੮. ਆਦੀਨਵਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੫੩. ਆਦੀਨਵਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਾ ਇਧ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਥਾਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਆਯੂਹਨਾਤਿ ਆਯਤਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਹੇਤੁਭੂਤਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਪਟਿਸਨ੍ਧੀਤਿ ਆਯਤਿਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਗਤੀਤਿ ਯਾਯ ਗਤਿਯਾ ਸਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ. ਉਪਪਤ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੨੮੯) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਜਾਤੀਤਿ ਜਰਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਯੇ ਯੇ ਖਨ੍ਧਾ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਠਮਪਾਤੁਭਾਵੋ ਜਾਤਿ. ਜਰਾਤਿ ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਾਦਿਸਮ੍ਮਤੋ ਸਨ੍ਤਤਿਯਂ ਏਕਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਭਾਵੋ. ਸੋਕੋਤਿ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦੀਹਿ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪੋ. ਪਰਿਦੇਵੋਤਿ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦੀਹਿ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਚੀਪਲਾਪੋ. ਉਪਾਯਾਸੋਤਿ ਭੁਸੋ ਆਯਾਸੋ, ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦੀਹਿ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਚੇਤੋਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਭਾਵਿਤੋ ਦੋਸੋਯੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚੇਵ ਆਦੀਨਵਞਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸੇਸਾ ਤੇਸਂ ਵੇਵਚਨਵਸੇਨ. ‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਜਾਤੀ’’ਤਿ ਇਦਞ੍ਹਿ ਦ੍ਵਯਂ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਚੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਚ ਵੇਵਚਨਂ, ‘‘ਗਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਜਰਾਦਯੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ. ਤੇਨਾਹ –

‘‘ਉਪ੍ਪਾਦਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਞ੍ਚ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਆਯੂਹਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ, ਞਾਣਂ ਆਦੀਨਵੇ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਚ

‘‘ਇਦਂ ਆਦੀਨਵੇ ਞਾਣਂ, ਪਞ੍ਚਠਾਨੇਸੁ ਜਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਚ

ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਚ ਭਯਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਚੇਤਸ੍ਸ ਵਚਨਸ੍ਸ ਭਯਂ ਇਤੀਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ. ਭਯਨ੍ਤਿ ਪੀਲ਼ਾਯੋਗਤੋ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਤਾਯ ਭਯਂ. ਇਤੀਤਿ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ.

ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਖੇਮਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਿਪਦੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਨ ਆਦੀਨਵਞਾਣਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਞਾਣਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗਹਦਯਾਨਂ ਅਭਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਖੇਮਂ ਨਿਰਾਦੀਨਵਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਜਨਨਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਯੋ ਭਯਤੋ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਨਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵਞਾਣਸ੍ਸ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮ੍ਪੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ. ਸਨ੍ਤਿਪਦੇਤਿ ਸਨ੍ਤਿਕੋਟ੍ਠਾਸੇ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੁਸ੍ਸਵਵਸੇਨਾਪਿ ਹਿ ਸਨ੍ਤਿਪਦਨ੍ਤਿ ਨਾਮਮਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਞਾਣਮ੍ਪਿ ‘‘ਸਨ੍ਤਿਪਦੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਭਯਂ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋ ਖੇਮਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵਿਪਕ੍ਖਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਉਭਯਂ ਸਮਾਸੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਞਾਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਂ ਭਯਂ, ਤਂ ਯਸ੍ਮਾ ਨਿਯਮਤੋ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਯਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਂ ਵਟ੍ਟਾਮਿਸਲੋਕਾਮਿਸਕਿਲੇਸਾਮਿਸੇਹਿ ਅਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਾਮਿਸਮੇਵ. ਯਞ੍ਚ ਸਾਮਿਸਂ, ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਆਦੀਨਵੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਭਯਾਕਾਰੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਕਾਰੇਨ ਸਾਮਿਸਾਕਾਰੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਆਕਾਰਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਭਯਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸਾਮਿਸਂ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਲਿਙ੍ਗਮਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨੇਤਂ ਖੋ ਸਰਣਂ ਖੇਮਂ, ਨੇਤਂ ਸਰਣਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੧੮੯) ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਿਙ੍ਗਾਪੇਕ੍ਖਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਚ ਏਕਤ੍ਤਮਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੭-੮) ਵਿਯ ਬਹੁਵਚਨਂ ਕਤਂ, ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਨਂ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇਕਦੇਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਤ੍ਤਰੇ ਪਞ੍ਚਾਲਾ, ਦਕ੍ਖਿਣੇ ਪਞ੍ਚਾਲਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਬਹੁਨ੍ਨਂ ਏਕਦੇਸੇਪਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਖੇਮਂ ਸੁਖਂ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਕਾਰਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਚਤੁਧਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਸ ਞਾਣੇ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਆਦੀਨਵੇ ਞਾਣਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਦਸ ਞਾਣੇ ਪਜਾਨਾਤਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਕੁਸਲਤਾਤਿ ਆਦੀਨਵਞਾਣਸ੍ਸ ਚੇਵ ਸਨ੍ਤਿਪਦਞਾਣਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਕੁਸਲਤਾਯ. ਨਾਨਾਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਨ ਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਪਰਮਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਸੁ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਨ ਵੇਧਤੀਤਿ.

ਆਦੀਨਵਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੫੪. ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨੇਵ. ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਭਯਨ੍ਤਿ ਸਾਮਿਸਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਮੁਞ੍ਚਨਞਾਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਾਨਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਵਿਚਿਨਨੇ ਪਹੀਨਬ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਸ ਆਦਿਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਤਯੋ ਭਵੇ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਗ੍ਗਹਣੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਸੇਸੇਨ ਚ ਇਕ੍ਖਤਿ, ਗਹਣੇਨ ਵਜ੍ਜਿਤਞ੍ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਕ੍ਖਤਿ ਓਲੋਕੇਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਲੋਕੇ ਵਿਸੇਸੇਨ ਜਯਨ੍ਤੋ ਅਧਿਜਯਤੀਤਿ, ਅਨ੍ਨੇਨ ਵਜ੍ਜਿਤੋ ਵਸਨ੍ਤੋ ਉਪਵਸਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪੁਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹਣੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵਸਣ੍ਠਿਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਗਹਣੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰਸਣ੍ਠਿਤਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਯੇ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਯਾ ਚ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੫੫. ਇਦਾਨਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚਿਤ੍ਤਾਭਿਨੀਹਾਰਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯਾਤਿ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਨੀਹਾਰੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਲਾਭਿਨੋ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਭਿਮੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭੁਸਂ ਹਰਣਂ. ਅਭਿਮੁਖਤ੍ਥੋ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਅਭਿਸਦ੍ਦੋ, ਭੁਸਤ੍ਥੋ ਨੀਸਦ੍ਦੋ. ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਪੁਚ੍ਛਂ ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨੇਵ ਤੇ ਅਟ੍ਠਾਕਾਰੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਤੇ ਅਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਵ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿਆਦਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਅਕਾਸਿ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ –

ਦੁਵੇ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਬੁਦ੍ਧੇਨਾਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨਾ;

ਅਨ੍ਧੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਏਕੋ, ਕਲ੍ਯਾਣੇਕੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਾਦੀਸੁ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਸਵਨਧਾਰਣਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਦੀਨਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ. ਯਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ. ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਪਨੇਸ –

ਪੁਥੂਨਂ ਜਨਨਾਦੀਹਿ, ਕਾਰਣੇਹਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ;

ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ, ਪੁਥੁਵਾਯਂ ਜਨੋ ਇਤਿ.

ਸੋ ਹਿ ਪੁਥੂਨਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਦੀਨਂ ਜਨਨਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਪੁਥੁ ਕਿਲੇਸੇ ਜਨੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਅਵਿਹਤਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਕਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਸਤ੍ਥਾਰਾਨਂ ਮੁਖੁਲ੍ਲੋਕਿਕਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਸਬ੍ਬਗਤੀਹਿ ਅਵੁਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਨਾਨਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਨਾਨਾਓਘੇਹਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਨਾਨਾਸਨ੍ਤਾਪੇਹਿ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਨਾਨਾਪਰਿਲ਼ਾਹੇਹਿ ਪਰਿਡਯ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਰਤ੍ਤਾ ਗਿਦ੍ਧਾ ਗਧਿਤਾ ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਜ੍ਝੋਸਨ੍ਨਾ ਲਗ੍ਗਾ ਲਗ੍ਗਿਤਾ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਪਞ੍ਚਹਿ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਆਵੁਤਾ ਨਿਵੁਤਾ ਓਵੁਤਾ ਪਿਹਿਤਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੯੪). ਪੁਥੂਨਂ ਵਾ ਗਣਨਪਥਾਤੀਤਾਨਂ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਪਰਮ੍ਮੁਖਾਨਂ ਨੀਚਧਮ੍ਮਸਮਾਚਾਰਾਨਂ ਜਨਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾਪਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਵਾ ਅਯਂ ਵਿਸੁਂਯੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ, ਵਿਸਂਸਟ੍ਠੋ ਸੀਲਸੁਤਾਦਿਗੁਣਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਰਿਯੇਹਿ ਜਨੋਤਿਪਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ. ਤੇਸੁ ਕਲ੍ਯਾਣਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ ਇਤਰਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਯ ਏਵ ਅਭਾਵਾ.

ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤ ਸੇਕ੍ਖਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਫਲਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਫਲਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਫਲਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾ. ਤੇ ਹਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਸੇਕ੍ਖਾ. ਤੇਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਸਕਦਾਗਾਮਿਅਨਾਗਾਮਿਫਲਟ੍ਠਾ ਤਯੋ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚਿਤ੍ਤਾਭਿਨੀਹਾਰਾਭਾਵਾ.

ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਗਮੇਨ ਵਿਗਤੋ ਰਾਗੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਵੀਤਰਾਗੋ. ਅਰਹਤੋ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤੀਸੁਪਿ ਪਦੇਸੁ ਜਾਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਏਕਵਚਨਂ ਕਤਂ.

ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਿਹਾਰੇ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਭਿਮੁਖੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਤਿ, ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਂ ਤਣ੍ਹਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਵਿਧਾ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੇਕ੍ਖੋ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਤ੍ਥਂ, ਵੀਤਰਾਗੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਤ੍ਥਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ. ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨੇਵ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਅਰਿਯਾ ਸਕਂ ਸਕਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦੀਹਿ ਨਵਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਹਿ ਅਵਿਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਵਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਇਦਂ ਪਞ੍ਹਕਮ੍ਮਂ – ਕਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ? ਕੇ ਤਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ? ਕੇ ਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ? ਕਸ੍ਮਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ? ਕਥਞ੍ਚਸ੍ਸਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਹੋਤਿ? ਕਥਂ ਠਾਨਂ? ਕਥਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ? ਕਿਂ ਫਲਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ? ਕਸ੍ਸ ਚ ਫਲਂ ਅਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ?

ਤਤ੍ਥ ਕਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ? ਯਾ ਅਰਿਯਫਲਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੇ ਅਪ੍ਪਨਾ.

ਕੇ ਤਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ? ਕੇ ਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ. ਅਰਿਯਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ. ਉਪਰਿਮਾ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਂ ਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਨ੍ਤਰਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਚ ਉਪਰਿਮਂ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋਯੇਵ ਪਨ ਫਲਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ.

ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋਪਿ ਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪਰਿਮਾ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਕਾਰਣਂ – ਏਤੇ ਹਿ ਸਮਾਧਿਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਨੋਤਿ. ਤਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਂ ਲੋਕਿਯਸਮਾਧਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਤੋ ਅਕਾਰਣਮੇਵ. ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਾਕਾਰਣਚਿਨ੍ਤਾਯ. ਨਨੁ ਇਧੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਕਤਮੇ ਦਸ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕਤਮੇ ਦਸ ਗੋਤ੍ਰਭੁਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੬੦) ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੬੦) ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਰਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ.

ਕਸ੍ਮਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਤ੍ਥਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਰਾਜਾਨੋ ਰਜ੍ਜਸੁਖਂ, ਦੇਵਤਾ ਦਿਬ੍ਬਸੁਖਮਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਰਿਯਾ ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਕ੍ਖਣੇ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

ਕਥਞ੍ਚਸ੍ਸਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਹੋਤਿ, ਕਥਂ ਠਾਨਂ, ਕਥਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ? ਦ੍ਵੀਹਿ ਤਾਵ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਸ੍ਸਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਚ ਮਨਸਿਕਾਰਾ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਦ੍ਵੇ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਅਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚ ਧਾਤੁਯਾ ਮਨਸਿਕਾਰੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੫੮). ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਕ੍ਕਮੋ – ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਤ੍ਥਿਕੇਨ ਹਿ ਅਰਿਯਸਾਵਕੇਨ ਰਹੋਗਤੇਨ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨੇਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਦਿਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਿਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਾਨੁਪੁਬ੍ਬਵਿਪਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਨਿਰੋਧੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਚੇਤ੍ਥ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸਾਪਿ ਫਲਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਮਗ੍ਗੋ. ਯੇ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ‘ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਹੋਤਿ, ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਚ ਅਨਾਗਾਮੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ‘‘ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਨਾਗਾਮੀ ਅਰਹਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਰਹਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਚ ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਏਤਂ, ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨੇਵ ਚ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿਪਿ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਮੇਵ ਪਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸਾਪਿ ਫਲਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਮਗ੍ਗੋ. ਫਲਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸਚੇ ਅਨੇਨ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਅਧਿਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਚੇ ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਜ੍ਝਾਨਿਕੋ, ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਜ੍ਝਾਨਿਕਮੇਵਾਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵਸ੍ਸਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਤਯੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਠਿਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਅਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚ ਧਾਤੁਯਾ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੫੮) ਵਚਨਤੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਤੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਕਾਲੇ ਵੁਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਹਿਸ੍ਸਾ ਯਾਵ ਸੋ ਕਾਲੋ ਨਾਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਾਵ ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਦ੍ਵੇ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਾਯ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਚ ਧਾਤੁਯਾ ਅਮਨਸਿਕਾਰੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੫੮) ਵਚਨਤੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ. ਕਾਮਞ੍ਚ ਨ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵੇਤਾਨਿ ਏਕਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਾਹਿਕਵਸੇਨ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਮਸ੍ਸਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਕਿਂ ਫਲਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਕਸ੍ਸ ਚ ਫਲਂ ਅਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ? ਫਲਸ੍ਸ ਤਾਵ ਫਲਮੇਵ ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਹੋਤਿ ਭਵਙ੍ਗਂ ਵਾ. ਫਲਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਫਲਾਨਨ੍ਤਰਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਗੋਤ੍ਰਭੁਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਯਂ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ, ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਫਲਾਨਨ੍ਤਰਂ, ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਪੁਰਿਮਂ ਪੁਰਿਮਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁਅਨਨ੍ਤਰਂ. ਗੋਤ੍ਰਭੂਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨੁਲੋਮਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਅਰਹਤੋ ਅਨੁਲੋਮਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੭). ਯੇਨ ਫਲੇਨ ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਫਲਂ ਅਵਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਏਵਮੇਤਂ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਯਂ ਵਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ –

‘‘ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਦਰਥਂ, ਅਮਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸੁਭਂ;

ਵਨ੍ਤਲੋਕਾਮਿਸਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਥਾ.

ਤਦਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਤਾਦਿਸੇਨੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ. ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਹਾਰੇਨ ਵਾਤਿਆਦੀਸੁ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਵਿਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਹਾਰੇਨੇਵ ਵਿਹਰਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸਂ ਭਯਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਤ੍ਤਯਵਿਹਾਰੋ ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਹਾਰੋ ਨਾਮ, ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਯਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਤ੍ਤਯਵਿਹਾਰੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਹਾਰੋ ਨਾਮ, ਤਣ੍ਹਾਪਣਿਧਿਂ ਭਯਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਤ੍ਤਯਵਿਹਾਰੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਵਿਹਾਰੋ ਨਾਮ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਭਯਤੋ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਸੁਞ੍ਞਤੇ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਫੁਸ੍ਸ ਫੁਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਵਿਹਾਰੋ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਯਤੋ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਫੁਸ੍ਸ ਫੁਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਵਿਹਾਰੋ. ਪਣਿਧਿਂ ਭਯਤੋ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੇ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਫੁਸ੍ਸ ਫੁਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ ਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੭੮).

ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਸਬ੍ਭਾਵੇਨ ਚ ਪਟਿਕੂਲੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾਦਿਵਿਹਾਰਸਬ੍ਭਾਵੇਨ ਚ ਅਰਹਤੋਯੇਵ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਤੋ ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਹਾਰੋ ਅਰਹਤੋਯੇਵ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵੀਤਰਾਗੋ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਤਿਧਾ ਚ ਭਯਂ, ਤਿਧਾ ਚ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ.

੫੬. ਇਦਾਨਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਏਕਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਕਥਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਚ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਏਕਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਕੋ ਹੋਤਿ, ਸਕਤ੍ਥੇ ਭਾਵਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਏਕੋਵ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਨੀਹਾਰੋਤਿ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ ਵਾ, ਅਭਿਨੀਹਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸੋ ਦੇਸੋ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਵ. ੧੬੮) ਵਿਯ ਵਿਭਤ੍ਤਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਕਨ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਲੋਭਕਿਲੇਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਾਪੀਯਤਿ ਬਾਧੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਾਵਨਾਯ ਪਰਿਪਨ੍ਥੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਯ ਉਪਘਾਤੋ ਹੋਤਿ. ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਯ ਪਟਿਲਭਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਨ੍ਤਰਾਯੋ ਹੋਤਿ. ਆਯਤਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਬਲਵਤ੍ਤਾ ਤੇਨੇਵ ਸੁਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਦੀਯਮਾਨਾਯ ਅਤਿਨਨ੍ਦਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਲੋਭਕਿਲੇਸੋ ਅਨਾਗਤੇ ਕਾਮਾਵਚਰਸੁਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸਸਹਾਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਪਾਕਂ ਜਨੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਂ ਜਨਕਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਕਿਲੇਸੋ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਪਚ੍ਚਯੋ. ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਨ ਉਤ੍ਤਰਿਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸਾਤਿ ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਾਦਿਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ. ਆਯਤਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸੇਕ੍ਖੇਸੁ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮੀਨਂ ਅਨਧਿਗਤਜ੍ਝਾਨਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਕਮ੍ਮੇਨ ਦੀਯਮਾਨਾਯ ਕਾਮਾਵਚਰਸੁਗਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਕਿਲੇਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਝਾਨਲਾਭੀਨਂ ਪਨ ਅਨਾਗਾਮਿਸ੍ਸ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇਯੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਨਤੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਨੁਲੋਮਗੋਤ੍ਰਭੂਹਿ ਚ ਦੀਯਮਾਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਅਯਮੇਵ ਕਿਲੇਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਨਿਚ੍ਚਤੋਤਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਤਾਯ ਆਦਿਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤਾਯ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ. ਦੁਕ੍ਖਤੋਤਿ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਪਟਿਪੀਲ਼ਨਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਚ ਦੁਕ੍ਖਤੋ. ਅਨਤ੍ਤਤੋਤਿ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਸਾਮਿਨਿਵਾਸੀਕਾਰਕਵੇਦਕਾਭਾਵੇਨ ਚ ਅਨਤ੍ਤਤੋ. ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਨੁ ਅਨੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਪਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ. ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਨਾਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵਾ ਅਭਿਨੀਹਾਰਸ੍ਸ ਨਾਨਾਭਾਵੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਕੁਸਲਾਤਿ ਆਰੋਗ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੇਨ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਟ੍ਠੇਨ ਚ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਭਾਵੇਨ ਨ ਬ੍ਯਾਕਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਿਕਾਲੇ ਸੁਵਿਦਿਤਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਾਲੇ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਦਿਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਿਕਾਲੇ ਨ ਸੁਵਿਦਿਤਾਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਕਾਲੇ ਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਦਿਤਾ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਸੁਵਿਦਿਤਾਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾਯ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਸੁਵਿਦਿਤਾ. ਵਿਦਿਤਟ੍ਠੇਨ ਚ ਅਵਿਦਿਤਟ੍ਠੇਨ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਸੁਵਿਦਿਤਟ੍ਠੋਪਿ ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਵਿਦਿਤਟ੍ਠੋਪਿ ਵਿਦਿਤਟ੍ਠੋਵ ਹੋਤਿ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਨ ਸੁਵਿਦਿਤਟ੍ਠੋ ਅਵਿਦਿਤਟ੍ਠੋਵ.

ਅਤਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਰਣੀਯਸ੍ਸ ਅਪਰਿਯੋਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਣੀਤਭਾਵੇਨ. ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇਨ ਤਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਾਨਂ ਪਹਾਨਤ੍ਥਂ. ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾਪਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਾ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਅਸਮਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਸਮਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਾਠੋ ਸੁਨ੍ਦਰਤਰੋ. ਸੇਕ੍ਖੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮਿਅਨਾਗਾਮੀਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਕਦਾਗਾਮਿਅਨਾਗਾਮੀਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਤਾਨਿ ਪਹੀਨਾਨੇਵ. ਉਤ੍ਤਰਿਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਉਪਰੂਪਰਿਮਗ੍ਗਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਂ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਯੋ ਸੁਖੋ ਵਿਹਾਰੋ, ਤਦਤ੍ਥਾਯ. ਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ, ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਹਾਰਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ.

੫੭. ਇਦਾਨਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਨਂ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਕਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਥਵਸੇਨਾਤਿ ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ. ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਨੀਵਰਣੇ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਤਿ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨਾਤਿ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਹਾਨਾਭਿਮੁਖੀਭੂਤਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਪਹਾਨੇਪਿ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਯ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨਾ. ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਸੂਤਿ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨੇ ਬ੍ਯਾਪਾਰਾਕਰਣੇਨ ਨੀਵਰਣਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਨਾਸੁ. ਏਸ ਨਯੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਦੀਸੁ ਚ. ਸਮਥੇ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਨਾਵੀਥਿਯਾ ਆਸਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਭਾਵਨਾਮਯਞਾਣਂ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗਵਾਰੇਸੁ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੋ ਮਗ੍ਗੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਫਲਵਾਰੇਸੁ ਪਨ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ ਇਤਰਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਹਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ, ਤਥੇਵ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਮਗ੍ਗਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤਮਗ੍ਗਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗਵਾਰੇਸੁ ਉਪ੍ਪਾਦਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਮੂਲਪਦਾਨਿ, ਗਤਿਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਦਸ ਵੇਵਚਨਪਦਾਨੀਤਿ ਪਨ੍ਨਰਸ ਪਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਛਸੁ ਪਨ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਾਰੇਸੁ ਪਞ੍ਚ ਮੂਲਪਦਾਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਂ ਕਸ੍ਮਾ ਇਤਿ ਚੇ? ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਤਿਕ੍ਖਭਾਵੇ ਸਤਿ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨੇ ਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਤਿਕ੍ਖਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੇਵਚਨਪਦੇਹਿ ਸਹ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮੂਲਪਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਫਲਸ੍ਸ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਤਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਾਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਮਨ੍ਦਭੂਤਾਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਫਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਮੂਲਪਦਾਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.

੫੮. ਇਦਾਨਿ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਲਬ੍ਭਮਾਨਵਸੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ ਕਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਕੁਸਲਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ੍ਨਰਸ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਸਮਥਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਫਲਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਪਨ੍ਨਰਸ. ਸਮਥਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਅਰਹਤੋ ਨੀਵਰਣਪਟਿਸਙ੍ਖਾਅਭਾਵਤੋ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਦੀਨਂ ਪਹਾਨਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਵਿਨਾ ਸੁਖੇਨ ਪਹਾਨਤੋ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਨਾਮਸ੍ਸ ਅਨਨੁਰੂਪਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਸਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਰਹਤਾ ਪਨ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਂ ਵਿਨਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਸੁਞ੍ਞਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਹਿ ਅਰਹਤੋ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ.

ਇਦਾਨਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਨਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਸੁ ਤੀਸੁ ਗਾਥਾਸੁ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨਾ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ. ਅਟ੍ਠ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗੋਚਰਾਤਿ ਸਮਥਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਵਿਸਯਾ, ਭੂਮਿਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਭਾਵਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩, ੧੯੨) ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਸੀਸੇਨ ਸਮਾਧਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ‘‘ਗੋਚਰੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਰਥ ਸਕੇ ਪੇਤ੍ਤਿਕੇ ਵਿਸਯੇ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੨) ਵਿਯ ਗੋਚਰਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਸਯੋ. ਯਞ੍ਹਿ ਯਦਾਯਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸੇਸੋ ਵਿਸਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇਤਿ ਸਮਥਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਚ. ਤਯੋਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ. ਤਯੋ ਚ ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸਾਤਿ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਸੁਞ੍ਞਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਤਯੋ’’ਤਿ ਚ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋ. ਤਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਯੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਯੇਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਦਿਤੋ, ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਤੋ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਟ੍ਟਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਟ੍ਠ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਸਮਥਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮ੍ਪਾਪਕਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾ. ਦਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਗੋਚਰਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਦਸ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਫਲਞਾਣਸ੍ਸ ਚ ਭੂਮਿਯੋ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਵਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾ. ਨਾਨਾਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਨ ਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਭਙ੍ਗਂ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਵ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਸੁ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾਸੁ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਨ ਵੇਧਤੀਤਿ.

ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.