੧. ਉਰਗਵਗ੍ਗੋ

੧. ਉਰਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਏਵਂ ਸਮਧਿਗਤਸਙ੍ਖੋ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਏਸ ਵਗ੍ਗਤੋ ਉਰਗਵਗ੍ਗੋ, ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗੋ, ਮਹਾਵਗ੍ਗੋ, ਅਟ੍ਠਕਵਗ੍ਗੋ, ਪਾਰਾਯਨਵਗ੍ਗੋਤਿ ਪਞ੍ਚ ਵਗ੍ਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ; ਤੇਸੁ ਉਰਗਵਗ੍ਗੋ ਆਦਿ. ਸੁਤ੍ਤਤੋ ਉਰਗਵਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵਾਦਸ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗੇ ਚੁਦ੍ਦਸ, ਮਹਾਵਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵਾਦਸ, ਅਟ੍ਠਕਵਗ੍ਗੇ ਸੋਲ਼ਸ, ਪਾਰਾਯਨਵਗ੍ਗੇ ਸੋਲ਼ਸਾਤਿ ਸਤ੍ਤਤਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਸਂ ਉਰਗਸੁਤ੍ਤਂ ਆਦਿ. ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਮਾਣਤੋ ਅਟ੍ਠ ਭਾਣਵਾਰਾ. ਏਵਂ ਵਗ੍ਗਸੁਤ੍ਤਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਮਾਣਵਤੋ ਪਨਸ੍ਸ –

‘‘ਯੋ ਉਪ੍ਪਤਿਤਂ ਵਿਨੇਤਿ ਕੋਧਂ, ਵਿਸਟਂ ਸਪ੍ਪਵਿਸਂਵ ਓਸਧੇਹਿ;

ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਂ, ਉਰਗੋ ਜਿਣ੍ਣਮਿਵ ਤਚਂ ਪੁਰਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਅਯਂ ਗਾਥਾ ਆਦਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸਾ ਇਤੋ ਪਭੁਤਿ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ ਕਾਤੁਂ ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਯੇਨ ਯਤ੍ਥ ਯਦਾ ਯਸ੍ਮਾ, ਵੁਤ੍ਤਾ ਗਾਥਾ ਅਯਂ ਇਮਂ;

ਵਿਧਿਂ ਪਕਾਸਯਿਤ੍ਵਾਸ੍ਸਾ, ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਕੇਨ ਪਨਾਯਂ ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਕਤ੍ਥ, ਕਦਾ, ਕਸ੍ਮਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਯੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਚਤੁਵੀਸਤਿਬੁਦ੍ਧਸਨ੍ਤਿਕੇ ਲਦ੍ਧਬ੍ਯਾਕਰਣੋ ਯਾਵ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਜਾਤਕਂ, ਤਾਵ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਤੁਸਿਤਭਵਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਤਤੋਪਿ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਯਰਾਜਕੁਲੇ ਉਪਪਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਕਤਮਹਾਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨੋ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ, ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵ-ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਹਿਤਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਸਯਮ੍ਭੁਨਾ ਅਨਾਚਰਿਯਕੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਾ ਚ ਪਨ ਆਲ਼ਵਿਯਂ. ਯਦਾ ਚ ਭੂਤਗਾਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਤਦਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪਗਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨ ਦੂਰੇਨਿਦਾਨਅਵਿਦੂਰੇਨਿਦਾਨਸਨ੍ਤਿਕੇਨਿਦਾਨਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਥ ਦੂਰੇਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮ ਦੀਪਙ੍ਕਰਤੋ ਯਾਵ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਥਾ, ਅਵਿਦੂਰੇਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮ ਤੁਸਿਤਭਵਨਤੋ ਯਾਵ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਥਾ, ਸਨ੍ਤਿਕੇਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡਤੋ ਯਾਵ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਥਾਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਅਵਿਦੂਰੇਨਿਦਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇਨਿਦਾਨਞ੍ਚ ਦੂਰੇਨਿਦਾਨੇਯੇਵ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੂਰੇਨਿਦਾਨਵਸੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਜਾਤਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਇਧ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾ. ਤਤੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਇਧ ਆਲ਼ਵਿਯਂ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਆਲ਼ਵਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਅਗ੍ਗਾਲ਼ਵੇ ਚੇਤਿਯੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਲ਼ਵਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਵਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਰੁਕ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿਪਿ ਛੇਦਾਪੇਨ੍ਤਿਪਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋਪਿ ਆਲ਼ਵਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਰੁਕ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਵਨਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਮਯ੍ਹਂ ਭਵਨਂ ਛਿਨ੍ਦੀ’ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨਾਦਿਯਨ੍ਤੋ ਛਿਨ੍ਦਿਯੇਵ. ਤਸ੍ਸਾ ਚ ਦੇਵਤਾਯ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਬਾਹੁਂ ਆਕੋਟੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਇਧੇਵ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮੇਤਂ ਪਤਿਰੂਪਂ, ਯਾਹਂ ਇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਇਧੇਵ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯਂ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ‘ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ ਦੇਵਤੇ, ਸਾਧੁ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਦੇਵਤੇ, ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਜੀਵਿਤਾ ਨ ਵੋਰੋਪੇਸਿ. ਸਚਜ੍ਜ ਤ੍ਵਂ, ਦੇਵਤੇ, ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਬਹੁਞ੍ਚ ਤ੍ਵਂ, ਦੇਵਤੇ, ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ, ਦੇਵਤੇ, ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਓਕਾਸੇ ਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਪਗਚ੍ਛਾ’’’ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੮੯).

ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕੋਧਵਿਨਯਨਤ੍ਥਂ –

‘‘ਯੋ ਵੇ ਉਪ੍ਪਤਿਤਂ ਕੋਧਂ, ਰਥਂ ਭਨ੍ਤਂਵ ਵਾਰਯੇ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੨੨੨) –

ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ਤਤੋ ‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਰੁਕ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿਪਿ, ਛੇਦਾਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿਪਿ, ਏਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਜੀਵਂ ਵਿਹੇਠੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਉਜ੍ਝਾਯਿਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਰੋਚਿਤੋ ਭਗਵਾ – ‘‘ਭੂਤਗਾਮਪਾਤਬ੍ਯਤਾਯ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੯੦) ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪਗਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ –

‘‘ਯੋ ਉਪ੍ਪਤਿਤਂ ਵਿਨੇਤਿ ਕੋਧਂ,

ਵਿਸਟਂ ਸਪ੍ਪਵਿਸਂਵ ਓਸਧੇਹੀ’’ਤਿ. –

ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ਏਵਮਿਦਂ ਏਕਂਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਤਂ – ਵਿਨਯੇ, ਧਮ੍ਮਪਦੇ, ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤੇਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਯਾ ਸਾ ਮਾਤਿਕਾ ਠਪਿਤਾ –

‘‘ਯੇਨ ਯਤ੍ਥ ਯਦਾ ਯਸ੍ਮਾ, ਵੁਤ੍ਤਾ ਗਾਥਾ ਅਯਂ ਇਮਂ;

ਵਿਧਿ ਪਕਾਸਯਿਤ੍ਵਾਸ੍ਸਾ, ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਸਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਚ ਪਕਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ.

੧. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ. ਯੋਤਿ ਯੋ ਯਾਦਿਸੋ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਲਾ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲਾ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਨਵੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਵਾ ਥੇਰੋ ਵਾ. ਉਪ੍ਪਤਿਤਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਮੁਦ੍ਧਂ ਪਤਿਤਂ ਗਤਂ, ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਨਾਮੇਤਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਭੁਤ੍ਵਾਪਗਤੋਕਾਸਕਤਭੂਮਿਲਦ੍ਧਵਸੇਨ ਅਨੇਕਪ੍ਪਭੇਦਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਸਮਙ੍ਗਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ, ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਉਪ੍ਪਾਦਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਤਿਕਮਾਤਿਕਾ ੧੭) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਮਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਅਨੁਭੁਤ੍ਵਾਪਗਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ, ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਤ੍ਤਯਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਭੁਤ੍ਵਾਪਗਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੇਸਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚ ਭੁਤ੍ਵਾਪਗਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਤਦੇਤਂ ‘‘ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩੪; ਪਾਚਿ. ੪੧੭) ਚ, ‘‘ਯਥਾ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਯਾਨਿਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੪੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੨੦) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਤੀਤਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸੋਕਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਕਤੋਕਾਸਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਏਵਂ ਕਤੇ ਓਕਾਸੇ ਅਵਸ੍ਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਓਕਾਸਕਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਅਸਮੂਹਤਮਕੁਸਲਂ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਭੂਮਿਯਾ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਚ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਭੂਮਿ ਨਾਮ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਤੇਭੂਮਕਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਂ ਨਾਮ ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਾਰਹਂ ਕਿਲੇਸਜਾਤਂ. ਤੇਨ ਹਿ ਸਾ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਭੂਮਿਲਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਹਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤੇਪਿ ਚ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਖਨ੍ਧੇ ਆਰਬ੍ਭ ਕਿਲੇਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਉਪ੍ਪਲਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਖਨ੍ਧੇ ਆਰਬ੍ਭ ਸੋਰੇਯ੍ਯਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਨਨ੍ਦਮਾਣਵਕਾਦੀਨਂ ਵਿਯ. ਯਦਿ ਚੇਤਂ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਂ ਨਾਮ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੇਯ੍ਯਤੋ ਨ ਕੋਚਿ ਭਵਮੂਲਂ ਜਹੇਯ੍ਯ. ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਪਨ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਂ ਨਾਮ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਭੁਤਿ ਤੇਸੁ ਵਟ੍ਟਮੂਲਂ ਕਿਲੇਸਜਾਤਂ ਅਨੁਸੇਤਿ. ਤਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਯਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਨੁਸਯਿਤਾ ਕਿਲੇਸਾ, ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਏਵ ਖਨ੍ਧਾ ਤੇਸਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਨ ਇਤਰੇ ਖਨ੍ਧਾ. ਅਤੀਤਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਚਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਨੁਸਯਿਤਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਤੀਤਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ ਵਤ੍ਥੁ, ਨ ਇਤਰੇ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਅਨਾਗਤਾਦੀਸੁ. ਤਥਾ ਕਾਮਾਵਚਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਨੁਸਯਿਤਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ ਵਤ੍ਥੁ, ਨ ਇਤਰੇ. ਏਸ ਨਯੋ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰੇਸੁ.

ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦੀਨਂ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਤਂ ਤਂ ਵਟ੍ਟਮੂਲਂ ਕਿਲੇਸਜਾਤਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਤੇ ਖਨ੍ਧਾ ਪਹੀਨਾਨਂ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਵਟ੍ਟਮੂਲਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥੁਤੋ ਭੂਮੀਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਟ੍ਟਮੂਲਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਰਿਯਮਾਨਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕੁਸਲਂ ਵਾ ਅਕੁਸਲਂ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਵਟ੍ਟਂ ਵਡ੍ਢਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਵਟ੍ਟਮੂਲਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਏਵ, ਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਏਵ ਵਾ, ਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੂਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਨੁਸਯਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਥਂ? ਪਥਵੀਰਸਾਦਿਮਿਵ ਰੁਕ੍ਖੇ. ਯਥਾ ਹਿ ਮਹਾਰੁਕ੍ਖੇ ਪਥਵੀਤਲਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਪਥਵੀਰਸਞ੍ਚ ਆਪੋਰਸਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਮੂਲਖਨ੍ਧਸਾਖਪਸਾਖਪਤ੍ਤਪਲ੍ਲਵਪਲਾਸਪੁਪ੍ਫਫਲੇਹਿ ਵਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਨਭਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਕਪ੍ਪਾਵਸਾਨਂ ਬੀਜਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਰੁਕ੍ਖਪਵੇਣੀਸਨ੍ਤਾਨੇ ਠਿਤੇ ‘‘ਤਂ ਪਥਵੀਰਸਾਦਿ ਮੂਲੇ ਏਵ, ਨ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ, ਫਲੇ ਏਵ ਵਾ, ਨ ਮੂਲਾਦੀਸੂ’’ਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸ੍ਵੇਵ ਮੂਲਾਦੀਸੁ ਅਨੁਗਤਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ. ਯਥਾ ਪਨ ਤਸ੍ਸੇਵ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫਫਲਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨੋ ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਮਣ੍ਡੂਕਕਣ੍ਟਕਂ ਨਾਮ ਰੁਕ੍ਖੇ ਵਿਸਂ ਪਯੋਜੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਸੋ ਰੁਕ੍ਖੋ ਤੇਨ ਵਿਸਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋ ਪਥਵੀਰਸਆਪੋਰਸਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨੇਨ ਅਪ੍ਪਸਵਨਧਮ੍ਮਤਂ ਆਗਮ੍ਮ ਪੁਨ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵਂ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚਤੂਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਰੁਕ੍ਖੇ ਵਿਸਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚਤੁਮਗ੍ਗਭਾਵਨਂ ਆਰਭਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸੋ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨੋ ਤੇਨ ਚਤੁਮਗ੍ਗਵਿਸਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਟ੍ਟਮੂਲਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਕਿਰਿਯਭਾਵਮਤ੍ਤਮੁਪਗਤਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿ ਸਬ੍ਬਕਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦੋ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਧਮ੍ਮਤਮਾਗਮ੍ਮ ਭਵਨ੍ਤਰਸਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਚਰਿਮਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰਿਨ੍ਧਨੋ ਵਿਯ ਜਾਤਵੇਦੋ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਤਿ. ਏਵਂ ਭੂਮਿਯਾ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਚ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਪਿਚ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਸਮੁਦਾਚਾਰਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤਾਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਸਮੂਹਤਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਮਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਸਮੁਦਾਚਾਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਪਨ ਆਪਾਥਗਤੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਕਿਲੇਸਜਾਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਧਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਅਪਰਭਾਗੇ ਅਵਸ੍ਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਲ੍ਯਾਣਿਗਾਮੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਤੋ ਮਹਾਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਿਸਭਾਗਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕਿਲੇਸਜਾਤਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਸ੍ਸ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੬; ਅ. ਨਿ. ੬.੫੮) ਪਯੋਗੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਵਸੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਕਿਲੇਸਜਾਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿਮਨਾਰੂਲ਼੍ਹਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਵਾਰਕਸ੍ਸ ਹੇਤੁਨੋ ਅਭਾਵਾ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਤਂ ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿ ਭਾਵਿਤੋ ਬਹੁਲੀਕਤੋ ਸਨ੍ਤੋ ਚੇਵ ਪਣੀਤੋ ਚ ਅਸੇਚਨਕੋ ਚ ਸੁਖੋ ਚ ਵਿਹਾਰੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਠਾਨਸੋ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੧੬੫) ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਮ੍ਪਿ ਕਿਲੇਸਜਾਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸਮੂਹਤਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਅਨਤੀਤਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸਮੂਹਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਕਾਸੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭਿਨੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕੁਸੁਮਿਤਰੁਕ੍ਖੇ ਉਪਵਨੇ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਓਚਿਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਧੁਰਸ੍ਸਰੇਨ ਗਾਯਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਗੀਤਸ੍ਸਰਂ ਸੁਤਵਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕਿਲੇਸਜਾਤਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਵ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੫੭) ਪਯੋਗੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤਾਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਸਮੂਹਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਏਵਮੇਤਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਭੂਮਿਲਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤਾਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਸਮੂਹਤੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨਾਯਂ ਕੋਧੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਸ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬਤੋ. ਏਵਂਵਿਧਮੇਵ ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਵਿਨਯੇਨ ਵਿਨੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਭੁਤ੍ਵਾਪਗਤੋਕਾਸਕਤਸਮੁਦਾਚਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਏਤ੍ਥ ਅਫਲੋ ਚ ਅਸਕ੍ਯੋ ਚ ਵਾਯਾਮੋ. ਅਫਲੋ ਹਿ ਭੁਤ੍ਵਾਪਗਤੇ ਵਾਯਾਮੋ ਵਾਯਾਮਨ੍ਤਰੇਨਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਓਕਾਸਕਤੇ. ਅਸਕ੍ਯੋ ਚ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸਮੁਦਾਚਾਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਾਨਂ ਏਕਜ੍ਝਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋਤਿ.

ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ –

‘‘ਦੁਵਿਧੋ ਵਿਨਯੋ ਨਾਮ, ਏਕਮੇਕੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਧਾ;

ਤੇਸੁ ਅਟ੍ਠਵਿਧੇਨੇਸ, ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ’’.

ਅਯਞ੍ਹਿ ਸਂਵਰਵਿਨਯੋ, ਪਹਾਨਵਿਨਯੋਤਿ ਦੁਵਿਧੋ ਵਿਨਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦੁਵਿਧੇ ਵਿਨਯੇ ਏਕਮੇਕੋ ਵਿਨਯੋ ਪਞ੍ਚਧਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ. ਸਂਵਰਵਿਨਯੋਪਿ ਹਿ ਸੀਲਸਂਵਰੋ, ਸਤਿਸਂਵਰੋ, ਞਾਣਸਂਵਰੋ, ਖਨ੍ਤਿਸਂਵਰੋ, ਵੀਰਿਯਸਂਵਰੋਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ. ਪਹਾਨਵਿਨਯੋਪਿ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰੇਨ ਉਪੇਤੋ ਹੋਤਿ ਸਮੁਪੇਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੫੧੧) ਸੀਲਸਂਵਰੋ, ‘‘ਰਕ੍ਖਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੧੩; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੯੫; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੯; ਅ. ਨਿ. ੩.੧੬) ਸਤਿਸਂਵਰੋ.

‘‘ਯਾਨਿ ਸੋਤਾਨਿ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, (ਅਜਿਤਾਤਿ ਭਗਵਾ)

ਸਤਿ ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਰਣਂ;

ਸੋਤਾਨਂ ਸਂਵਰਂ ਬ੍ਰੂਮਿ,

ਪਞ੍ਞਾਯੇਤੇ ਪਿਧੀਯਰੇ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੧੦੪੧) –

ਆਦੀਸੁ ਞਾਣਸਂਵਰੋ, ‘‘ਖਮੋ ਹੋਤਿ ਸੀਤਸ੍ਸ ਉਣ੍ਹਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪; ਅ. ਨਿ. ੪.੧੧੪) ਖਨ੍ਤਿਸਂਵਰੋ, ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਪਜਹਤਿ, ਵਿਨੋਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੬; ਅ. ਨਿ. ੪.੧੧੪) ਵੀਰਿਯਸਂਵਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਚਾਯਂ ਸਂਵਰੋ ਯਥਾਸਕਂ ਸਂਵਰਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਕਾਯਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਸਂਵਰਣਤੋ ਸਂਵਰੋ, ਵਿਨਯਨਤੋ ਵਿਨਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਸਂਵਰਵਿਨਯੋ ਪਞ੍ਚਧਾ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਥਾ ਯਂ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਦੀਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਙ੍ਗੇਸੁ ਯਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪਰਿਹਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਤੇਨ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਨਾਮਰੂਪਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਅਹੇਤੁਵਿਸਮਹੇਤੁਦਿਟ੍ਠੀਨਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਪਰਭਾਗੇਨ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣੇਨ ਕਥਂਕਥੀਭਾਵਸ੍ਸ, ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇਨ ‘‘ਅਹਂ ਮਮਾ’’ਤਿ ਗਾਹਸ੍ਸ, ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਅਮਗ੍ਗੇ ਮਗ੍ਗਸਞ੍ਞਾਯ, ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਭਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਭਯੇਸੁ ਅਭਯਸਞ੍ਞਾਯ, ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਸਞ੍ਞਾਯ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇਨ ਅਭਿਰਤਿਸਞ੍ਞਾਯ, ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਞਾਣੇਨ ਅਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਯ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣੇਨ ਅਨੁਪੇਕ੍ਖਾਯ, ਅਨੁਲੋਮੇਨ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਪਟਿਲੋਮਭਾਵਸ੍ਸ, ਗੋਤ੍ਰਭੁਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ, ਏਤਂ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਪਨ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਭੇਦਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਨੋ ਯਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪਰਿਹਾਨਿਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਤੇਨਾਭਿਹਤਾਨਂ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਯਥਾਸਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਹਾਨਂ, ਏਤਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਪਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਨਂ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਯਥਾਸਕਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੨੭੭) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਪਕ੍ਖਿਕਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਗਹਨਸ੍ਸ ਪੁਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਹਾਨਂ, ਇਦਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਪਨ ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਇਦਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਰਣਤ੍ਤਾ ਪਹੀਨਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਏਤਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਪ੍ਪਹਾਨਂ ਨਾਮ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਪਹਾਨਂ ਯਸ੍ਮਾ ਚਾਗਟ੍ਠੇਨ ਪਹਾਨਂ, ਵਿਨਯਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਨਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਹਾਨਵਿਨਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂਤਂਪਹਾਨਵਤੋ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਿਨਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋਪੇਤਂ ‘‘ਪਹਾਨਵਿਨਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਪਹਾਨਵਿਨਯੋਪਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਮੇਕੇਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਧਾ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਦਸੇਤੇ ਵਿਨਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਤੇਸੁ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਨਯਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਨਯਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸੇਨ ਅਟ੍ਠਵਿਧੇਨ ਵਿਨਯੇਨੇਸ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਥਂ? ਸੀਲਸਂਵਰੇਨ ਕਾਯਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਵਿਨੇਨ੍ਤੋਪਿ ਹਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਕੋਧਂ ਵਿਨੇਤਿ, ਸਤਿਪਞ੍ਞਾਸਂਵਰੇਹਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾਦੀਨਿ ਵਿਨੇਨ੍ਤੋਪਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਕੋਧਂ ਵਿਨੇਤਿ, ਖਨ੍ਤਿਸਂਵਰੇਨ ਸੀਤਾਦੀਨਿ ਖਮਨ੍ਤੋਪਿ ਤਂਤਂਆਘਾਤਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਭਵਂ ਕੋਧਂ ਵਿਨੇਤਿ, ਵੀਰਿਯਸਂਵਰੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਨੇਨ੍ਤੋਪਿ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਕੋਧਂ ਵਿਨੇਤਿ. ਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਤਦਙ੍ਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇਨ ਤੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਜਹਨ੍ਤੋਪਿ ਤਦਙ੍ਗਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਬ੍ਬਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਕੋਧਂ ਵਿਨੇਤਿ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਹਾਨਵਿਨਯੇਨ ਵਿਨਯੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਯੇਹਿ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਹਿ ਵਿਨੇਨ੍ਤੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ‘‘ਪਹਾਨਵਿਨਯੇਨ ਵਿਨੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪ੍ਪਹਾਨਕਾਲੇ ਪਨ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਤੋ ਨ ਤੇਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਤੇਸੁ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਨਯਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਨਯਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸੇਨ ਅਟ੍ਠਵਿਧੇਨ ਵਿਨਯੇਨੇਸ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਯੇ ਵਾ –

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਾ, ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਆਘਾਤੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਜਾਯੇਥ, ਮੇਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ…ਪੇ… ਕਰੁਣਾ… ਉਪੇਕ੍ਖਾ… ਅਸਤਿ-ਅਮਨਸਿਕਾਰੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾ ਏਵ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ…ਪੇ… ਦਾਯਾਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੫.੧੬੧) –

ਏਵਂ ਪਞ੍ਚ ਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਚ –

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਾ, ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਆਘਾਤੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਇਧਾਵੁਸੋ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ, ਏਵਰੂਪੇਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੫.੧੬੨) –

ਏਵਮਾਦਿਨਾਪਿ ਨਯੇਨ ਪਞ੍ਚ ਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਸੁ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਆਘਾਤਪਟਿਵਿਨਯੇਨ ਵਿਨੇਨ੍ਤੋਪੇਸ ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਪਿਚ ਯਸ੍ਮਾ –

‘‘ਉਭਤੋਦਣ੍ਡਕੇਨ ਚੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਕਚੇਨ ਚੋਰਾ ਓਚਰਕਾ ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਾਨਿ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋ ਮਨੋ ਪਦੋਸੇਯ੍ਯ, ਨ ਮੇ ਸੋ ਤੇਨ ਸਾਸਨਕਰੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੩੨) –-

ਏਵਂ ਸਤ੍ਥੁ ਓਵਾਦਂ,

‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇਨ ਪਾਪਿਯੋ, ਯੋ ਕੁਦ੍ਧਂ ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਤਿ;

ਕੁਦ੍ਧਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੁਜ੍ਝਨ੍ਤੋ, ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਜੇਤਿ ਦੁਜ੍ਜਯਂ.

‘‘ਉਭਿਨ੍ਨਮਤ੍ਥਂ ਚਰਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰਸ੍ਸ ਚ;

ਪਰਂ ਸਙ੍ਕੁਪਿਤਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਯੋ ਸਤੋ ਉਪਸਮ੍ਮਤਿ’’. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੮);

‘‘ਸਤ੍ਤਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤਾ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣਾ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ. ਕਤਮੇ ਸਤ੍ਤ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਤਿ – ‘ਅਹੋ, ਵਤਾਯਂ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਵਤਾਯ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕੋਧਨਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ ਕੋਧਪਰੇਤੋ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਹੋਤਿ ਸੁਨ੍ਹਾਤੋ ਸੁਵਿਲਿਤ੍ਤੋ ਕਪ੍ਪਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੁ ਓਦਾਤਵਤ੍ਥਵਸਨੋ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋਵ ਹੋਤਿ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਪਤ੍ਤਕਨ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਕਰਣੋ ਕੋਧਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਵਾ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੪).

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਚ੍ਛਤਿ – ‘ਅਹੋ, ਵਤਾਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਯੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਨ ਪਚੁਰਤ੍ਥੋ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਨ ਭੋਗਵਾ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਨ ਯਸਵਾ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਨ ਮਿਤ੍ਤਵਾ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪਤ੍ਤੋ ਸਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਗਤਿਗਮਨੇਨ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਕੋਧਨਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ ਕੋਧਪਰੇਤੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ, ਵਾਚਾਯ… ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਵਾਚਾਯ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ…ਪੇ… ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਕੋਧਾਭਿਭੂਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੪).

‘‘ਕੁਦ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਕੁਦ੍ਧੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ…. (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੪; ਮਹਾਨਿ. ੫);

‘‘ਯੇਨ ਕੋਧੇਨ ਕੁਦ੍ਧਾਸੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ;

ਤਂ ਕੋਧਂ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾਯ, ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਿਨੋ. (ਇਤਿਵੁ. ੪);

‘‘ਕੋਧਂ ਜਹੇ ਵਿਪ੍ਪਜਹੇਯ੍ਯ ਮਾਨਂ, ਸਂਯੋਜਨਂ ਸਬ੍ਬਮਤਿਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ. (ਧ. ਪ. ੨੨੧);

‘‘ਅਨਤ੍ਥਜਨਨੋ ਕੋਧੋ, ਕੋਧੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਕੋਪਨੋ. (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੪; ਇਤਿਵੁ. ੮੮);

‘‘ਏਕਾਪਰਾਧਂ ਖਮ ਭੂਰਿਪਞ੍ਞ, ਨ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਕੋਧਬਲਾ ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧੫.੧੯) –

ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਕੋਧੇ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋਪਿ ਕੋਧੋ ਵਿਨਯਂ ਉਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕੋਧਂ ਵਿਨੇਨ੍ਤੋਪਿ ਏਸ ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਕੋਧਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀਤਿ ਆਘਾਤੋ ਜਾਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੪੦; ਅ. ਨਿ. ੯.੨੯) ਨਯੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਨਵਨ੍ਨਂ, ‘‘ਅਤ੍ਥਂ ਮੇ ਨ ਚਰੀ’’ਤਿ ਆਦੀਨਞ੍ਚ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਸਿਦ੍ਧਾਨਂ ਨਵਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ, ਖਾਣੁਕਣ੍ਟਕਾਦਿਨਾ ਅਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਯਾ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾਘਾਤਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਭਵਂ ਆਘਾਤਂ. ਵਿਸਟਨ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਤਂ. ਸਪ੍ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਸ੍ਸ ਵਿਸਂ. ਇਵਾਤਿ ਓਪਮ੍ਮਵਚਨਂ, ਇ-ਕਾਰ ਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵ-ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਓਸਧੇਹੀਤਿ ਅਗਦੇਹਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਵਿਸਤਿਕਿਚ੍ਛਕੋ ਵੇਜ੍ਜੋ ਸਪ੍ਪੇਨ ਦਟ੍ਠਂ ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਵਿਸਟਂ ਸਪ੍ਪਵਿਸਂ ਮੂਲਖਨ੍ਧਤਚਪਤ੍ਤਪੁਪ੍ਫਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਹਿ ਨਾਨਾਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਪਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਕਤੇਹਿ ਵਾ ਓਸਧੇਹਿ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵਿਨੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵਂ ਯੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨਤ੍ਥੇਨ ਉਪ੍ਪਤਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਕੋਧਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਨਯਨੂਪਾਯੇਸੁ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਉਪਾਯੇਨ ਵਿਨੇਤਿ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤੀਤਿ.

ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਨ੍ਤਿ ਸੋ ਏਵਂ ਕੋਧਂ ਵਿਨੇਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਸ੍ਮਾ ਕੋਧੋ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਓਰਪਾਰਸਞ੍ਞਿਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਜਹਾਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਹਿ ਪਾਰਨ੍ਤਿ ਤੀਰਸ੍ਸ ਨਾਮਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਓਰਾਨਿ ਚ ਤਾਨਿ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਸ੍ਸ ਪਾਰਭੂਤਾਨਿ ਚਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਓਰਪਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਯੋ ਉਪ੍ਪਤਿਤਂ ਵਿਨੇਤਿ ਕੋਧਂ ਵਿਸਟਂ ਸਪ੍ਪਵਿਸਂਵ ਓਸਧੇਹਿ’’, ਸੋ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕੋਧਂ ਵਿਨੇਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਠਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਂ. ਤਤ੍ਥ ਓਰਨ੍ਤਿ ਸਕਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਪਾਰਨ੍ਤਿ ਪਰਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਓਰਂ ਵਾ ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ, ਪਾਰਂ ਛ ਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਨਿ. ਤਥਾ ਓਰਂ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੋ, ਪਾਰਂ ਦੇਵਲੋਕੋ. ਓਰਂ ਕਾਮਧਾਤੁ, ਪਾਰਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁ. ਓਰਂ ਕਾਮਰੂਪਭਵੋ, ਪਾਰਂ ਅਰੂਪਭਵੋ. ਓਰਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਪਾਰਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸੁਖੂਪਕਰਣਾਨਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਮਿਂ ਓਰਪਾਰੇ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਇਧਤ੍ਤਭਾਵਾਦੀਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥਿ; ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਵਣ੍ਣਪ੍ਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਓਰਪਾਰਭੇਦਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ‘‘ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਾਯ ਉਪਮਂ ਆਹ ‘‘ਉਰਗੋ ਜਿਣ੍ਣਮਿਵ ਤਚਂ ਪੁਰਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਰੇਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਉਰਗੋ, ਸਪ੍ਪਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸੋ ਦੁਵਿਧੋ – ਕਾਮਰੂਪੀ ਚ ਅਕਾਮਰੂਪੀ ਚ. ਕਾਮਰੂਪੀਪਿ ਦੁਵਿਧੋ – ਜਲਜੋ ਥਲਜੋ ਚ. ਜਲਜੋ ਜਲੇ ਏਵ ਕਾਮਰੂਪਂ ਲਭਤਿ, ਨ ਥਲੇ, ਸਙ੍ਖਪਾਲਜਾਤਕੇ ਸਙ੍ਖਪਾਲਨਾਗਰਾਜਾ ਵਿਯ. ਥਲਜੋ ਥਲੇ ਏਵ, ਨ ਜਲੇ. ਸੋ ਜਜ੍ਜਰਭਾਵੇਨ ਜਿਣ੍ਣਂ, ਚਿਰਕਾਲਤਾਯ ਪੁਰਾਣਞ੍ਚਾਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਂ. ਤਚਂ ਜਹਨ੍ਤੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਨ ਜਹਾਤਿ – ਸਜਾਤਿਯਂ ਠਿਤੋ, ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਥਾਮੇਨਾਤਿ. ਸਜਾਤਿ ਨਾਮ ਸਪ੍ਪਜਾਤਿ ਦੀਘਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਉਰਗਾ ਹਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸਜਾਤਿਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ – ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਂ, ਚੁਤਿਯਂ, ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੋਕ੍ਕਮਨੇ, ਸਮਾਨਜਾਤਿਯਾ ਮੇਥੁਨਪਟਿਸੇਵਨੇ, ਜਿਣ੍ਣਤਚਾਪਨਯਨੇ ਚਾਤਿ. ਸਪ੍ਪੋ ਹਿ ਯਦਾ ਤਚਂ ਜਹਾਤਿ, ਤਦਾ ਸਜਾਤਿਯਂਯੇਵ ਠਤ੍ਵਾ ਜਹਾਤਿ. ਸਜਾਤਿਯਂ ਠਿਤੋਪਿ ਚ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਜਹਾਤਿ. ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਯਦਾ ਉਪਡ੍ਢਟ੍ਠਾਨੇ ਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਉਪਡ੍ਢਟ੍ਠਾਨੇ ਅਮੁਤ੍ਤੋ ਓਲਮ੍ਬਤਿ, ਤਦਾ ਨਂ ਅਟ੍ਟੀਯਨ੍ਤੋ ਜਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਚ ਦਣ੍ਡਨ੍ਤਰਂ ਵਾ ਮੂਲਨ੍ਤਰਂ ਵਾ ਪਾਸਾਣਨ੍ਤਰਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜਹਾਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜਹਨ੍ਤੋਪਿ ਚ ਥਾਮਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ, ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਵੀਰਿਯੇਨ ਵਙ੍ਕਂ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਵ ਫਣਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਜਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨਕਾਮਂ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਅਯਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਓਰਪਾਰਂ ਜਹਿਤੁਕਾਮੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਨ ਜਹਾਤਿ – ਸਜਾਤਿਯਂ ਠਿਤੋ, ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਥਾਮੇਨਾਤਿ. ਸਜਾਤਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ‘‘ਅਰਿਯਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਜਾਤੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੫੧) ਵਚਨਤੋ ਸੀਲਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਨਰੋ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩; ਪੇਟਕੋ. ੨੨). ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਂ ਸਜਾਤਿਯਂ ਠਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਂ ਸਕਤ੍ਤਭਾਵਾਦਿਭੇਦਂ ਓਰਪਾਰਂ ਜਿਣ੍ਣਪੁਰਾਣਤਚਮਿਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਜਨੇਨ੍ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਧਿਮਤ੍ਤਵਾਯਾਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਥਾਮਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਦਿਵਸਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੬; ਵਿਭ. ੫੧੯) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਛਧਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਉਰਗੋ ਵਿਯ, ਵਙ੍ਕਂ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਰਗੋ ਵਿਯ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਸਿਥਿਲਪਰਕ੍ਕਮਤਾਯ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਉਰਗੋ ਵਿਯ ਫਣਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਂ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਉਰਗੋਵ ਤਚਂ ਓਰਪਾਰਂ ਜਹਾਤਿ. ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਚ ਉਰਗੋ ਵਿਯ ਓਹਿਤਤਚੋ ਯੇਨਕਾਮਂ ਅਯਮ੍ਪਿ ਓਹਿਤਭਾਰੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਦਿਸਂ ਪਕ੍ਕਮਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਯੋ ਉਪ੍ਪਤਿਤਂ ਵਿਨੇਤਿ ਕੋਧਂ, ਵਿਸਟਂ ਸਪ੍ਪਵਿਸਂਵ ਓਸਧੇਹਿ;

ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਂ, ਉਰਗੋ ਜਿਣ੍ਣਮਿਵ ਤਚਂ ਪੁਰਾਣ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਮੇਸਾ ਭਗਵਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਪਠਮਗਾਥਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ.

੨. ਇਦਾਨਿ ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ –

‘‘ਯੇਨ ਯਤ੍ਥ ਯਦਾ ਯਸ੍ਮਾ, ਵੁਤ੍ਤਾ ਗਾਥਾ ਅਯਂ ਇਮਂ;

ਵਿਧਿਂ ਪਕਾਸਯਿਤ੍ਵਾਸ੍ਸਾ, ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਅਯਮੇਵ ਮਾਤਿਕਾ. ਤਤੋ ਪਰਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਗਾਥਾਸੁ. ਅਤਿਵਿਤ੍ਥਾਰਭਯੇਨ ਪਨ ਇਤੋ ਪਭੁਤਿ ਮਾਤਿਕਂ ਅਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਨਯੇਨੇਵ ਤਸ੍ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ ਯੋ ਰਾਗਮੁਦਚ੍ਛਿਦਾ ਅਸੇਸਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਦੁਤਿਯਗਾਥਾ.

ਤਸ੍ਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਪੁਤ੍ਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸ ‘‘ਦਹਰਾਨਂ ਅਸੁਭਂ ਸਪ੍ਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਗਵਿਘਾਤਤ੍ਥਂ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਦਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਸੇਵਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਸੋ ‘‘ਅਨੁਪਕਾਰਂ ਮਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਦਹਰਾਨਮੇਤਂ ਸਪ੍ਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪਿ ਤਦੇਵਾਚਿਕ੍ਖਿ. ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸਾ ਅਤੀਤਾ, ਸੋ ਕਿਞ੍ਚਿਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਿਸੇਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਥੇਰੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਸਿ. ਭਗਵਾ ‘‘ਅਵਿਸਯੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤੁਯ੍ਹੇਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਾਨਿਤੁਂ, ਬੁਦ੍ਧਵੇਨੇਯ੍ਯੋ ਏਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਭਸ੍ਸਰਵਣ੍ਣਂ ਪਦੁਮਂ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਪਾਦਾਸਿ – ‘‘ਹਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਇਮਂ ਵਿਹਾਰਪਚ੍ਛਾਯਾਯਂ ਵਾਲਿਕਾਤਲੇ ਨਾਲ਼ੇਨ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਠਪੇਹਿ, ਅਭਿਮੁਖਞ੍ਚਸ੍ਸ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸੀਦ ‘ਲੋਹਿਤਂ ਲੋਹਿਤ’ਨ੍ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰੋਵ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ‘‘ਲੋਹਿਤਕਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਪ੍ਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਲੋਹਿਤਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਮੁਹੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਤਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਝਾਨਾਨਿ ਅਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਝਾਨਕੀਲ਼ਂ ਆਰਭਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ‘ਤਂ ਪਦੁਮਂ ਮਿਲਾਯਤੂ’ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ਝਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਤਂ ਮਿਲਾਤਂ ਕਾਲ਼ਵਣ੍ਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਪਭਸ੍ਸਰਰੂਪਂ ਜਰਾਯ ਪਰਿਮਦ੍ਦਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਲਭਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਪਸਂਹਰਿ. ਤਤੋ ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਯੋਪਿ ਭਵੇ ਆਦਿਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਪਸ੍ਸਿ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਚਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ ਪਦੁਮਸ੍ਸਰੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਤ੍ਥ ਦਾਰਕਾ ਓਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਪਦੁਮਾਨਿ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਰਾਸਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਉਦਕੇ ਪਦੁਮਾਨਿ ਨਲ਼ਵਨੇ ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਾ ਵਿਯ ਖਾਯਿਂਸੁ, ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਾਨਿ ਪਪਾਤਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾਨਿ ਵਿਯ ਖਾਯਿਂਸੁ, ਥਲੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਦੁਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗਾਨਿ ਮਿਲਾਤਾਨਿ ਅਗ੍ਗਿਡਡ੍ਢਾਨਿ ਵਿਯ ਖਾਯਿਂਸੁ. ਅਥਸ੍ਸ ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਤਯੋ ਭਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਮਿਵ ਅਗਾਰਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਰਣਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਤਤੋ ਭਗਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਉਪਰਿ ਸਰੀਰਾਭਂ ਮੁਞ੍ਚਿ. ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਮੁਖਂਯੇਵ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿ. ਤਤੋ ਸੋ ‘‘ਕਿਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤਮਿਵ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਓਭਾਸਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ ‘‘ਯੋ ਰਾਗਮੁਦਚ੍ਛਿਦਾ ਅਸੇਸ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਰਞ੍ਜਨਵਸੇਨ ਰਾਗੋ, ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਰਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਉਦਚ੍ਛਿਦਾਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਭਞ੍ਜਤਿ, ਵਿਨਾਸੇਤਿ. ਅਤੀਤਕਾਲਿਕਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਛਨ੍ਦਸਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ ਅਕ੍ਖਰਚਿਨ੍ਤਕਾ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਸੇਸਨ੍ਤਿ ਸਾਨੁਸਯਂ. ਭਿਸਪੁਪ੍ਫਂਵ ਸਰੋਰੁਹਨ੍ਤਿ ਸਰੇ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਂ ਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ. ਵਿਗਯ੍ਹਾਤਿ ਓਗਯ੍ਹ, ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬਸਦਿਸਮੇਵ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਯਥਾ ਨਾਮ ਏਤੇ ਦਾਰਕਾ ਸਰਂ ਓਰੁਯ੍ਹ ਭਿਸਪੁਪ੍ਫਂ ਸਰੋਰੁਹਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਂ ਤੇਧਾਤੁਕਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸਂ ਓਗਯ੍ਹ –

‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਰਾਗਸਮੋ ਅਗ੍ਗਿ’’; (ਧ. ਪ. ੨੦੨);

‘‘ਕਾਮਰਾਗੇਨ ਦਯ੍ਹਾਮਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੇ ਪਰਿਦਯ੍ਹਤਿ’’; (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੧੨);

‘‘ਯੇ ਰਾਗਰਤ੍ਤਾਨੁਪਤਨ੍ਤਿ ਸੋਤਂ, ਸਯਂ ਕਤਂ ਮਕ੍ਕਟਕੋਵ ਜਾਲਂ’’. (ਧ. ਪ. ੩੪੭);

‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਰਾਗੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੫੬, ੭੨) –

ਏਵਮਾਦਿਨਯਮਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਗਾਦੀਨਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਸੀਲਸਂਵਰਾਦੀਹਿ ਸਂਵਰੇਹਿ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਵਿਞ੍ਞਾਣਕੇਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਯ ਚ ਥੋਕਂ ਥੋਕਂ ਰਾਗਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਅਵਸੇਸਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਚ ਤਤੋ ਅਨਵਸੇਸਮ੍ਪਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨੇਵ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਂ ਉਰਗੋ ਜਿਣ੍ਣਮਿਵ ਤਚਂ ਪੁਰਾਣਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਸਾ ਭਗਵਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਗਾਥਾ ਦੇਸਿਤਾ. ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ.

੩. ਯੋ ਤਣ੍ਹਮੁਦਚ੍ਛਿਦਾਤਿ ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਗ੍ਗਰਾਯ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾ ਤੀਰੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਅਕੁਸਲਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸਜ੍ਝਾਸਯਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਓਭਾਸਗਾਥਮਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਵਿਸਯੇਹਿ ਤਿਤ੍ਤਿਂ ਨ ਉਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਮਭਵਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਰਿਤਨ੍ਤਿ ਗਤਂ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਯਾਵ ਭਵਗ੍ਗਾ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੀਘਸਰਨ੍ਤਿ ਸੀਘਗਾਮਿਨਿਂ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ ਆਦੀਨਵਂ ਅਗਣੇਤ੍ਵਾ ਮੁਹੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਪਰਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਮ੍ਪਿ ਭਵਗ੍ਗਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਤਂ ਸਰਿਤਂ ਸੀਘਸਰਂ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਮ੍ਪਿ ਤਣ੍ਹਂ –

‘‘ਉਪਰਿਵਿਸਾਲਾ ਦੁਪ੍ਪੂਰਾ, ਇਚ੍ਛਾ ਵਿਸਟਗਾਮਿਨੀ;

ਯੇ ਚ ਤਂ ਅਨੁਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਕਧਾਰਿਨੋ’’ਤਿ.

‘‘ਤਣ੍ਹਾਦੁਤਿਯੋ ਪੁਰਿਸੋ, ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਸਂਸਰਂ;

ਇਤ੍ਥਭਾਵਞ੍ਞਥਾਭਾਵਂ, ਸਂਸਾਰਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. (ਇਤਿਵੁ. ੧੫, ੧੦੫; ਮਹਾਨਿ. ੧੯੧; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਾਨੁਗੀਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੦੭);

‘‘ਊਨੋ ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੦੫) ਚ –

ਏਵਮਾਦੀਨਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਸੀਲਸਂਵਰਾਦੀਹਿ ਚ ਯੋ ਥੋਕਂ ਥੋਕਂ ਵਿਸੋਸਯਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸੇਸਂ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਖਣੇ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਮ੍ਪਿ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਨ੍ਤਿ. ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ.

੪. ਯੋ ਮਾਨਮੁਦਬ੍ਬਧੀਤਿ ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਙ੍ਗਾਯ ਤੀਰੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਗਿਮ੍ਹਕਾਲੇ ਅਪ੍ਪੋਦਕੇ ਸੋਤੇ ਕਤਂ ਨਲ਼ਸੇਤੁਂ ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਤੇਨ ਮਹੋਘੇਨ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਸਂਵਿਗ੍ਗੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਸ੍ਸਜ੍ਝਾਸਯਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਇਮਂ ਓਭਾਸਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮਾਨੋਤਿ ਜਾਤਿਆਦਿਵਤ੍ਥੁਕੋ ਚੇਤਸੋ ਉਣ੍ਣਾਮੋ. ਸੋ ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨੋ, ‘‘ਸਦਿਸੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨੋ, ‘‘ਹੀਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨੋਤਿ ਏਵਂ ਤਿਵਿਧੋ ਹੋਤਿ. ਪੁਨ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਦਿਸੋ, ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਹੀਨੋ, ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਸਦਿਸੋ, ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਹੀਨੋ, ਹੀਨਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਹੀਨਸ੍ਸ ਸਦਿਸੋ, ਹੀਨਸ੍ਸ ਹੀਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨੋਤਿ ਏਵਂ ਨਵਵਿਧੋ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਮ੍ਪਿ ਮਾਨਂ –

‘‘ਯੇਨ ਮਾਨੇਨ ਮਤ੍ਤਾਸੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. (ਇਤਿਵੁ. ੬) –

ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤਤ੍ਥ ਆਦੀਨਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਸੀਲਸਂਵਰਾਦੀਹਿ ਚ ਯੋ ਥੋਕਂ ਥੋਕਂ ਵਧੇਨ੍ਤੋ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਬਲਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ ਨਲ਼ਸੇਤੁਸਦਿਸਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤਿਬਲਤ੍ਤਾ ਮਹੋਘਸਦਿਸੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸੇਸਂ ਉਦਬ੍ਬਧਿ, ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਧੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਖਣੇ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਮ੍ਪਿ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਨ੍ਤਿ. ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ.

੫. ਤਿ ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਇਤੋ ਪਰਾਨਞ੍ਚ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਏਕਾਯੇਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧੀਤੁਯਾ ਵਾਰੇਯ੍ਯੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੇ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕੇਨਚਿ ਵਸਲੇਨ ਅਪਰਿਭੁਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬੇਹਿ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਦਾਰਿਕਂ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਕੁਲਂ ਪੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਸਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਤਿਣਪੁਪ੍ਫਮ੍ਪਿ ਅਪਰਿਭੁਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਂ ਨਾਦ੍ਦਸ. ਅਥ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਧੁਤ੍ਤਕਜਾਤਿਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਦਾਰਕੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਏਤੇ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਵਸ੍ਸਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਸੁ ਕੋਚਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਤੇ ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਉਪ੍ਪਣ੍ਡੇਨ੍ਤਾ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਉਦੁਮ੍ਬਰਪੁਪ੍ਫਂ ਨਾਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਲੋਕੇ ਨ ਕੇਨਚਿ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਧੀਤਰਂ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਦੇਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਭਤ੍ਤਵਿਸ੍ਸਗ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਚਿਰਵਤਿਯਾ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਉਦੁਮ੍ਬਰਵਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕਮੇਕਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ਪੁਪ੍ਫਸ੍ਸ ਵਣ੍ਟਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਦ੍ਦਸ. ਅਥ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਦੁਤਿਯਤੀਰਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਮਨੁਞ੍ਞੇ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ, ਸਕਿਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਸਕਿਂ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਸਕਿਂ ਠਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਸਬ੍ਬਸਾਖਾਵਿਟਪਪਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਸੁ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ਕਿਲਮਤਿ. ਤਤੋ ਨਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹ – ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਿਂ ਮਗ੍ਗਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਉਦੁਮ੍ਬਰਪੁਪ੍ਫਂ, ਭੋ’’ਤਿ. ‘‘ਉਦੁਮ੍ਬਰਪੁਪ੍ਫਂ ਨਾਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਮੁਸਾ ਏਤਂ ਵਚਨਂ, ਮਾ ਕਿਲਮਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਓਭਾਸਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਬਹੁਮਾਨਸ੍ਸ ਇਮਾ ਓਭਾਸਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ ‘‘ਯੋ ਨਾਜ੍ਝਗਮਾ ਭਵੇਸੁ ਸਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ.

ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਤਾਵ ਨਾਜ੍ਝਗਮਾਤਿ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਿ, ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਵਾ. ਭਵੇਸੂਤਿ ਕਾਮਰੂਪਾਰੂਪਸਞ੍ਞੀਅਸਞ੍ਞੀਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀਏਕਵੋਕਾਰਚਤੁਵੋਕਾਰਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇਸੁ. ਸਾਰਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਭਾਵਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਾ. ਵਿਚਿਨਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ. ਪੁਪ੍ਫਮਿਵ ਉਦੁਮ੍ਬਰੇਸੂਤਿ ਯਥਾ ਉਦੁਮ੍ਬਰਰੁਕ੍ਖੇਸੁ ਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ਏਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਜ੍ਝਗਮਾ, ਏਵਂ ਯੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਭਵੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਾਰਂ ਨਾਜ੍ਝਗਮਾ. ਸੋ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਂ ਉਰਗੋ ਜਿਣ੍ਣਮਿਵ ਤਚਂ ਪੁਰਾਣਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਯੋਜਨਾ ਚ. ਅਵਸੇਸਗਾਥਾਸੁ ਪਨਸ੍ਸ ਯੋਜਨਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਕ੍ਖਾਮ.

੬. ‘‘ਯਸ੍ਸਨ੍ਤਰਤੋ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਕੋਪਾ,

ਇਤਿਭਵਾਭਵਤਞ੍ਚ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. (ਉਦਾ. ੨੦) –

ਏਤ੍ਥ ਤਾਵ ਅਯਂ ‘ਅਨ੍ਤਰਸਦ੍ਦੋ’ –

‘‘ਨਦੀਤੀਰੇਸੁ ਸਣ੍ਠਾਨੇ, ਸਭਾਸੁ ਰਥਿਯਾਸੁ ਚ;

ਜਨਾ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਮਨ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਮਞ੍ਚ ਤਞ੍ਚ ਕਿਮਨ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੨੮);

‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਨ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੇਨ ਅਨ੍ਤਰਾ ਵੋਸਾਨਮਾਪਾਦਿ’’ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੮੪);

‘‘ਅਨਤ੍ਥਜਨਨੋ ਕੋਧੋ, ਕੋਧੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਕੋਪਨੋ;

ਭਯਮਨ੍ਤਰਤੋ ਜਾਤਂ, ਤਂ ਜਨੋ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ. (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੪; ਇਤਿਵੁ. ੮੮) –

ਏਵਂ ਕਾਰਣਵੇਮਜ੍ਝਚਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤੇ. ਤਤੋ ਯਸ੍ਸਨ੍ਤਰਤੋ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਕੋਪਾਤਿ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੂਹਤਤ੍ਤਾ ਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੇ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਕੋਪਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਵੋਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਵਿਭਵੋਤਿ ਵਿਪਤ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਭਵੋਤਿ ਵੁਦ੍ਧਿ, ਵਿਭਵੋਤਿ ਹਾਨਿ. ਭਵੋਤਿ ਸਸ੍ਸਤੋ, ਵਿਭਵੋਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦੋ. ਭਵੋਤਿ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਵਿਭਵੋਤਿ ਪਾਪਂ. ਵਿਭਵੋ ਅਭਵੋਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਮੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਤਿਭਵਾਭਵਤਞ੍ਚ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਾ ਏਸਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਪਤ੍ਤਿਵੁਡ੍ਢਿਹਾਨਿਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਪੁਞ੍ਞਪਾਪਵਸੇਨ ਇਤਿ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਾ ਭਵਾਭਵਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਚਤੂਹਿਪਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਨਯੇਨ ਤਂ ਇਤਿਭਵਾਭਵਤਞ੍ਚ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਞਾਤਬ੍ਬੋ.

੭. ਯਸ੍ਸ ਵਿਤਕ੍ਕਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਯੋ ਕਾਮਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਾ, ਤਯੋ ਞਾਤਿਜਨਪਦਾਮਰਵਿਤਕ੍ਕਾ, ਤਯੋ ਪਰਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਵਿਤਕ੍ਕਾਤਿ ਏਤੇ ਨਵ ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਸਮਨ੍ਤਭਦ੍ਦਕੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਦੀਨਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਹਾਨਸਮਤ੍ਥੇਹਿ ਤੀਹਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਮਗ੍ਗੇਹਿ ਚ ਵਿਧੂਪਿਤਾ ਭੁਸਂ ਧੂਪਿਤਾ ਸਨ੍ਤਾਪਿਤਾ ਦਡ੍ਢਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਵਿਧੂਪੇਤ੍ਵਾ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਕਪ੍ਪਿਤਾ ਅਸੇਸਾ, ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚ ਯਥਾ ਨ ਪੁਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਅਸੇਸਾ ਛਿਨ੍ਨਾ. ਛਿਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਕਪ੍ਪਿਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੂ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੨; ੪.੩੬੫). ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

੮. ਇਦਾਨਿ ਯੋ ਨਾਚ੍ਚਸਾਰੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੋ ਨਾਚ੍ਚਸਾਰੀਤਿ ਯੋ ਨਾਤਿਧਾਵਿ. ਨ ਪਚ੍ਚਸਾਰੀਤਿ ਨ ਓਹੀਯਿ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੇਨ ਹਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਪਤਨ੍ਤੋ ਅਚ੍ਚਾਸਰਤਿ, ਅਤਿਸਿਥਿਲੇਨ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਪਤਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਾਸਰਤਿ. ਤਥਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਕਿਲਮੇਨ੍ਤੋ ਅਚ੍ਚਾਸਰਤਿ, ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਯ ਕਾਮਸੁਖਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਾਸਰਤਿ. ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਚ੍ਚਾਸਰਤਿ, ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਚ੍ਚਾਸਰਤਿ. ਅਤੀਤਂ ਅਨੁਸੋਚਨ੍ਤੋ ਅਚ੍ਚਾਸਰਤਿ, ਅਨਾਗਤ ਪਟਿਕਙ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਾਸਰਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਚ੍ਚਾਸਰਤਿ, ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਚ੍ਚਾਸਰਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਏਤੇ ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਨਾਚ੍ਚਸਾਰੀ ਨ ਪਚ੍ਚਸਾਰੀਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਇਮਂ ਪਪਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵੋਸਾਨਾਯ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਸਬ੍ਬਂ ਇਮਂ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਵਿਤਕ੍ਕਪ੍ਪਭਵਂ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਤਿਵਿਧਂ ਪਪਞ੍ਚਂ ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੯. ਤਦਨਨ੍ਤਰਗਾਥਾਯ ਪਨ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਤਥਮਿਦਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਲੋਕੇਤਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਨਵਸੇਸਂ, ਸਕਲਮਨੂਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਗਂ ਲੋਕਿਯਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਪ੍ਪਭੇਦਂ ਸਙ੍ਖਤਮੇਵ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਵਿਤਥਨ੍ਤਿ ਵਿਗਤਤਥਭਾਵਂ. ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸੁਭਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਵਾ ਯਥਾ ਯਥਾ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਬਾਲਜਨੇਹਿ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਥਾਤਥਾਭਾਵਤੋ ਵਿਤਥਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਤਮੇਵ ਸਬ੍ਬਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ. ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ, ਨ ਵਿਸਯਤੋ. ਲੋਕੇਤਿ ਓਕਾਸਲੋਕੇ ਸਬ੍ਬਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ‘‘ਵਿਤਥਮਿਦ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

੧੦-੧੩. ਇਦਾਨਿ ਇਤੋ ਪਰਾਸੁ ਚਤੂਸੁ ਗਾਥਾਸੁ ਵੀਤਲੋਭੋ ਵੀਤਰਾਗੋ ਵੀਤਦੋਸੋ ਵੀਤਮੋਹੋਤਿ ਏਤੇ ਵਿਸੇਸਾ. ਏਤ੍ਥ ਲੁਬ੍ਭਨਵਸੇਨ ਲੋਭੋ. ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਮੇਤਂ ਪਠਮਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਮੂਲਸ੍ਸ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਵਿਸਮਲੋਭਸ੍ਸ ਵਾ. ਯੋ ਸੋ ‘‘ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਮਾਤੁਮਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਭਗਿਨਿਮਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਧੀਤੁਮਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੧੨੭) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਰਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਰਾਗੋ, ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਰਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਦੁਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਦੋਸੋ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਕੋਧਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਮੁਯ੍ਹਨਵਸੇਨ ਮੋਹੋ, ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਲੋਭਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿ ‘‘ਕੁਦਾਸ੍ਸੁ ਨਾਮਾਹਂ ਲੋਭਂ ਵਿਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਲੋਭੋ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਲੋਭਪ੍ਪਹਾਨੂਪਾਯਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਿਤਥਭਾਵਦਸ੍ਸਨਂ ਲੋਭਪ੍ਪਹਾਨਾਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਓਰਪਾਰਪ੍ਪਹਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰਾਸੁਪਿ. ਕੇਚਿ ਪਨਾਹੁ – ‘‘ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਜਿਗੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਮਾਰਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਕਮੇਕਾਵ ਏਤ੍ਥ ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਯਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤੋ ਪਰਾਸੁ ਚਤੂਸੁ ਗਾਥਾਸੁ.

੧੪. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ – ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਸਯਾ ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਭਵਰਾਗਾਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਕਾਰਾਨੁਵਿਧਾਨਟ੍ਠੇਨ ਮੂਲਾ; ਅਖੇਮਟ੍ਠੇਨ ਅਕੁਸਲਾ; ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਭੂਤਾਤਿਪਿ ਮੂਲਾ; ਸਾਵਜ੍ਜਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਟ੍ਠੇਨ ਅਕੁਸਲਾ; ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਲੋਭਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤੇ ਹਿ ‘‘ਲੋਭੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਕੁਸਲਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਮੂਲਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਏਵਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਏਵਮੇਤੇ ਅਨੁਸਯਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਯਸ੍ਸ ਕੇਚਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਏਤੇ ਚ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾ ਤਥੇਵ ਸਮੂਹਤਾਸੇ, ਸਮੂਹਤਾ ਇਚ੍ਚੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਬਹੁਵਚਨਸ੍ਸ ਹਿ ਸੇ-ਕਾਰਾਗਮਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਲਕ੍ਖਣਕੋਵਿਦਾ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਸੇਤਿ ਨਿਪਾਤੋ’’ਤਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਏਵਂਵਿਧੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਖੀਣਾਸਵੋ ਹੋਤਿ, ਖੀਣਾਸਵੋ ਚ ਨੇਵ ਆਦਿਯਤਿ, ਨ ਪਜਹਤਿ, ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾਪਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸਮੀਪੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ‘‘ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਯਤਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਿਲੇਸਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਲੇਸਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਹਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਨਂ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਮਾਨਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨ, ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾਨਂ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ, ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯਾਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਾਨਂ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨੇਵ. ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਨ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾਨਂ ਅਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਨਂ ਤਨੁਭਾਵੋ, ਤਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਭਾਵੋ, ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨ ਮਾਨਾਨੁਸਯਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯਾਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਾਨਂ ਅਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਸਬ੍ਬੇ ਅਨੁਸਯਾ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾ; ਕਾਮਰਾਗਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯਾ ਏਵ ਹਿ ਲੋਭਾਕੁਸਲਮੂਲੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਾ ਚ ‘‘ਦੋਸੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾ ਪਨ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਅਨੁਸਯਾਭਾਵਵਸੇਨ ਚ ਅਕੁਸਲਮੂਲਸਮੁਗ੍ਘਾਤਵਸੇਨ ਚ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ –

‘‘ਯਸ੍ਸਾਨੁਸਯਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ, ਮੂਲਾ ਚ ਅਕੁਸਲਾ ਸਮੂਹਤਾਸੇ’’. –

ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਆਹ.

੧੫. ਯਸ੍ਸ ਦਰਥਜਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪਠਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਿਲੇਸਾ ਪਰਿਲ਼ਾਹਟ੍ਠੇਨ ਦਰਥਾ ਨਾਮ, ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਨ ਤੇਹਿ ਦਰਥੇਹਿ ਜਾਤਤ੍ਤਾ ਦਰਥਜਾ ਨਾਮ. ਓਰਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਕ੍ਕਾਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੮). ਆਗਮਨਾਯਾਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਪਚ੍ਚਯਾਸੇਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਗ੍ਗਹਣਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ, ਕੇਚਿ ਦਰਥਜਵੇਵਚਨਾ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਨ੍ਤਿ.

੧੬. ਯਸ੍ਸ ਵਨਥਜਾਤਿ ਏਤ੍ਥਪਿ ਦਰਥਜਾ ਵਿਯ ਵਨਥਜਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਚਨਤ੍ਥੇ ਪਨ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ – ਵਨੁਤੇ, ਵਨੋਤੀਤਿ ਵਾ ਵਨਂ ਯਾਚਤਿ ਸੇਵਤਿ ਭਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਣ੍ਹਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਾ ਹਿ ਵਿਸਯਾਨਂ ਪਤ੍ਥਨਤੋ ਸੇਵਨਤੋ ਚ ‘‘ਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵਨਂ ਥਰਤਿ ਤਨੋਤੀਤਿ ਵਨਥੋ, ਤਣ੍ਹਾਨੁਸਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵਨਥਾ ਜਾਤਾਤਿ ਵਨਥਜਾਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨਾਹੁ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਗਹਨਟ੍ਠੇਨ ਵਨਥੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਨ ਵਨਥਜਾ’’ਤਿ. ਅਯਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਉਰਗਸੁਤ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਇਤਰੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮਪਦਗਾਥਾਯਂ. ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾਯ ਭਵਾਯਾਤਿ ਭਵਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾਯ. ਅਥ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੇਸੁ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾਯ ਆਯਤਿਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਹੇਤੁਯੇਵ ਹੇਤੁਕਪ੍ਪਾ.

੧੭. ਯੋ ਨੀਵਰਣੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨੀਵਰਣਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਨੀਵਰਨ੍ਤੀਤਿ ਨੀਵਰਣਾ, ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਹਾਯਾਤਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ. ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਈਘਾਭਾਵਤੋ ਅਨੀਘੋ. ਕਥਂਕਥਾਯ ਤਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਤਿਣ੍ਣਕਥਂਕਥੋ. ਵਿਗਤਸਲ੍ਲਤ੍ਤਾ ਵਿਸਲ੍ਲੋ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਭਦ੍ਦਕੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਚ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਯ ਤੇਸਞ੍ਚ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਏਵ ਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਈਘਸ੍ਸਾਭਾਵੇਨ ਅਨੀਘੋ, ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੮; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੦) ਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਕਥਂਕਥਾਯ ਤਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਤਿਣ੍ਣਕਥਂਕਥੋ, ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਸਲ੍ਲਾ? ਰਾਗਸਲ੍ਲੋ, ਦੋਸਸਲ੍ਲੋ, ਮੋਹਸਲ੍ਲੋ, ਮਾਨਸਲ੍ਲੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਲ੍ਲੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਲ੍ਲਾਨਂ ਵਿਗਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸਲ੍ਲੋ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਨ੍ਤਿ.

ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਚ ਕਿਲੇਸਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਏਵ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਿਲੇਸਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਹਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਦਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਚ ਤਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨ. ‘‘ਅਕਤਂ ਵਤ ਮੇ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੪੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੨੦) ਨਯੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਚ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ. ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਨ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਚ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਦਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਚ ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਤਨੁਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਤਤਿਯੇਨ ਅਨਵਸੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਵਂ –

‘‘ਯੋ ਨੀਵਰਣੇ ਪਹਾਯ ਪਞ੍ਚ, ਅਨੀਘੋ ਤਿਣ੍ਣਕਥਂਕਥੋ ਵਿਸਲ੍ਲੋ;

ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਹਾਤਿ ਓਰਪਾਰਂ, ਉਰਗੋ ਜਿਣ੍ਣਮਿਵਤ੍ਤਚਂ ਪੁਰਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ. ‘‘ਏਕਚ੍ਚੇ ਯੇਨ ਯੇਨ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਯਾ ਯਾ ਗਾਥਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਉਰਗਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਧਨਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮. ਪਕ੍ਕੋਦਨੋਤਿ ਧਨਿਯਸੁਤ੍ਤਂ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਧਨਿਯੋ ਗੋਪੋ ਮਹੀਤੀਰੇ ਪਟਿਵਸਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗੋ – ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਵਚਨੇ ਦਿਬ੍ਬਮਾਨੇ ਵੀਸਤਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵੀਸਤਿ ਸਲਾਕਭਤ੍ਤਾਨਿ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਦੇਵੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਏਵਂ ਦੇਵਲੋਕੇ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਵਿਦੇਹਰਟ੍ਠਮਜ੍ਝੇ ਪਬ੍ਬਤਰਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਕੋਰਣ੍ਡਂ ਨਾਮ ਨਗਰਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਗਰੇ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਗੋਯੂਥਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜੀਵਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤਾਨਿ ਗੋਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤਵੀਸਸਹਸ੍ਸਾ ਗਾਵੋ ਖੀਰਂ ਦੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਗੋਪਾ ਨਾਮ ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸਿਨੋ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵਸ੍ਸਿਕੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਮਾਸੇ ਥਲੇ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਅਵਸੇਸੇ ਅਟ੍ਠਮਾਸੇ ਯਤ੍ਥ ਤਿਣੋਦਕਂ ਸੁਖਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਨਦੀਤੀਰਂ ਵਾ ਜਾਤਸ੍ਸਰਤੀਰਂ ਵਾ ਹੋਤਿ. ਅਥਾਯਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਿਤਗਾਮਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਗੁਨ੍ਨਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਓਕਾਸਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਮਹਾਮਹੀ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕਤੋ ਕਾਲਮਹੀ ਏਕਤੋ ਮਹਾਮਹਿਚ੍ਚੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਮਾਨਾ ਪੁਨ ਸਮੁਦ੍ਦਸਮੀਪੇ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਯਂ ਓਕਾਸਂ ਅਨ੍ਤਰਦੀਪਂ ਅਕਾਸਿ, ਤਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਚ੍ਛਾਨਂ ਸਾਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਨਿਵੇਸਨਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤ ਪੁਤ੍ਤਾ, ਸਤ੍ਤ ਧੀਤਰੋ, ਸਤ੍ਤ ਸੁਣਿਸਾ, ਅਨੇਕੇ ਚ ਕਮ੍ਮਕਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਗੋਪਾ ਨਾਮ ਵਸ੍ਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਸਕੁਣਿਕਾ ਕੁਲਾਵਕਾਨਿ ਰੁਕ੍ਖਗ੍ਗੇ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਕਕ੍ਕਟਕਾ ਉਦਕਸਮੀਪੇ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਥਲਸਮੀਪਦ੍ਵਾਰੇਨ ਵਲ਼ਞ੍ਜੇਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਸੁਵੁਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਸਕੁਣਿਕਾ ਕੁਲਾਵਕਾਨਿ ਨੀਚਟ੍ਠਾਨੇ ਉਦਕਪਿਟ੍ਠੇ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਕਕ੍ਕਟਕਾ ਥਲਸਮੀਪੇ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਸਮੀਪਦ੍ਵਾਰੇਨ ਵਲ਼ਞ੍ਜੇਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਦੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਸੋ ਧਨਿਯੋ ਸੁਵੁਟ੍ਠਿਕਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਉਪਕਟ੍ਠੇ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਅਨ੍ਤਰਦੀਪਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮਹਿਯਾ ਪਰਤੀਰੇ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਾਹਮ੍ਪਿ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਉਦਕੇਨ ਅਨਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਣੋਕਾਸੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨੋਕਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ, ਵਚ੍ਛਸਾਲਾਯੋ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਦਾਰੁਤਿਣਾਦਿਸਙ੍ਗਹੇ ਕਤੇ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸੇਸੁ ਸਮਾਨਿਯੇਸੁ ਜਾਤੇਸੁ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇ ਖਜ੍ਜਭੋਜ੍ਜੇ ਪਟਿਯਤ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਾ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਮੇਘਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਉਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਸੋ ਧੇਨੁਯੋ ਦੁਹਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਵਚ੍ਛਸਾਲਾਸੁ ਵਚ੍ਛੇ ਸਣ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਗੁਨ੍ਨਂ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਧੂਮਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਸਬ੍ਬਪਰਿਜਨਂ ਭੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਦੀਪੇ ਉਜ੍ਜਾਲਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਸਯਂ ਖੀਰੇਨ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਮਹਾਸਯਨੇ ਸਯਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਿਰਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਤੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਅਪਰਦਿਸਾਯ ਮੇਘਤ੍ਥਨਿਤਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ ‘‘ਪਕ੍ਕੋਦਨੋ ਦੁਦ੍ਧਖੀਰੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ – ਪਕ੍ਕੋਦਨੋਤਿ ਸਿਦ੍ਧਭਤ੍ਤੋ. ਦੁਦ੍ਧਖੀਰੋਤਿ ਗਾਵੋ ਦੁਹਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਖੀਰੋ. ਅਹਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤਥਾਭਾਵਂ. ਪਕ੍ਕੋਦਨੋ ਦੁਦ੍ਧਖੀਰੋ ਚ ਅਹਮਸ੍ਮਿ ਭਵਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨ ‘‘ਇਤੀਤਿ ਪਦਸਨ੍ਧਿ, ਪਦਸਂਸਗ੍ਗੋ, ਪਦਪਾਰਿਪੂਰਿ, ਅਕ੍ਖਰਸਮਵਾਯੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾ ਪਦਾਨੁਪੁਬ੍ਬਤਾਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਅਜਿਤਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧) ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵਣ੍ਣਿਤੋ. ਸੋਪਿ ਇਦਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਂ ਯਂ ਹਿ ਪਦਂ ਪੁਬ੍ਬਪਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਾਹਾਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋਯੇਵ ਇਤਿਸਦ੍ਦੋ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਦੇਨ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਇਤਿ ਵਾ ਭਗਵਾ ਇਤਿ ਵਾ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਪਦਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਨਾਞ੍ਞਥਾ.

ਧਨਿਯੋ ਗੋਪੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਸਮੋਧਾਨਂ. ਸੋ ਹਿ ਯਾਨਿਮਾਨਿ ਥਾਵਰਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਧਨਾਨਿ, ਤੇਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦਾਨਸੀਲਾਦਿਅਨੁਗਾਮਿਕਧਨਂ, ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁ-ਆਰਾਮਾਦਿਤੋ ਥਾਵਰਧਨਤੋਪਿ, ਗਵਸ੍ਸਾਦਿਤੋ ਜਙ੍ਗਮਧਨਤੋਪਿ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਾਦਿਤੋ ਸਂਹਾਰਿਮਧਨਤੋਪਿ, ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨਾਦਿਤੋ ਅਙ੍ਗਸਮਧਨਤੋਪਿ ਯਂ ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਗੋਰਸਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨੇਨ ਬਹੂਪਕਾਰਂ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਗੋਸਮਿਤਂ ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੩; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੨੩) ਏਵਂ ਵਿਸੇਸਿਤਂ ਗੋਧਨਂ, ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਧਨਿਯੋ, ਗੁਨ੍ਨਂ ਪਾਲਨਤੋ ਗੋਪੋ. ਯੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਵੋ ਪਾਲੇਤਿ, ਸੋ ‘‘ਗੋਪੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯੋ ਪਰੇਸਂ ਵੇਤਨੇਨ ਭਟੋ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਸੋ ਗੋਪਾਲਕੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋਯੇਵ, ਤੇਨ ਗੋਪੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਅਨੁਤੀਰੇਤਿ ਤੀਰਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ. ਮਹਿਯਾਤਿ ਮਹਾਮਹੀਨਾਮਿਕਾਯ ਨਦਿਯਾ. ਸਮਾਨੇਨ ਅਨੁਕੂਲਵਤ੍ਤਿਨਾ ਪਰਿਜਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਾਸੋ ਯਸ੍ਸ ਸੋ ਸਮਾਨਵਾਸੋ, ਅਯਞ੍ਚ ਤਥਾਵਿਧੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਮਾਨਵਾਸੋ’’ਤਿ. ਛਨ੍ਨਾਤਿ ਤਿਣਪਣ੍ਣਚ੍ਛਦਨੇਹਿ ਅਨੋਵਸ੍ਸਕਾ ਕਤਾ. ਕੁਟੀਤਿ ਵਸਨਘਰਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਆਹਿਤੋਤਿ ਆਭਤੋ, ਜਾਲਿਤੋ ਵਾ. ਗਿਨੀਤਿ ਅਗ੍ਗਿ. ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਗ੍ਗਿ ‘‘ਗਿਨੀ’’ਤਿ ਵੋਹਰੀਯਤਿ. ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀਤਿ ਇਦਾਨਿ ਯਦਿ ਇਚ੍ਛਸੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਵਸ੍ਸਾਤਿ ਸਿਞ੍ਚ, ਪਗ੍ਘਰ, ਉਦਕਂ ਮੁਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੇਵਾਤਿ ਮੇਘਂ ਆਲਪਤਿ. ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.

ਅਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ – ਏਵਮਯਂ ਧਨਿਯੋ ਗੋਪੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਯਨਘਰੇ ਮਹਾਸਯਨੇ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਮੇਘਤ੍ਥਨਿਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਕ੍ਕੋਦਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਕਾਯਦੁਕ੍ਖਵੂਪਸਮੂਪਾਯਂ ਕਾਯਸੁਖਹੇਤੁਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਦੁਦ੍ਧਖੀਰੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਵੂਪਸਮੂਪਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸੁਖਹੇਤੁਞ੍ਚ. ‘‘ਅਨੁਤੀਰੇ ਮਹਿਯਾ’’ਤਿ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ, ‘‘ਸਮਾਨਵਾਸੋ’’ਤਿ ਤਾਦਿਸੇ ਕਾਲੇ ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਦਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਸੋਕਸ੍ਸਾਭਾਵਂ. ‘‘ਛਨ੍ਨਾ ਕੁਟੀ’’ਤਿ ਕਾਯਦੁਕ੍ਖਾਪਗਮਪਟਿਘਾਤਂ. ‘‘ਆਹਿਤੋ ਗਿਨੀ’’ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਗੋਪਾਲਕਾ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਧੂਮਦਾਰੁਅਗ੍ਗਿਵਸੇਨ ਤਯੋ ਅਗ੍ਗੀ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਚ ਤਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਸਬ੍ਬੇ ਕਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਗ੍ਗਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਹਿਤੋ ਗਿਨੀ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਵਾਲ਼ਮਿਗਾਗਮਨਨਿਵਾਰਣਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਗੁਨ੍ਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਗੋਮਯਾਦੀਹਿ ਧੂਮਗ੍ਗਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਡਂਸਮਕਸਾਦੀਹਿ ਗੁਨ੍ਨਂ ਅਨਾਬਾਧਂ, ਗੋਪਾਲਕਾਨਂ ਸਯਨਟ੍ਠਾਨੇ ਦਾਰੁਅਗ੍ਗਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਗੋਪਾਲਕਾਨਂ ਸੀਤਾਬਾਧਪਟਿਘਾਤਂ. ਸੋ ਏਵਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਗੁਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਰਿਜਨਸ੍ਸ ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਬਾਧਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤੋ ਆਹ – ‘‘ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ.

੧੯. ਏਵਂ ਧਨਿਯਸ੍ਸ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਭਾਸਮਾਨਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਭਗਵਾ ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਯ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਿਕਾਯ ਜੇਤਵਨਮਹਾਵਿਹਾਰੇ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ. ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਦਸ ਧਨਿਯਞ੍ਚ ਪਜਾਪਤਿਞ੍ਚਸ੍ਸ ‘‘ਇਮੇ ਉਭੋਪਿ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਸਚੇ ਅਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਭੋਪਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਨੋ ਚੇ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸ੍ਵੇ ਉਦਕੋਘੇਨ ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤਂ ਖਣੇਯੇਵ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਸਤ੍ਤ ਯੋਜਨਸਤਾਨਿ ਧਨਿਯਸ੍ਸ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਂ ਆਕਾਸੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕੁਟਿਯਾ ਉਪਰਿ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਧਨਿਯੋ ਤਂ ਗਾਥਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਾਸਤਿਯੇਵ, ਨ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਭਗਵਤਿ ਗਤੇਪਿ ਭਾਸਤਿ. ਭਗਵਾ ਚ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥਾ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਪਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ –

‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਵਿਗਤਖਿਲੋਹਮਸ੍ਮਿ,ਅਨੁਤੀਰੇ ਮਹਿਯੇਕਰਤ੍ਤਿਵਾਸੋ;

ਵਿਵਟਾ ਕੁਟਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਗਿਨਿ,ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ. –

ਇਮਂ ਪਟਿਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਭਾਗਂ ਨੋ ਅਤ੍ਥਸਭਾਗਂ. ਨ ਹਿ ‘‘ਪਕ੍ਕੋਦਨੋ’’ਤਿ, ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ’’ਤਿ ਚ ਆਦੀਨਿ ਪਦਾਨਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਮੇਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਓਰਿਮਪਾਰਿਮਤੀਰਾਨਿ ਵਿਯ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੇਤੀਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਭਾਗਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਗਾਥਾਯ ਸਦਿਸਪਦਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਵਿਸੇਸਪਦਾਨਂ ਪਨਾਯਂ ਪਦਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਵਣ੍ਣਨਾ – ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਤਿ ਅਕੁਜ੍ਝਨਸਭਾਵੋ. ਯੋ ਹਿ ਸੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਆਘਾਤਵਤ੍ਥੁਸਮ੍ਭਵੋ ਕੋਧੋ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸੁਪਰਿਤ੍ਤੋਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਹਦਯਂ ਸਨ੍ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਯੇਨ ਚ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਏਕਚ੍ਚੋ ਮੁਖਵਿਕੁਣਨਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਏਕਚ੍ਚੋ ਫਰੁਸਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹਨੁਸਞ੍ਚਲਨਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਫਰੁਸਂ ਭਣਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਦਣ੍ਡਂ ਵਾ ਸਤ੍ਥਂ ਵਾ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਦਿਸਾ ਵਿਲੋਕੇਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਦਣ੍ਡਂ ਵਾ ਸਤ੍ਥਂ ਵਾ ਆਮਸਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਦਣ੍ਡਾਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਧਾਵਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਏਕਂ ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਪਹਾਰੇ ਦੇਤਿ, ਅਪਰੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਅਪਿ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰੇਨ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਅਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਿ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪੇ ਕਾਲਗਾਮਵਾਸੀ ਅਮਚ੍ਚੋ ਵਿਯ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਕੋਧੋ ਪਰਮਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇਯੇਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨੋ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਵਿਗਤਖਿਲੋਤਿ ਅਪਗਤਖਿਲੋ. ਯੇ ਹਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਬਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਚ ਚੇਤੋਖਿਲਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਯੇ ਹਿ ਚ ਖਿਲਭੂਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਖਿਲੇ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਦੇਵੇ ਸਸ੍ਸਾਨਿ ਨ ਰੁਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਦਿਕੁਸਲਹੇਤੁਵਸ੍ਸੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਕੁਸਲਂ ਨ ਰੁਹਤਿ ਤੇ ਚ ਭਗਵਤਾ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇਯੇਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ‘‘ਵਿਗਤਖਿਲੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਏਕਰਤ੍ਤਿਂ ਵਾਸੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਰਤ੍ਤਿਵਾਸੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਧਨਿਯੋ ਤਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਸ੍ਸਿਕੇ ਮਾਸੇ ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸਂ ਉਪਗਤੋ, ਨ ਤਥਾ ਭਗਵਾ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਤਂਯੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਕਾਮਤਾਯ ਤਤ੍ਥ ਵਾਸਂ ਉਪਗਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਏਕਰਤ੍ਤਿਵਾਸੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਵਿਵਟਾਤਿ ਅਪਨੀਤਚ੍ਛਦਨਾ. ਕੁਟੀਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਹਿ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕਾਯੋਤਿਪਿ ਗੁਹਾਤਿਪਿ ਦੇਹੋਤਿਪਿ ਸਨ੍ਦੇਹੋਤਿਪਿ ਨਾਵਾਤਿਪਿ ਰਥੋਤਿਪਿ ਵਣੋਤਿਪਿ ਧਜੋਤਿਪਿ ਵਮ੍ਮਿਕੋਤਿਪਿ ਕੁਟੀਤਿਪਿ ਕੁਟਿਕਾਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਕਟ੍ਠਾਦੀਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਗੇਹਨਾਮਿਕਾ ਕੁਟਿ ਵਿਯ ਅਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਕੁਟੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਵਲ੍ਲਿਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਮਤ੍ਤਿਕਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਤਿਣਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਆਕਾਸੋ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਅਗਾਰਂਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਨ੍ਹਾਰੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਮਂਸਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਚਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਆਕਾਸੋ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਰੂਪਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੦੬).

ਚਿਤ੍ਤਮਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਨਿਵਾਸਤੋ ਵਾ ਕੁਟਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਕਲਕੁਟਿ ਚੇ ਸਾ, ਮਕ੍ਕਟਾਵਸਥੋ ਇਤਿ;

ਮਕ੍ਕਟੋ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਯ, ਕੁਟਿਕਾਯ ਪਸਕ੍ਕਿਯ;

ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਅਨੁਪਰਿਯਾਤਿ, ਘਟ੍ਟਯਨ੍ਤੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨ’’ਨ੍ਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੧੨੫);

ਸਾ ਕੁਟਿ ਯੇਨ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਛਦਨੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਵਸ੍ਸਂ ਅਤਿਵਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਛਨ੍ਨਮਤਿਵਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਵਟਂ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਤਿ;

ਤਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਵਰੇਥ, ਏਵਂ ਤਂ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. (ਉਦਾ. ੪੫; ਥੇਰਗਾ. ੪੪੭; ਪਰਿ. ੩੩੯);

ਅਯਂ ਗਾਥਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਕੇ ਥੇਰਗਾਥਾਯਞ੍ਚ. ਖਨ੍ਧਕੇ ਹਿ ‘‘ਯੋ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਾ ਚ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਅਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਯੋ ਪਨ ਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਥੇਰਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਰਾਗਾਦਿਚ੍ਛਦਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਦੀਸੁ ਰਾਗਾਦਿਸਮ੍ਭਵਤੋ ਛਨ੍ਨਮਤਿਵਸ੍ਸਤਿ. ਯੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਧਿਵਾਸਿਤਕਿਲੇਸਚ੍ਛਦਨਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਕੁਟਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਿਲੇਸਵਸ੍ਸਂ ਅਤਿਵਸ੍ਸਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਵਾਤੇਨ ਕਿਲੇਸਚ੍ਛਦਨਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਵਟਾ, ਤਸ੍ਸ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਭਗਵਤਾ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਛਦਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਵਟਾ ਕੁਟੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਉਪਸਨ੍ਤੋ. ਗਿਨੀਤਿ ਅਗ੍ਗਿ. ਯੇਨ ਹਿ ਏਕਾਦਸਵਿਧੇਨ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਸਬ੍ਬਮਿਦਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਰਾਗਗ੍ਗਿਨਾ’’ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ. ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ ਭਗਵਤੋ ਬੋਧਿਮੂਲੇਯੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਲਿਲਸੇਕੇਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਗਿਨੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਚ ਧਨਿਯਂ ਅਤੁਟ੍ਠਬ੍ਬੇਨ ਤੁਸ੍ਸਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨੇਵ ਪਰਿਭਾਸਤਿ, ਓਵਦਤਿ, ਅਨੁਸਾਸਤਿ. ਕਥਂ? ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ’’ਤਿ ਹਿ ਵਦਮਾਨੋ, ਧਨਿਯ, ਤ੍ਵਂ ‘‘ਪਕ੍ਕੋਦਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਓਦਨਪਾਕੋ ਚ ਯਾਵਜੀਵਂ ਧਨਪਰਿਕ੍ਖਯੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਧਨਪਰਿਕ੍ਖਯੋ ਚ ਆਰਕ੍ਖਾਦਿਦੁਕ੍ਖਪਦਟ੍ਠਾਨੋ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਦੁਕ੍ਖੇਨੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਸਿ. ਅਹਂ ਪਨ ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖਾਭਾਵੇਨ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਮੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਵਿਗਤਖਿਲੋ’’ਤਿ ਵਦਮਾਨੋ ਤ੍ਵਂ ‘‘ਦੁਦ੍ਧਖੀਰੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਕਤਕਿਚ੍ਚੋਵ ‘‘ਕਤਕਿਚ੍ਚੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਅਹਂ ਪਨ ‘‘ਵਿਗਤਖਿਲੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਤਕਿਚ੍ਚੋਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਮੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਅਨੁਤੀਰੇ ਮਹਿਯੇਕਰਤ੍ਤਿਵਾਸੋ’’ਤਿ ਵਦਮਾਨੋ ਤ੍ਵਂ ਅਨੁਤੀਰੇ ਮਹਿਯਾ ਸਮਾਨਵਾਸੋਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਚਤੁਮਾਸਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸੇਨ ਤੁਟ੍ਠੋ. ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸੋ ਚ ਆਵਾਸਸਙ੍ਗੇਨ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਦੁਕ੍ਖੋ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਦੁਕ੍ਖੇਨੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਸਿ. ਅਹਂ ਪਨ ਏਕਰਤ੍ਤਿਵਾਸੋਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸੇਨ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਅਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸੋ ਚ ਆਵਾਸਸਙ੍ਗਾਭਾਵੇਨ ਹੋਤਿ, ਆਵਾਸਸਙ੍ਗਾਭਾਵੋ ਚ ਸੁਖੋਤਿ ਸੁਖੇਨੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਮੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.

‘‘ਵਿਵਟਾ ਕੁਟੀ’’ਤਿ ਵਦਮਾਨੋ ਤ੍ਵਂ ਛਨ੍ਨਾ ਕੁਟੀਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਛਨ੍ਨਗੇਹਤਾਯ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਗੇਹੇ ਚ ਤੇ ਛਨ੍ਨੇਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਕੁਟਿਕਂ ਕਿਲੇਸਵਸ੍ਸਂ ਅਤਿਵਸ੍ਸਤਿ, ਯੇਨ ਸਞ੍ਜਨਿਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਮਹੋਘੇਹਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੋ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਤੁਟ੍ਠਬ੍ਬੇਨੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਸਿ. ਅਹਂ ਪਨ ‘‘ਵਿਵਟਾ ਕੁਟੀ’’ਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਕੁਟਿਯਾ ਕਿਲੇਸਚ੍ਛਦਨਾਭਾਵੇਨ ਤੁਟ੍ਠੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਮੇ ਵਿਵਟਾਯ ਕੁਟਿਯਾ ਨ ਤਂ ਕਿਲੇਸਵਸ੍ਸਂ ਅਤਿਵਸ੍ਸਤਿ, ਯੇਨ ਸਞ੍ਜਨਿਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਮਹੋਘੇਹਿ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੋ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਂ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਤੁਟ੍ਠਬ੍ਬੇਨੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਮੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਗਿਨੀ’’ਤਿ ਵਦਮਾਨੋ ਤ੍ਵਂ ਆਹਿਤੋ ਗਿਨੀਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਕਤੂਪਦ੍ਦਵਨਿਵਾਰਣੋਵ ਕਤੂਪਦ੍ਦਵਨਿਵਾਰਣੋਸ੍ਮੀਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁਟ੍ਠੋ. ਅਹਂ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਗਿਨੀਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਏਕਾਦਸਗ੍ਗਿਪਰਿਲ਼ਾਹਾਭਾਵਤੋ ਕਤੂਪਦ੍ਦਵਨਿਵਾਰਣਤਾਯੇਵ ਤੁਟ੍ਠੋਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ‘‘ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਮਾਨੋ ਏਵਂ ਵਿਗਤਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸੁਖਾਨਂ ਕਤਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਅਮ੍ਹਾਦਿਸਾਨਂ ਏਤਂ ਵਚਨਂ ਸੋਭਤਿ, ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸਿ, ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵ, ਨ ਨੋ ਤਯਿ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਵਾ ਅਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਵਾ ਵੁਡ੍ਢਿ ਵਾ ਹਾਨਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵਦਸੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਚ ਧਨਿਯ ਅਤੁਟ੍ਠਬ੍ਬੇਨੇਵ ਤੁਸ੍ਸਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਾਪਦੇਸੇਨੇਵ ਪਰਿਭਾਸਤਿ ਓਵਦਤਿ, ਅਨੁਸਾਸਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

੨੦. ਏਵਮਿਮਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਗਾਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਧਨਿਯੋ ਗੋਪੋ ‘‘ਕੋ ਅਯਂ ਗਾਥਂ ਭਾਸਤੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸੁਭਾਸਿਤੇਨ ਪਰਿਤੁਟ੍ਠੋ ਪੁਨਪਿ ਤਥਾਰੂਪਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਗਾਥਮਾਹ ‘‘ਅਨ੍ਧਕਮਕਸਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਧਕਾਤਿ ਕਾਲ਼ਮਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਪਿਙ੍ਗਲਮਕ੍ਖਿਕਾਨਨ੍ਤਿਪਿ ਏਕੇ. ਮਕਸਾਤਿ ਮਕਸਾਯੇਵ. ਨ ਵਿਜ੍ਜਰੇਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਚ੍ਛੇਤਿ ਦ੍ਵੇ ਕਚ੍ਛਾ – ਨਦੀਕਚ੍ਛੋ ਚ ਪਬ੍ਬਤਕਚ੍ਛੋ ਚ. ਇਧ ਨਦੀਕਚ੍ਛੋ. ਰੁਲ਼੍ਹਤਿਣੇਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਤਿਣੇ. ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਵੁਟ੍ਠਿਮ੍ਪੀਤਿ ਵਾਤਵੁਟ੍ਠਿਆਦਿਕਾ ਅਨੇਕਾ ਵੁਟ੍ਠਿਯੋ, ਤਾ ਆਲ਼ਵਕਸੁਤ੍ਤੇ ਪਕਾਸਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਇਧ ਪਨ ਵਸ੍ਸਵੁਟ੍ਠਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਹੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਖਮੇਯ੍ਯੁਂ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਧਨਿਯੋ ਯੇ ਅਨ੍ਧਕਮਕਸਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਰੁਧਿਰੇ ਪਿਵਨ੍ਤਾ ਮੁਹੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਗਾਵੋ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਤੇ ਗੋਪਾਲਕਾ ਪਂਸੁਨਾ ਚ ਸਾਖਾਹਿ ਚ ਮਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਭਾਵੇਨ ਗੁਨ੍ਨਂ ਖੇਮਤਂ, ਕਚ੍ਛੇ ਰੁਲ਼੍ਹਤਿਣਚਰਣੇਨ ਅਦ੍ਧਾਨਗਮਨਪਰਿਸ੍ਸਮਾਭਾਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਖੁਦਾਕਿਲਮਥਾਭਾਵਞ੍ਚ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਗਾਵੋ ਅਨ੍ਧਕਮਕਸਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਹਿ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਾ ਅਦ੍ਧਾਨਗਮਨੇਨ ਕਿਲਨ੍ਤਾ ਖੁਦਾਯ ਮਿਲਾਯਮਾਨਾ ਏਕਵੁਟ੍ਠਿਨਿਪਾਤਮ੍ਪਿ ਨ ਸਹੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਮੇ ਤਥਾ ਗਾਵੋ, ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਗਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਭਾਵਾ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਾ ਤਿਕ੍ਖਤੁਂ ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਿਮ੍ਪਿ ਸਹੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.

੨੧. ਤਤੋ ਭਗਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਧਨਿਯੋ ਅਨ੍ਤਰਦੀਪੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਭਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਕੁਲ੍ਲਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ, ਮਹਾਮਹਿਂ ਤਰਿਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਕਚ੍ਛਂ ਆਗਮ੍ਮ ‘‘ਅਹਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਆਗਤੋ, ਨਿਬ੍ਭਯੇਵ ਠਾਨੇ ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਏਵਮਾਹ, ਸਭਯੇ ਏਵ ਚ ਸੋ ਠਾਨੇ ਠਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਆਗਮਨਟ੍ਠਾਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਗਮਨਟ੍ਠਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਞ੍ਚ ਪਣੀਤਤਰਞ੍ਚ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਬਦ੍ਧਾਸਿ ਭਿਸੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਭਾਸਿ, ਅਤ੍ਥਸਭਾਗਂ ਨੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਭਾਗਂ.

ਤਤ੍ਥ ਭਿਸੀਤਿ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਥੁਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧਕੁਲ੍ਲੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਲੋਕੇ. ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਪਨ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਹਿ –

‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਪਜ੍ਜੋ ਪਥੋ ਪਨ੍ਥੋ, ਅਞ੍ਜਸਂ ਵਟੁਮਾਯਨਂ;

ਨਾਵਾ ਉਤ੍ਤਰਸੇਤੁ ਚ, ਕੁਲ੍ਲੋ ਚ ਭਿਸਿ ਸਙ੍ਕਮੋ’’. (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਤ੍ਥੁਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੦੧);

‘‘ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਭਵੋ ਚੇਵ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਕਾਸਿਤੋ’’.

ਇਮਾਯਪਿ ਗਾਥਾਯ ਭਗਵਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਤਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਆਹਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਧਨਿਯ, ਤ੍ਵਂ ਕੁਲ੍ਲਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ, ਮਹਿਂ ਤਰਿਤ੍ਵਾ, ਇਮਂ ਠਾਨਮਾਗਤੋ, ਪੁਨਪਿ ਚ ਤੇ ਕੁਲ੍ਲੋ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋ ਏਵ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਦੀ ਚ ਤਰਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਚੇਤਂ ਠਾਨਂ ਖੇਮਂ. ਮਯਾ ਪਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤੇ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਞਾਣਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਦ੍ਧਾ ਅਹੋਸਿ ਭਿਸਿ. ਸਾ ਚ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਾਯ ਏਕਰਸਭਾਵੂਪਗਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨੇਨ ਪੁਨ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਪ੍ਪਯੋਜਨਾਭਾਵੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਕੇਨਚਿ ਮੋਚੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਚ ਸੁਸਙ੍ਖਤਾ. ਤਾਯ ਚਮ੍ਹਿ ਤਿਣ੍ਣੋ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਤ੍ਥਿਤਂ ਤੀਰਪ੍ਪਦੇਸਂ ਗਤੋ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਚ ਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਵਿਯ ਕਞ੍ਚਿਦੇਵ ਪਦੇਸਂ ਗਤੋ. ਅਥ ਖੋ ਪਾਰਗਤੋ ਸਬ੍ਬਾਸਵਕ੍ਖਯਂ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਪਾਰਂ ਪਰਮਂ ਖੇਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਤੋ, ਤਿਣ੍ਣੋਤਿ ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਪਾਰਗਤੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਕਿਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਪਾਰਗਤੋਤਿ ਚੇ? ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਓਘਂ, ਕਾਮੋਘਾਦਿਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਓਘਂ ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਤਂ ਪਾਰਂ ਗਤੋਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਚ ਪਨ ਮੇ ਪੁਨ ਤਰਿਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਭਿਸਿਯਾ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਮੇਵ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਅਥ ਚੇ ਪਤ੍ਥਯਸੀ ਪਵਸ੍ਸ ਦੇਵਾ’’ਤਿ.

੨੨. ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਧਨਿਯੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ‘‘ਗੋਪੀ ਮਮ ਅਸ੍ਸਵਾ’’ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਗੋਪੀਤਿ ਭਰਿਯਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਅਸ੍ਸਵਾਤਿ ਵਚਨਕਰਾ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸਾਵਿਨੀ. ਅਲੋਲਾਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਲੋਲਤਾਹਿ ਲੋਲੋ ਹੋਤਿ – ਆਹਾਰਲੋਲਤਾਯ, ਅਲਙ੍ਕਾਰਲੋਲਤਾਯ, ਪਰਪੁਰਿਸਲੋਲਤਾਯ, ਧਨਲੋਲਤਾਯ, ਪਾਦਲੋਲਤਾਯ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਭਤ੍ਤਪੂਵਸੁਰਾਦਿਭੇਦੇ ਆਹਾਰੇ ਲੋਲਤਾਯ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਪਾਰਿਵਾਸਿਕਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਹਤ੍ਥੋਤਾਪਕਮ੍ਪਿ ਖਾਦਤਿ, ਦਿਗੁਣਂ ਧਨਮਨੁਪ੍ਪਦਤ੍ਵਾਪਿ ਸੁਰਂ ਪਿਵਤਿ. ਅਲਙ੍ਕਾਰਲੋਲਤਾਯ ਅਞ੍ਞਂ ਅਲਙ੍ਕਾਰਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਉਦਕਤੇਲਕੇਨਪਿ ਕੇਸੇ ਓਸਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ. ਪਰਪੁਰਿਸਲੋਲਤਾਯ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਪੁਤ੍ਤੇਨਪਿ ਤਾਦਿਸੇ ਪਦੇਸੇ ਪਕ੍ਕੋਸਿਯਮਾਨੋ ਪਠਮਂ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤਿ. ਧਨਲੋਲਤਾਯ ‘‘ਹਂਸਰਾਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ ਸੁਵਣ੍ਣਾ ਪਰਿਹਾਯਥ’’. ਪਾਦਲੋਲਤਾਯ ਆਰਾਮਾਦਿਗਮਨਸੀਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਧਨਂ ਵਿਨਾਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਧਨਿਯੋ ‘‘ਏਕਾਪਿ ਲੋਲਤਾ ਮਯ੍ਹਂ ਗੋਪਿਯਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਲੋਲਾਤਿ ਆਹ.

ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਂਵਾਸਿਯਾਤਿ ਦੀਘਕਾਲਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਸਮਾਨਾ ਕੋਮਾਰਭਾਵਤੋ ਪਭੁਤਿ ਏਕਤੋ ਵਡ੍ਢਿਤਾ. ਤੇਨ ਪਰਪੁਰਿਸੇ ਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਨਾਪਾਤਿ ਏਵਂ ਪਰਪੁਰਿਸੇ ਅਜਾਨਨ੍ਤੀ ਮਮੇਵ ਮਨਂ ਅਲ੍ਲੀਯਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਨ ਸੁਣਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਾਪਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੇਨ ਨਾਮ ਸਦ੍ਧਿਂ ਇਮਾਯ ਹਸਿਤਂ ਵਾ ਲਪਿਤਂ ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸਾ ਨ ਸੁਣਾਮਿ, ਕਞ੍ਚਿ ਅਤਿਚਾਰਦੋਸਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੨੩. ਅਥ ਭਗਵਾ ਏਤੇਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਗੋਪਿਯਾ ਤੁਟ੍ਠਂ ਧਨਿਯਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਮ ਅਸ੍ਸਵ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਭਾਸਿ, ਅਤ੍ਥਸਭਾਗਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਭਾਗਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਾਨੇਵ ਪਦਾਨਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਧਨਿਯ, ਤ੍ਵਂ ‘‘ਗੋਪੀ ਮਮ ਅਸ੍ਸਵਾ’’ਤਿ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਸਾ ਪਨ ਤੇ ਅਸ੍ਸਵਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ਵਾ ਨ ਵਾ; ਦੁਜ੍ਜਾਨਂ ਪਰਚਿਤ੍ਤਂ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ. ਮਾਤੁਗਾਮਞ੍ਹਿ ਕੁਚ੍ਛਿਯਾ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤਾਪਿ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਦੁਰਕ੍ਖਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਤੁਮ੍ਹਾਦਿਸੇਹਿ ਇਤ੍ਥੀ ਅਲੋਲਾਤਿ ਵਾ ਸਂਵਾਸਿਯਾਤਿ ਵਾ ਮਨਾਪਾਤਿ ਵਾ ਨਿਪ੍ਪਾਪਾਤਿ ਵਾ ਜਾਨਿਤੁਂ. ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਵਂ ਓਵਾਦਪਟਿਕਰਂ ਮਮ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਾਹਂ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਾਮਿ. ਸੋ ਚਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਵਭਾਵੋ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯੇ ਛਨ੍ਨਂ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਅਗ੍ਗਿਧਾਰਾਸੁ ਚ ਉਦਕਧਾਰਾਸੁ ਚ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਸੁ ਸਬ੍ਬਜਨਸ੍ਸ ਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਗ੍ਗਿਨਿਮ੍ਮਾਨੇ ਹਿ ਤੇਜੋਕਸਿਣਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ ਉਦਕਨਿਮ੍ਮਾਨੇ ਆਪੋਕਸਿਣਂ, ਨੀਲਾਦਿਨਿਮ੍ਮਾਨੇ ਨੀਲਾਦਿਕਸਿਣਾਨਿ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਏਕਤੋ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਏਕਮੇਵ ਪਨ ਅਸ੍ਸਵਭਾਵੇਨ ਏਵਂ ਵਸਵਤ੍ਤਿ ਅਹੋਸਿ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਾਪਗਮਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦੇਵ ਅਲੋਲਂ, ਨ ਤਵ ਗੋਪੀ. ਦੀਪਙ੍ਕਰਬੁਦ੍ਧਕਾਲਤੋ ਚ ਪਭੁਤਿ ਦਾਨਸੀਲਾਦੀਹਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਪਰਿਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਸਂਵਾਸਿਯਂ, ਨ ਤਵ ਗੋਪੀ. ਤਦੇਤਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਨ ਦਮਥੇਨ ਦਮਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਦਨ੍ਤਂ, ਸੁਦਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇਨ ਛਦ੍ਵਾਰਵਿਸੇਵਨਂ ਪਹਾਯ ਮਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਮਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨਾਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋ ਮਨਾਪਂ, ਨ ਤਵ ਗੋਪੀ.

ਪਾਪਂ ਪਨ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਪਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਧਨਿਯੋ ਵਿਯ ਗੋਪਿਯਾ. ਸੋ ਚਸ੍ਸ ਪਾਪਾਭਾਵੋ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇਯੇਵ, ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਸਰਾਗਾਦਿਕਾਲੇ ਅਗਾਰਮਜ੍ਝੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਦਾਪਿ ਹਿਸ੍ਸ ਅਗਾਰਿਯਭਾਵਾਨੁਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞੁਪਟਿਕੁਟ੍ਠਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਾ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਾ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਵਾ ਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਮਾਰੋਪਿ ਛਬ੍ਬਸ੍ਸਾਨਿ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਏਕਂ ਵਸ੍ਸਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਤਥਾਗਤਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿ ‘‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਵਾਲਗ੍ਗਨਿਤੁਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਪਾਪਸਮਾਚਾਰਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨੋ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ, ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਂ ਪਦਾਪਦਂ;