੂਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਨਾਵਾਯ ਆਹਰਣਪਟਿਹਰਣਾਦਿਉਪਾਯਜਾਨਨੇਨ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਦਨੇਨ ਉਪਾਯਞ੍ਞੂ. ਸਿਕ੍ਖਿਤਸਿਕ੍ਖਤਾਯ ਸੁਕੁਸਲਹਤ੍ਥਤਾਯ ਚ ਕੁਸਲੋ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪਦ੍ਦਵਪਟਿਕਾਰਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਮੁਤੀਮਾ. ਵੇਦਗੂਤਿ ਵੇਦਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਹਿ ਗਤੋ. ਭਾਵਿਤਤ੍ਤੋਤਿ ਤਾਯੇਵ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ. ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ. ਅਵੇਧਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਕਮ੍ਪਨਿਯਸਭਾਵੋ. ਸੋਤਾਵਧਾਨੂਪਨਿਸੂਪਪਨ੍ਨੇਤਿ ਸੋਤਓਦਹਨੇਨ ਚ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਚ ਉਪਪਨ੍ਨੇ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਪਦਤ੍ਥਮੇਵ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਯੋਜਨਾਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਜਾਨਿਤੁਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ.

੩੨੬. ਏਵਂ ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਪਰੇ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਭਾਵਪਾਕਟਕਰਣਤ੍ਥਂ ਉਪਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਪਣ੍ਡਿਤਸੇਵਨਾਯ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਹਵੇ’’ਤਿ ਇਮਂ ਅਵਸਾਨਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਣ੍ਡਿਤਸੇਵਨੇਨ ਵਿਸੇਸਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਹਵੇ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ ਭਜੇਥ. ਕੀਦਿਸਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ ਭਜੇਥ? ਮੇਧਾਵਿਨਞ੍ਚੇਵ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਞ੍ਚ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਮੇਧਾਵਿਨਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸੁਤਦ੍ਵਯੇਨ ਚ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਂ. ਤਾਦਿਸਞ੍ਹਿ ਭਜਮਾਨੋ ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਏਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਤਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਧਮ੍ਮੋ ਸੋ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਭੇਦਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸੁਖਂ ਲਭੇਥ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਸਮਾਪੇਸੀਤਿ.

ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.