੪. ਵਿਵੇਕਕਥਾ

ਵਿਵੇਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨. ਇਦਾਨਿ ਪਹਾਨਾਵਸਾਨਾਯ ਅਭਿਸਮਯਕਥਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਹਾਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਕਥਿਤਾਯ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਵਿਵੇਕਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਾਵ ਯੇ ਕੇਚੀਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਬਲਕਰਣੀਯਾਤਿ ਊਰੁਬਲੇਨ ਬਾਹੁਬਲੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਤਿ ਧਾਵਨਲਙ੍ਘਨਕਸਨਵਪਨਾਦੀਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ. ਕਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਬਲਵਨ੍ਤੇਹਿ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ. ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਭਿਨ੍ਨਸੀਲਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਭਾਵਤੋ ਇਧ ਪਨ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ. ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਵਿਵੇਕੋਤਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤਤਾ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਯੋਗੀ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਾਦੀਸੁ. ਵਿਵੇਕੋਯੇਵ ਹਿ ਵਿਰਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਰਾਗੋ, ਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਨਿਰੋਧੋ, ਵੋਸਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਵੋਸਗ੍ਗੋ. ਅਥ ਵਾ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਵੇਕੋ, ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਰਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਰਾਗੋ, ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਨਿਰੋਧੋ, ਕਿਲੇਸਾਨਞ੍ਚ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਚਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵੋਸਗ੍ਗੋ. ਵੋਸਗ੍ਗੋ ਪਨ ਦੁਵਿਧੋ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸਗ੍ਗੋ ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸਗ੍ਗੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸਗ੍ਗੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ. ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸਗ੍ਗੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵੇਨ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸਕੇ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਨਯੇ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਸੁ ਏਕੇਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਚ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ. ਵੋਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਸਕਲੇਨ ਵਚਨੇਨ ਵੋਸਗ੍ਗਤ੍ਥਂ ਪਰਿਣਾਮਿਤਂ ਪਰਿਣਤਂ, ਪਰਿਪਚ੍ਚਿਤਂ ਪਰਿਪਕ੍ਕਞ੍ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਸੁ ਏਕੇਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਕਿਲੇਸਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸਗ੍ਗਤ੍ਥਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸਗ੍ਗਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਰਿਪਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਪਰਿਪਕ੍ਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਨਂ ਭਾਵੇਤਿ.

੨੩. ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮੂਲਬੀਜਂ ਖਨ੍ਧਬੀਜਂ ਅਗ੍ਗਬੀਜਂ ਫਲ਼ੁਬੀਜਂ ਬੀਜਬੀਜਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੯੧) ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਬੀਜਂ, ਬੀਜਗਾਮੋ ਨਾਮ ਬੀਜਸਮੂਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਦੇਵ ਪਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨੀਲਙ੍ਕੁਰਪਾਤੁਭਾਵਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਭੂਤਗਾਮੋ ਨਾਮ, ਭੂਤਾਨਂ ਜਾਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮੂਲਨੀਲਙ੍ਕੁਰਾਨਂ ਸਮੂਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੇਵਤਾਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸਤਿ ਨੀਲਙ੍ਕੁਰਕਾਲਤੋ ਪਭੁਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਦੇਵਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਗਾਮੋਤਿਪਿ ਭੂਤਗਾਮੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਅਙ੍ਕੁਰਾਦਿਵਸੇਨ. ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਿਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ. ਵੇਪੁਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਪੁਪ੍ਫਾਦਿਵਸੇਨ. ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਨ ਵੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਅਪੁਬ੍ਬਧਮ੍ਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ. ਵਿਰੁਲ਼ਿਨ੍ਤਿ ਸਕਿਚ੍ਚਕਰਣਸਾਧਨਵਸੇਨ. ਵੇਪੁਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਿਪੁਲਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪੁਲਤ੍ਤਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਅਥ ਵਾ ਏਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਪਦਾਨਿ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਹਿਪਿ ਯੋਜੇਨ੍ਤਿ.

ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨੇਸੁ ਲੋਕਿਯਵਿਰਤਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇ ਚ ਯਥਾਯੋਗਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਤੋ ਏਕੀਭੂਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਦੂਰੀਕਰਣਵਸੇਨ ਵਿਵੇਕੋ. ਕੇਸਂ? ਨੀਵਰਣਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋਤਿਆਦਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੇਸਜ੍ਝਾਨਾਨਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਝਾਨੇਸੁਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਵੇਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਙ੍ਗੇਨ ਵਿਵੇਕੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਵੇਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਰਤ੍ਤਾ ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਵੇਕੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਵਿਵੇਕੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਂ. ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਿਵੇਕੋ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਖਯਸਙ੍ਖਾਤਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਂ. ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਵਿਵੇਕੋ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਰਣਭੂਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਵੇਕੋ. ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਜਾਤਧਮ੍ਮਛਨ੍ਦੋ ਹੋਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਯੇਵ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਿਸ੍ਸ ਸੁਅਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਸਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਵੇਕਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾ ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਨਾਮ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿ ਵੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵਿਰਾਗਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਨਿਰੋਧਵਾਰੇ ਪਨ ਨਿਰੋਧਸਦ੍ਦਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਅਮਤਾ ਧਾਤੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੇਸੇਸੁ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ. ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾਤਿ ਛਨ੍ਦਸਦ੍ਧਾਚਿਤ੍ਤਾਨਿਯੇਵ ਵਿਵੇਕਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਤਯੋ ਤਯੋ ਕਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

੨੫. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਵਾਯਾਮਸਤਿਸਮਾਧੀਨਮ੍ਪਿ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਜੀਵਾਨਂ ਪਨ ਝਾਨਕ੍ਖਣੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਚ ਅਭਾਵਾ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਰਭਾਗਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਵਿਰਤਿਯੋ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਵਿਰਤੀਨਂ ਵਿਵੇਕਾਦਯੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਅਟ੍ਠਕਨਿਪਾਤੇ ‘‘ਤਤੋ, ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਇਮਂ ਸਮਾਧਿਂ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਮ੍ਪਿ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਮ੍ਪਿ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਮ੍ਪਿ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਨਿਪ੍ਪੀਤਿਕਮ੍ਪਿ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਸਾਤਸਹਗਤਮ੍ਪਿ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਮ੍ਪਿ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੬੩) ਮੇਤ੍ਤਾਦਯੋ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਯੋ ਚ ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਮੂਲਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨਿਕਾ ਵਿਯ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਰਭਾਗਵਸੇਨ ਵਿਰਤਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਚ੍ਛਾਯਮਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਭਗਵਾ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ. ਗਮ੍ਭੀਰਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ, ਆਚਰਿਯੇ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

੨੬-੨੭. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਬਲਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਾਰੇਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਵਿਵੇਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.