੧੧. ਵਿਜਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

ਚਰਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਵਿਜਯਸੁਤ੍ਤਂ ਕਾਯਵਿਚ੍ਛਨ੍ਦਨਿਕਸੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਇਦਂ ਕਿਰ ਸੁਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਤਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਵਾ, ਸਾਕਿਯੇ ਵਿਨੇਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਾਦਯੋ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ, ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਯ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਗਿਨੀ ਨਨ੍ਦਾ, ਖੇਮਕਸਕ੍ਕਰਞ੍ਞੋ ਧੀਤਾ ਅਭਿਰੂਪਨਨ੍ਦਾ, ਜਨਪਦਕਲ੍ਯਾਣੀ ਨਨ੍ਦਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਨਨ੍ਦਾਯੋ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਭਿਰੂਪਨਨ੍ਦਾ ਅਭਿਰੂਪਾ ਏਵ ਅਹੋਸਿ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ, ਤੇਨੇਵਸ੍ਸਾ ਅਭਿਰੂਪਨਨ੍ਦਾਤਿ ਨਾਮਮਕਂਸੁ. ਜਨਪਦਕਲ੍ਯਾਣੀ ਨਨ੍ਦਾਪਿ ਰੂਪੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦਿਸਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਾ ਉਭੋਪਿ ਰੂਪਮਦਮਤ੍ਤਾ ‘‘ਭਗਵਾ ਰੂਪਂ ਵਿਵਣ੍ਣੇਤਿ, ਗਰਹਤਿ, ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਰੂਪੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਭਗਵਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਦਟ੍ਠੁਮ੍ਪਿ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਕਸ੍ਮਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਤਿ ਚੇ? ਅਗਤਿਯਾ. ਅਭਿਰੂਪਨਨ੍ਦਾਯ ਹਿ ਵਾਰੇਯ੍ਯਦਿਵਸੇਯੇਵ ਸਾਮਿਕੋ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਕਾਮਕਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸੁਂ. ਜਨਪਦਕਲ੍ਯਾਣੀ ਨਨ੍ਦਾਪਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਨਨ੍ਦੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੇ ਨਿਰਾਸਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸਾਮਿਕੋ ਚ ਮਾਤਾ ਚ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਞਾਤਕਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਞਾਤੀਹਿ ਵਿਨਾ ਦੁਕ੍ਖੋ ਘਰਾਵਾਸੋ’’ਤਿ ਘਰਾਵਾਸੇ ਅਸ੍ਸਾਦਮਲਭਨ੍ਤੀ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਨ ਸਦ੍ਧਾਯ.

ਅਥ ਭਗਵਾ ਤਾਸਂ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਂ ਆਣਾਪੇਸਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਓਵਾਦਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੂ’’ਤਿ. ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਰੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਂ ਪੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਵਾਰੇ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਪੇਸੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਅਭਿਰੂਪਨਨ੍ਦਾ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਂ ਭਗਵਾ ਨਿਮ੍ਮਿਤਰੂਪੇਨ ਸਂਵੇਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਟ੍ਠੀਨਂ ਨਗਰਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਾਯ ਧਮ੍ਮਪਦਗਾਥਾਯ –

‘‘ਆਤੁਰਂ ਅਸੁਚਿਂ ਪੂਤਿਂ, ਪਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦੇ ਸਮੁਸ੍ਸਯਂ;

ਉਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ, ਬਾਲਾਨਂ ਅਭਿਪਤ੍ਥਿਤਂ. (ਥੇਰੀਗਾ. ੧੯);

‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਭਾਵੇਹਿ, ਮਾਨਾਨੁਸਯਮੁਜ੍ਜਹ;

ਤਤੋ ਮਾਨਾਭਿਸਮਯਾ, ਉਪਸਨ੍ਤਾ ਚਰਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੩੪੪; ਥੇਰੀਗਾ. ੨੦) –

ਇਮਾਹਿ ਥੇਰੀਗਾਥਾਹਿ ਚ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸਿਨੋ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨੁਪੋਸਥਾ ਸੁਨਿਵਤ੍ਥਾ ਸੁਪਾਰੁਤਾ ਗਨ੍ਧਪੁਪ੍ਫਾਦੀਨਿ ਆਦਾਯ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਤ੍ਥਾਯ ਜੇਤਵਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋਪਿ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਉਪਸ੍ਸਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਚ ਭਗਵਤੋ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਪ੍ਪਮਾਣਿਕੇ ਹਿ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਸੀਦਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਰੂਪਪ੍ਪਮਾਣਿਕਾ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਭਗਵਤੋ ਲਕ੍ਖਣਖਚਿਤਮਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਸਮੁਜ੍ਜਲਿਤਕੇਤੁਮਾਲਾਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਵਿਨਦ੍ਧਮਲਙ੍ਕਾਰਤ੍ਥਮਿਵ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸੀਦਨ੍ਤਿ, ਘੋਸਪ੍ਪਮਾਣਿਕਾ ਅਨੇਕਸਤੇਸੁ ਜਾਤਕੇਸੁ ਕਿਤ੍ਤਿਘੋਸਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਕਰਵੀਕਮਧੁਰਨਿਗ੍ਘੋਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਲੂਖਪ੍ਪਮਾਣਿਕਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਦਿਲੂਖਤਂ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਲੂਖਤਂ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਮਾਣਿਕਾ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਭਗਵਤੋ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਨ੍ਤਿ. ਜਨਪਦਕਲ੍ਯਾਣੀ ਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਪਸ੍ਸਯਂ ਪਤ੍ਵਾਪਿ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਗਵਤੋ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਨ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ.

ਭਗਵਾ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਤਸ੍ਸਾਗਮਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਕਣ੍ਟਕੇਨ ਕਣ੍ਟਕਂ, ਆਣਿਯਾ ਚ ਆਣਿਂ ਨੀਹਰਿਤੁਕਾਮੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਰੂਪੇਨੇਵ ਰੂਪਮਦਂ ਵਿਨੇਤੁਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਇਦ੍ਧਿਬਲੇਨ ਪਨ੍ਨਰਸਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕਂ ਅਤਿਦਸ੍ਸਨੀਯਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਪਸ੍ਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਬੀਜਮਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿ. ਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ, ਪਾਦਤਲਾ ਪਭੁਤਿ ਯਾਵ ਕੇਸਗ੍ਗਾ ਭਗਵਤੋ ਰੂਪਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਂ ਭਗਵਤੋ ਪਸ੍ਸੇ ਠਿਤਂ ਨਿਮ੍ਮਤਰੂਪਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਹੋ ਅਯਂ ਇਤ੍ਥੀ ਰੂਪਵਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੂਪਮਦਂ ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਰੂਪੇ ਅਭਿਰਤ੍ਤਭਾਵਾ ਅਹੋਸਿ. ਤਤੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਪ੍ਪਮਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਹਿ ਸੋਲ਼ਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋਯੇਵ ਸੋਭਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਉਦ੍ਧਂ. ਅਥ ਤਸ੍ਸਾ ਰੂਪਪਰਿਹਾਨਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਾਯ ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੂਪੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਨੁਕੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਤੋ ਭਗਵਾ ਅਵਿਜਾਤਵਣ੍ਣਂ, ਸਕਿਂਵਿਜਾਤਵਣ੍ਣਂ, ਮਜ੍ਝਿਮਿਤ੍ਥਿਵਣ੍ਣਂ, ਮਹਿਤ੍ਥਿਵਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਯਾਵ ਵਸ੍ਸਸਤਿਕਂ ਓਭਗ੍ਗਂ ਦਣ੍ਡਪਰਾਯਣਂ ਤਿਲਕਾਹਤਗਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਮਾਨਾਯੇਵ ਨਨ੍ਦਾਯ ਤਸ੍ਸਾ ਮਰਣਂ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਭੇਦਂ ਕਾਕਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਖਜ੍ਜਮਾਨਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਜੇਗੁਚ੍ਛਪਟਿਕੂਲਭਾਵਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਨਨ੍ਦਾਯ ਤਂ ਕਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਮਮਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣੋ ਅਯਂ ਕਮੋ’’ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ ਸਣ੍ਠਾਸਿ, ਤਦਨੁਸਾਰੇਨ ਚ ਦੁਕ੍ਖਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਪਿ, ਤਯੋ ਭਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਮਿਵ ਅਗਾਰਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਰਣਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂਸੁ. ਅਥ ਭਗਵਾ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਪਕ੍ਖਨ੍ਤਂ ਨਨ੍ਦਾਯ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਆਤੁਰਂ ਅਸੁਚਿਂ ਪੂਤਿਂ, ਪਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦੇ ਸਮੁਸ੍ਸਯਂ;

ਉਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ, ਬਾਲਾਨਂ ਅਭਿਪਤ੍ਥਿਤਂ. (ਥੇਰੀਗਾ. ੧੯);

‘‘ਯਥਾ ਇਦਂ ਤਥਾ ਏਤਂ, ਯਥਾ ਏਤਂ ਤਥਾ ਇਦਂ;

ਧਾਤੁਸੋ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਪਸ੍ਸ, ਮਾ ਲੋਕਂ ਪੁਨਰਾਗਮਿ;

ਭਵੇ ਛਨ੍ਦਂ ਵਿਰਾਜੇਤ੍ਵਾ, ਉਪਸਨ੍ਤਾ ਚਰਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੨੦੫);

ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਨਨ੍ਦਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਭਗਵਾ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਤ੍ਥਂ ਸੁਞ੍ਞਤਪਰਿਵਾਰਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਮਭਾਸਿ. ਅਯਂ ਤਾਵਸ੍ਸ ਏਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ.

ਭਗਵਤਿ ਪਨ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਯਾ ਸਾ ਚੀਵਰਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੩੨੬) ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਯ ਸਾਲਵਤਿਯਾ ਗਣਿਕਾਯ ਧੀਤਾ ਜੀਵਕਸ੍ਸ ਕਨਿਟ੍ਠਾ ਸਿਰਿਮਾ ਨਾਮ ਮਾਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਤਂ ਠਾਨਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਕ੍ਕੋਧੇਨ ਜਿਨੇ ਕੋਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੨੩; ਜਾ. ੧.੨.੧) ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਪੁਣ੍ਣਕਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਰਂ ਅਵਮਞ੍ਞਿਤ੍ਵਾ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਖਮਾਪੇਨ੍ਤੀ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਨਿਚ੍ਚਭਤ੍ਤਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ. ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਨਿਚ੍ਚਭਤ੍ਤਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਰਾਗਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ. ਆਹਾਰਕਿਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਚ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਨਿਪਜ੍ਜੀਤਿ ਧਮ੍ਮਪਦਗਾਥਾਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਥਾਨਿਪਨ੍ਨੇਯੇਵ ਸਿਰਿਮਾ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਮਭਵਨੇ ਸੁਯਾਮਸ੍ਸ ਦੇਵੀ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਤਸ੍ਸਾ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿਕਿਚ੍ਚਂ ਨਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਆਮਕਸੁਸਾਨੇ ਰਞ੍ਞਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਾਪਿਤਂ ਸਰੀਰਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਅਗਮਾਸਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਦਾਯ, ਤਥਾ ਨਾਗਰਾ ਚ ਰਾਜਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਭਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਿਰਿਮਾਯ ਅਟ੍ਠੁਤ੍ਤਰਸਹਸ੍ਸੇਨਾਪਿ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦੁਲ੍ਲਭਂ, ਤਂ ਦਾਨਜ੍ਜ ਕਾਕਣਿਕਾਯਾਪਿ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਸਿਰਿਮਾਪਿ ਦੇਵਕਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਰਥਸਤੇਹਿ ਪਰਿਵੁਤਾ ਤਤ੍ਰਾਗਮਾਸਿ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਭਗਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤ੍ਥਂ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਓਵਾਦਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਕਤਂ ਬਿਮ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧੪੭) ਇਮਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਪਦਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ਅਯਮਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ.

੧੯੫. ਤਤ੍ਥ ਚਰਂ ਵਾਤਿ ਸਕਲਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਦਿਸਾਭਿਮੁਖੇਨਾਭਿਨੀਹਾਰੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਾ. ਯਦਿ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਉਸ੍ਸਾਪਨਭਾਵੇਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਵਾ. ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਉਦ ਵਾ ਸਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਹੇਟ੍ਠਿਮਭਾਗਸਮਿਞ੍ਜਨਉਪਰਿਮਭਾਗਸਮੁਸ੍ਸਾਪਨਭਾਵੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਾ, ਤਿਰਿਯਂ ਪਸਾਰਣਭਾਵੇਨ ਸਯਨ੍ਤੋ ਵਾ. ਸਮਿਞ੍ਜੇਤਿ ਪਸਾਰੇਤੀਤਿ ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਬ੍ਬਾਨਿ ਸਮਿਞ੍ਜੇਤਿ ਚ ਪਸਾਰੇਤਿ ਚ.

ਏਸਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਇਞ੍ਜਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਪੇਸਾ ਇਮਸ੍ਸੇਵ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਇਞ੍ਜਨਾ ਚਲਨਾ ਫਨ੍ਦਨਾ, ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਚਰਨ੍ਤੋ ਵਾ ਪਸਾਰੇਨ੍ਤੋ ਵਾ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ‘‘ਚਰਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਕਾਯਂ ਫਰਤਿ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਦਿਸਾਭਿਮੁਖੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਦੇਸਨ੍ਤਰੇ ਰੂਪਨ੍ਤਰਪਾਤੁਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਚਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਤਿਟ੍ਠਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਕਾਯਂ ਫਰਤਿ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਸਮੁਸ੍ਸਾਪਨਂ ਹੋਤਿ, ਉਪਰੂਪਰਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਰੂਪਪਾਤੁਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਤਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਨਿਸੀਦਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਕਾਯਂ ਫਰਤਿ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਿਮਭਾਗਸਮਿਞ੍ਜਨਞ੍ਚ ਉਪਰਿਮਭਾਗਸਮੁਸ੍ਸਾਪਨਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਭਾਵੇਨ ਰੂਪਪਾਤੁਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਸਯਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਕਾਯਂ ਫਰਤਿ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਤਿਰਿਯਂ ਪਸਾਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਭਾਵੇਨ ਰੂਪਪਾਤੁਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ‘‘ਸਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਏਵਂ ਚਾਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਯੋ ਕੋਚਿ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਚਰਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਂ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਉਦ ਵਾ ਸਯਂ ਯਮੇਤਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪਬ੍ਬਾਨਂ ਸਮਿਞ੍ਜਨਪ੍ਪਸਾਰਣਵਸੇਨ ਸਮਿਞ੍ਜੇਤਿ ਪਸਾਰੇਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਮਿਞ੍ਜਨਪ੍ਪਸਾਰਣਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਸਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਇਞ੍ਜਨਾ, ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ, ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਕੇਨਚਿ ਚਰਨ੍ਤੇਨ ਵਾ ਪਸਾਰੇਨ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਵਾ. ਕੇਵਲਂ ਪਨ –

‘‘ਚਿਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਮਾਗਮ੍ਮ, ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਵਾਯੁਨੋ;

ਵਾਯੁਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਨਾਨਾ, ਹੋਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਇਞ੍ਜਨਾ’’ਤਿ. –

ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਪਰਮਤ੍ਥੋ.

ਏਵਮੇਤਾਯ ਗਾਥਾਯ ਭਗਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਚਿਰਵਿਨਿਯੋਗੇਨ ਕਾਯਪੀਲ਼ਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ਇਰਿਯਾਪਥਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਕਰੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਚਰਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਇਰਿਯਾਪਥਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਥਾ ਚਰਣਕਾਲੇ ਠਾਨਾਦੀਨਮਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਚਰਣਾਦਿਭੇਦਂ ‘‘ਏਸਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਇਞ੍ਜਨਾ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਤਤਿਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ. ਤਾਯ ਤਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ‘‘ਏਸਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਇਞ੍ਜਨਾ’’ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਭਣਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਘਨਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਦੀਪੇਤਿ.

੧੯੬. ਏਵਂ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਦੀਪਨੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਵਿਞ੍ਞਾਣਕਅਸੁਭਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਿਨਹਾਰੁਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਰਭਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਸ ਚੇਸਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਇਞ੍ਜਨਾ, ਸ੍ਵਾਯਂ ਕਾਯੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਦਿਸੋਕਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਭੇਦੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਨਯੇਨ ਚ ਪਕਾਸਿਤੇਹਿ ਸਟ੍ਠਾਧਿਕੇਹਿ ਤੀਹਿ ਅਟ੍ਠਿਸਤੇਹਿ ਨਵਹਿ ਨ੍ਹਾਰੁਸਤੇਹਿ ਚ ਸਂਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਿਨਹਾਰੁਸਂਯੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਕਾਸਿਤੇਨ ਅਗ੍ਗਪਾਦਙ੍ਗੁਲਿਤਚਾਦਿਨਾ ਤਚੇਨ ਚ ਨਵਪੇਸਿਸਤਪ੍ਪਭੇਦੇਨ ਚ ਮਂਸੇਨ ਅਵਲਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਚਮਂਸਾਵਲੇਪਨੋ ਪਰਮਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਜੇਗੁਚ੍ਛਪਟਿਕੂਲੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਯਦਿ ਏਸ ਯਾ ਸਾ ਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਕਲਸਰੀਰਤੋ ਸਂਕਡ੍ਢਿਤਾ ਬਦਰਟ੍ਠਿਪ੍ਪਮਾਣਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਾਯ ਮਕ੍ਖਿਕਾਪਤ੍ਤਸੁਖੁਮਚ੍ਛਵਿਯਾ ਨੀਲਾਦਿਰਙ੍ਗਜਾਤੇਨ ਗੇਹਭਿਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਯਂ ਪਨ ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਾਯਪਿ ਛਵਿਯਾ ਕਾਯੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਵਿਰਹਿਤੇਹਿ ਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਹਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਛਵਿਰਾਗਰਞ੍ਜਿਤੋ ਹਿਸ੍ਸ ਪਰਮਜੇਗੁਚ੍ਛਪਟਿਕੂਲਧਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਚੋਪਿ ਤਚਪਲਿਵੇਠਿਤਂ ਯਂ ਤਂ ਪਭੇਦਤੋ –

‘‘ਨਵਪੇਸਿਸਤਾ ਮਂਸਾ, ਅਵਲਿਤ੍ਤਾ ਕਲ਼ੇਵਰੇ;

ਨਾਨਾਕਿਮਿਕੁਲਾਕਿਣ੍ਣਂ, ਮਿਲ਼੍ਹਟ੍ਠਾਨਂਵ ਪੂਤਿਕਾ’’ਤਿ. –

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਨਵਮਂਸਸਤਮ੍ਪਿ, ਮਂਸਾਵਲਿਤ੍ਤਾ ਯੇ ਤੇ –

‘‘ਨਵਨ੍ਹਾਰੁਸਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਬ੍ਯਾਮਮਤ੍ਤੇ ਕਲ਼ੇਵਰੇ;

ਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਘਾਤਂ, ਅਗਾਰਮਿਵ ਵਲ੍ਲਿਯਾ’’ਤਿ. –

ਤੇਪਿ, ਨ੍ਹਾਰੁਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਨਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਵਟ੍ਠਿਤਾਨਿ ਪੂਤੀਨਿ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਾਨਿ ਤੀਣਿ ਸਟ੍ਠਾਧਿਕਾਨਿ ਅਟ੍ਠਿਸਤਾਨਿਪਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਯਤੋ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਕ੍ਖਿਕਾਪਤ੍ਤਸੁਖੁਮਚ੍ਛਵਿਂ. ਯਾਨਿ ਪਨਸ੍ਸ ਛਵਿਰਾਗਰਤ੍ਤੇਨ ਤਚੇਨ ਪਲਿਵੇਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਲੋਕਸ੍ਸ ਅਪਾਕਟਾਨਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾਨਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਕੁਣਪਾਨਿ ਪਰਮਾਸੁਚਿਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਜੇਗੁਚ੍ਛਨੀਯਪਟਿਕੂਲਾਨਿ, ਤਾਨਿਪਿ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਅਨ੍ਤਪੂਰੋ ਉਦਰਪੂਰੋ…ਪੇ… ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਸਾਯ ਚਾ’’ਤਿ.

੧੯੭. ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੂਰੋ ਅਨ੍ਤਪੂਰੋ. ਉਦਰਸ੍ਸ ਪੂਰੋ ਉਦਰਪੂਰੋ. ਉਦਰਨ੍ਤਿ ਚ ਉਦਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਠਾਨਨਾਮੇਨ ‘‘ਉਦਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਕਨਪੇਲ਼ਸ੍ਸਾਤਿ ਯਕਨਪਿਣ੍ਡਸ੍ਸ. ਵਤ੍ਥਿਨੋਤਿ ਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਠਾਨੂਪਚਾਰੇਨ ਪਨੇਤਂ ‘‘ਵਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੂਰੋਤਿ ਅਧਿਕਾਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਕਨਪੇਲ਼ਸ੍ਸ ਪੂਰੋ ਵਤ੍ਥਿਨੋ ਪੂਰੋਤਿ ਏਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਹਦਯਸ੍ਸਾਤਿਆਦੀਸੁ. ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਚੇਤਾਨਿ ਅਨ੍ਤਾਦੀਨਿ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਦਿਸੋਕਾਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਭੇਦੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਨਯੇਨ ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.

੧੯੯-੨੦੦. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ‘‘ਨ ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਏਕਮ੍ਪਿ ਗਯ੍ਹੂਪਗਂ ਮੁਤ੍ਤਾਮਣਿਸਦਿਸਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਅਸੁਚਿਪਰਿਪੂਰੋਵਾਯਂ ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਕੁਣਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਕੁਣਪਂ ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਮਨਕੁਣਪੇਨ ਪਾਕਟਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਥਸ੍ਸ ਨਵਹਿ ਸੋਤੇਹੀ’’ਤਿ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਅਥਾਤਿ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਅਪਰੇਨਾਪਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਸੁਚਿਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ. ਨਵਹਿ ਸੋਤੇਹੀਤਿ ਉਭੋਅਕ੍ਖਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਣ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਦਨਾਸਾਛਿਦ੍ਦਮੁਖਵਚ੍ਚਮਗ੍ਗਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗੇਹਿ. ਅਸੁਚਿ ਸਵਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਲੋਕਪਾਕਟਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਪਰਮਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਜੇਗੁਚ੍ਛਅਸੁਚਿਯੇਵ ਸਵਤਿ, ਸਨ੍ਦਤਿ, ਪਗ੍ਘਰਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਗਰੁਚਨ੍ਦਨਾਦਿਗਨ੍ਧਜਾਤਂ ਵਾ ਮਣਿਮੁਤ੍ਤਾਦਿਰਤਨਜਾਤਂ ਵਾ. ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਸਬ੍ਬਦਾ ਰਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਦਿਵਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹੇਪਿ ਸਾਯਨ੍ਹੇਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤੋਪਿ ਗਚ੍ਛਤੋਪੀਤਿ. ਕਿਂ ਤਂ ਅਸੁਚੀਤਿ ਚੇ? ‘‘ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਾ ਅਕ੍ਖਿਗੂਥਕੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤਸ੍ਸ ਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਅਕ੍ਖਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਹਿ ਅਪਨੀਤਤਚਮਂਸਸਦਿਸੋ ਅਕ੍ਖਿਗੂਥਕੋ, ਕਣ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਹਿ ਰਜੋਜਲ੍ਲਸਦਿਸੋ ਕਣ੍ਣਗੂਥਕੋ, ਨਾਸਾਛਿਦ੍ਦੇਹਿ ਪੁਬ੍ਬਸਦਿਸਾ ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾ ਚ ਸਵਤਿ, ਮੁਖੇਨ ਚ ਵਮਤਿ. ਕਿਂ ਵਮਤੀਤਿ ਚੇ? ਏਕਦਾ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਯਦਾ ਅਬਦ੍ਧਪਿਤ੍ਤਂ ਕੁਪ੍ਪਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਤਂ ਵਮਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੇਮ੍ਹਞ੍ਚਾਤਿ ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਯਮ੍ਪਿ ਉਦਰਪਟਲੇ ਏਕਪਤ੍ਥਪੂਰਪ੍ਪਮਾਣਂ ਸੇਮ੍ਹਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਏਕਦਾ ਵਮਤਿ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਵਣ੍ਣਾਦਿਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੦੩-੨੦੪, ੨੧੦-੨੧੧) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਸੇਮ੍ਹਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸੇਮ੍ਹਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਏਵਰੂਪਂ ਉਦਰਿਯਲੋਹਿਤਾਦਿਅਸੁਚਿਂ ਵਮਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਹਿ ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਅਸੁਚਿਵਮਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲਞ੍ਞੂ ਪੁਗ੍ਗਲਞ੍ਞੂ ਪਰਿਸਞ੍ਞੂ ਚ ਭਗਵਾ ਤਦੁਤ੍ਤਰਿ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਵਿਸੇਸਵਚਨੇਨ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾਪਿ ਕਾਯਾ ਅਸੁਚਿਸਵਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕਾਯਮ੍ਹਾ ਸੇਦਜਲ੍ਲਿਕਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੇਦਜਲ੍ਲਿਕਾਤਿ ਸੇਦੋ ਚ ਲੋਣਪਟਲਮਲਭੇਦਾ ਜਲ੍ਲਿਕਾ ਚ, ਤਸ੍ਸ ‘‘ਸਵਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

੨੦੧. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਯਥਾ ਨਾਮ ਭਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚਮਾਨੇ ਤਣ੍ਡੁਲਮਲਞ੍ਚ ਉਦਕਮਲਞ੍ਚ ਫੇਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਖਲਿਮੁਖਂ ਮਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਗਲ਼ਤਿ, ਤਥਾ ਅਸਿਤਪੀਤਾਦਿਭੇਦੇ ਆਹਾਰੇ ਕਮ੍ਮਜੇਨ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਪਚ੍ਚਮਾਨੇ ਯਂ ਅਸਿਤਪੀਤਾਦਿਮਲਂ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਾ ਅਕ੍ਖਿਗੂਥਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਭੇਦੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਅਕ੍ਖਿਆਦੀਨਿ ਮਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਗਲ਼ਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਵਸੇਨ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਸੁਚਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਲੋਕੇ ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗਸਮ੍ਮਤਂ ਸੀਸਂ ਅਤਿਵਿਸਿਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਪਚ੍ਚੇਨ੍ਤਾ ਵਨ੍ਦਨੇਯ੍ਯਾਨਮ੍ਪਿ ਵਨ੍ਦਨਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਨਿਸ੍ਸਾਰਤਾਯ ਅਸੁਚਿਤਾਯ ਚਸ੍ਸ ਅਸੁਚਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਥਸ੍ਸ ਸੁਸਿਰਂ ਸੀਸ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਸਿਰਨ੍ਤਿ ਛਿਦ੍ਦਂ. ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪੂਰਿਤਨ੍ਤਿ ਦਧਿਭਰਿਤਅਲਾਬੁਕਂ ਵਿਯ ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗਭਰਿਤਂ. ਤਞ੍ਚ ਪਨੇਤਂ ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੁਭਤੋ ਨਂ ਮਞ੍ਞਤਿ ਬਾਲੋਤਿ ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਨਾਨਾਵਿਧਕੁਣਪਭਰਿਤਮ੍ਪਿ ਕਾਯਂ ਦੁਚ੍ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤੀ ਬਾਲੋ ਸੁਭਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸੁਭਂ ਸੁਚਿਂ ਇਟ੍ਠਂ ਕਨ੍ਤਂ ਮਨਾਪਨ੍ਤਿ ਤੀਹਿਪਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਮਞ੍ਞਨਾਹਿ ਮਞ੍ਞਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕੇਨ ਮੋਹੇਨ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ, ਚੋਦਿਤੋ, ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ, ‘‘ਏਵਂ ਆਦਿਯ, ਏਵਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸ ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਾਹੀ’’ਤਿ ਗਾਹਿਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਸ੍ਸ ਯਾਵ ਅਨਤ੍ਥਕਰਾ ਚਾਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ.

੨੦੨. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਵਸੇਨ ਅਸੁਭਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਞ੍ਞੋਪਿ ਕਾਯੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕੁਣਪਭਰਿਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨਪਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੇ ਅਸੁਭਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਪਤ੍ਤਿਭਵੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਦਾ ਚ ਸੋ ਮਤੋ ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸ੍ਵਾਯਮੇਵਂਵਿਧੋ ਕਾਯੋ ਯਦਾ ਆਯੁਉਸ੍ਮਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਪਗਮੇਨ ਮਤੋ ਵਾਤਭਰਿਤਭਸ੍ਤਾ ਵਿਯ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕੋ ਵਣ੍ਣਪਰਿਭੇਦੇਨ ਵਿਨੀਲਕੋ ਸੁਸਾਨਸ੍ਮਿਂ ਨਿਰਤ੍ਥਂਵ ਕਲਿਙ੍ਗਰਂ ਛਡ੍ਡਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪਵਿਦ੍ਧੋ ਸੇਤਿ, ਅਥ ‘‘ਨ ਦਾਨਿਸ੍ਸ ਪੁਨ ਉਟ੍ਠਾਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਕਂਸਤੋਯੇਵ ਅਨਪੇਕ੍ਖਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਞਾਤਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਮਤੋਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੇਤੀਤਿ ਨਿਰੀਹਕਤ੍ਤਂ. ਤਦੁਭਯੇਨ ਚ ਜੀਵਿਤਬਲਮਦਪ੍ਪਹਾਨੇ ਨਿਯੋਜੇਤਿ. ਉਦ੍ਧੁਮਾਤੋਤਿ ਸਣ੍ਠਾਨਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਵਿਨੀਲਕੋਤਿ ਛਵਿਰਾਗਵਿਪਤ੍ਤਿਂ. ਤਦੁਭਯੇਨ ਚ ਰੂਪਮਦਪ੍ਪਹਾਨੇ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਾਨਪ੍ਪਹਾਨੇ ਚ ਨਿਯੋਜੇਤਿ. ਅਪਵਿਦ੍ਧੋਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੁਸਾਨਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਅਧਿਵਾਸੇਤੁਮਨਰਹਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯਭਾਵਂ. ਤਦੁਭਯੇਨਪਿ ‘‘ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਹਸ੍ਸ ਸੁਭਸਞ੍ਞਾਯ ਚ ਪਹਾਨੇ ਨਿਯੋਜੇਤਿ. ਅਨਪੇਕ੍ਖਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਞਾਤਯੋਤਿ ਪਟਿਕਿਰਿਯਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਪਰਿਵਾਰਮਦਪ੍ਪਹਾਨੇ ਨਿਯੋਜੇਤਿ.

੨੦੩. ਏਵਮਿਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਅਪਰਿਭਿਨ੍ਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਕਵਸੇਨ ਅਸੁਭਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਰਿਭਿਨ੍ਨਵਸੇਨਾਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਚਞ੍ਞੇਤਿ ਯੇ ਚ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਕਾਕਕੁਲਲਾਦਯੋ ਕੁਣਪਭਕ੍ਖਾ ਪਾਣਿਨੋ ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ਨਂ ਖਾਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

੨੦੪. ਏਵਂ ‘‘ਚਰਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ, ‘‘ਅਟ੍ਠਿਨਹਾਰੁਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਸੁਭਵਸੇਨ ‘‘ਯਦਾ ਚ ਸੋ ਮਤੋ ਸੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਸੁਭਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਨਿਚ੍ਚਸੁਖਤ੍ਤਭਾਵਸੁਞ੍ਞੇ ਏਕਨ੍ਤਅਸੁਭੇ ਚਾਪਿ ਕਾਯਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਸੁਭਤੋ ਨਂ ਮਞ੍ਞਤਿ ਬਾਲੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਬਾਲਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਿਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੁਖੇਨ ਚ ਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਪਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਮੁਖੇਨ ਚ ਵਿਵਟ੍ਟਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਰਭਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਯੋਨਿਸੋ ਨਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ. ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਨ੍ਤਿ ਕਾਯਵਿਚ੍ਛਨ੍ਦਨਕਰਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ. ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਸੇਕ੍ਖੋ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਵਾ. ਪਞ੍ਞਾਣਵਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਣਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧਾਤਿ ਸਾਸਨੇ. ਸੋ ਖੋ ਨਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸੋ ਇਮਂ ਕਾਯਂ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ. ਕਥਂ? ਯਥਾ ਨਾਮ ਕੁਸਲੋ ਵਾਣਿਜੋ ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚਾਤਿ ਭਣ੍ਡਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਗਹਿਤੇ ਏਤ੍ਤਕੋ ਨਾਮ ਉਦਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਉਦਯਂ ਮੂਲਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤਂ ਭਣ੍ਡਂ ਛਡ੍ਡੇਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਿਨ੍ਹਾਰੁਆਦਯੋ ਇਮੇ ਕੇਸਲੋਮਾਦਯੋ ਚਾ’’ਤਿ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤੁਲਯਨ੍ਤੋ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਂ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ. ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਵਿਞ੍ਞਾਣਕਅਸੁਭਵਸੇਨ ਵਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਤਤੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਅਪਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ.

ਕਸ੍ਮਾ ਸੋ ਏਵਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਚੇ? ਯਥਾਭੂਤਞ੍ਹਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪਞ੍ਞਾਣਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਏਵ ਚ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਸਿਦ੍ਧੇ ਯਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਣਵਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਬ੍ਬਜਨਸ੍ਸ ਪਾਕਟੋਪਾਯਂ ਕਾਯੋ ਅਸੁਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਰਿਜਾਨਿਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਹੇਤੁਂ ਇਤੋ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਨਨ੍ਦਾਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਤਞ੍ਚ ਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਚਿਤ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਦੇਸਨਾਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਗ੍ਗਪਰਿਸਤੋ ਤਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤੋ ਚ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਆਹ.

੨੦੫. ਇਦਾਨਿ ‘‘ਯਥਾਭੂਤਞ੍ਹਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਹ ‘‘ਯਥਾ ਇਦਂ ਤਥਾ ਏਤਂ, ਯਥਾ ਏਤਂ ਤਥਾ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਇਦਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਸੁਭਂ ਆਯੁਉਸ੍ਮਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਅਨਪਗਮਾ ਚਰਤਿ, ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਨਿਸੀਦਤਿ, ਸਯਤਿ; ਤਥਾ ਏਤਂ ਏਤਰਹਿ ਸੁਸਾਨੇ ਸਯਿਤਂ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਪਗਮਾ ਅਹੋਸਿ. ਯਥਾ ਚ ਏਤਂ ਏਤਰਹਿ ਮਤਸਰੀਰਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਗਮਾ ਨ ਚਰਤਿ, ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਨ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਨ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਤਥਾ ਇਦਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਗਮਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਇਦਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਂ ਏਤਰਹਿ ਨ ਸੁਸਾਨੇ ਮਤਂ ਸੇਤਿ, ਨ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਭਾਵਮੁਪਗਤਂ, ਤਥਾ ਏਤਂ ਏਤਰਹਿ ਮਤਸਰੀਰਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਹੋਸਿ. ਯਥਾ ਪਨੇਤਂ ਏਤਰਹਿ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਸੁਭਂ ਮਤਂ ਸੁਸਾਨੇ ਸੇਤਿ, ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਭਾਵਞ੍ਚ ਉਪਗਤਂ, ਤਥਾ ਇਦਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਮ੍ਪਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਇਦਂ ਤਥਾ ਏਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਮਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਸਮਾਨਭਾਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਬਾਹਿਰੇ ਦੋਸਂ ਪਜਹਤਿ. ਯਥਾ ਏਤਂ ਤਥਾ ਇਦਨ੍ਤਿ ਮਤਸਰੀਰੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਾਨਭਾਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੇ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ. ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਉਭਯਂ ਸਭਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਉਭਯਤ੍ਥ ਮੋਹਂ ਪਜਹਤਿ. ਏਵਂ ਯਥਾਭੂਤਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਯੇਵ ਅਕੁਸਲਮੂਲਪ੍ਪਹਾਨਂ ਸਾਧੇਤ੍ਵਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਵਿਰਾਜੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ, ਕਾਯੇ ਛਨ੍ਦਂ ਵਿਰਾਜਯੇ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨਾਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ.

੨੦੬. ਏਵਂ ਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਰਤ੍ਤੋ ਸੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਪਞ੍ਞਾਣਵਾ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਫਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਅਥ ਸਬ੍ਬਸੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਰਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਚ, ਮਰਣਾਭਾਵੇਨ ਪਣੀਤਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਅਮਤਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਵੂਪਸਮਨਤੋ ਸਨ੍ਤਿਂ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਵਾਨਾਭਾਵਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਚਵਨਾਭਾਵਤੋ ਅਚ੍ਚੁਤਨ੍ਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤਂ ਪਦਮਜ੍ਝਗਾਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਪਞ੍ਞਾਣਵਾ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਫਲੇ ਠਿਤੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਰਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਞ੍ਚ ਪਦਮਜ੍ਝਗਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ‘‘ਇਦਮਸ੍ਸ ਪਹੀਨਂ, ਇਦਞ੍ਚਾਨੇਨ ਲਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.

੨੦੭-੨੦੮. ਏਵਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਵਿਞ੍ਞਾਣਕਵਸੇਨ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਹ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਙ੍ਖੇਪਦੇਸਨਾਯ ਏਵਂ ਮਹਤੋ ਆਨਿਸਂਸਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰਂ ਪਮਾਦਵਿਹਾਰਂ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ‘‘ਦ੍ਵਿਪਾਦਕੋਯ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਪਾਦਕਾਦਯੋਪਿ ਕਾਯਾ ਅਸੁਚੀਯੇਵ, ਇਧਾਧਿਕਾਰਵਸੇਨ ਪਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਵਾ, ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇ ਅਸੁਚਿਭੂਤਾਪਿ ਕਾਯਾ ਲੋਣਮ੍ਬਿਲਾਦੀਹਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਭੋਜਨੇਪਿ ਉਪਨੀਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਮਨੁਸ੍ਸਕਾਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸੁਚਿਤਰਭਾਵਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਦ੍ਵਿਪਾਦਕੋ’’ਤਿ ਆਹ.

ਅਯਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਕਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੋ ਪਰਿਹੀਰਤੀਤਿ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੋ ਸਮਾਨੋ ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹੀਰਤਿ. ਨਾਨਾਕੁਣਪਪਰਿਪੂਰੋਤਿ ਕੇਸਾਦਿਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਕੁਣਪਭਰਿਤੋ. ਵਿਸ੍ਸਵਨ੍ਤੋ ਤਤੋ ਤਤੋਤਿ ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤੁਂ ਘਟੇਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਤਂ ਵਾਯਾਮਂ ਨਿਪ੍ਫਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਵਹਿ ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਖੇਲ਼ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾਦੀਨਿ, ਲੋਮਕੂਪੇਹਿ ਚ ਸੇਦਜਲ੍ਲਿਕਂ ਵਿਸ੍ਸਵਨ੍ਤੋਯੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਦਾਨਿ ਪਸ੍ਸਥ – ਏਤਾਦਿਸੇਨ ਕਾਯੇਨ ਯੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਾ ਇਤ੍ਥੀ ਵਾ ਕੋਚਿ ਬਾਲੋ ਮਞ੍ਞੇ ਉਣ੍ਣਮੇਤਵੇ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਮਞ੍ਞਨਾਹਿ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਮਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਯੋ ਉਣ੍ਣਮਿਤੁਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਪਰਂ ਵਾ ਜਾਤਿਆਦੀਹਿ ਅਵਜਾਨੇਯ੍ਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਚ੍ਚੇ ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤੋ, ਕਿਮਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਦਸ੍ਸਨਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਾਭਾਵਂ ਕਿਮਞ੍ਞਂ ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਉਣ੍ਣਮਾਵਜਾਨਨਕਾਰਣਂ ਸਿਯਾਤਿ.

ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸਂਵੇਗਮਾਪਾਦਿ – ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਰੇ, ਅਹਂ ਬਾਲਾ, ਯਾ ਮਂਯੇਵ ਆਰਬ੍ਭ ਏਵਂ ਵਿਵਿਧਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਪਵਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਗਮਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸਂਵਿਗ੍ਗਾ ਚ ਤਮੇਵ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਨ ਕਤਿਪਯਦਿਵਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਦੁਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਕਿਰ ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਯਾ ਪਾਣਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਅਹੋਸਿ, ਸਿਰਿਮਾ ਦੇਵਕਞ੍ਞਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਸੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹੀਤਿ.

ਪਰਮਤ੍ਥਜੋਤਿਕਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵਿਜਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.