੬. ਗਤਿਕਥਾ
ਗਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੩੧. ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭੂਤਂ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਕਥਿਤਾਯ ਗਤਿਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਝਾਨਂ ਅਪਞ੍ਞਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੭੨) ਵਚਨਤੋ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਿਂ ਪਨ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਤਤ੍ਥ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਨਿਰਯਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਮਨੁਸ੍ਸਦੇਵਸਙ੍ਖਾਤਾਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਗਤੀਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਦੇਵਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਏਤੇਨ ਪੁਰਿਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਗਤਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਗਤਿਯਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਸੁਗਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਗਤੀਤਿ ਚ ਸਹੋਕਾਸਾ ਖਨ੍ਧਾ. ਪਞ੍ਚਸੁ ਚ ਗਤੀਸੁ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਅਸੁਰਕਾਯੋਪਿ ਗਹਿਤੋ. ਦੇਵਾਤਿ ਛ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਚ. ਦੇਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਸੁਰਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਤਿ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ. ਖਣੋਪਿ ਹਿ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਯੋਗੇਨ ਤੇਨੇਵ ਵੋਹਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਤਿਨਂ ਹੇਤੂਨਨ੍ਤਿ ਅਲੋਭਾਦੋਸਾਮੋਹਹੇਤੂਸੁ ਕਤਿਨਂ ਹੇਤੂਨਂ. ਉਪਪਤ੍ਤੀਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜਨਂ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੁਦ੍ਦਕੁਲਜਾਤਾਪਿ ਤਿਹੇਤੁਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਠਮਪੁਚ੍ਛਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਾ ਤੀਸੁ ਮਹਾਸਾਲਕੁਲੇਸੁ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਕੁਲਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਪੁਚ੍ਛਾ. ਪਾਠੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤੋ. ਮਹਤੀ ਸਾਲਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਾਲਾ, ਮਹਾਘਰਾ ਮਹਾਵਿਭਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਮਹਾ ਸਾਰੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਾਰਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਰ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਲ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਹਾਸਾਲਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਮਹਾਸਾਲਾ, ਖਤ੍ਤਿਯੇਸੁ ਵਾ ਮਹਾਸਾਲਾਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲਾ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਖਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਪਚ੍ਛਿਮਨ੍ਤੇਨ ਕੋਟਿਸਤਂ ਧਨਂ ਨਿਧਾਨਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਹਾਪਣਾਨਞ੍ਚ ਵੀਸਤਿ ਅਮ੍ਬਣਾਨਿ ਦਿਵਸਂ ਵਲਞ੍ਜੇ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹਾਸਾਲੋ ਨਾਮ. ਯਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਪਚ੍ਛਿਮਨ੍ਤੇਨ ਅਸੀਤਿਕੋਟਿਧਨਂ ਨਿਧਾਨਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਹਾਪਣਾਨਞ੍ਚ ਦਸ ਅਮ੍ਬਣਾਨਿ ਦਿਵਸਂ ਵਲਞ੍ਜੇ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲੋ ਨਾਮ. ਯਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਗੇਹੇ ਪਚ੍ਛਿਮਨ੍ਤੇਨ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਕੋਟਿਧਨਂ ਨਿਧਾਨਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਹਾਪਣਾਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਅਮ੍ਬਣਾਨਿ ਦਿਵਸਂ ਵਲਞ੍ਜੇ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਗਹਪਤਿਮਹਾਸਾਲੋ ਨਾਮ.
ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਾਨਞ੍ਚ ਏਕਨ੍ਤਤਿਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ‘‘ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਪਨ ਦੁਹੇਤੁਕਾਹੇਤੁਕਾਨਞ੍ਚ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਕਾਮਾਵਚਰੇਸੁ ਦੇਵੇਸੁ ਦੁਹੇਤੁਕਾਨਞ੍ਚ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸੇਸੇਸੁ ‘‘ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਾ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਰਤਿਯਾ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ, ਸਰੀਰਜੁਤਿਯਾ ਚ ਜੋਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਵਾ, ਰੂਪਾਵਚਰਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਝਾਨਰਤਿਯਾ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ, ਸਰੀਰਜੁਤਿਯਾ ਚ ਜੋਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਵਾ, ਅਰੂਪਾਵਚਰਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਝਾਨਰਤਿਯਾ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ, ਞਾਣਜੁਤਿਯਾ ਚ ਜੋਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਵਾ.
੨੩੨. ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇਤਿ ਅਤੀਤਜਾਤਿਯਾ ਇਧ ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਸ੍ਸ ਤਿਹੇਤੁਕਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਜਵਨਵੀਥਿਯਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਵਾਰਂ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ, ਪਵਤ੍ਤਨਕਾਲੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਯੋ ਹੇਤੂ ਕੁਸਲਾਤਿ ਅਲੋਭੋ ਕੁਸਲਹੇਤੁ ਅਦੋਸੋ ਕੁਸਲਹੇਤੁ ਅਮੋਹੋ ਕੁਸਲਹੇਤੁ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਜਾਤਚੇਤਨਾਯਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੁਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਜਾਤਾਯ ਕੁਸਲਚੇਤਨਾਯ. ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਚ ਸਹਉਪ੍ਪਾਦਨਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕੁਸਲਮੂਲਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਚ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਚੇਤਸਿਕਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਪਿਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਕੁਸਲਮੂਲਾਨੀਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਂ ਦਾਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਕਮ੍ਮੇ ਵਾ ਤਥਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਕਮ੍ਮੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ. ਨਿਕਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਕਾਮਨਾ ਪਤ੍ਥਨਾ. ਆਸਨ੍ਨਮਰਣਸ੍ਸ ਹਿ ਮੋਹੇਨ ਆਕੁਲਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਵੀਚਿਜਾਲਾਯਪਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਿਂ ਪਨ ਸੇਸੇਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਸੁ. ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂਤਿ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਹੇਤੁ ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਹੇਤੁ. ਭਵਨਿਕਨ੍ਤਿ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਭਵਙ੍ਗਵੀਥਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥ, ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾਤਿ ਆਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਇਦਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਜਾਤਚੇਤਨਾਯਾਤਿ ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾਯ.
ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇਤਿ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਗਹਿਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ. ਤਯੋ ਹੇਤੂਤਿ ਅਲੋਭੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਹੇਤੁ ਅਦੋਸੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਹੇਤੁ ਅਮੋਹੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਹੇਤੁ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਜਾਤਚੇਤਨਾਯਾਤਿ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਚੇਤਨਾਯ. ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋ ਵਿਪਾਕਹੇਤੂ ਸੇਸਚੇਤਸਿਕਾ ਚ ਨਾਮਂ, ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਰੂਪਂ. ਤਤੋ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਤੋਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਨਾਮਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਮੇਵ, ਰੂਪਂ ਪਨ ਇਧ ਸਹੇਤੁਕਮਨੁਸ੍ਸਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਦਸਕਂ ਕਾਯਦਸਕਂ ਭਾਵਦਸਕਨ੍ਤਿ ਸਮਤਿਂਸ ਰੂਪਾਨਿ, ਸਂਸੇਦਜਾਨਂ ਓਪਪਾਤਿਕਾਨਞ੍ਚ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਦਸਕਂ ਸੋਤਦਸਕਂ ਘਾਨਦਸਕਂ ਜਿਵ੍ਹਾਦਸਕਞ੍ਚਾਤਿ ਸਮਸਤ੍ਤਤਿ ਰੂਪਾਨਿ. ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.
ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਹਜਾਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸੇਸਚੇਤਸਿਕਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਹਦਯਰੂਪਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਭੂਤਾਪਿ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੇਨ ਨਿਸ੍ਸਯਾਕਾਰੇਨ ਚ ਉਪਕਾਰਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਹਜਾਤਾ ਵਿਯ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾਦਿਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਰੂਪਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਹਦਯਰੂਪਂ ਅਰੂਪੀਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿ ਹੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਯੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਤਯੋ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਆਯੁ ਚ ਉਸ੍ਮਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ. ਆਯੂਤਿ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ. ਉਸ੍ਮਾਤਿ ਤੇਜੋਧਾਤੁ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਏਤਾਨਿ ਹਿ ਉਪਰੂਪਰਿ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਹਦਯਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋਵ, ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਹਜਾਤਰੂਪਾਨਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵਯਂ ਅਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਰੂਪਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤੇ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਯੋ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤੇ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਚੁਦ੍ਦਸ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾ, ਤਯੋ ਜੀਵਿਤਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਗਣਨਾਵਸੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸ ਧਮ੍ਮਾ. ਤੇਸਞ੍ਚ ਉਪਰਿ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ ਏਵ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਨ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਏਕਾਰਮ੍ਮਣਏਕੁਪ੍ਪਾਦਏਕਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ. ਨਾਮਞ੍ਚਾਤਿ ਇਧ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਪੁਨ ਚੁਦ੍ਦਸ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ, ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਤਯੋ ਹੇਤੂ, ਨਾਮਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਗਣਨਾਵਸੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸ ਧਮ੍ਮਾ. ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਪੁਰਿਮਾ ਚ ਚੁਦ੍ਦਸ, ਇਮੇ ਚ ਚੁਦ੍ਦਸਾਤਿ ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿ. ਇਧ ਰੂਪਸ੍ਸਾਪਿ ਪਵਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਏਵਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚਯਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਹੇਤੂ ਨਿਗਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮੇਸਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ. ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋ ਕੁਸਲਹੇਤੂ, ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਅਕੁਸਲਹੇਤੂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਹੇਤੂਤਿ ਏਵਂ ਅਟ੍ਠ ਹੇਤੂ. ਤਤ੍ਥ ਤਯੋ ਕੁਸਲਹੇਤੂ, ਦ੍ਵੇ ਅਕੁਸਲਹੇਤੂ ਚ ਇਧ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਯੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਹੇਤੂ ਯਥਾਯੋਗਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਵਾਰੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਅਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ ਪਨ ਰੂਪਾਭਾਵਾ ਨਾਮਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਨਾਮਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਮਿਸ੍ਸਕਚੁਦ੍ਦਸਕੋਪਿ ਚ ਪਰਿਹੀਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹੀਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਾਰੋ ਚ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ.
੨੩੩. ਇਦਾਨਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਸੇਸਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇਤਿ ਅਤੀਤਜਾਤਿਯਾ ਇਧ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਸ੍ਸ ਦੁਹੇਤੁਕਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ. ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂਤਿ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਲੋਭੋ ਕੁਸਲਹੇਤੁ ਅਦੋਸੋ ਕੁਸਲਹੇਤੁ. ਦ੍ਵੇ ਅਬ੍ਯਾਕਤਹੇਤੂਪਿ ਅਲੋਭਾਦੋਸਾਯੇਵ.
ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਜ੍ਜਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ. ਦ੍ਵਾਦਸ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਮੋਹਹੇਤੁਸ੍ਸ ਚ ਪਰਿਹੀਨਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ. ਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂਯੇਵ ਪਰਿਹੀਨਤ੍ਤਾ ਛਬ੍ਬੀਸਤਿ. ਛਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕੁਸਲਹੇਤੂਨਂ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਕੁਸਲਹੇਤੂਨਂ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਪਾਕਹੇਤੂਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਛਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ. ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਕਨ੍ਤਤਿਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਨ ਗਹਿਤਾ. ਸੇਸਂ ਪਠਮਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਦੁਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਿਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੪੯੮) ਤਿਪਿਟਕਮਹਾਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਵਾਦੇ ‘‘ਤਿਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਤਿਹੇਤੁਕਾਵ ਹੋਤਿ, ਦੁਹੇਤੁਕਾਹੇਤੁਕਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਦੁਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਾਹੇਤੁਕਾ ਹੋਤਿ, ਤਿਹੇਤੁਕਾ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਸਮੇਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਚ ਮੋਰਵਾਪਿਵਾਸਿਮਹਾਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਚ ਵਾਦੇਸੁ ‘‘ਤਿਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਤਿਹੇਤੁਕਾਪਿ ਹੋਤਿ ਦੁਹੇਤੁਕਾਪਿ, ਅਹੇਤੁਕਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਦੁਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਾਪਿ ਹੋਤਿ ਅਹੇਤੁਕਾਪਿ, ਤਿਹੇਤੁਕਾ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਇਮਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਕਥਾਯ ਹੇਤੁਅਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ.
ਗਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.