੪੦. ਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੯੧. ਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ. ਤਥਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਭੂਤਟ੍ਠੇਨ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਵਸੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਥੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਕਾਰਕਵੇਦਕਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਰਹਿਤਟ੍ਠੇਨ. ਸਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕਟ੍ਠੇਨ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਞ੍ਞਥਤ੍ਤਾਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਭਾਵਤੋ ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ. ਇਧ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਞਾਣੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਪਟਿਵੇਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਭਿਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਲੋਕਿਕੇਨ ਞਾਣੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਨ ਞਾਣੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਵਤੋ ਅਭਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ. ‘‘ਸਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੪੬) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਹਿ ਞਾਣੇਹਿ ਸਭਾਵਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਾਦਿਤੋ ਚ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ. ‘‘ਸਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਭਾਵਧਾਰਣਾਦਿਨਾ ਧਮ੍ਮਟ੍ਠੇਨ. ਧਾਤੁਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਿਜ੍ਜੀਵਤਾਦਿਨਾ ਧਾਤੁਟ੍ਠੇਨ. ਞਾਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਹਿ ਞਾਣੇਹਿ ਞਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ. ਯਥਾ ਦਟ੍ਠੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਦਿਨਾ ਅਤ੍ਥੇਨ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੁਤਂ ਮੁਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਞਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਟ੍ਠੋ ਞਾਤਟ੍ਠੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ. ਫੁਸਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ. ਅਭਿਸਮਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਲੋਕਿਕੇਨ ਞਾਣੇਨ ਅਭਿਸਮਾਗਨ੍ਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ‘‘ਤਥਟ੍ਠੇ ਪਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਚਵਿਵਟ੍ਟੇ ਞਾਣਂ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਞ੍ਞਾ ਞਾਤਟ੍ਠੇ ਞਾਣਂ, ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਞ੍ਞਾ ਫਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕੇਕਮੇਵ ਞਾਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ –

‘‘ਸਮਵਾਯੇ ਖਣੇ ਕਾਲੇ, ਸਮੂਹੇ ਹੇਤੁਦਿਟ੍ਠਿਸੁ;

ਪਟਿਲਾਭੇ ਪਹਾਨੇ ਚ, ਪਟਿਵੇਧੇ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ . –

ਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਅਭਿਸਮਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਟਿਵੇਧਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਧ ਪਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਤੇਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮੇਵ ਹਿ ਸੋ ਲੋਕਿਯਞਾਣਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ.

ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਖੇਪਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਚ ਨਾਨਾਸਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਏਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਵਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾਵਤੋ ਚ ਏਕਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਕੁਸਲਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਧ ਪੇਯ੍ਯਾਲੇਨ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਾਦੀਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਦੀਨਂ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾਨਂ ਉਪਰਿਮਤੋ ਉਪਰਿਮਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਟ੍ਠੇਨ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਏਕਸਙ੍ਗਹਿਤਨਾਨਤ੍ਤੇਕਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਵੇਧੋ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧੇਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਟਿਵੇਧੋ’’ਤਿ ਪਦਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ.

ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਪਟਿਵੇਧਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁ. ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਕਾਲਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾ, ਪਹਾਨਂ, ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ, ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਨਾਵਾ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਪਜਹਤਿ, ਸੋਤਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਭਣ੍ਡਂ ਵਹਤਿ, ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਸਮੁਦਯਂ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਨਿਰੋਧਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ. ਯਥਾ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਪਜਹਤਿ, ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ. ਯਥਾ ਸੋਤਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਂ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਹਤਿ. ਯਥਾ ਭਣ੍ਡਂ ਵਹਤਿ, ਏਵਂ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਯਥਾ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਪਾਰਿਮਤੀਰਭੂਤਂ ਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਕਿਲੇਸਤਮਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਫਲਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਸਙ੍ਗਹਿਤਾਯ ਨਾਨਤ੍ਤੇਕਤ੍ਤਪਟਿਵੇਧਪਞ੍ਞਾਯ ਮਗ੍ਗਫਲਞਾਣੇਹਿ ਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਅਨ੍ਤੇ ਮਗ੍ਗਫਲਞਾਣਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ.

ਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.