੨. ਧਨਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮. ਪਕ੍ਕੋਦਨੋਤਿ ਧਨਿਯਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਧਨਿਯੋ ਗੋਪੋ ਮਹੀਤੀਰੇ ਪਟਿਵਸਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੋ – ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਦਿਬ੍ਬਮਾਨੇ ਵੀਸਤਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵੀਸਤਿ ਸਲਾਕਭਤ੍ਤਾਨਿ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਦੇਵੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਏਵਂ ਦੇਵਲੋਕੇ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਵਿਦੇਹਰਟ੍ਠਮਜ੍ਝੇ ਪਬ੍ਬਤਰਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਕੋਰਣ੍ਡਂ ਨਾਮ ਨਗਰਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਗਰੇ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਗੋਯੂਥਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜੀਵਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤਾਨਿ ਗੋਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤਵੀਸਸਹਸ੍ਸਾ ਗਾਵੋ ਖੀਰਂ ਦੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਗੋਪਾ ਨਾਮ ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸਿਨੋ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵਸ੍ਸਿਕੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਮਾਸੇ ਥਲੇ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਅਵਸੇਸੇ ਅਟ੍ਠਮਾਸੇ ਯਤ੍ਥ ਤਿਣੋਦਕਂ ਸੁਖਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਨਦੀਤੀਰਂ ਵਾ ਜਾਤਸ੍ਸਰਤੀਰਂ ਵਾ ਹੋਤਿ. ਅਥਾਯਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਿਤਗਾਮਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਗੁਨ੍ਨਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਓਕਾਸਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਮਹਾਮਹੀ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕਤੋ ਕਾਲਮਹੀ ਏਕਤੋ ਮਹਾਮਹਿਚ੍ਚੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਮਾਨਾ ਪੁਨ ਸਮੁਦ੍ਦਸਮੀਪੇ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਯਂ ਓਕਾਸਂ ਅਨ੍ਤਰਦੀਪਂ ਅਕਾਸਿ, ਤਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਚ੍ਛਾਨਂ ਸਾਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਨਿਵੇਸਨਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤ ਪੁਤ੍ਤਾ, ਸਤ੍ਤ ਧੀਤਰੋ, ਸਤ੍ਤ ਸੁਣਿਸਾ, ਅਨੇਕੇ ਚ ਕਮ੍ਮਕਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਗੋਪਾ ਨਾਮ ਵਸ੍ਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਸਕੁਣਿਕਾ ਕੁਲਾਵਕਾਨਿ ਰੁਕ੍ਖਗ੍ਗੇ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਕਕ੍ਕਟਕਾ ਉਦਕਸਮੀਪੇ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਥਲਸਮੀਪਦ੍ਵਾਰੇਨ ਵਲ਼ਞ੍ਜੇਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਸੁਵੁਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਸਕੁਣਿਕਾ ਕੁਲਾਵਕਾਨਿ ਨੀਚਟ੍ਠਾਨੇ ਉਦਕਪਿਟ੍ਠੇ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਕਕ੍ਕਟਕਾ ਥਲਸਮੀਪੇ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਸਮੀਪਦ੍ਵਾਰੇਨ ਵਲ਼ਞ੍ਜੇਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਦੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਸੋ ਧਨਿਯੋ ਸੁਵੁਟ੍ਠਿਕਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਉਪਕਟ੍ਠੇ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਅਨ੍ਤਰਦੀਪਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮਹਿਯਾ ਪਰਤੀਰੇ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਹਮ੍ਪਿ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਉਦਕੇਨ ਅਨਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਣੋਕਾਸੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨੋਕਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ, ਵਚ੍ਛਸਾਲਾਯੋ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਦਾਰੁਤਿਣਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇ ਕਤੇ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸੇਸੁ ਸਮਾਨਿਯੇਸੁ ਜਾਤੇਸੁ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇ ਖਜ੍ਜਭੋਜ੍ਜੇ ਪਟਿਯਤ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਾ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਮੇਘਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਸੋ ਧੇਨੁਯੋ ਦੁਹਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਵਚ੍ਛਸਾਲਾਸੁ ਵਚ੍ਛੇ ਸਣ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਗੁਨ੍ਨਂ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਧੂਮਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਸਬ੍ਬਪਰਿਜਨਂ ਭੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਦੀਪੇ ਉਜ੍ਜਾਲਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਸਯਂ ਖੀਰੇਨ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਮਹਾਸਯਨੇ ਸਯਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਿਰਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਤੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਅਪਰਦਿਸਾਯ ਮੇਘਤ੍ਥਨਿਤਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ ‘‘ਪਕ੍ਕੋਦਨੋ ਦੁਦ੍ਧਖੀਰੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ – ਪਕ੍ਕੋਦਨੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਭਤ੍ਤੋ. ਦੁਦ੍ਧਖੀਰੋਤਿ ਗਾਵੋ ਦੁਹਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਖੀਰੋ. ਅਹਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤਥਾਭਾਵਂ. ਪਕ੍ਕੋਦਨੋ ਦੁਦ੍ਧਖੀਰੋ ਚ ਅਹਮਸ੍ਮਿ ਭਵਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨ ‘‘ਇਤੀਤਿ ਪਦਸਨ੍ਧਿ, ਪਦਸਂਸਗ੍ਗੋ, ਪਦਪਾਰਿਪੂਰਿ, ਅਕ੍ਖਰਸਮਵਾਯੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾ ਪਦਾਨੁਪੁਬ੍ਬਤਾਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧) ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵਣ੍ਣਿਤੋ. ਸੋਪਿ ਇਦਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਂ ਯਂ ਹਿ ਪਦਂ ਪੁਬ੍ਬਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋਯੇਵ ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਦੇਨ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਇਤਿ ਵਾ ਭਗਵਾ ਇਤਿ ਵਾ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਪਦਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਨਾਞ੍ਞਥਾ.

ਧਨਿਯੋ ਗੋਪੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਸਮੋਧਾਨਂ. ਸੋ ਹਿ ਯਾਨਿਮਾਨਿ ਥਾਵਰਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਧਨਾਨਿ, ਤੇਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਾਨਸੀਲਾਦਿਅਨੁਗਾਮਿਕਧਨਂ, ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁ-ਆਰਾਮਾਦਿਤੋ ਥਾਵਰਧਨਤੋਪਿ, ਗਵਸ੍ਸਾਦਿਤੋ ਜਙ੍ਗਮਧਨਤੋਪਿ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਾਦਿਤੋ ਸਂਹਾਰਿਮਧਨਤੋਪਿ, ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨਾਦਿਤੋ ਅਙ੍ਗਸਮਧਨਤੋਪਿ ਯਂ ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਗੋਰਸਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨੇਨ ਬਹੂਪਕਾਰਂ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਗੋਸਮਿਤਂ ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੨੩) ਏਵਂ ਵਿਸੇਸਿਤਂ ਗੋਧਨਂ, ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਧਨਿਯੋ, ਗੁਨ੍ਨਂ ਪਾਲਨਤੋ ਗੋਪੋ. ਯੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਵੋ ਪਾਲੇਤਿ, ਸੋ ‘‘ਗੋਪੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯੋ ਪਰੇਸਂ ਵੇਤਨੇਨ ਭਟੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਸੋ ਗੋਪਾਲਕੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋਯੇਵ, ਤੇਨ ਗੋਪੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਅਨੁਤੀਰੇਤਿ ਤੀਰਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ. ਮਹਿਯਾਤਿ ਮਹਾਮਹੀਨਾਮਿਕਾਯ ਨਦਿਯਾ. ਸਮਾਨੇਨ ਅਨੁਕੂਲਵਤ੍ਤਿਨਾ ਪਰਿਜਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਾਸੋ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਸਮਾਨਵਾਸੋ, ਅਯਞ੍ਚ ਤਥਾਵਿਧੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਮਾਨਵਾਸੋ’’ਤਿ. ਛਨ੍ਨਾਤਿ ਤਿਣਪਣ੍ਣਚ੍ਛਦਨੇਹਿ ਅਨੋਵਸ੍ਸਕਾ ਕਤਾ. ਕੁਟੀਤਿ ਵਸਨਘਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਆਹਿਤੋਤਿ ਆਭਤੋ, ਜਾਲਿਤੋ ਵਾ. ਗਿਨੀਤਿ ਅਗ੍ਗਿ. ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਗ੍ਗਿ ‘‘ਗਿਨੀ’’ਤਿ ਵੋਹਰੀਯਤਿ. ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀਤਿ ਇਦਾਨਿ ਯਦਿ ਇਚ੍ਛਸੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਵਸ੍ਸਾਤਿ ਸਿਞ੍ਚ, ਪਗ੍ਘਰ, ਉਦਕਂ ਮੁਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੇਵਾਤਿ ਮੇਘਂ ਆਲਪਤਿ. ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.

ਅਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ – ਏਵਮਯਂ ਧਨਿਯੋ ਗੋਪੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਯਨਘਰੇ ਮਹਾਸਯਨੇ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਮੇਘਤ੍ਥਨਿਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਕ੍ਕੋਦਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਕਾਯਦੁਕ੍ਖਵੂਪਸਮੂਪਾਯਂ ਕਾਯਸੁਖਹੇਤੁਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਦੁਦ੍ਧਖੀਰੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਵੂਪਸਮੂਪਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸੁਖਹੇਤੁਞ੍ਚ. ‘‘ਅਨੁਤੀਰੇ ਮਹਿਯਾ’’ਤਿ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ, ‘‘ਸਮਾਨਵਾਸੋ’’ਤਿ ਤਾਦਿਸੇ ਕਾਲੇ ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਦਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਸੋਕਸ੍ਸਾਭਾਵਂ. ‘‘ਛਨ੍ਨਾ ਕੁਟੀ’’ਤਿ ਕਾਯਦੁਕ੍ਖਾਪਗਮਪਟਿਘਾਤਂ. ‘‘ਆਹਿਤੋ ਗਿਨੀ’’ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਗੋਪਾਲਕਾ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਧੂਮਦਾਰੁਅਗ੍ਗਿਵਸੇਨ ਤਯੋ ਅਗ੍ਗੀ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਚ ਤਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਸਬ੍ਬੇ ਕਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਗ੍ਗਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਹਿਤੋ ਗਿਨੀ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਵਾਲ਼ਮਿਗਾਗਮਨਨਿਵਾਰਣਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਗੁਨ੍ਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਗੋਮਯਾਦੀਹਿ ਧੂਮਗ੍ਗਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਡਂਸਮਕਸਾਦੀਹਿ ਗੁਨ੍ਨਂ ਅਨਾਬਾਧਂ, ਗੋਪਾਲਕਾਨਂ ਸਯਨਟ੍ਠਾਨੇ ਦਾਰੁਅਗ੍ਗਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਗੋਪਾਲਕਾਨਂ ਸੀਤਾਬਾਧਪਟਿਘਾਤਂ. ਸੋ ਏਵਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਗੁਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਰਿਜਨਸ੍ਸ ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਬਾਧਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਆਹ – ‘‘ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ.

੧੯. ਏਵਂ ਧਨਿਯਸ੍ਸ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਭਗਵਾ ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਯ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਿਕਾਯ ਜੇਤਵਨਮਹਾਵਿਹਾਰੇ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ. ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਦਸ ਧਨਿਯਞ੍ਚ ਪਜਾਪਤਿਞ੍ਚਸ੍ਸ ‘‘ਇਮੇ ਉਭੋਪਿ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਸਚੇ ਅਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਭੋਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਨੋ ਚੇ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸ੍ਵੇ ਉਦਕੋਘੇਨ ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤਂ ਖਣੇਯੇਵ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਸਤ੍ਤ ਯੋਜਨਸਤਾਨਿ ਧਨਿਯਸ੍ਸ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਂ ਆਕਾਸੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕੁਟਿਯਾ ਉਪਰਿ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਧਨਿਯੋ ਤਂ ਗਾਥਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਾਸਤਿਯੇਵ, ਨ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਭਗਵਤਿ ਗਤੇਪਿ ਭਾਸਤਿ. ਭਗਵਾ ਚ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥਾ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਪਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ –

‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਵਿਗਤਖਿਲੋਹਮਸ੍ਮਿ,ਅਨੁਤੀਰੇ ਮਹਿਯੇਕਰਤ੍ਤਿਵਾਸੋ;

ਵਿਵਟਾ ਕੁਟਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਗਿਨਿ,ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ. –

ਇਮਂ ਪਟਿਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਭਾਗਂ ਨੋ ਅਤ੍ਥਸਭਾਗਂ. ਨ ਹਿ ‘‘ਪਕ੍ਕੋਦਨੋ’’ਤਿ, ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ’’ਤਿ ਚ ਆਦੀਨਿ ਪਦਾਨਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਮੇਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਓਰਿਮਪਾਰਿਮਤੀਰਾਨਿ ਵਿਯ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੇਤੀਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਭਾਗਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਗਾਥਾਯ ਸਦਿਸਪਦਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਵਿਸੇਸਪਦਾਨਂ ਪਨਾਯਂ ਪਦਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਵਣ੍ਣਨਾ – ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਤਿ ਅਕੁਜ੍ਝਨਸਭਾਵੋ. ਯੋ ਹਿ ਸੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਆਘਾਤਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਭਵੋ ਕੋਧੋ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸੁਪਰਿਤ੍ਤੋਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਹਦਯਂ ਸਨ੍ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਯੇਨ ਚ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਏਕਚ੍ਚੋ ਮੁਖਵਿਕੁਣਨਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਏਕਚ੍ਚੋ ਫਰੁਸਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹਨੁਸਞ੍ਚਲਨਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਫਰੁਸਂ ਭਣਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਦਣ੍ਡਂ ਵਾ ਸਤ੍ਥਂ ਵਾ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਦਿਸਾ ਵਿਲੋਕੇਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਦਣ੍ਡਂ ਵਾ ਸਤ੍ਥਂ ਵਾ ਆਮਸਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਦਣ੍ਡਾਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਧਾਵਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਏਕਂ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਪਹਾਰੇ ਦੇਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਅਪਿ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਅਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਿ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪੇ ਕਾਲਗਾਮਵਾਸੀ ਅਮਚ੍ਚੋ ਵਿਯ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਕੋਧੋ ਪਰਮਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇਯੇਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨੋ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਵਿਗਤਖਿਲੋਤਿ ਅਪਗਤਖਿਲੋ. ਯੇ ਹਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਬਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਚ ਚੇਤੋਖਿਲਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਯੇ ਹਿ ਚ ਖਿਲਭੂਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਖਿਲੇ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਦੇਵੇ ਸਸ੍ਸਾਨਿ ਨ ਰੁਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਦਿਕੁਸਲਹੇਤੁਵਸ੍ਸੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਕੁਸਲਂ ਨ ਰੁਹਤਿ ਤੇ ਚ ਭਗਵਤਾ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇਯੇਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ‘‘ਵਿਗਤਖਿਲੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਏਕਰਤ੍ਤਿਂ ਵਾਸੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਰਤ੍ਤਿਵਾਸੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਧਨਿਯੋ ਤਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਸ੍ਸਿਕੇ ਮਾਸੇ ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸਂ ਉਪਗਤੋ, ਨ ਤਥਾ ਭਗਵਾ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਤਂਯੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਕਾਮਤਾਯ ਤਤ੍ਥ ਵਾਸਂ ਉਪਗਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਕਰਤ੍ਤਿਵਾਸੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਵਿਵਟਾਤਿ ਅਪਨੀਤਚ੍ਛਦਨਾ. ਕੁਟੀਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਹਿ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕਾਯੋਤਿਪਿ ਗੁਹਾਤਿਪਿ ਦੇਹੋਤਿਪਿ ਸਨ੍ਦੇਹੋਤਿਪਿ ਨਾਵਾਤਿਪਿ ਰਥੋਤਿਪਿ ਵਣੋਤਿਪਿ ਧਜੋਤਿਪਿ ਵਮ੍ਮਿਕੋਤਿਪਿ ਕੁਟੀਤਿਪਿ ਕੁਟਿਕਾਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਕਟ੍ਠਾਦੀਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਗੇਹਨਾਮਿਕਾ ਕੁਟਿ ਵਿਯ ਅਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਕੁਟੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਵਲ੍ਲਿਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਮਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਤਿਣਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਆਕਾਸੋ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਅਗਾਰਂਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਨ੍ਹਾਰੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਮਂਸਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਚਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਆਕਾਸੋ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਰੂਪਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੦੬).

ਚਿਤ੍ਤਮਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਨਿਵਾਸਤੋ ਵਾ ਕੁਟਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਕਲਕੁਟਿ ਚੇ ਸਾ, ਮਕ੍ਕਟਾਵਸਥੋ ਇਤਿ;

ਮਕ੍ਕਟੋ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਯ, ਕੁਟਿਕਾਯ ਪਸਕ੍ਕਿਯ;

ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਅਨੁਪਰਿਯਾਤਿ, ਘਟ੍ਟਯਨ੍ਤੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੧੨੫);

ਸਾ ਕੁਟਿ ਯੇਨ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਛਦਨੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਵਸ੍ਸਂ ਅਤਿਵਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਛਨ੍ਨਮਤਿਵਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਵਟਂ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਤਿ;

ਤਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਵਰੇਥ, ਏਵਂ ਤਂ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. (ਉਦਾ. ੪੫; ਥੇਰਗਾ. ੪੪੭; ਪਰਿ. ੩੩੯);

ਅਯਂ ਗਾਥਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਕੇ ਥੇਰਗਾਥਾਯਞ੍ਚ. ਖਨ੍ਧਕੇ ਹਿ ‘‘ਯੋ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਾ ਚ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਅਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਯੋ ਪਨ ਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਥੇਰਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਰਾਗਾਦਿਚ੍ਛਦਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਸੁ ਰਾਗਾਦਿਸਮ੍ਭਵਤੋ ਛਨ੍ਨਮਤਿਵਸ੍ਸਤਿ. ਯੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਧਿਵਾਸਿਤਕਿਲੇਸਚ੍ਛਦਨਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਕੁਟਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਿਲੇਸਵਸ੍ਸਂ ਅਤਿਵਸ੍ਸਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਵਾਤੇਨ ਕਿਲੇਸਚ੍ਛਦਨਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਵਟਾ, ਤਸ੍ਸ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਭਗਵਤਾ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਛਦਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਵਟਾ ਕੁਟੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਉਪਸਨ੍ਤੋ. ਗਿਨੀਤਿ ਅਗ੍ਗਿ. ਯੇਨ ਹਿ ਏਕਾਦਸਵਿਧੇਨ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਸਬ੍ਬਮਿਦਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਰਾਗਗ੍ਗਿਨਾ’’ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ. ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ ਭਗਵਤੋ ਬੋਧਿਮੂਲੇਯੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਲਿਲਸੇਕੇਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਗਿਨੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਚ ਧਨਿਯਂ ਅਤੁਟ੍ਠਬ੍ਬੇਨ ਤੁਸ੍ਸਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨੇਵ ਪਰਿਭਾਸਤਿ, ਓਵਦਤਿ, ਅਨੁਸਾਸਤਿ. ਕਥਂ? ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ’’ਤਿ ਹਿ ਵਦਮਾਨੋ, ਧਨਿਯ, ਤ੍ਵਂ ‘‘ਪਕ੍ਕੋਦਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਓਦਨਪਾਕੋ ਚ ਯਾਵਜੀਵਂ ਧਨਪਰਿਕ੍ਖਯੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਧਨਪਰਿਕ੍ਖਯੋ ਚ ਆਰਕ੍ਖਾਦਿਦੁਕ੍ਖਪਦਟ੍ਠਾਨੋ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਦੁਕ੍ਖੇਨੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਸਿ. ਅਹਂ ਪਨ ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖਾਭਾਵੇਨ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਮੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਵਿਗਤਖਿਲੋ’’ਤਿ ਵਦਮਾਨੋ ਤ੍ਵਂ ‘‘ਦੁਦ੍ਧਖੀਰੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਕਤਕਿਚ੍ਚੋਵ ‘‘ਕਤਕਿਚ੍ਚੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਅਹਂ ਪਨ ‘‘ਵਿਗਤਖਿਲੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਤਕਿਚ੍ਚੋਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਮੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਅਨੁਤੀਰੇ ਮਹਿਯੇਕਰਤ੍ਤਿਵਾਸੋ’’ਤਿ ਵਦਮਾਨੋ ਤ੍ਵਂ ਅਨੁਤੀਰੇ ਮਹਿਯਾ ਸਮਾਨਵਾਸੋਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਚਤੁਮਾਸਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸੇਨ ਤੁਟ੍ਠੋ. ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸੋ ਚ ਆਵਾਸਸਙ੍ਗੇਨ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖੋ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਦੁਕ੍ਖੇਨੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਸਿ. ਅਹਂ ਪਨ ਏਕਰਤ੍ਤਿਵਾਸੋਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸੇਨ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਅਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸੋ ਚ ਆਵਾਸਸਙ੍ਗਾਭਾਵੇਨ ਹੋਤਿ, ਆਵਾਸਸਙ੍ਗਾਭਾਵੋ ਚ ਸੁਖੋਤਿ ਸੁਖੇਨੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਮੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.

‘‘ਵਿਵਟਾ ਕੁਟੀ’’ਤਿ ਵਦਮਾਨੋ ਤ੍ਵਂ ਛਨ੍ਨਾ ਕੁਟੀਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਛਨ੍ਨਗੇਹਤਾਯ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਗੇਹੇ ਚ ਤੇ ਛਨ੍ਨੇਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਕੁਟਿਕਂ ਕਿਲੇਸਵਸ੍ਸਂ ਅਤਿਵਸ੍ਸਤਿ, ਯੇਨ ਸਞ੍ਜਨਿਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਮਹੋਘੇਹਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੋ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਤੁਟ੍ਠਬ੍ਬੇਨੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਸਿ. ਅਹਂ ਪਨ ‘‘ਵਿਵਟਾ ਕੁਟੀ’’ਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਕੁਟਿਯਾ ਕਿਲੇਸਚ੍ਛਦਨਾਭਾਵੇਨ ਤੁਟ੍ਠੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਮੇ ਵਿਵਟਾਯ ਕੁਟਿਯਾ ਨ ਤਂ ਕਿਲੇਸਵਸ੍ਸਂ ਅਤਿਵਸ੍ਸਤਿ, ਯੇਨ ਸਞ੍ਜਨਿਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਮਹੋਘੇਹਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੋ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਤੁਟ੍ਠਬ੍ਬੇਨੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਮੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਗਿਨੀ’’ਤਿ ਵਦਮਾਨੋ ਤ੍ਵਂ ਆਹਿਤੋ ਗਿਨੀਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਕਤੂਪਦ੍ਦਵਨਿਵਾਰਣੋਵ ਕਤੂਪਦ੍ਦਵਨਿਵਾਰਣੋਸ੍ਮੀਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁਟ੍ਠੋ. ਅਹਂ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਗਿਨੀਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਏਕਾਦਸਗ੍ਗਿਪਰਿਲ਼ਾਹਾਭਾਵਤੋ ਕਤੂਪਦ੍ਦਵਨਿਵਾਰਣਤਾਯੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਮਾਨੋ ਏਵਂ ਵਿਗਤਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸੁਖਾਨਂ ਕਤਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਅਮ੍ਹਾਦਿਸਾਨਂ ਏਤਂ ਵਚਨਂ ਸੋਭਤਿ, ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸਿ, ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵ, ਨ ਨੋ ਤਯਿ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਵਾ ਅਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਵਾ ਵੁਡ੍ਢਿ ਵਾ ਹਾਨਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵਦਸੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਚ ਧਨਿਯ ਅਤੁਟ੍ਠਬ੍ਬੇਨੇਵ ਤੁਸ੍ਸਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨੇਵ ਪਰਿਭਾਸਤਿ ਓਵਦਤਿ, ਅਨੁਸਾਸਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

੨੦. ਏਵਮਿਮਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਗਾਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਧਨਿਯੋ ਗੋਪੋ ‘‘ਕੋ ਅਯਂ ਗਾਥਂ ਭਾਸਤੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸੁਭਾਸਿਤੇਨ ਪਰਿਤੁਟ੍ਠੋ ਪੁਨਪਿ ਤਥਾਰੂਪਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਗਾਥਮਾਹ ‘‘ਅਨ੍ਧਕਮਕਸਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਧਕਾਤਿ ਕਾਲ਼ਮਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਪਿਙ੍ਗਲਮਕ੍ਖਿਕਾਨਨ੍ਤਿਪਿ ਏਕੇ. ਮਕਸਾਤਿ ਮਕਸਾਯੇਵ. ਨ ਵਿਜ੍ਜਰੇਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਚ੍ਛੇਤਿ ਦ੍ਵੇ ਕਚ੍ਛਾ – ਨਦੀਕਚ੍ਛੋ ਚ ਪਬ੍ਬਤਕਚ੍ਛੋ ਚ. ਇਧ ਨਦੀਕਚ੍ਛੋ. ਰੁਲ਼੍ਹਤਿਣੇਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਤਿਣੇ. ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਵੁਟ੍ਠਿਮ੍ਪੀਤਿ ਵਾਤਵੁਟ੍ਠਿਆਦਿਕਾ ਅਨੇਕਾ ਵੁਟ੍ਠਿਯੋ, ਤਾ ਆਲ਼ਵਕਸੁਤ੍ਤੇ ਪਕਾਸਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਇਧ ਪਨ ਵਸ੍ਸਵੁਟ੍ਠਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਹੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਖਮੇਯ੍ਯੁਂ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਧਨਿਯੋ ਯੇ ਅਨ੍ਧਕਮਕਸਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਰੁਧਿਰੇ ਪਿਵਨ੍ਤਾ ਮੁਹੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਗਾਵੋ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਤੇ ਗੋਪਾਲਕਾ ਪਂਸੁਨਾ ਚ ਸਾਖਾਹਿ ਚ ਮਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਭਾਵੇਨ ਗੁਨ੍ਨਂ ਖੇਮਤਂ, ਕਚ੍ਛੇ ਰੁਲ਼੍ਹਤਿਣਚਰਣੇਨ ਅਦ੍ਧਾਨਗਮਨਪਰਿਸ੍ਸਮਾਭਾਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਖੁਦਾਕਿਲਮਥਾਭਾਵਞ੍ਚ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਗਾਵੋ ਅਨ੍ਧਕਮਕਸਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਹਿ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾ ਅਦ੍ਧਾਨਗਮਨੇਨ ਕਿਲਨ੍ਤਾ ਖੁਦਾਯ ਮਿਲਾਯਮਾਨਾ ਏਕਵੁਟ੍ਠਿਨਿਪਾਤਮ੍ਪਿ ਨ ਸਹੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਮੇ ਤਥਾ ਗਾਵੋ, ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਗਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਭਾਵਾ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਾ ਤਿਕ੍ਖਤੁਂ ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਿਮ੍ਪਿ ਸਹੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.

੨੧. ਤਤੋ ਭਗਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਧਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤਰਦੀਪੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਭਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਕੁਲ੍ਲਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ, ਮਹਾਮਹਿਂ ਤਰਿਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਕਚ੍ਛਂ ਆਗਮ੍ਮ ‘‘ਅਹਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਆਗਤੋ, ਨਿਬ੍ਭਯੇਵ ਠਾਨੇ ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਏਵਮਾਹ, ਸਭਯੇ ਏਵ ਚ ਸੋ ਠਾਨੇ ਠਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਆਗਮਨਟ੍ਠਾਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਗਮਨਟ੍ਠਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਞ੍ਚ ਪਣੀਤਤਰਞ੍ਚ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਬਦ੍ਧਾਸਿ ਭਿਸੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਭਾਸਿ, ਅਤ੍ਥਸਭਾਗਂ ਨੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਭਾਗਂ.

ਤਤ੍ਥ ਭਿਸੀਤਿ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਥੁਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧਕੁਲ੍ਲੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਲੋਕੇ. ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਪਨ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਹਿ –

‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਪਜ੍ਜੋ ਪਥੋ ਪਨ੍ਥੋ, ਅਞ੍ਜਸਂ ਵਟੁਮਾਯਨਂ;

ਨਾਵਾ ਉਤ੍ਤਰਸੇਤੁ ਚ, ਕੁਲ੍ਲੋ ਚ ਭਿਸਿ ਸਙ੍ਕਮੋ’’. (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਤ੍ਥੁਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੦੧);

‘‘ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਭਵੋ ਚੇਵ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਕਾਸਿਤੋ’’.

ਇਮਾਯਪਿ ਗਾਥਾਯ ਭਗਵਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਤਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਆਹਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਧਨਿਯ, ਤ੍ਵਂ ਕੁਲ੍ਲਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ, ਮਹਿਂ ਤਰਿਤ੍ਵਾ, ਇਮਂ ਠਾਨਮਾਗਤੋ, ਪੁਨਪਿ ਚ ਤੇ ਕੁਲ੍ਲੋ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋ ਏਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਦੀ ਚ ਤਰਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਚੇਤਂ ਠਾਨਂ ਖੇਮਂ. ਮਯਾ ਪਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤੇ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਞਾਣਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਦ੍ਧਾ ਅਹੋਸਿ ਭਿਸਿ. ਸਾ ਚ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਾਯ ਏਕਰਸਭਾਵੂਪਗਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨੇਨ ਪੁਨ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਪ੍ਪਯੋਜਨਾਭਾਵੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਕੇਨਚਿ ਮੋਚੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਚ ਸੁਸਙ੍ਖਤਾ. ਤਾਯ ਚਮ੍ਹਿ ਤਿਣ੍ਣੋ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਤ੍ਥਿਤਂ ਤੀਰਪ੍ਪਦੇਸਂ ਗਤੋ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਚ ਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਵਿਯ ਕਞ੍ਚਿਦੇਵ ਪਦੇਸਂ ਗਤੋ. ਅਥ ਖੋ ਪਾਰਗਤੋ ਸਬ੍ਬਾਸਵਕ੍ਖਯਂ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਪਾਰਂ ਪਰਮਂ ਖੇਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਤੋ, ਤਿਣ੍ਣੋਤਿ ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਪਾਰਗਤੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਕਿਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਪਾਰਗਤੋਤਿ ਚੇ? ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਓਘਂ, ਕਾਮੋਘਾਦਿਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਓਘਂ ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਤਂ ਪਾਰਂ ਗਤੋਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਚ ਪਨ ਮੇ ਪੁਨ ਤਰਿਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਭਿਸਿਯਾ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਮੇਵ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ.

੨੨. ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਧਨਿਯੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ‘‘ਗੋਪੀ ਮਮ ਅਸ੍ਸਵਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਗੋਪੀਤਿ ਭਰਿਯਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਅਸ੍ਸਵਾਤਿ ਵਚਨਕਰਾ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸਾਵਿਨੀ. ਅਲੋਲਾਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਲੋਲਤਾਹਿ ਲੋਲੋ ਹੋਤਿ – ਆਹਾਰਲੋਲਤਾਯ, ਅਲਙ੍ਕਾਰਲੋਲਤਾਯ, ਪਰਪੁਰਿਸਲੋਲਤਾਯ, ਧਨਲੋਲਤਾਯ, ਪਾਦਲੋਲਤਾਯ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਭਤ੍ਤਪੂਵਸੁਰਾਦਿਭੇਦੇ ਆਹਾਰੇ ਲੋਲਤਾਯ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਪਾਰਿਵਾਸਿਕਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਹਤ੍ਥੋਤਾਪਕਮ੍ਪਿ ਖਾਦਤਿ, ਦਿਗੁਣਂ ਧਨਮਨੁਪ੍ਪਦਤ੍ਵਾਪਿ ਸੁਰਂ ਪਿਵਤਿ. ਅਲਙ੍ਕਾਰਲੋਲਤਾਯ ਅਞ੍ਞਂ ਅਲਙ੍ਕਾਰਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਉਦਕਤੇਲਕੇਨਪਿ ਕੇਸੇ ਓਸਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ. ਪਰਪੁਰਿਸਲੋਲਤਾਯ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਪੁਤ੍ਤੇਨਪਿ ਤਾਦਿਸੇ ਪਦੇਸੇ ਪਕ੍ਕੋਸਿਯਮਾਨੋ ਪਠਮਂ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤਿ. ਧਨਲੋਲਤਾਯ ‘‘ਹਂਸਰਾਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ ਸੁਵਣ੍ਣਾ ਪਰਿਹਾਯਥ’’. ਪਾਦਲੋਲਤਾਯ ਆਰਾਮਾਦਿਗਮਨਸੀਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਧਨਂ ਵਿਨਾਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਧਨਿਯੋ ‘‘ਏਕਾਪਿ ਲੋਲਤਾ ਮਯ੍ਹਂ ਗੋਪਿਯਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਲੋਲਾਤਿ ਆਹ.

ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਂਵਾਸਿਯਾਤਿ ਦੀਘਕਾਲਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਸਮਾਨਾ ਕੋਮਾਰਭਾਵਤੋ ਪਭੁਤਿ ਏਕਤੋ ਵਡ੍ਢਿਤਾ. ਤੇਨ ਪਰਪੁਰਿਸੇ ਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਨਾਪਾਤਿ ਏਵਂ ਪਰਪੁਰਿਸੇ ਅਜਾਨਨ੍ਤੀ ਮਮੇਵ ਮਨਂ ਅਲ੍ਲੀਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਨ ਸੁਣਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਾਪਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੇਨ ਨਾਮ ਸਦ੍ਧਿਂ ਇਮਾਯ ਹਸਿਤਂ ਵਾ ਲਪਿਤਂ ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸਾ ਨ ਸੁਣਾਮਿ, ਕਞ੍ਚਿ ਅਤਿਚਾਰਦੋਸਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੨੩. ਅਥ ਭਗਵਾ ਏਤੇਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਗੋਪਿਯਾ ਤੁਟ੍ਠਂ ਧਨਿਯਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਮ ਅਸ੍ਸਵ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਭਾਸਿ, ਅਤ੍ਥਸਭਾਗਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਭਾਗਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨੇਵ ਪਦਾਨਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਧਨਿਯ, ਤ੍ਵਂ ‘‘ਗੋਪੀ ਮਮ ਅਸ੍ਸਵਾ’’ਤਿ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਸਾ ਪਨ ਤੇ ਅਸ੍ਸਵਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ਵਾ ਨ ਵਾ; ਦੁਜ੍ਜਾਨਂ ਪਰਚਿਤ੍ਤਂ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ. ਮਾਤੁਗਾਮਞ੍ਹਿ ਕੁਚ੍ਛਿਯਾ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤਾਪਿ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਦੁਰਕ੍ਖਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਤੁਮ੍ਹਾਦਿਸੇਹਿ ਇਤ੍ਥੀ ਅਲੋਲਾਤਿ ਵਾ ਸਂਵਾਸਿਯਾਤਿ ਵਾ ਮਨਾਪਾਤਿ ਵਾ ਨਿਪ੍ਪਾਪਾਤਿ ਵਾ ਜਾਨਿਤੁਂ. ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਵਂ ਓਵਾਦਪਟਿਕਰਂ ਮਮ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਾਹਂ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਾਮਿ. ਸੋ ਚਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਵਭਾਵੋ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇ ਛਨ੍ਨਂ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਅਗ੍ਗਿਧਾਰਾਸੁ ਚ ਉਦਕਧਾਰਾਸੁ ਚ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਸੁ ਸਬ੍ਬਜਨਸ੍ਸ ਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਗ੍ਗਿਨਿਮ੍ਮਾਨੇ ਹਿ ਤੇਜੋਕਸਿਣਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ ਉਦਕਨਿਮ੍ਮਾਨੇ ਆਪੋਕਸਿਣਂ, ਨੀਲਾਦਿਨਿਮ੍ਮਾਨੇ ਨੀਲਾਦਿਕਸਿਣਾਨਿ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਏਕਤੋ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਏਕਮੇਵ ਪਨ ਅਸ੍ਸਵਭਾਵੇਨ ਏਵਂ ਵਸਵਤ੍ਤਿ ਅਹੋਸਿ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਾਪਗਮਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦੇਵ ਅਲੋਲਂ, ਨ ਤਵ ਗੋਪੀ. ਦੀਪਙ੍ਕਰਬੁਦ੍ਧਕਾਲਤੋ ਚ ਪਭੁਤਿ ਦਾਨਸੀਲਾਦੀਹਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਪਰਿਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਸਂਵਾਸਿਯਂ, ਨ ਤਵ ਗੋਪੀ. ਤਦੇਤਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਨ ਦਮਥੇਨ ਦਮਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਦਨ੍ਤਂ, ਸੁਦਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇਨ ਛਦ੍ਵਾਰਵਿਸੇਵਨਂ ਪਹਾਯ ਮਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਮਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ ਮਨਾਪਂ, ਨ ਤਵ ਗੋਪੀ.

ਪਾਪਂ ਪਨ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਪਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਧਨਿਯੋ ਵਿਯ ਗੋਪਿਯਾ. ਸੋ ਚਸ੍ਸ ਪਾਪਾਭਾਵੋ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇਯੇਵ, ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਸਰਾਗਾਦਿਕਾਲੇ ਅਗਾਰਮਜ੍ਝੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਦਾਪਿ ਹਿਸ੍ਸ ਅਗਾਰਿਯਭਾਵਾਨੁਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞੁਪਟਿਕੁਟ੍ਠਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਾ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਾ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਾ ਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਮਾਰੋਪਿ ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਾਨਿ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਏਕਂ ਵਸ੍ਸਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਤਥਾਗਤਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿ ‘‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਵਾਲਗ੍ਗਨਿਤੁਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਪਾਪਸਮਾਚਾਰਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨੋ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ, ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਂ ਪਦਾਪਦਂ;

ਓਤਾਰਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਂ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਤੀਮਤੋ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੪੪੮);

ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇਪਿ ਨਂ ਉਤ੍ਤਰਮਾਣਵੋ ਸਤ੍ਤ ਮਾਸਾਨਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ. ਸੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਜ੍ਜਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸਮਾਚਾਰੋ ਭਗਵਾਤਿ ਗਤੋ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਹਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਨਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ‘ਮਾ ਮੇ ਇਦਂ ਪਰੋ ਅਞ੍ਞਾਸੀ’ਤਿ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ…ਪੇ… ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮਨੋਸਮਾਚਾਰੋ…ਪੇ… ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵੋ, ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ‘ਮਾ ਮੇ ਇਦਂ ਪਰੋ ਅਞ੍ਞਾਸੀ’’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੫੮).

ਏਵਂ ਯਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਪਾਪਂ ਨਤ੍ਥਿ ਏਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ – ‘‘ਪਾਪਂ ਪਨ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਮਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਪਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਸੁਣਿਤੁਂ, ਨ ਤਵ ਗੋਪਿਯਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਿ ਏਤੇਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਤੁਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਮਯਾਵੇਤਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

੨੪. ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਧਨਿਯੋ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਪਿ ਸੁਭਾਸਿਤਰਸਾਯਨਂ ਪਿਵਿਤੁਕਾਮੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭੁਜਿਸ੍ਸਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਵੇਤਨਭਤੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਵੇਤਨਭਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਨੇਵ ਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨੇਨ ਭਤੋ, ਅਤ੍ਤਨੋਯੇਵ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜੀਵਾਮਿ, ਨ ਪਰਸ੍ਸ ਵੇਤਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਧੀਤਰੋ ਚ ਪੁਤ੍ਤਾ ਚ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਪੁਤ੍ਤਾਤ੍ਵੇਵ ਏਕਜ੍ਝਂ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਸਮਾਨਿਯਾਤਿ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾ ਅਵਿਪ੍ਪਵੁਟ੍ਠਾ. ਅਰੋਗਾਤਿ ਨਿਰਾਬਾਧਾ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਊਰੁਬਾਹੁਬਲਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਸਂ ਨ ਸੁਣਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਾਪਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਚੋਰਾਤਿ ਵਾ ਪਰਦਾਰਿਕਾਤਿ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾਤਿ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਾਪਂ ਨ ਸੁਣਾਮੀਤਿ.

੨੫. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਧਨਿਯਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ – ‘‘ਨਾਹਂ ਭਤਕੋ’’ਤਿ. ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨੇਵ ਪਦਾਨਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਤ੍ਵਂ ‘‘ਭੁਜਿਸ੍ਸੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਜੀਵਨ੍ਤੋਪਿ ਦਾਸੋ ਏਵਾਸਿ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸਤ੍ਤਾ, ਭਤਕਵਾਦਾ ਚ ਨ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਸਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਊਨੋ ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੦੫). ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਨਾਹਂ ਭਤਕੋਸ੍ਮਿ ਕਸ੍ਸਚਿ. ਅਹਞ੍ਹਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਰਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਭਤਕੋ ਨ ਹੋਮਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਟ੍ਠੇਨ ਚਰਾਮਿ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ. ਅਹਞ੍ਹਿ ਦੀਪਙ੍ਕਰਪਾਦਮੂਲਤੋ ਯਾਵ ਬੋਧਿ, ਤਾਵ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਭਤਕੋ ਅਹੋਸਿਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਿਟ੍ਠੋ ਨਿਬ੍ਬਿਸੋ ਰਾਜਭਤੋ ਵਿਯ. ਤੇਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਿਟ੍ਠੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਮਾਧਿਸੁਖੇਨ ਚ ਜੀਵਾਮਿ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਇਦਾਨਿ ਉਤ੍ਤਰਿਕਰਣੀਯਸ੍ਸ ਕਤਪਰਿਚਯਸ੍ਸ ਵਾ ਅਭਾਵਤੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾਨਂ ਤਾਦਿਸਾਨਂ ਵਿਯ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੋ ਭਤਿਯਾ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਭਟਿਯਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਿ ਭੁਜਿਸ੍ਸਤਾਯ ਤੁਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਮਯਾਵੇਤਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

੨੬. ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਧਨਿਯੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋਵ ਸੁਭਾਸਿਤਾਮਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਞ੍ਚਪ੍ਪਕਾਰਗੋਮਣ੍ਡਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਵਸਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਸਾਤਿ ਅਦਮਿਤਵੁਡ੍ਢਵਚ੍ਛਕਾ. ਧੇਨੁਪਾਤਿ ਧੇਨੁਂ ਪਿਵਨ੍ਤਾ ਤਰੁਣਵਚ੍ਛਕਾ, ਖੀਰਦਾਯਿਕਾ ਵਾ ਗਾਵੋ. ਗੋਧਰਣਿਯੋਤਿ ਗਬ੍ਭਿਨਿਯੋ. ਪਵੇਣਿਯੋਤਿ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਬਲੀਬਦ੍ਦੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮੇਥੁਨਪਤ੍ਥਨਕਗਾਵੋ. ਉਸਭੋਪਿ ਗਵਮ੍ਪਤੀਤਿ ਯੋ ਗੋਪਾਲਕੇਹਿ ਪਾਤੋ ਏਵ ਨ੍ਹਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ, ਪਞ੍ਚਙ੍ਗੁਲਂ ਦਤ੍ਵਾ, ਮਾਲਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ – ‘‘ਏਹਿ, ਤਾਤ, ਗਾਵੋ ਗੋਚਰਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਆਨੇਹੀ’’ਤਿ ਪੇਸੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਪੇਸਿਤੋ ਚ ਤਾ ਗਾਵੋ ਅਗੋਚਰਂ ਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ, ਗੋਚਰੇ ਚਾਰੇਤ੍ਵਾ, ਸੀਹਬ੍ਯਗ੍ਘਾਦਿਭਯਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਯਿਤ੍ਵਾ ਆਨੇਤਿ, ਤਥਾਰੂਪੋ ਉਸਭੋਪਿ ਗਵਮ੍ਪਤਿ ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ ਗੋਮਣ੍ਡਲੇ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਸਿ.

੨੭. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਤਥੇਵ ਧਨਿਯਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਪਚ੍ਚਨੀਕਗਾਥਂ ਆਹ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਵਸਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚੇਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਇਧ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਾਸਨੇ ਅਦਮਿਤਟ੍ਠੇਨ ਵੁਡ੍ਢਟ੍ਠੇਨ ਚ ਵਸਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾ ਵਾ, ਤਰੁਣਵਚ੍ਛਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਸਾਨਂ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਖੀਰਦਾਯਿਨਿਯੋ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਗ੍ਘਰਣਟ੍ਠੇਨ ਧੇਨੁਪਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਨੁਸਯਾ ਵਾ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗਬ੍ਭਧਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਗੋਧਰਣਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪੁਞ੍ਞਾਪੁਞ੍ਞਾਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਚੇਤਨਾ ਵਾ, ਸਂਯੋਗਪਤ੍ਥਨਟ੍ਠੇਨ ਪਵੇਣਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਤਣ੍ਹਾ ਵਾ, ਆਧਿਪਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਟ੍ਠੇਨ ਸੇਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨ ਚ ਗਵਮ੍ਪਤਿਉਸਭਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਸ੍ਵਾਹਂ ਇਮਾਯ ਸਬ੍ਬਯੋਗਕ੍ਖੇਮਭੂਤਾਯ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯ ਤੁਟ੍ਠੋ. ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਸੋਕਾਦਿਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾਯ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਤੁਟ੍ਠੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਯੋਗਕ੍ਖੇਮਤਾਯ ਤੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਮੇਵੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ.

੨੮. ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਧਨਿਯੋ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਪਿ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਅਮਤਰਸਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੋਗਣਸ੍ਸ ਖਿਲਬਨ੍ਧਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਖਿਲਾ ਨਿਖਾਤਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਖਿਲਾਤਿ ਗੁਨ੍ਨਂ ਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥਮ੍ਭਾ. ਨਿਖਾਤਾਤਿ ਆਕੋਟੇਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਯਂ ਪਵੇਸਿਤਾ ਖੁਦ੍ਦਕਾ ਮਹਨ੍ਤਾ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਾ. ਅਸਮ੍ਪਵੇਧੀਤਿ ਅਕਮ੍ਪਕਾ. ਦਾਮਾਤਿ ਵਚ੍ਛਕਾਨਂ ਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥਾਯ ਕਤਾ ਗਨ੍ਥਿਤਪਾਸਯੁਤ੍ਤਾ ਰਜ੍ਜੁਬਨ੍ਧਨਵਿਸੇਸਾ. ਮੁਞ੍ਜਮਯਾਤਿ ਮੁਞ੍ਜਤਿਣਮਯਾ. ਨਵਾਤਿ ਅਚਿਰਕਤਾ. ਸੁਸਣ੍ਠਾਨਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਣ੍ਠਾਨਾ, ਸੁਵਟ੍ਟਿਤਸਣ੍ਠਾਨਾ ਵਾ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਖਿਨ੍ਤੀਤਿ ਨੇਵ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਧੇਨੁਪਾਪਿ ਛੇਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਤਰੁਣਵਚ੍ਛਕਾਪਿ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ.

੨੯. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਧਨਿਯਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯ-ਪਰਿਪਾਕਕਾਲਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਤਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਦੀਪਿਕਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ ‘‘ਉਸਭੋਰਿਵ ਛੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਸਭੋਤਿ ਗੋਪਿਤਾ ਗੋਪਰਿਣਾਯਕੋ ਗੋਯੂਥਪਤਿ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਭਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਗਵਸਤਜੇਟ੍ਠੋ ਉਸਭੋ, ਸਹਸ੍ਸਜੇਟ੍ਠੋ ਵਸਭੋ, ਸਤਸਹਸ੍ਸਜੇਟ੍ਠੋ ਨਿਸਭੋ’’ਤਿ. ਅਪਰੇ ‘‘ਏਕਗਾਮਖੇਤ੍ਤੇ ਜੇਟ੍ਠੋ ਉਸਭੋ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਜੇਟ੍ਠੋ ਵਸਭੋ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤੋ ਨਿਸਭੋ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇ ਪਪਞ੍ਚਾ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ਉਸਭੋਤਿ ਵਾ ਵਸਭੋਤਿ ਵਾ ਨਿਸਭੋਤਿ ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇ ਅਪ੍ਪਟਿਸਮਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਨਿਸਭੋ ਵਤ ਭੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੩੮). ਰ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ. ਬਨ੍ਧਨਾਨੀਤਿ ਰਜ੍ਜੁਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਚ. ਨਾਗੋਤਿ ਹਤ੍ਥੀ. ਪੂਤਿਲਤਨ੍ਤਿ ਗਲ਼ੋਚੀਲਤਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋਪਿ ਕਾਯੋ ਪੂਤਿਕਾਯੋ, ਵਸ੍ਸਸਤਿਕੋਪਿ ਸੁਨਖੋ ਕੁਕ੍ਕੁਰੋ, ਤਦਹੁਜਾਤੋਪਿ ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ‘‘ਜਰਸਿਙ੍ਗਾਲੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਅਭਿਨਵਾਪਿ ਗਲ਼ੋਚੀਲਤਾ ਅਸਾਰਕਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਪੂਤਿਲਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦਾਲਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਗਬ੍ਭਞ੍ਚ ਸੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਂ. ਤਤ੍ਥ ਗਬ੍ਭਗ੍ਗਹਣੇਨ ਜਲਾਬੁਜਯੋਨਿ, ਸੇਯ੍ਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਵਸੇਸਾ. ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਮੁਖੇਨ ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਪਦਤ੍ਥਤੋ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਧਨਿਯ, ਤ੍ਵਂ ਬਨ੍ਧਨੇਨ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਅਹਂ ਪਨ ਬਨ੍ਧਨੇਨ ਅਟ੍ਟੀਯਨ੍ਤੋ ਥਾਮਵੀਰਿਯੂਪੇਤੋ ਮਹਾਉਸਭੋਰਿਵ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਪਞ੍ਚੁਦ੍ਧਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਚਤੁਤ੍ਥਅਰਿਯਮਗ੍ਗਥਾਮਵੀਰਿਯੇਨ ਛੇਤ੍ਵਾ, ਨਾਗੋ ਪੂਤਿਲਤਂਵ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਥਾਮਵੀਰਿਯੇਨ ਦਾਲਯਿਤ੍ਵਾ, ਅਥ ਵਾ ਉਸਭੋਰਿਵ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਅਨੁਸਯੇ ਨਾਗੋ ਪੂਤਿਲਤਂਵ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਛੇਤ੍ਵਾ ਦਾਲਯਿਤ੍ਵਾਵ ਠਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਪੁਨ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਂ ਉਪੇਸ੍ਸਂ. ਸੋਹਂ ਜਾਤਿਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਕੇਹਿ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੋਭਾਮਿ – ‘‘ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਮਾਨੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਚੇ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਅਹਂ ਵਿਯ ਵਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ, ਛਿਨ੍ਦ ਤਾਨਿ ਬਨ੍ਧਨਾਨੀਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ‘‘ਨ ਉਪੇਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨੁਪਗਮੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਵਸੇਨ, ‘‘ਛੇਤ੍ਵਾ ਦਾਲਯਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਛੇਦੋ ਪਦਾਲਨਞ੍ਚ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਵਸੇਨ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ, ਯੇਨ ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਪਦਾਲੇਤਿ ਚ, ਤਂ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

ਏਵਮੇਤਂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਦੀਪਿਕਂ ਗਾਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਧਨਿਯੋ ਚ ਪਜਾਪਤਿ ਚਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਚ ਧੀਤਰੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਜਨਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਅਥ ਧਨਿਯੋ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦਯੋਗੇਨ ਤਥਾਗਤੇ ਮੂਲਜਾਤਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਕਾਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਚੋਦਿਤਹਦਯੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਛਿਨ੍ਦਿਂ, ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯੋ ਚ ਮੇ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਅਵੀਚਿਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਭਵਗ੍ਗਾ ਕੋ ਅਞ੍ਞੋ ਏਵਂ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭਗਵਤਾ, ਆਗਤੋ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਸਤ੍ਥਾਤਿ. ਤਤੋ ਭਗਵਾ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਰਸ੍ਮਿਜਾਲਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਸੁਵਣ੍ਣਰਸਸੇਕਪਿਞ੍ਜਰਂ ਵਿਯ ਸਰੀਰਾਭਂ ਧਨਿਯਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨੇ ਮੁਞ੍ਚਿ ‘‘ਪਸ੍ਸ ਦਾਨਿ ਯਥਾਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.

੩੦. ਅਥ ਧਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਟ੍ਠਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਂ ਵਿਯ ਸਮਨ੍ਤਾ ਪਜ੍ਜਲਿਤਪਦੀਪਸਹਸ੍ਸਸਮੁਜ੍ਜਲਿਤਮਿਵ ਚ ਨਿਵੇਸਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਆਗਤੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚ ਸਮਯੇ ਮੇਘੋਪਿ ਪਾਵਸ੍ਸਿ. ਤੇਨਾਹੁ ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਾ ‘‘ਨਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਥਲਞ੍ਚ ਪੂਰਯਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਲ੍ਲਲਂ. ਥਲਨ੍ਤਿ ਉਕ੍ਕੂਲਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਉਕ੍ਕੂਲਵਿਕੂਲਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੂਰਯਨ੍ਤੋ ਮਹਾਮੇਘੋ ਪਾਵਸ੍ਸਿ, ਵਸ੍ਸਿਤੁਂ ਆਰਭੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਾਵਦੇਵਾਤਿ ਯਂ ਖਣਂ ਭਗਵਾ ਸਰੀਰਾਭਂ ਮੁਞ੍ਚਿ, ਧਨਿਯੋ ਚ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਮੇ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਮਯਂ ਚਿਤ੍ਤਾਭਂ ਮੁਞ੍ਚਿ, ਤਂ ਖਣਂ ਪਾਵਸ੍ਸੀਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਖਣੇ’’ਤਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ.

੩੧-੩੨. ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਧਨਿਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਤਥਾਗਤੋਭਾਸਫਰਣਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨਕ੍ਖਣੇ ਵਸ੍ਸਤੋ ਦੇਵਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਧਨਿਯੋ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਅਭਾਸਥ ‘‘ਲਾਭਾ ਵਤ ਨੋ ਅਨਪ੍ਪਕਾ’’ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਗਾਥਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ.

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਧਨਿਯੋ ਸਪੁਤ੍ਤਦਾਰੋ ਭਗਵਤੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਟਿਵੇਧੇਨ ਧਮ੍ਮਕਾਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਕਾਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਲੋਕਿਯਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਾਪਟਿਲਾਭਂ ਲਭਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ – ‘‘ਲਾਭਾ ਵਤ ਨੋ ਅਨਪ੍ਪਕਾ, ਯੇ ਮਯਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਦ੍ਦਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਤ ਇਤਿ ਵਿਮ੍ਹਯਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਨੋ ਇਤਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ. ਅਨਪ੍ਪਕਾਤਿ ਵਿਪੁਲਾ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਸਰਣਂ ਤਂ ਉਪੇਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਮਗ੍ਗਪਟਿਵੇਧੇਨੇਵਸ੍ਸ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰਣਗਮਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਨਿਚ੍ਛਯਗਮਨਮੇਵ ਗਤੋ, ਇਦਾਨਿ ਵਾਚਾਯ ਅਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਯ੍ਯਾਤਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਯ੍ਯਾਤਨਸਰਣਤਂ ਅਚਲਸਰਣਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਪਰੇਸਂ ਵਾਚਾਯ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਣਿਪਾਤਸਰਣਗਮਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਮਾਤਿ ਭਗਵਾ ਪਕਤਿਦਿਬ੍ਬਪਞ੍ਞਾਸਮਨ੍ਤਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੂਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਚਕ੍ਖੂਹਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ. ਤਂ ਆਲਪਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਸਰਣਂ ਤਂ ਉਪੇਮ ਚਕ੍ਖੁਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਨੋ ਹੋਹਿ ਤੁਵਂ ਮਹਾਮੁਨੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਵਚਨਂ ਸਿਸ੍ਸਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨਾਪਿ ਸਰਣਗਮਨਂ ਪੂਰੇਤੁਂ ਭਣਤਿ, ਗੋਪੀ ਚ ਅਹਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਵਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਸੁਗਤੇ ਚਰਾਮਸੇਤਿ ਇਦਂ ਸਮਾਦਾਨਵਸੇਨ.

ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਮੇਥੁਨਵਿਰਤਿਮਗ੍ਗਸਮਣਧਮ੍ਮਸਾਸਨਸਦਾਰਸਨ੍ਤੋਸਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੮੩) ਹਿ ਮੇਥੁਨਵਿਰਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਪਞ੍ਚਸਿਖ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੨੯) ਮਗ੍ਗੋ. ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੫) ਸਮਣਧਮ੍ਮੋ. ‘‘ਤਯਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਫੀਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੭੪) ਸਾਸਨਂ.

‘‘ਮਯਞ੍ਚ ਭਰਿਯਾ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਾਮ, ਅਮ੍ਹੇ ਚ ਭਰਿਯਾ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ;

ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਾਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਅਮ੍ਹਂ ਦਹਰਾ ਨ ਮੀਯਰੇ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧੦.੯੭) –

ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਸਦਾਰਸਨ੍ਤੋਸੋ. ਇਧ ਪਨ ਸਮਣਧਮ੍ਮਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਸੁਗਤੇਤਿ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਮਨੁਪਗ੍ਗਮ੍ਮ ਸੁਟ੍ਠੁ ਗਤਤ੍ਤਾ, ਸੋਭਣੇਨ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਗਮਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ, ਸੁਨ੍ਦਰਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਠਾਨਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਸੁਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਮੀਪਤ੍ਥੇ ਚੇਤ੍ਥ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਰਾਮਸੇਤਿ ਚਰਾਮ. ਯਞ੍ਹਿ ਤਂ ਸਕ੍ਕਤੇ ਚਰਾਮਸੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਇਧ ਚਰਾਮਸੇਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਸੇਤਿ ਨਿਪਾਤੋ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਆਯਾਚਨਤ੍ਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਚਰੇਮ ਸੇ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠਂ ਵਿਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਏਵਂ ਧਨਿਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਚਰਣਾਪਦੇਸੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਪਯੋਜਨਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਜਾਤੀਮਰਣਸ੍ਸ ਪਾਰਗੂ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਰਾ ਭਵਾਮਸੇ’’ਤਿ. ਜਾਤਿਮਰਣਸ੍ਸ ਪਾਰਂ ਨਾਮ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਗਚ੍ਛਾਮ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ. ਅਨ੍ਤਕਰਾਤਿ ਅਭਾਵਕਰਾ. ਭਵਾਮਸੇਤਿ ਭਵਾਮ, ਅਥ ਵਾ ਅਹੋ ਵਤ ਮਯਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਮਾਤਿ. ‘‘ਚਰਾਮਸੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ਚ ਪੁਨ ਉਭੋਪਿ ਕਿਰ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜੇਥ ਨੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਂਸੂਤਿ.

੩੩. ਅਥ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਏਵਂ ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ – ‘‘ਇਮੇ ਮਮ ਵਿਸਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਕਾਮਾ, ਹਨ੍ਦ ਨੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸੇ ਗੁਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ ‘‘ਨਨ੍ਦਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਤੁਸ੍ਸਤਿ ਮੋਦਤਿ. ਪੁਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿਪਿ ਧੀਤਰੇਹਿਪਿ, ਸਹਯੋਗਤ੍ਥੇ, ਕਰਣਤ੍ਥੇ ਵਾ ਕਰਣਵਚਨਂ, ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਹ ਨਨ੍ਦਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਕਰਣਭੂਤੇਹਿ ਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪੁਤ੍ਤਿਮਾਤਿ ਪੁਤ੍ਤਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਮਾਹ. ਮਾਰੋਤਿ ਵਸਵਤ੍ਤਿਭੂਮਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਦਾਮਰਿਕਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਹਿ ਸਟ੍ਠਾਨਾਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਕਾਮਂ ਜਨਂ ਯਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਂ ਮਾਰੇਤਿ. ਯਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਮਰਣਂ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨ ‘‘ਮਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਾਪਿਮਾਤਿ ਲਾਮਕਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਪਾਪਸਮਾਚਾਰੋ ਵਾ. ਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਾਨਮੇਤਂ ਵਚਨਂ, ਸਬ੍ਬਗਾਥਾਸੁ ਚ ਈਦਿਸਾਨਿ. ਯਥਾ ਚ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ, ਗੋਪਿਯੋ ਗੋਹਿ ਤਥੇਵ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਗਾਵੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋਪਿ ਗੋਪਿਯੋ, ਗੋਹਿ ਸਹ, ਗੋਹਿ ਵਾ ਕਰਣਭੂਤੇਹਿ ਤਥੇਵ ਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਕਕਾਰਣਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ, ‘‘ਉਪਧੀ ਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦਨਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਪਧੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਪਧਯੋ – ਕਾਮੂਪਧਿ, ਖਨ੍ਧੂਪਧਿ, ਕਿਲੇਸੂਪਧਿ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੂਪਧੀਤਿ. ਕਾਮਾ ਹਿ ‘‘ਯਂ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਕਾਮਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੬੬) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਉਪਧੀਯਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨਤ੍ਥੇਨ ਉਪਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਖਨ੍ਧਮੂਲਕਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ, ਕਿਲੇਸਾਪਿ ਅਪਾਯਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਪਿ ਭਵਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਕਾਮੂਪਧਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸੋ ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਪਧਾਨੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਗੋਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕਾਰਣਮਾਹ – ‘‘ਉਪਧੀ ਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦਨਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਇਮੇ ਕਾਮੂਪਧੀ ਨਰਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦਨਾ, ਨਨ੍ਦਯਨ੍ਤਿ ਨਰਂ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ ‘‘ਨਨ੍ਦਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ, ਗੋਪਿਯੋ ਗੋਹਿ ਤਥੇਵ ਨਨ੍ਦਤਿ, ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ ਗੋਪਿਯੋ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇਹਿ, ਨਨ੍ਦ, ਮਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਿ. ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਹਿ ਏਤੇ ਉਪਧਯੋ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਪਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋਪਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋਵ ਭਵਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਪਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਕਕਾਰਣਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ ‘‘ਨ ਹਿ ਸੋ ਨਨ੍ਦਤਿ, ਯੋ ਨਿਰੂਪਧੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਯਸ੍ਸੇਤੇ ਉਪਧਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਪਿਯੇਹਿ ਞਾਤੀਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਭੋਗੂਪਕਰਣੋ ਨ ਨਨ੍ਦਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਇਮੇ ਉਪਧਯੋ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋਵ ਭਵਿਸ੍ਸਸੀਤਿ.

੩੪. ਅਥ ਭਗਵਾ ‘‘ਮਾਰੋ ਅਯਂ ਪਾਪਿਮਾ ਇਮੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਫਲੇਨ ਫਲਂ ਪਾਤੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਤਾਯੇਵ ਮਾਰੇਨਾਭਤਾਯ ਉਪਮਾਯ ਮਾਰਵਾਦਂ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਤਮੇਵ ਗਾਥਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਪਧਿ ਸੋਕਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸੋਚਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਂ ਪਦਤ੍ਥਤੋ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਮਾ, ਪਾਪਿਮ, ਏਵਂ ਅਵਚ ‘‘ਨਨ੍ਦਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਹਿ ਪਿਯੇਹਿ, ਮਨਾਪੇਹਿ ਨਾਨਾਭਾਵੋ ਵਿਨਾਭਾਵੋ, ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯੋ ਅਯਂ ਵਿਧਿ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਪਿਯਮਨਾਪਾਨਂ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਨਂ ਗਵਾਸ੍ਸਵਲ਼ਵਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਵਿਨਾਭਾਵੇਨ ਅਧਿਮਤ੍ਤਸੋਕਸਲ੍ਲਸਮਪ੍ਪਿਤਹਦਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ, ਮਰਣਮ੍ਪਿ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਗਣ੍ਹ – ਸੋਚਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ. ਯਥਾ ਚ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ, ਗੋਪਿਯੋ ਗੋਹਿ ਤਥੇਵ ਸੋਚਤੀਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਉਪਧੀ ਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਸੋਚਨਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਉਪਧੀ ਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਸੋਚਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ‘‘ਨ ਹਿ ਸੋ ਸੋਚਤਿ, ਯੋ ਨਿਰੂਪਧਿ’’. ਯੋ ਉਪਧੀਸੁ ਸਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਨਿਰੁਪਧਿ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਕਾਯਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਚੀਵਰੇਨ, ਕੁਚ੍ਛਿਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਨ, ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਸਮਾਦਾਯੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋ …ਪੇ… ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਸੋਕਸਮੁਗ੍ਘਾਤਾ ‘‘ਨ ਹਿ ਸੋ ਸੋਚਤਿ, ਯੋ ਨਿਰੁਪਧੀ’’ਤਿ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਵੋਸਾਪੇਸਿ. ਅਥ ਵਾ ਯੋ ਨਿਰੁਪਧਿ, ਯੋ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸੋ, ਸੋ ਨ ਸੋਚਤਿ. ਯਾਵਦੇਵ ਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਸਨ੍ਤਿ, ਤਾਵਦੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਉਪਧਯੋ ਸੋਕਪ੍ਫਲਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਾ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿ ਸੋਕੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨੇਵ ਦੇਸਨਂ ਵੋਸਾਪੇਸਿ. ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਧਨਿਯੋ ਚ ਗੋਪੀ ਚ ਉਭੋਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਭਗਵਾ ਆਕਾਸੇਨੇਵ ਜੇਤਵਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰਿਂਸੁ. ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਨੇਸਂ ਗੋਪਾਲਕਾ ਵਿਹਾਰਂ ਕਾਰੇਸੁਂ. ਸੋ ਅਜ੍ਜਾਪਿ ਗੋਪਾਲਕਵਿਹਾਰੋਤ੍ਵੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ.

ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਧਨਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.