੨. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗੋ
੪. ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ
ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਕਿਰ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਸਨ੍ਥਾਗਾਰਸਭਾਦੀਸੁ ਮਹਾਜਨਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਦਤ੍ਵਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਸੀਤਾਹਰਣਾਦਿਬਾਹਿਰਕਕਥਂ ਕਥਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਏਕੇਕਾ ਕਥਾ ਚਤੁਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਨਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਦਿਵਸਂ ਮਙ੍ਗਲਕਥਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਸਿ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਕਿਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਸੁਤਂ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਮੁਤਂ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਕੋ ਮਙ੍ਗਲਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ?
ਅਥ ਦਿਟ੍ਠਮਙ੍ਗਲਿਕੋ ਨਾਮੇਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਹ – ‘‘ਅਹਂ ਮਙ੍ਗਲਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਦਿਟ੍ਠਂ ਲੋਕੇ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਅਭਿਮਙ੍ਗਲਸਮ੍ਮਤਂ ਰੂਪਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਚਾਤਕਸਕੁਣਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਬੇਲੁਵਲਟ੍ਠਿਂ ਵਾ ਗਬ੍ਭਿਨਿਂ ਵਾ ਕੁਮਾਰਕੇ ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤੇ ਪੁਣ੍ਣਘਟਂ ਵਾ ਅਲ੍ਲਰੋਹਿਤਮਚ੍ਛਂ ਵਾ ਆਜਞ੍ਞਂ ਵਾ ਆਜਞ੍ਞਰਥਂ ਵਾ ਉਸਭਂ ਵਾ ਗਾਵਿਂ ਵਾ ਕਪਿਲਂ ਵਾ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਏਵਰੂਪਂ ਅਭਿਮਙ੍ਗਲਸਮ੍ਮਤਂ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦਿਟ੍ਠਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਏਕਚ੍ਚੇ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨਾਗ੍ਗਹੇਸੁਂ. ਯੇ ਨਾਗ੍ਗਹੇਸੁਂ, ਤੇ ਤੇਨ ਸਹ ਵਿਵਦਿਂਸੁ.
ਅਥ ਸੁਤਮਙ੍ਗਲਿਕੋ ਨਾਮੇਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਹ – ‘‘ਚਕ੍ਖੁ ਨਾਮੇਤਂ, ਭੋ, ਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਅਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾ ਸੁਨ੍ਦਰਮ੍ਪਿ ਅਸੁਨ੍ਦਰਮ੍ਪਿ, ਮਨਾਪਮ੍ਪਿ ਅਮਨਾਪਮ੍ਪਿ. ਯਦਿ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਂ ਮਙ੍ਗਲਂ ਸਿਯਾ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਮਙ੍ਗਲਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਦਿਟ੍ਠਂ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਸੁਤਂ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਸੁਤਂ ਨਾਮ ਅਭਿਮਙ੍ਗਲਸਮ੍ਮਤੋ ਸਦ੍ਦੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਵਡ੍ਢਾਤਿ ਵਾ ਵਡ੍ਢਮਾਨਾਤਿ ਵਾ ਪੁਣ੍ਣਾਤਿ ਵਾ ਫੁਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਸੁਮਨਾਤਿ ਵਾ ਸਿਰੀਤਿ ਵਾ ਸਿਰਿਵਡ੍ਢਾਤਿ ਵਾ ਅਜ੍ਜ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਸੁਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਸੁਦਿਵਸਂ ਸੁਮਙ੍ਗਲਨ੍ਤਿ ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਅਭਿਮਙ੍ਗਲਸਮ੍ਮਤਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਪਿ ਵਚਨਂ ਏਕਚ੍ਚੇ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨਾਗ੍ਗਹੇਸੁਂ. ਯੇ ਨਾਗ੍ਗਹੇਸੁਂ, ਤੇ ਤੇਨ ਸਹ ਵਿਵਦਿਂਸੁ.
ਅਥ ਮੁਤਮਙ੍ਗਲਿਕੋ ਨਾਮੇਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਹ – ‘‘ਸੋਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਨਾਮੇਤਂ ਭੋ ਸਾਧੁਮ੍ਪਿ ਅਸਾਧੁਮ੍ਪਿ ਮਨਾਪਮ੍ਪਿ ਅਮਨਾਪਮ੍ਪਿ ਸੁਣਾਤਿ. ਯਦਿ ਤੇਨ ਸੁਤਂ ਮਙ੍ਗਲਂ ਸਿਯਾ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਮਙ੍ਗਲਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਸੁਤਂ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਮੁਤਂ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਮੁਤਂ ਨਾਮ ਅਭਿਮਙ੍ਗਲਸਮ੍ਮਤਂ ਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਪਦੁਮਗਨ੍ਧਾਦਿਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧਂ ਵਾ ਘਾਯਤਿ, ਫੁਸ੍ਸਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਂ ਵਾ ਖਾਦਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਵਾ ਆਮਸਤਿ, ਹਰਿਤਸਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਲ੍ਲਗੋਮਯਂ ਵਾ ਕਚ੍ਛਪਂ ਵਾ ਤਿਲਵਾਹਂ ਵਾ ਪੁਪ੍ਫਂ ਵਾ ਫਲਂ ਵਾ ਆਮਸਤਿ, ਫੁਸ੍ਸਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਲਿਮ੍ਪਤਿ, ਫੁਸ੍ਸਸਾਟਕਂ ਵਾ ਨਿਵਾਸੇਤਿ, ਫੁਸ੍ਸਵੇਠਨਂ ਵਾ ਧਾਰੇਤਿ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਏਵਰੂਪਂ ਅਭਿਮਙ੍ਗਲਸਮ੍ਮਤਂ ਗਨ੍ਧਂ ਵਾ ਘਾਯਤਿ, ਰਸਂ ਵਾ ਸਾਯਤਿ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਵਾ ਫੁਸਤਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮੁਤਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਪਿ ਵਚਨਂ ਏਕਚ੍ਚੇ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨਾਗ੍ਗਹੇਸੁਂ.
ਤਤ੍ਥ ਨ ਦਿਟ੍ਠਮਙ੍ਗਲਿਕੋ ਸੁਤਮੁਤਮਙ੍ਗਲਿਕੇ ਅਸਕ੍ਖਿ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ. ਨ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ. ਤੇਸੁ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਯੇ ਦਿਟ੍ਠਮਙ੍ਗਲਿਕਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ, ਤੇ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਂਯੇਵ ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਗਤਾ. ਯੇ ਸੁਤਮੁਤਮਙ੍ਗਲਿਕਾਨਂ ਵਚਨਂ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ, ਤੇ ‘‘ਸੁਤਂਯੇਵ ਮੁਤਂਯੇਵ ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਗਤਾ. ਏਵਮਯਂ ਮਙ੍ਗਲਕਥਾ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਪਾਕਟਾ ਜਾਤਾ.
ਅਥ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਗੁਮ੍ਬਗੁਮ੍ਬਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਆਰਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਤਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਥੇਵ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾ ਮਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਤਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾਪਿ ਤਥੇਵ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਦੇਵਤਾਨਂ ਆਕਾਸਟ੍ਠਦੇਵਤਾ ਮਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਕਾਸਟ੍ਠਦੇਵਤਾਨਂ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਦੇਵਤਾ. ਏਤੇਨੇਵ ਉਪਾਯੇਨ ਯਾਵ ਸੁਦਸ੍ਸੀਦੇਵਤਾਨਂ ਅਕਨਿਟ੍ਠਦੇਵਤਾ ਮਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਤਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਕਨਿਟ੍ਠਦੇਵਤਾਪਿ ਤਥੇਵ ਗੁਮ੍ਬਗੁਮ੍ਬਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਏਵਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੁ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਮਙ੍ਗਲਚਿਨ੍ਤਾ ਉਦਪਾਦਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਸਾ ‘‘ਇਦਂ ਮਙ੍ਗਲਂ ਇਦਂ ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਯਮਾਨਾਪਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਏਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਦ੍ਵਾਦਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਸਬ੍ਬੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ ਦੇਵਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੇ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਮੁਤਵਸੇਨ ਤਿਧਾ ਭਿਨ੍ਨਾ. ਏਕੋਪਿ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੁਚ੍ਚਤੋ ਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤੋ ਨਾਹੋਸਿ, ਮਙ੍ਗਲਕੋਲਾਹਲਂ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ.
ਕੋਲਾਹਲਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ – ਕਪ੍ਪਕੋਲਾਹਲਂ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਕੋਲਾਹਲਂ, ਬੁਦ੍ਧਕੋਲਾਹਲਂ, ਮਙ੍ਗਲਕੋਲਾਹਲਂ, ਮੋਨੇਯ੍ਯਕੋਲਾਹਲਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਾ ਮੁਤ੍ਤਸਿਰਾ ਵਿਕਿਣ੍ਣਕੇਸਾ ਰੁਦਮ੍ਮੁਖਾ ਅਸ੍ਸੂਨਿ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਪੁਞ੍ਛਮਾਨਾ ਰਤ੍ਤਵਤ੍ਥਨਿਵਤ੍ਥਾ ਅਤਿਵਿਯ ਵਿਰੂਪਵੇਸਧਾਰਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਕਪ੍ਪੁਟ੍ਠਾਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਸੁਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਮਹਾਪਥਵੀ ਸਿਨੇਰੁ ਚ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾ ਉਡ੍ਢਯ੍ਹਿਸ੍ਸਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਲੋਕਵਿਨਾਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਮੇਤ੍ਤਂ, ਮਾਰਿਸਾ, ਭਾਵੇਥ, ਕਰੁਣਂ ਮੁਦਿਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ, ਮਾਰਿਸਾ, ਭਾਵੇਥ, ਮਾਤਰਂ ਉਪਟ੍ਠਹਥ, ਪਿਤਰਂ ਉਪਟ੍ਠਹਥ, ਕੁਲੇ ਜੇਟ੍ਠਾਪਚਾਯਿਨੋ ਹੋਥ, ਜਾਗਰਥ ਮਾ ਪਮਾਦਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਪਥੇ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਕਪ੍ਪਕੋਲਾਹਲਂ ਨਾਮ.
ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਾਯੇਵ ‘‘ਵਸ੍ਸਸਤਸ੍ਸਚ੍ਚਯੇਨ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਪਥੇ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਕੋਲਾਹਲਂ ਨਾਮ.
ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਪਨ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਭਰਣੇਨ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੇਠਨਂ ਸੀਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਵਾਦਿਨੋ ‘‘ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਪਥੇ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਬੁਦ੍ਧਕੋਲਾਹਲਂ ਨਾਮ.
ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਏਵ ਦੇਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਮਙ੍ਗਲਂ ਕਥੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਪਥੇ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਮਙ੍ਗਲਕੋਲਾਹਲਂ ਨਾਮ.
ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ ਏਵ ਦੇਵਾ ‘‘ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਮੋਨੇਯ੍ਯਪਟਿਪਦਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਪਥੇ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਮੋਨੇਯ੍ਯਕੋਲਾਹਲਂ ਨਾਮ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕੋਲਾਹਲੇਸੁ ਦਿਟ੍ਠਮਙ੍ਗਲਾਦਿਵਸੇਨ ਤਿਧਾ ਭਿਨ੍ਨੇਸੁ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਇਦਂ ਮਙ੍ਗਲਕੋਲਾਹਲਂ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ.
ਅਥ ਦੇਵੇਸੁ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਚ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਅਲਭਮਾਨੇਸੁ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਤਾਵਤਿਂਸਕਾਯਿਕਾ ਦੇਵਤਾ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਏਵਂ ਸਮਚਿਨ੍ਤੇਸੁਂ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ, ਮਾਰਿਸਾ, ਘਰਸਾਮਿਕੋ ਅਨ੍ਤੋਘਰਜਨਾਨਂ, ਗਾਮਸਾਮਿਕੋ ਗਾਮਵਾਸੀਨਂ, ਰਾਜਾ ਸਬ੍ਬਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਏਵਮੇਵਂ ਅਯਂ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਗ੍ਗੋ ਚ ਸੇਟ੍ਠੋ ਚ ਯਦਿਦਂ ਪੁਞ੍ਞੇਨ ਤੇਜੇਨ ਇਸ੍ਸਰਿਯੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦੇਵਲੋਕਾਨਂ ਅਧਿਪਤਿ. ਯਂਨੂਨ ਮਯਂ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਾ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਤਙ੍ਖਣਾਨੁਰੂਪਨਿਵਾਸਨਾਭਰਣਸਸ੍ਸਿਰਿਕਸਰੀਰਂ ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਕੋਟਿਅਚ੍ਛਰਾਗਣਪਰਿਵੁਤਂ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕਮੂਲੇ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲਵਰਾਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਯਗ੍ਘੇ, ਮਾਰਿਸ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਏਤਰਹਿ ਮਙ੍ਗਲਪਞ੍ਹਾ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ, ਏਕੇ ਦਿਟ੍ਠਂ ਮਙ੍ਗਲਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਕੇ ਸੁਤਂ ਮਙ੍ਗਲਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਕੇ ਮੁਤਂ ਮਙ੍ਗਲਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਯਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਅਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤਾ, ਸਾਧੁ ਵਤ ਨੋ ਤ੍ਵਂ ਯਾਥਾਵਤੋ ਬ੍ਯਾਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ਦੇਵਰਾਜਾ ਪਕਤਿਯਾਪਿ ਪਞ੍ਞਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਮਙ੍ਗਲਕਥਾ ਕਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਮਯਂ ਦੇਵ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਅਸ੍ਸੁਮ੍ਹਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਤਤੋ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾ ਆਕਾਸਟ੍ਠਦੇਵਤਾਨਂ, ਆਕਾਸਟ੍ਠਦੇਵਤਾ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾਨਂ, ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਰਕ੍ਖਦੇਵਤਾਨਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਰਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ.
ਅਥ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਕਤ੍ਥ ਵਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ‘‘ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਕੋਚਿ ਪੁਚ੍ਛੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਨ ਕੋਚਿ ਦੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਨਾਮ ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਾਰਿਸਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਖਜ੍ਜੋਪਨਕਂ ਉਜ੍ਜਾਲੇਥ, ਯੇ ਅਨਵਸੇਸਮਙ੍ਗਲਦੇਸਕਂ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਥ? ਆਗਚ੍ਛਥ, ਮਾਰਿਸਾ, ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮ, ਅਦ੍ਧਾ ਸਸ੍ਸਿਰਿਕਂ ਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਏਕਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਂ ਆਣਾਪੇਸਿ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਤਙ੍ਖਣਾਨੁਰੂਪੇਨ ਅਲਙ੍ਕਾਰੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਜ੍ਜੁਰਿਵ ਵਿਜ੍ਜੋਤਮਾਨੋ ਦੇਵਗਣਪਰਿਵੁਤੋ ਜੇਤਵਨਮਹਾਵਿਹਾਰਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਤ੍ਵਾ ਮਙ੍ਗਲਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਗਾਥਾਯ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿਆਦੀਨਮਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਕਸਿਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਂ ਪਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਸਿਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸੁਤ੍ਤੇ ਚ ‘‘ਮਗਧੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਦਕ੍ਖਿਣਾਗਿਰਿਸ੍ਮਿਂ ਏਕਨਾਲ਼ਾਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਧ ‘‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਪਦਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਧ ਅਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ.
ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ. ਤਂ ਕਿਰ ਸਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਾਮ ਇਸਿਨੋ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਕੁਸਮ੍ਬਸ੍ਸ ਨਿਵਾਸੋ ਕੋਸਮ੍ਬੀ, ਕਾਕਣ੍ਡਸ੍ਸ ਨਿਵਾਸੋ ਕਾਕਣ੍ਡੀਤਿ, ਏਵਂ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ‘‘ਸਾਵਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪੋਰਾਣਾ ਪਨ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ – ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਸਤ੍ਥਸਮਾਯੋਗੇ ‘‘ਕਿਂਭਣ੍ਡਮਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇ ‘‘ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਵਚਨਮੁਪਾਦਾਯ ‘‘ਸਾਵਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਸਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ. ਏਤੇਨਸ੍ਸ ਗੋਚਰਗਾਮੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਜੇਤੋ ਨਾਮ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ, ਤੇਨ ਰੋਪਿਤਸਂਵਡ੍ਢਿਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਜੇਤਸ੍ਸ ਵਨਨ੍ਤਿ ਜੇਤਵਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਜੇਤਵਨੇ. ਅਨਾਥਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡੋ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ. ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕੇਨ ਗਹਪਤਿਨਾ ਚਤੁਪਣ੍ਣਾਸਕੋਟਿਪਰਿਚ੍ਚਾਗੇਨ ਨਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾਰਾਮੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨੁਰੂਪਨਿਵਾਸੋਕਾਸੋ ਦੀਪਿਤੋ ਹੋਤਿ.
ਅਥਾਤਿ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਤ੍ਥੇ, ਖੋਤਿ ਅਧਿਕਾਰਨ੍ਤਰਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤੇਨ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਯੇਵ ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਵਿਹਾਰੇ ‘‘ਇਦਮਧਿਕਾਰਨ੍ਤਰਂ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਂ ਤਨ੍ਤਿ? ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦੇਵਤਾਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਤਰਾਤਿ ਅਨਿਯਮਿਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਸਾ ਹਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਤੋ ਅਪਾਕਟਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦੇਵੋ ਏਵ ਦੇਵਤਾ, ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਸਾਧਾਰਣਮੇਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਪੁਰਿਸੋ ਏਵ ਸੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਸਾਧਾਰਣਨਾਮਵਸੇਨ ‘‘ਦੇਵਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ਖਯਸੁਨ੍ਦਰਾਭਿਰੂਪਅਬ੍ਭਨੁਮੋਦਨਾਦੀਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਤ੍ਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਠਮੋ ਯਾਮੋ, ਚਿਰਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ. ਉਦ੍ਦਿਸਤੁ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੮੩; ਅ. ਨਿ. ੮.੨੦; ਉਦਾ. ੪੫) ਖਯੇ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਅਯਂ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤਰੋ ਚ ਪਣੀਤਤਰੋ ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੦੦) ਸੁਨ੍ਦਰੇ.
‘‘ਕੋ ਮੇ ਵਨ੍ਦਤਿ ਪਾਦਾਨਿ, ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਯਸਸਾ ਜਲਂ;
ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ, ਸਬ੍ਬਾ ਓਭਾਸਯਂ ਦਿਸਾ’’ਤਿ. (ਵਿ. ਵ. ੮੫੭) –
ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਅਭਿਰੂਪੇ. ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੨.੧੬; ਪਾਰਾ. ੧੫) ਅਬ੍ਭਨੁਮੋਦਨੇ. ਇਧ ਪਨ ਖਯੇ. ਤੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ, ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਸਦ੍ਦੋ ਅਭਿਰੂਪੇ, ਵਣ੍ਣਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਛਵਿਥੁਤਿਕੁਲਵਗ੍ਗਕਾਰਣਸਣ੍ਠਾਨਪ੍ਪਮਾਣਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋਸਿ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੯੯; ਸੁ. ਨਿ. ੫੫੩) ਛਵਿਯਂ. ‘‘ਕਦਾ ਸਞ੍ਞੂਲ਼੍ਹਾ ਪਨ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਇਮੇ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੨.੭੭) ਥੁਤਿਯਂ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੧੫) ਕੁਲਵਗ੍ਗੇ. ‘‘ਅਥ ਕੇਨ ਨੁ ਵਣ੍ਣੇਨ, ਗਨ੍ਧਤ੍ਥੇਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੪) ਕਾਰਣੇ. ‘‘ਮਹਨ੍ਤਂ ਹਤ੍ਥਿਰਾਜਵਣ੍ਣਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੩੮) ਸਣ੍ਠਾਨੇ. ‘‘ਤਯੋ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਪਮਾਣੇ. ‘‘ਵਣ੍ਣੋ ਗਨ੍ਧੋ ਰਸੋ ਓਜਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਰੂਪਾਯਤਨੇ. ਸੋ ਇਧ ਛਵਿਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ ਅਭਿਰੂਪਚ੍ਛਵੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇਵਲਸਦ੍ਦੋ ਅਨਵਸੇਸਯੇਭੁਯ੍ਯਅਬ੍ਯਾਮਿਸ੍ਸਅਨਤਿਰੇਕਦਲ਼੍ਹਤ੍ਥਵਿਸਂਯੋਗਾਦਿਅਨੇਕਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ‘‘ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੫੫; ਪਾਰਾ. ੧) ਅਨਵਸੇਸਤਾ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਾ ਚ ਅਙ੍ਗਮਾਗਧਾ ਪਹੂਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਆਦਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ੪੩) ਯੇਭੁਯ੍ਯਤਾ. ‘‘ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੨੨੫) ਅਬ੍ਯਾਮਿਸ੍ਸਤਾ. ‘‘ਕੇਵਲਂ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕਂ ਨੂਨ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ੨੪੪) ਅਨਤਿਰੇਕਤਾ. ‘‘ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਭਨ੍ਤੇ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਬਾਹਿਕੋ ਨਾਮ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕੋ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਸਙ੍ਘਭੇਦਾਯ ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪੩) ਦਲ਼੍ਹਤ੍ਥਤਾ. ‘‘ਕੇਵਲੀ ਵੁਸਿਤਵਾ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੭) ਵਿਸਂਯੋਗੋ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ.
ਕਪ੍ਪਸਦ੍ਦੋ ਪਨਾਯਂ ਅਭਿਸਦ੍ਦਹਨਵੋਹਾਰਕਾਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਛੇਦਨਵਿਕਪ੍ਪਲੇਸਸਮਨ੍ਤਭਾਵਾਦਿਅਨੇਕਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ‘‘ਓਕਪ੍ਪਨਿਯਮੇਤਂ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ, ਯਤਾ ਤਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੭) ਅਭਿਸਦ੍ਦਹਨਮਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਮਣਕਪ੍ਪੇਹਿ ਫਲਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੫੦) ਵੋਹਾਰੋ. ‘‘ਯੇਨ ਸੁਦਂ ਨਿਚ੍ਚਕਪ੍ਪਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੭) ਕਾਲੋ. ‘‘ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੯੮; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਕਪ੍ਪਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੧੧੭) ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ‘‘ਅਲਙ੍ਕਤੋ ਕਪ੍ਪਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੂ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਜਾ. ੨.੨੨.੧੩੬੮) ਛੇਦਨਂ. ‘‘ਕਪ੍ਪਤਿ ਦ੍ਵਙ੍ਗੁਲਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਚੂਲ਼ਵ. ੪੪੬) ਵਿਕਪ੍ਪੋ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਪ੍ਪੋ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੮.੮੦) ਲੇਸੋ. ‘‘ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਵੇਲ਼ੁਵਨਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੯੪) ਸਮਨ੍ਤਭਾਵੋ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਯਤੋ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਜੇਤਵਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨਵਸੇਸਂ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਜੇਤਵਨਨ੍ਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਆਭਾਯ ਫਰਿਤ੍ਵਾ, ਚਨ੍ਦਿਮਾ ਵਿਯ ਸੂਰਿਯੋ ਵਿਯ ਚ ਏਕੋਭਾਸਂ ਏਕਪਜ੍ਜੋਤਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਯਤੋ ਯਤ੍ਥ ਭਗਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯੇਨ ਵਾ ਕਾਰਣੇਨ ਭਗਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋ, ਤੇਨੇਵ ਕਾਰਣੇਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕੇਨ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ਭਗਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋ? ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਗੁਣਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਸਾਦੁਫਲੂਪਭੋਗਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਦਿਜਗਣੇਹਿ ਨਿਚ੍ਚਫਲਿਤਮਹਾਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯ. ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਚ ਗਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਪਰਿਯੋਸਾਨਦੀਪਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਏਵਂ ਗਤਾ ਤਤੋ ਆਸਨ੍ਨਤਰਂ ਠਾਨਂ ਭਗਵਤੋ ਸਮੀਪਸਙ੍ਖਾਤਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਣਮਿਤ੍ਵਾ ਨਮਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ.
ਏਕਮਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਏਕੋਕਾਸਂ ਏਕਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਵਾ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਅਟ੍ਠਾਸੀਤਿ ਨਿਸਜ੍ਜਾਦਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਠਾਨਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ, ਠਿਤਾ ਅਹੋਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਕਥਂ ਠਿਤਾ ਪਨ ਸਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਅਹੂਤਿ?
‘‘ਨ ਪਚ੍ਛਤੋ ਨ ਪੁਰਤੋ, ਨਾਪਿ ਆਸਨ੍ਨਦੂਰਤੋ;
ਨ ਕਚ੍ਛੇ ਨੋਪਿ ਪਟਿਵਾਤੇ, ਨ ਚਾਪਿ ਓਣਤੁਣ੍ਣਤੇ;
ਇਮੇ ਦੋਸੇ ਵਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ, ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਅਹੂ’’ਤਿ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਏਵ, ਨ ਨਿਸੀਦੀਤਿ? ਲਹੁਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤੁਕਾਮਤਾਯ. ਦੇਵਤਾ ਹਿ ਕਞ੍ਚਿਦੇਵ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸੁਚਿਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਵਚ੍ਚਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਪਕਤਿਯਾ ਪਨੇਤਾਸਂ ਯੋਜਨਸਤਤੋ ਪਭੁਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੋ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਤਾਯ ਪਟਿਕੂਲੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਸਾ ਆਗਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਲਹੁਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਨ ਨਿਸੀਦਿ. ਯਸ੍ਸ ਚ ਗਮਨਾਦਿਇਰਿਯਾਪਥਪਰਿਸ੍ਸਮਸ੍ਸ ਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਦੇਵਾਨਂ ਪਰਿਸ੍ਸਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਨ ਨਿਸੀਦਿ. ਯੇ ਚ ਮਹਾਸਾਵਕਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ, ਤੇ ਪਤਿਮਾਨੇਸਿ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਨ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਪਿਚ ਭਗਵਤਿ ਗਾਰਵੇਨੇਵ ਨ ਨਿਸੀਦਿ. ਦੇਵਾਨਞ੍ਹਿ ਨਿਸੀਦਿਤੁਕਾਮਾਨਂ ਆਸਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਛਮਾਨਾ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਕਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ.
ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਸਾ ਦੇਵਤਾਤਿ ਏਵਂ ਇਮੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਸਾ ਦੇਵਤਾ. ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਗਾਥਾਯ ਅਜ੍ਝਭਾਸੀਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਗਾਥਾਯ ਅਕ੍ਖਰਪਦਨਿਯਮਿਤਗਨ੍ਥਿਤੇਨ ਵਚਨੇਨ ਅਭਾਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੨੬੧. ਤਤ੍ਥ ਬਹੂਤਿ ਅਨਿਯਮਿਤਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਤੇਨ ਅਨੇਕਸਤਾ ਅਨੇਕਸਹਸ੍ਸਾ ਅਨੇਕਸਤਸਹਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਦਿਬ੍ਬਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਵਾ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਸਿਰਿਯਾ ਜੋਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਿਚ ਤਿਵਿਧਾ ਦੇਵਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਉਪਪਤ੍ਤਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਵਸੇਨ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਦੇਵਾਤਿ ਤਯੋ ਦੇਵਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵਾ, ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵਾ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵਾ ਨਾਮ ਰਾਜਾਨੋ, ਦੇਵਿਯੋ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾ. ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵਾ ਨਾਮ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕੇ ਦੇਵੇ ਉਪਾਦਾਯ ਤਦੁਤ੍ਤਰਿਦੇਵਾ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਦੇਵਾ ਨਾਮ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਧੋਤਕਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੩੨, ਪਾਰਾਯਨਾਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੧੯).
ਤੇਸੁ ਇਧ ਉਪਪਤ੍ਤਿਦੇਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਮਨੁਨੋ ਅਪਚ੍ਚਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਪੋਰਾਣਾ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ – ਮਨਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਤੇ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਕਾ, ਅਪਰਗੋਯਾਨਕਾ, ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਕਾ, ਪੁਬ੍ਬਵਿਦੇਹਕਾਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ. ਇਧ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਕਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਮਙ੍ਗਲਨ੍ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ, ਇਦ੍ਧਿਂ ਵੁਦ੍ਧਿਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਚਿਨ੍ਤਯੁਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸੁਂ. ਆਕਙ੍ਖਮਾਨਾਤਿ ਇਚ੍ਛਮਾਨਾ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨਾ ਪਿਹਯਮਾਨਾ. ਸੋਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਸੋਤ੍ਥਿਭਾਵਂ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਨਂ ਸੋਭਨਾਨਂ ਸੁਨ੍ਦਰਾਨਂ ਕਲ੍ਯਾਣਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਮਤ੍ਥਿਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਦੇਸੇਹਿ ਪਕਾਸੇਹਿ ਆਚਿਕ੍ਖ ਵਿਵਰ ਵਿਭਜ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਹਿ. ਮਙ੍ਗਲਨ੍ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਕਾਰਣਂ ਵੁਦ੍ਧਿਕਾਰਣਂ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ. ਉਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਪਵਰਂ ਸਬ੍ਬਲੋਕਹਿਤਸੁਖਾਵਹਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਗਾਥਾਯ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.
ਅਯਂ ਪਨ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥੋ – ਸੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਦਸਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੁ ਦੇਵਤਾ ਮਙ੍ਗਲਪਞ੍ਹਂ ਸੋਤੁਕਾਮਤਾਯ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਏਕਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਏਕਵਾਲਗ੍ਗਕੋਟਿਓਕਾਸਮਤ੍ਤੇ ਦਸਪਿ ਵੀਸਮ੍ਪਿ ਤਿਂਸਮ੍ਪਿ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਿ ਸਟ੍ਠਿਪਿ ਸਤ੍ਤਤਿਪਿ ਅਸੀਤਿਪਿ ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਭਾਵੇ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਦੇਵਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਸਿਰਿਯਾ ਚ ਤੇਜਸਾ ਚ ਅਧਿਗਯ੍ਹ ਵਿਰੋਚਮਾਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਵਰਬੁਦ੍ਧਾਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਚ ਸਮਯੇ ਅਨਾਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਕਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਮਞ੍ਞਾਯ ਸਬ੍ਬਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਲ੍ਲਸਮੁਦ੍ਧਰਣਤ੍ਥਂ ਆਹ – ‘‘ਬਹੂ ਦੇਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ, ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਅਚਿਨ੍ਤਯੁਂ, ਆਕਙ੍ਖਮਾਨਾ ਸੋਤ੍ਥਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੋਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਾ, ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ, ਤੇਸਂ ਦੇਵਾਨਂ ਅਨੁਮਤਿਯਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਮਯਾ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਯਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮੇਵ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਨ੍ਤਹਿਤਸੁਖਾਵਹਨਤੋ ਉਤ੍ਤਮਂ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਤਂ ਨੋ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ ਬ੍ਰੂਹਿ ਭਗਵਾ’’ਤਿ.
੨੬੨. ਏਵਮੇਤਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਸੇਵਨਾ ਚ ਬਾਲਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਸੇਵਨਾਤਿ ਅਭਜਨਾ ਅਪਯਿਰੁਪਾਸਨਾ. ਬਾਲਾਨਨ੍ਤਿ ਬਲਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੀਤਿ ਬਾਲਾ, ਅਸ੍ਸਸਿਤਪਸ੍ਸਸਿਤਮਤ੍ਤੇਨ ਜੀਵਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਞ੍ਞਾਜੀਵਿਤੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਸਂ ਬਾਲਾਨਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਨ੍ਤੀਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਞਾਣਗਤਿਯਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਸਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ. ਸੇਵਨਾਤਿ ਭਜਨਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨਾ ਤਂਸਹਾਯਤਾ ਤਂਸਮ੍ਪਵਙ੍ਕਤਾ. ਪੂਜਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਕਾਰਮਾਨਨਵਨ੍ਦਨਾ. ਪੂਜਨੇਯ੍ਯਾਨਨ੍ਤਿ ਪੂਜਾਰਹਾਨਂ. ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਯਾ ਚ ਬਾਲਾਨਂ ਅਸੇਵਨਾ, ਯਾ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਸੇਵਨਾ, ਯਾ ਚ ਪੂਜਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਪੂਜਾ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਤਯਾ ਪੁਟ੍ਠਂ ‘‘ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ, ਏਤ੍ਥ ਤਾਵ ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਹਾਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਯਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.
ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਪਨਸ੍ਸਾ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਏਵਮੇਤਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਕਥਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਕਥਾ, ਅਪੁਚ੍ਛਿਤਕਥਾ, ਸਾਨੁਸਨ੍ਧਿਕਥਾ, ਅਨਨੁਸਨ੍ਧਿਕਥਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤਂ, ਗੋਤਮ, ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਂ, ਕਥਂਕਰੋ ਸਾਵਕੋ ਸਾਧੁ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੩੭੮) ਚ, ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਰਿਸ, ਓਘਮਤਰੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧) ਚ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇਨ ਕਥਿਕਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਕਥਾ. ‘‘ਯਂ ਪਰੇ ਸੁਖਤੋ ਆਹੁ, ਤਦਰਿਯਾ ਆਹੁ ਦੁਕ੍ਖਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਸੁ. ਨਿ. ੭੬੭) ਅਪੁਚ੍ਛਿਤੇਨ ਅਤ੍ਤਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨੇਵ ਕਥਿਤਾ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤਕਥਾ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਕਥਾ ‘‘ਸਨਿਦਾਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੨੬; ਕਥਾ. ੮੦੬) ਵਚਨਤੋ ਸਾਨੁਸਨ੍ਧਿਕਥਾ. ਅਨਨੁਸਨ੍ਧਿਕਥਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਮੇਤਾਸੁ ਕਥਾਸੁ ਅਯਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਕਥਾ. ਪੁਚ੍ਛਿਤਕਥਾਯਞ੍ਚ ਯਥਾ ਛੇਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਕੁਸਲੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਕੁਸਲੋ ਅਮਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਮਗ੍ਗਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਪਠਮਂ ਵਿਜਹਿਤਬ੍ਬਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਠਾਨੇ ਦ੍ਵੇਧਾਪਥੋ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਵਾਮਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾਸੇਵਿਤਬ੍ਬੇਸੁ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ. ਭਗਵਾ ਚ ਮਗ੍ਗਕੁਸਲਪੁਰਿਸਸਦਿਸੋ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਪੁਰਿਸੋ ਮਗ੍ਗਕੁਸਲੋਤਿ ਖੋ, ਤਿਸ੍ਸ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੮੪).
ਸੋ ਹਿ ਕੁਸਲੋ ਇਮਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਕੁਸਲੋ ਪਰਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਕੁਸਲੋ ਮਚ੍ਚੁਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ, ਕੁਸਲੋ ਅਮਚ੍ਚੁਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ, ਕੁਸਲੋ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸ, ਕੁਸਲੋ ਅਮਾਰਧੇਯ੍ਯਸ੍ਸਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਅਸੇਵਨਾ ਚ ਬਾਲਾਨਂ, ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਞ੍ਚ ਸੇਵਨਾ’’ਤਿ. ਵਿਜਹਿਤਬ੍ਬਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਹਿ ਪਠਮਂ ਬਾਲਾ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ ਨ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਤਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬਮਗ੍ਗੋ ਵਿਯ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.
ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ਮਙ੍ਗਲਂ ਕਥੇਨ੍ਤੇਨ ਪਠਮਂ ਬਾਲਾਨਂ ਅਸੇਵਨਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਞ੍ਚ ਸੇਵਨਾ ਕਥਿਤਾਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਯਸ੍ਮਾ ਇਮਂ ਦਿਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਮਙ੍ਗਲਦਿਟ੍ਠਿਂ ਬਾਲਸੇਵਨਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ, ਸਾ ਚ ਅਮਙ੍ਗਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੇਸਂ ਤਂ ਇਧਲੋਕਤ੍ਥਪਰਲੋਕਤ੍ਥਭਞ੍ਜਕਂ ਅਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸਂਸਗ੍ਗਂ ਗਰਹਨ੍ਤੇਨ ਉਭਯਲੋਕਤ੍ਥਸਾਧਕਞ੍ਚ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸਂਸਗ੍ਗਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਪਠਮਂ ਬਾਲਾਨਂ ਅਸੇਵਨਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਞ੍ਚ ਸੇਵਨਾ ਕਥਿਤਾਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਬਾਲਾ ਨਾਮ ਯੇ ਕੇਚਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਸਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਤੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਲਸ੍ਸ ਬਾਲਲਕ੍ਖਣਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੩; ਮ. ਨਿ. ੩.੨੪੬) ਸੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿਚ ਪੂਰਣਕਸ੍ਸਪਾਦਯੋ ਛ ਸਤ੍ਥਾਰੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਕੋਕਾਲਿਕਕਟਮੋਦਕਤਿਸ੍ਸਖਣ੍ਡਦੇਵਿਯਾਪੁਤ੍ਤਸਮੁਦ੍ਦਦਤ੍ਤਚਿਞ੍ਚਮਾਣਵਿਕਾਦਯੋ ਅਤੀਤਕਾਲੇ ਚ ਦੀਘਵਿਦਸ੍ਸ ਭਾਤਾਤਿ ਇਮੇ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਏਵਰੂਪਾ ਸਤ੍ਤਾ ਬਾਲਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤੇ ਅਗ੍ਗਿਪਦਿਤ੍ਤਮਿਵ ਅਙ੍ਗਾਰਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨਕਾਰਕੇ ਚ ਵਿਨਾਸੇਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਦੀਘਵਿਦਸ੍ਸ ਭਾਤਾ ਚਤੁਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਸਟ੍ਠਿਯੋਜਨਮਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਉਤ੍ਤਾਨੋ ਪਤਿਤੋ ਮਹਾਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਭਿਰੁਚਿਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕੁਲਸਤਾਨਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾਨਿ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੇਤਂ –
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਲ਼ਾਗਾਰਾ ਵਾ ਤਿਣਾਗਾਰਾ ਵਾ ਅਗ੍ਗਿ ਮੁਤ੍ਤੋ ਕੂਟਾਗਾਰਾਨਿਪਿ ਡਹਤਿ ਉਲ੍ਲਿਤ੍ਤਾਵਲਿਤ੍ਤਾਨਿ ਨਿਵਾਤਾਨਿ ਫੁਸਿਤਗ੍ਗਲ਼ਾਨਿ ਪਿਹਿਤਵਾਤਪਾਨਾਨਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਭਯਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਬਾਲਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਪਣ੍ਡਿਤਤੋ. ਯੇ ਕੇਚਿ ਉਪਦ੍ਦਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਯੇ ਕੇਚਿ ਉਪਸਗ੍ਗਾ…ਪੇ… ਨੋ ਪਣ੍ਡਿਤਤੋ. ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੋ ਬਾਲੋ, ਅਪ੍ਪਟਿਭਯੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ. ਸਉਪਦ੍ਦਵੋ ਬਾਲੋ, ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਸਉਪਸਗ੍ਗੋ ਬਾਲੋ, ਅਨੁਪਸਗ੍ਗੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧).
ਅਪਿਚ ਪੂਤਿਮਚ੍ਛਸਦਿਸੋ ਬਾਲੋ, ਪੂਤਿਮਚ੍ਛਬਨ੍ਧਪਤ੍ਤਪੁਟਸਦਿਸੋ ਹੋਤਿ ਤਦੁਪਸੇਵੀ, ਛਡ੍ਡਨੀਯਤਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯਤਞ੍ਚ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ –
‘‘ਪੂਤਿਮਚ੍ਛਂ ਕੁਸਗ੍ਗੇਨ, ਯੋ ਨਰੋ ਉਪਨਯ੍ਹਤਿ;
ਕੁਸਾਪਿ ਪੂਤੀ ਵਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਬਾਲੂਪਸੇਵਨਾ’’ਤਿ. (ਇਤਿਵੁ. ੭੬; ਜਾ. ੧.੧੫.੧੮੩; ੨.੨੨.੧੨੫੭);
ਅਕਿਤ੍ਤਿਪਣ੍ਡਿਤੋ ਚਾਪਿ ਸਕ੍ਕੇਨ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੇਨ ਵਰੇ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨੇ ਏਵਮਾਹ –
‘‘ਬਾਲਂ ਨ ਪਸ੍ਸੇ ਨ ਸੁਣੇ, ਨ ਚ ਬਾਲੇਨ ਸਂਵਸੇ;
ਬਾਲੇਨਲ੍ਲਾਪਸਲ੍ਲਾਪਂ, ਨ ਕਰੇ ਨ ਚ ਰੋਚਯੇ.
‘‘ਕਿਨ੍ਨੁ ਤੇ ਅਕਰਂ ਬਾਲੋ, ਵਦ ਕਸ੍ਸਪ ਕਾਰਣਂ;
ਕੇਨ ਕਸ੍ਸਪ ਬਾਲਸ੍ਸ, ਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਭਿਕਙ੍ਖਸਿ.
‘‘ਅਨਯਂ ਨਯਤਿ ਦੁਮ੍ਮੇਧੋ, ਅਧੁਰਾਯਂ ਨਿਯੁਞ੍ਜਤਿ;
ਦੁਨ੍ਨਯੋ ਸੇਯ੍ਯਸੋ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਪਕੁਪ੍ਪਤਿ;
ਵਿਨਯਂ ਸੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਸਾਧੁ ਤਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧੩.੯੦-੯੨);
ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਬਾਲੂਪਸੇਵਨਂ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ਬਾਲਾਨਂ ਅਸੇਵਨਂ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤਸੇਵਨਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਞ੍ਚ ਸੇਵਨਾ ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਨਾਮ ਯੇ ਕੇਚਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਵੇਰਮਣਿਆਦਿਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਸਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਤੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਪਣ੍ਡਿਤਲਕ੍ਖਣਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੩; ਮ. ਨਿ. ੩.੨੫੩) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿਚ ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਅਸੀਤਿਮਹਾਸਾਵਕਾ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਸੁਨੇਤ੍ਤਮਹਾਗੋਵਿਨ੍ਦਵਿਧੁਰਸਰਭਙ੍ਗਮਹੋਸਧਸੁਤਸੋਮਨਿਮਿਰਾਜ- ਅਯੋਘਰਕੁਮਾਰਅਕਿਤ੍ਤਿਪਣ੍ਡਿਤਾਦਯੋ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤੇ ਭਯੇ ਵਿਯ ਰਕ੍ਖਾ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਿਯ ਪਦੀਪੋ, ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾਦਿਦੁਕ੍ਖਾਭਿਭਵੇ ਵਿਯ ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਪਟਿਲਾਭੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨਕਰਾਨਂ ਸਬ੍ਬਭਯਉਪਦ੍ਦਵੂਪਸਗ੍ਗਵਿਦ੍ਧਂਸਨਸਮਤ੍ਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਥਾਗਤਂ ਆਗਮ੍ਮ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾ ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਦੇਵਲੋਕੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਸੁਗਤਿਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਥੇਰਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਸੀਤਿ ਕੁਲਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਥਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਮਹਾਕਸ੍ਸਪਪ੍ਪਭੁਤੀਸੁ ਸਬ੍ਬਮਹਾਸਾਵਕੇਸੁ, ਸੁਨੇਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਸਾਵਕਾ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਂਸੁ, ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ…ਪੇ… ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਗਹਪਤਿਮਹਾਸਾਲਕੁਲਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਂਸੁ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ –
‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤਤੋ ਭਯਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਣ੍ਡਿਤਤੋ ਉਪਦ੍ਦਵੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਣ੍ਡਿਤਤੋ ਉਪਸਗ੍ਗੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧).
ਅਪਿਚ ਤਗਰਮਾਲਾਦਿਗਨ੍ਧਭਣ੍ਡਸਦਿਸੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਤਗਰਮਾਲਾਦਿਗਨ੍ਧਭਣ੍ਡਪਲਿਵੇਠਨਪਤ੍ਤਸਦਿਸੋ ਹੋਤਿ ਤਦੁਪਸੇਵੀ, ਭਾਵਨੀਯਤਂ ਮਨੁਞ੍ਞਤਞ੍ਚ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ –
‘‘ਤਗਰਞ੍ਚ ਪਲਾਸੇਨ, ਯੋ ਨਰੋ ਉਪਨਯ੍ਹਤਿ;
ਪਤ੍ਤਾਪਿ ਸੁਰਭੀ ਵਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਧੀਰੂਪਸੇਵਨਾ’’ਤਿ. (ਇਤਿਵੁ. ੭੬; ਜਾ. ੧.੧੫.੧੮੪; ੨.੨੨.੧੨੫੮);
ਅਕਿਤ੍ਤਿਪਣ੍ਡਿਤੋ ਚਾਪਿ ਸਕ੍ਕੇਨ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੇਨ ਵਰੇ ਦਿਯ੍ਯਮਾਨੇ ਏਵਮਾਹ –
‘‘ਧੀਰਂ ਪਸ੍ਸੇ ਸੁਣੇ ਧੀਰਂ, ਧੀਰੇਨ ਸਹ ਸਂਵਸੇ;
ਧੀਰੇਨਲ੍ਲਾਪਸਲ੍ਲਾਪਂ, ਤਂ ਕਰੇ ਤਞ੍ਚ ਰੋਚਯੇ.
‘‘ਕਿਨ੍ਨੁ ਤੇ ਅਕਰਂ ਧੀਰੋ, ਵਦ ਕਸ੍ਸਪ ਕਾਰਣਂ;
ਕੇਨ ਕਸ੍ਸਪ ਧੀਰਸ੍ਸ, ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਭਿਕਙ੍ਖਸਿ.
‘‘ਨਯਂ ਨਯਤਿ ਮੇਧਾਵੀ, ਅਧੁਰਾਯਂ ਨ ਯੁਞ੍ਜਤਿ;
ਸੁਨਯੋ ਸੇਯ੍ਯਸੋ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤੋ ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ;
ਵਿਨਯਂ ਸੋ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਸਾਧੁ ਤੇਨ ਸਮਾਗਮੋ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧੩.੯੪-੯੬);
ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤਸੇਵਨਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋ, ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਸੇਵਨਂ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਾਯ ਬਾਲਾਨਂ ਅਸੇਵਨਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਸੇਵਨਾਯ ਚ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪੂਜਨੇਯ੍ਯਭਾਵਂ ਉਪਗਤਾਨਂ ਪੂਜਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੂਜਾ ਚ ਪੂਜਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਪੂਜਨੇਯ੍ਯਾ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਦੋਸਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ, ਤਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕਾ ਚ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਪੂਜਾ ਅਪ੍ਪਕਾਪਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤਿ, ਸੁਮਨਮਾਲਾਕਾਰਮਲ੍ਲਿਕਾਦਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ.
ਤਤ੍ਥੇਕਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਭਣਾਮ. ਭਗਵਾ ਕਿਰ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਰਾਜਗਹਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੁਮਨਮਾਲਾਕਾਰੋ ਰਞ੍ਞੋ ਮਾਗਧਸ੍ਸ ਸੇਨਿਯਸ੍ਸ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਦਸ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪਾਸਾਦਿਕਂ ਪਸਾਦਨੀਯਂ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਸੀਤਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸਿਰਿਯਾ ਜਲਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਰਾਜਾ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਤਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਚ ਇਧਲੋਕਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸੁਖਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਭਗਵਤੋ ਪਨ ਪੂਜਾ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਫਲਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਾ ਹੋਤਿ. ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਇਮੇਹਿ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਮੀ’’ਤਿ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਏਕਂ ਪੁਪ੍ਫਮੁਟ੍ਠਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਮੁਖਂ ਖਿਪਿ, ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਆਕਾਸੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਉਪਰਿ ਮਾਲਾਵਿਤਾਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਮਾਲਾਕਾਰੋ ਤਂ ਆਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਤਰਚਿਤ੍ਤੋ ਪੁਨ ਏਕਂ ਪੁਪ੍ਫਮੁਟ੍ਠਿਂ ਖਿਪਿ, ਤਾਨਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਲਾਕਞ੍ਚੁਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਏਵਂ ਅਟ੍ਠ ਪੁਪ੍ਫਮੁਟ੍ਠਿਯੋ ਖਿਪਿ, ਤਾਨਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਪ੍ਫਕੂਟਾਗਾਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਭਗਵਾ ਅਨ੍ਤੋਕੂਟਾਗਾਰੇ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ, ਮਹਾਜਨਕਾਯੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿ. ਭਗਵਾ ਮਾਲਾਕਾਰਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ. ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੋ ‘‘ਨ ਬੁਦ੍ਧਾ ਅਹੇਤੁ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤੁਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਿਤਕਾਰਣਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਭਗਵਾ ਆਹ – ‘‘ਏਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਾਲਾਕਾਰੋ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪੂਜਾਯ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਸਤਸਹਸ੍ਸਕਪ੍ਪੇ ਦੇਵੇਸੁ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਚ ਸਂਸਰਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੁਮਨਿਸ੍ਸਰੋ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਵਚਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –
‘‘ਤਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਸਾਧੁ, ਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਾਨੁਤਪ੍ਪਤਿ;
ਯਸ੍ਸ ਪਤੀਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸੇਵਤੀ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੬੮);
ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯਾ ਪਾਣਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ, ਏਵਂ ਅਪ੍ਪਕਾਪਿ ਤੇਸਂ ਪੂਜਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਚ ਆਮਿਸਪੂਜਾਵ ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪੂਜਾਯ. ਯਤੋ ਯੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਰਣਗਮਨੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਉਪੋਸਥਙ੍ਗਸਮਾਦਾਨੇਨ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਾਦੀਹਿ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੁਣੇਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਕੋ ਤੇਸਂ ਪੂਜਾਯ ਫਲਂ ਵਣ੍ਣਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਤਥਾਗਤਂ ਪਰਮਾਯ ਪੂਜਾਯ ਪੂਜੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਯੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਵਾ ਉਪਾਸਕੋ ਵਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਾਮੀਚਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਅਨੁਧਮ੍ਮਚਾਰੀ, ਸੋ ਤਥਾਗਤਂ ਸਕ੍ਕਰੋਤਿ ਗਰੁਂ ਕਰੋਤਿ ਮਾਨੇਤਿ ਪੂਜੇਤਿ ਅਪਚਿਯਤਿ ਪਰਮਾਯ ਪੂਜਾਯਾ’’ਤਿ.
ਏਤੇਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਅਰਿਯਸਾਵਕਾਨਮ੍ਪਿ ਪੂਜਾਯ ਹਿਤਸੁਖਾਵਹਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਅਪਿਚ ਗਹਟ੍ਠਾਨਂ ਕਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਜੇਟ੍ਠੋ ਭਾਤਾਪਿ ਭਗਿਨੀਪਿ ਪੂਜਨੇਯ੍ਯਾ, ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ, ਕੁਲਵਧੂਨਂ ਸਾਮਿਕਸਸ੍ਸੁਸਸੁਰਾਤਿ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਪੂਜਨੇਯ੍ਯਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਤੇਸਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪੂਜਾ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਤ੍ਤਾ ਆਯੁਆਦਿਵਡ੍ਢਿਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਚ ਮਙ੍ਗਲਮੇਵ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
‘‘ਤੇ ਮਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ ਸਾਮਞ੍ਞਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਾ ਕੁਲੇ ਜੇਟ੍ਠਾਪਚਾਯਿਨੋ, ਇਦਂ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤੇਸਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਦਾਨਹੇਤੁ ਆਯੁਨਾਪਿ ਵਡ੍ਢਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਣ੍ਣੇਨਪਿ ਵਡ੍ਢਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ.
ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਬਾਲਾਨਂ ਅਸੇਵਨਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਸੇਵਨਾ ਪੂਜਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਪੂਜਾਤਿ ਤੀਣਿ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਬਾਲਾਨਂ ਅਸੇਵਨਾ ਬਾਲਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਯਾਦਿਪਰਿਤ੍ਤਾਣੇਨ ਉਭਯਲੋਕਹਿਤਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਸੇਵਨਾ ਪੂਜਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਪੂਜਾ ਚ ਤਾਸਂ ਫਲਵਿਭੂਤਿਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਗਤਿਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਤੋ ਪਰਂ ਤੁ ਮਾਤਿਕਂ ਅਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਏਵ ਯਂ ਯਤ੍ਥ ਮਙ੍ਗਲਂ, ਤਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਸ੍ਸਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਮਙ੍ਗਲਤ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵਯਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ.
ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਅਸੇਵਨਾ ਚ ਬਾਲਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ.
੨੬੩. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਅਜ੍ਝੇਸਿਤੋਪਿ ਅਪ੍ਪਂ ਯਾਚਿਤੋ ਬਹੁਦਾਯਕੋ ਉਲ਼ਾਰਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਏਕਾਯ ਗਾਥਾਯ ਤੀਣਿ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਪਿ ਦੇਵਤਾਨਂ ਸੋਤੁਕਾਮਤਾਯ ਮਙ੍ਗਲਾਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਯੇਸਂ ਯੇਸਂ ਯਂ ਯਂ ਅਨੁਕੂਲਂ, ਤੇ ਤੇ ਸਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਮਙ੍ਗਲੇ ਨਿਯੋਜੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਚ ‘‘ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਪੁਨਪਿ ਅਨੇਕਾਨਿ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਵਤ੍ਤੁਮਾਰਦ੍ਧੋ.
ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਤਾਵ ਪਤਿਰੂਪੋਤਿ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕੋ. ਦੇਸੋਤਿ ਗਾਮੋਪਿ ਨਿਗਮੋਪਿ ਨਗਰਮ੍ਪਿ ਜਨਪਦੋਪਿ ਯੋ ਕੋਚਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਵਾਸੋਕਾਸੋ. ਵਾਸੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਨਿਵਾਸੋ. ਪੁਬ੍ਬੇਤਿ ਪੁਰਾ ਅਤੀਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ. ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾਤਿ ਉਪਚਿਤਕੁਸਲਤਾ. ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਕਲੋ ਵਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਣਿਧਾਨਂ ਨਿਯੁਞ੍ਜਨਂ, ਠਪਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.
ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਪਨ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਪਤਿਰੂਪਦੇਸੋ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਰਿਸਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨਵਙ੍ਗਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨਂ ਦਿਪ੍ਪਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਵਾਸੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੀਹਲ਼ਦੀਪਪਵਿਟ੍ਠਕੇਵਟ੍ਟਾਦਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ.
ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਪਤਿਰੂਪਦੇਸੋ ਨਾਮ ਭਗਵਤੋ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਦ੍ਵਾਦਸਯੋਜਨਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਮਜ੍ਝੇ ਸਬ੍ਬਤਿਤ੍ਥਿਯਮਤਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਦਸ੍ਸਿਤਕਣ੍ਡਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਮੂਲਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਦੇਵੋਰੋਹਨਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਯੋ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞੋਪਿ ਸਾਵਤ੍ਥਿਰਾਜਗਹਾਦਿਬੁਦ੍ਧਾਦਿਵਾਸਪ੍ਪਦੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਵਾਸੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਛਅਨੁਤ੍ਤਰਿਯਪਟਿਲਾਭਪਚ੍ਚਯਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਕਜਙ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਨਿਗਮੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਪਰੇਨ ਮਹਾਸਾਲਾ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ. ਦਕ੍ਖਿਣਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸਲ੍ਲਵਤੀ ਨਾਮ ਨਦੀ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ. ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸੇਤਕਣ੍ਣਿਕਂ ਨਾਮ ਨਿਗਮੋ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ. ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਥੂਣਂ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ. ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ ਉਸਿਰਦ੍ਧਜੋ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੋ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਾ ਜਨਪਦਾ, ਓਰਤੋ ਮਜ੍ਝੇ (ਮਹਾਵ. ੨੫੯). ਅਯਂ ਮਜ੍ਝਿਮਪ੍ਪਦੇਸੋ ਆਯਾਮੇਨ ਤੀਣਿ ਯੋਜਨਸਤਾਨਿ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਾਨਿ, ਪਰਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਨਵਯੋਜਨਸਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਸੋ ਪਤਿਰੂਪਦੇਸੋ ਨਾਮ.
ਏਤ੍ਥ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਦੀਪਾਨਂ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਪਰਿਤ੍ਤਦੀਪਾਨਞ੍ਚ ਇਸ੍ਸਰਿਯਾਧਿਪਚ੍ਚਕਾਰਕਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਕਂ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾਦਯੋ ਮਹਾਸਾਵਕਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਟ੍ਠ ਸੋਲ਼ਸ ਵਾ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਞ੍ਞੋ ਓਵਾਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਸਗ੍ਗਪਰਾਯਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਓਵਾਦੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ. ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਨਂ ਪਨ ਓਵਾਦੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਸਗ੍ਗਪਰਾਯਣਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਾਯਣਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਵਾਸੋ ਇਮਾਸਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾ ਨਾਮ ਅਤੀਤਜਾਤਿਯਂ ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਖੀਣਾਸਵੇ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪਚਿਤਕੁਸਲਤਾ, ਸਾਪਿ ਮਙ੍ਗਲਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੇ ਸਮ੍ਮੁਖਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਨਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਾਯ ਚਤੁਪ੍ਪਦਿਕਾਯਪਿ ਗਾਥਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੇਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਯੋ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਕੁਸਲਮੂਲੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਤੇਨੇਵ ਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਯਥਾ ਰਾਜਾ ਮਹਾਕਪ੍ਪਿਨੋ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ ਚ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾ ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਿ ਨਾਮ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲਂ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਂ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਮਚ੍ਛਰਿਂ ਚਾਗਸਮ੍ਪਦਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧੀ’’ਤਿ. ਏਸੋ ਚ ਮਙ੍ਗਲਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਵੇਰਪ੍ਪਹਾਨਵਿਵਿਧਾਨਿਸਂਸਾਧਿਗਮਹੇਤੁਤੋਤਿ.
ਏਵਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾਪਿ ਗਾਥਾਯ ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੋ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾ, ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧੀਤਿ ਤੀਣਿਯੇਵ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਮਙ੍ਗਲਤ੍ਤਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਭਾਵਿਤਮੇਵਾਤਿ.
ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੋ ਚਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ.
੨੬੪. ਇਦਾਨਿ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਭਾਵੋ. ਸਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਹਤ੍ਥਕੋਸਲ੍ਲਂ. ਵਿਨਯੋਤਿ ਕਾਯਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤਵਿਨਯਨਂ. ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤੋਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਿਕ੍ਖਿਤੋ. ਸੁਭਾਸਿਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਭਾਸਿਤਾ. ਯਾਤਿ ਅਨਿਯਮਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਵਾਚਾਤਿ ਗਿਰਾ ਬ੍ਯਪ੍ਪਥੋ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.
ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਪਨ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਯਂ ਤਂ ‘‘ਸੁਤਧਰੋ ਹੋਤਿ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੩੯; ਅ. ਨਿ. ੪.੨੨) ਚ ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਬਹੁਕਂ ਸੁਤਂ ਹੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੬) ਚ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਧਰਤ੍ਤਂ ਵਣ੍ਣਿਤਂ, ਤਂ ਅਕੁਸਲਪ੍ਪਹਾਨਕੁਸਲਾਧਿਗਮਹੇਤੁਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਹੇਤੁਤੋ ਚ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਸੁਤਵਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਕੁਸਲਂ ਪਜਹਤਿ, ਕੁਸਲਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਵਜ੍ਜਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸੁਦ੍ਧਮਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੭).
ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਧਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਮੁਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ, ਅਤ੍ਥਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਖਮਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਜਾਯਤਿ, ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਉਸ੍ਸਹਤਿ, ਉਸ੍ਸਹਨ੍ਤੋ ਤੁਲਯਤਿ, ਤੁਲਯਨ੍ਤੋ ਪਦਹਤਿ, ਪਦਹਨ੍ਤੋ ਕਾਯੇਨ ਚੇਵ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਅਤਿਵਿਜ੍ਝ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੪੩੨).
ਅਪਿਚ ਅਗਾਰਿਕਬਾਹੁਸਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਯਂ ਅਨਵਜ੍ਜਂ, ਤਂ ਉਭਯਲੋਕਹਿਤਸੁਖਾਵਹਨਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਸਿਪ੍ਪਂ ਨਾਮ ਅਗਾਰਿਕਸਿਪ੍ਪਞ੍ਚ ਅਨਗਾਰਿਕਸਿਪ੍ਪਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਅਗਾਰਿਕਸਿਪ੍ਪਂ ਨਾਮ ਯਂ ਪਰੂਪਰੋਧਵਿਰਹਿਤਂ ਅਕੁਸਲਵਿਵਜ੍ਜਿਤਂ ਮਣਿਕਾਰਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਕਮ੍ਮਾਦਿ, ਤਂ ਇਧਲੋਕਤ੍ਥਾਵਹਨਤੋ ਮਙ੍ਗਲਂ. ਅਨਗਾਰਿਕਸਿਪ੍ਪਂ ਨਾਮ ਚੀਵਰਵਿਚਾਰਣਸਿਬ੍ਬਨਾਦਿ ਸਮਣਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣਂ, ਯਂ ਤਂ ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਉਚ੍ਚਾਵਚਾਨਿ ਕਿਂਕਰਣੀਯਾਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਦਕ੍ਖੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਂ, ਯਂ ‘‘ਨਾਥਕਰਣੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੪੫; ਅ. ਨਿ. ੧੦.੧੭) ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਉਭਯਲੋਕਹਿਤਸੁਖਾਵਹਨਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਵਿਨਯੋ ਨਾਮ ਅਗਾਰਿਕਵਿਨਯੋ ਚ ਅਨਗਾਰਿਕਵਿਨਯੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਅਗਾਰਿਕਵਿਨਯੋ ਨਾਮ ਦਸਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਵਿਰਮਣਂ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਅਸਂਕਿਲੇਸਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਆਚਾਰਗੁਣਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਚ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤੋ ਉਭਯਲੋਕਹਿਤਸੁਖਾਵਹਨਤੋ ਮਙ੍ਗਲਂ. ਅਨਗਾਰਿਕਵਿਨਯੋ ਨਾਮ ਸਤ੍ਤਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨਂ, ਸੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤੋ. ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ ਵਾ ਅਨਗਾਰਿਕਵਿਨਯੋ. ਸੋ ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਨੇਨ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤੋ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸੁਖਾਧਿਗਮਹੇਤੁਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਵਾਚਾ ਨਾਮ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਦੋਸਵਿਰਹਿਤਾ ਵਾਚਾ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਚਤੂਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਾਚਾ ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵਾਚਾ ਏਵ ਵਾ ਸੁਭਾਸਿਤਾ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਉਤ੍ਤਮਮਾਹੁ ਸਨ੍ਤੋ,
ਧਮ੍ਮਂ ਭਣੇ ਨਾਧਮ੍ਮਂ ਤਂ ਦੁਤਿਯਂ;
ਪਿਯਂ ਭਣੇ ਨਾਪ੍ਪਿਯਂ ਤਂ ਤਤਿਯਂ,
ਸਚ੍ਚਂ ਭਣੇ ਨਾਲਿਕਂ ਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੧੩; ਸੁ. ਨਿ. ੪੫੨);
ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਯਲੋਕਹਿਤਸੁਖਾਵਹਨਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਅਯਂ ਵਿਨਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਏਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਨਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਏਤਂ ਅਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਯੋ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਥਵਾ ਕਿਂ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਸ੍ਸਮੇਨ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਵਾਚਾ ਇਧ ‘‘ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਵਾਚਾ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਹਿ ਯਥਾ ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੋ, ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਭਯਲੋਕਹਿਤਸੁਖਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮਪਚ੍ਚਯਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਹ ਚ –
‘‘ਯਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਾਸਤਿ ਵਾਚਂ, ਖੇਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਤ੍ਤਿਯਾ;
ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯ, ਸਾ ਵੇ ਵਾਚਾਨਮੁਤ੍ਤਮਾ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੧੩; ਸੁ. ਨਿ. ੪੫੬);
ਏਵਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਂ, ਸਿਪ੍ਪਂ, ਵਿਨਯੋ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤੋ, ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਵਾਚਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਮਙ੍ਗਲਤ੍ਤਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਭਾਵਿਤਮੇਵਾਤਿ.
ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ.
੨੬੫. ਇਦਾਨਿ ਮਾਤਾਪਿਤੁਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਾਤੁ ਚ ਪਿਤੁ ਚਾਤਿ ਮਾਤਾਪਿਤੁ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪਟ੍ਠਹਨਂ. ਪੁਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਦਾਰਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ. ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਨ ਆਕੁਲਾ ਅਨਾਕੁਲਾ. ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਏਵ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ ਅਯਂ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.
ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਪਨ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਮਾਤਾ ਨਾਮ ਜਨਿਕਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਥਾ ਪਿਤਾ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਪਾਦਧੋਵਨਸਮ੍ਬਾਹਨਉਚ੍ਛਾਦਨਨ੍ਹਾਪਨੇਹਿ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨ ਚ ਉਪਕਾਰਕਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਬਹੂਪਕਾਰਾ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਕਾਮਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕਾ, ਯਂ ਪੁਤ੍ਤਕੇ ਬਹਿ ਕੀਲ਼ਿਤ੍ਵਾ ਪਂਸੁਮਕ੍ਖਿਤਸਰੀਰਕੇ ਆਗਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਂਸੁਕਂ ਪੁਞ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਥਕਂ ਉਪਸਿਙ੍ਘਾਯਨ੍ਤਾ ਪਰਿਚੁਮ੍ਬਨ੍ਤਾ ਚ ਸਿਨੇਹਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਵਸ੍ਸਸਤਮ੍ਪਿ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਸੀਸੇਨ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤਾ ਪੁਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਪਟਿਕਾਰਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਤੇ ਆਪਾਦਕਾ ਪੋਸਕਾ ਇਮਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮ੍ਮਤਾ ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਸਮ੍ਮਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਇਧ ਪਸਂਸਂ ਪੇਚ੍ਚ ਸਗ੍ਗਸੁਖਞ੍ਚ ਆਵਹਤਿ, ਤੇਨ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤਿ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ, ਪੁਬ੍ਬਾਚਰਿਯਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਰੇ;
ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਾ ਚ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ, ਪਜਾਯ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕਾ.
‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਨੇ ਨਮਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਸਕ੍ਕਰੇਯ੍ਯ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;
ਅਨ੍ਨੇਨ ਅਥ ਪਾਨੇਨ, ਵਤ੍ਥੇਨ ਸਯਨੇਨ ਚ.
‘‘ਉਚ੍ਛਾਦਨੇਨ ਨ੍ਹਾਪਨੇਨ, ਪਾਦਾਨਂ ਧੋਵਨੇਨ ਚ;
ਤਾਯ ਨਂ ਪਾਰਿਚਰਿਯਾਯ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਸੁ ਪਣ੍ਡਿਤਾ;
ਇਧੇਵ ਨਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤਿ, ਪੇਚ੍ਚ ਸਗ੍ਗੇ ਪਮੋਦਤੀ’’ਤਿ. (ਅ. ਨਿ. ੩.੩੧; ਇਤਿਵੁ. ੧੦੬; ਜਾ. ੨.੨੦.੧੮੧-੧੮੩);
ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਭਰਣਕਿਚ੍ਚਕਰਣਕੁਲਵਂਸਟ੍ਠਪਨਾਦਿਪਞ੍ਚਵਿਧਂ, ਤਂ ਪਾਪਨਿਵਾਰਣਾਦਿਪਞ੍ਚਵਿਧਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਹਿਤਹੇਤੁਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤ, ਠਾਨੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾ ਦਿਸਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ ‘ਭਤੋ ਨੇ ਭਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਕਿਚ੍ਚਂ ਨੇਸਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਕੁਲਵਂਸਂ ਠਪੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਥ ਵਾ ਪਨ ਪੇਤਾਨਂ ਕਾਲਕਤਾਨਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਅਨੁਪ੍ਪਦਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾ ਦਿਸਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਨ੍ਤਿ, ਪਾਪਾ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਕਲ੍ਯਾਣੇ ਨਿਵੇਸੇਨ੍ਤਿ, ਸਿਪ੍ਪਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਪਤਿਰੂਪੇਨ ਦਾਰੇਨ ਸਂਯੋਜੇਨ੍ਤਿ, ਸਮਯੇ ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੬੭).
ਅਪਿਚ ਯੋ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੀਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਪਸਾਦੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਸੀਲਸਮਾਦਾਪਨੇਨ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਤਿ, ਅਯਂ ਮਾਤਾਪਿਤੁਉਪਟ੍ਠਾਕਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤੁਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਕਤਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪਕਾਰਭੂਤਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਨਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨਾ ਜਨਿਤਾ ਪੁਤ੍ਤਾਪਿ ਧੀਤਰੋਪਿ ‘‘ਪੁਤ੍ਤਾ’’ ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਦਾਰਾਤਿ ਵੀਸਤਿਯਾ ਭਰਿਯਾਨਂ ਯਾ ਕਾਚਿ ਭਰਿਯਾ. ਪੁਤ੍ਤਾ ਚ ਦਾਰਾ ਚ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ. ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਨਨਾਦੀਹਿ ਉਪਕਾਰਕਰਣਂ. ਤਂ ਸੁਸਂਵਿਹਿਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤਤਾਦਿਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਹਿਤਹੇਤੁਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਦਿਸਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੬੬) ਏਤ੍ਥ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਭਰਿਯਾਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ –
‘‘ਪਞ੍ਚਹਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤ, ਠਾਨੇਹਿ ਸਾਮਿਕੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਦਿਸਾ ਭਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ, ਸਮ੍ਮਾਨਨਾਯ ਅਨਵਮਾਨਨਾਯ ਅਨਤਿਚਰਿਯਾਯ ਇਸ੍ਸਰਿਯਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇਨ ਅਲਙ੍ਕਾਰਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨੇਨ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਸਾਮਿਕੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਦਿਸਾ ਭਰਿਯਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਸਾਮਿਕਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਤਿ, ਸੁਸਂਵਿਹਿਤਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਚ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਗਹਿਤਪਰਿਜਨਾ ਚ, ਅਨਤਿਚਾਰਿਨੀ ਚ, ਸਮ੍ਭਤਞ੍ਚ ਅਨੁਰਕ੍ਖਤਿ, ਦਕ੍ਖਾ ਚ ਹੋਤਿ ਅਨਲਸਾ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੇਸੂ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੬੯).
ਅਯਂ ਵਾ ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਹਿ ਦਾਨਪਿਯਵਾਚਅਤ੍ਥਚਰਿਯਾਹਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇਸੁ ਪਰਿਬ੍ਬਯਦਾਨਂ, ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਦਿਵਸੇਸੁ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਦਸ੍ਸਾਪਨਂ, ਮਙ੍ਗਲਦਿਵਸੇਸੁ ਮਙ੍ਗਲਕਰਣਂ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਹਿਤਹੇਤੁਤੋ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਹਿਤਹੇਤੁਤੋ ਦੇਵਤਾਹਿਪਿ ਨਮਸ੍ਸਨੀਯਭਾਵਹੇਤੁਤੋ ਚ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾਹ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ –
‘‘ਯੇ ਗਹਟ੍ਠਾ ਪੁਞ੍ਞਕਰਾ, ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ ਉਪਾਸਕਾ;
ਧਮ੍ਮੇਨ ਦਾਰਂ ਪੋਸੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਨਮਸ੍ਸਾਮਿ ਮਾਤਲੀ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੬੪);
ਅਨਾਕੁਲਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਕਾਲਞ੍ਞੁਤਾਯ ਪਤਿਰੂਪਕਾਰਿਤਾਯ ਅਨਲਸਤਾਯ ਉਟ੍ਠਾਨਵੀਰਿਯਸਮ੍ਪਦਾਯ ਅਬ੍ਯਸਨੀਯਤਾਯ ਚ ਕਾਲਾਤਿਕ੍ਕਮਨਅਪ੍ਪਤਿਰੂਪਕਰਣਾਕਰਣਸਿਥਿਲਕਰਣਾਦਿਆਕੁਲਭਾਵਵਿਰਹਿਤਾ ਕਸਿਗੋਰਕ੍ਖਵਣਿਜ੍ਜਾਦਯੋ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ. ਏਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਵਾ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਾਨਂ ਵਾ ਬ੍ਯਤ੍ਤਤਾਯ ਏਵਂ ਪਯੋਜਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਧਨਧਞ੍ਞਵੁਡ੍ਢਿਪਟਿਲਾਭਹੇਤੁਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਪਤਿਰੂਪਕਾਰੀ ਧੁਰਵਾ, ਉਟ੍ਠਾਤਾ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੧੮੯; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੬) ਚ;
‘‘ਨ ਦਿਵਾ ਸੋਪ੍ਪਸੀਲੇਨ, ਰਤ੍ਤਿਮੁਟ੍ਠਾਨਦੇਸ੍ਸਿਨਾ;
ਨਿਚ੍ਚਂ ਮਤ੍ਤੇਨ ਸੋਣ੍ਡੇਨ, ਸਕ੍ਕਾ ਆਵਸਿਤੁਂ ਘਰਂ.
‘‘ਅਤਿਸੀਤਂ ਅਤਿਉਣ੍ਹਂ, ਅਤਿਸਾਯਮਿਦਂ ਅਹੁ;
ਇਤਿ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਕਮ੍ਮਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਾ ਅਚ੍ਚੇਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵੇ.
‘‘ਯੋਧ ਸੀਤਞ੍ਚ ਉਣ੍ਹਞ੍ਚ, ਤਿਣਾ ਭਿਯ੍ਯੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ;
ਕਰਂ ਪੁਰਿਸਕਿਚ੍ਚਾਨਿ, ਸੋ ਸੁਖਾ ਨ ਵਿਹਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਚ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੫੩);
‘‘ਭੋਗੇ ਸਂਹਰਮਾਨਸ੍ਸ, ਭਮਰਸ੍ਸੇਵ ਇਰੀਯਤੋ;
ਭੋਗਾ ਸਨ੍ਨਿਚਯਂ ਯਨ੍ਤਿ, ਵਮ੍ਮਿਕੋਵੂਪਚੀਯਤੀ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੬੫) –
ਚ ਏਵਮਾਦਿ.
ਏਵਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾਪਿ ਗਾਥਾਯ ਮਾਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਪਿਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਅਨਾਕੁਲਾ ਚ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਂ ਵਾ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ, ਮਾਤਾਪਿਤੁਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਏਕਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਤੀਣਿ. ਮਙ੍ਗਲਤ੍ਤਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਭਾਵਿਤਮੇਵਾਤਿ.
ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਮਾਤਾਪਿਤੁਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ.
੨੬੬. ਇਦਾਨਿ ਦਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੀਯਤੇ ਇਮਿਨਾਤਿ ਦਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਟਿਪਾਦੀਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਰਿਯਾ, ਧਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਨਪੇਤਾ ਚਰਿਯਾ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ. ਞਾਯਨ੍ਤੇ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਇਮੇ’’ਤਿ ਞਾਤਕਾ. ਨ ਅਵਜ੍ਜਾਨਿ ਅਨਵਜ੍ਜਾਨਿ, ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਅਗਰਹਿਤਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ ਅਯਂ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.
ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਪਨ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਦਾਨਂ ਨਾਮ ਪਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਸੁਬੁਦ੍ਧਿਪੁਬ੍ਬਿਕਾ ਅਨ੍ਨਾਦਿਦਸਦਾਨਵਤ੍ਥੁਪਰਿਚ੍ਚਾਗਚੇਤਨਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਲੋਭੋ. ਅਲੋਭੇਨ ਹਿ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਰਸ੍ਸ ਪਟਿਪਾਦੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦੀਯਤੇ ਇਮਿਨਾਤਿ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਬਹੁਜਨਪਿਯਮਨਾਪਤਾਦੀਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਨਂ ਫਲਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਧਿਗਮਹੇਤੁਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਦਾਯਕੋ ਸੀਹ ਦਾਨਪਤਿ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ (ਅ. ਨਿ. ੫.੩੪) ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.
ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਦਾਨਂ ਨਾਮ ਦੁਵਿਧਂ ਆਮਿਸਦਾਨਞ੍ਚ, ਧਮ੍ਮਦਾਨਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਆਮਿਸਦਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਮੇਵ. ਇਧਲੋਕਪਰਲੋਕਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਸੁਖਾਵਹਸ੍ਸ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਵੇਦਿਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਰੇਸਂ ਹਿਤਕਾਮਤਾਯ ਦੇਸਨਾ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ. ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦਾਨਾਨਂ ਏਤਦੇਵ ਅਗ੍ਗਂ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਸਬ੍ਬਦਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਜਿਨਾਤਿ,
ਸਬ੍ਬਰਸਂ ਧਮ੍ਮਰਸੋ ਜਿਨਾਤਿ;
ਸਬ੍ਬਰਤਿਂ ਧਮ੍ਮਰਤੀ ਜਿਨਾਤਿ,
ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯੋ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਂ ਜਿਨਾਤੀ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੫੪);
ਤਤ੍ਥ ਆਮਿਸਦਾਨਸ੍ਸ ਮਙ੍ਗਲਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤਾਦੀਨਂ ਗੁਣਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਯਥਾ ਯਥਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਪਰੇਸਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ ਹੋਤਿ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੫; ਅ. ਨਿ. ੫.੨੬).
ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ ਨਾਮ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਚਰਿਯਾ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਤਿਵਿਧਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਯੋ, ਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ ਸਗ੍ਗਲੋਕੂਪਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤੋ ‘‘ਮਙ੍ਗਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਸਮਚਰਿਯਾਹੇਤੁ ਖੋ, ਗਹਪਤਯੋ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੪੧).