੧੮. ਭੂਮਿਨਾਨਤ੍ਤਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੭੨. ਭੂਮਿਨਾਨਤ੍ਤਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਭੂਮਿਯੋਤਿ ਭਾਗਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾ ਵਾ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧੋ ਕਾਮੋ ਕਿਲੇਸਕਾਮੋ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੋ ਚ. ਕਿਲੇਸਕਾਮੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੋ ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਂ. ਕਿਲੇਸਕਾਮੋ ਕਾਮੇਤੀਤਿ ਕਾਮੋ, ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੋ ਕਾਮੀਯਤੀਤਿ ਕਾਮੋ. ਸੋ ਦੁਵਿਧੋ ਕਾਮੋ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਅਵਚਰਤਿ, ਸੋ ਪਦੇਸੋ ਕਾਮੋ ਏਤ੍ਥ ਅਵਚਰਤੀਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰੋ. ਸੋ ਪਨ ਪਦੇਸੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਪਾਯਾਨਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਸ੍ਸ, ਛਨ੍ਨਞ੍ਚ ਦੇਵਲੋਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਏਕਾਦਸਵਿਧੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਸਸਤ੍ਥਾ ਪੁਰਿਸਾ ਅਵਚਰਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਦ੍ਵਿਪਦਚਤੁਪ੍ਪਦੇਸੁ ਅਵਚਰਨ੍ਤੇਸੁ ਤੇਸਂ ਅਭਿਲਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਸਤ੍ਥਾਵਚਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਰੂਪਾਵਚਰਾਦੀਸੁ ਤਤ੍ਥ ਅਵਚਰਨ੍ਤੇਸੁ ਤੇਸਂ ਅਭਿਲਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾ ਅਯਂ ਪਦੇਸੋ ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਯਥਾ ਰੂਪਭਵੋ ਰੂਪਂ, ਏਵਂ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਮੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਏਕੇਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਏਕਾਦਸਵਿਧਪਦੇਸਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਮੇ ਅਵਚਰਤੀਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁਪਿ ਅਵਚਰਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਪਨ ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਅਵਚਰਣਤੋ ‘‘ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਨਾਗੋ ਨਗਰੇ ਚਰਨ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਥਲਜਲਚਰਾ ਚ ਪਾਣਿਨੋ ਅਥਲੇ ਅਜਲੇ ਚ ਠਿਤਾਪਿ ‘‘ਥਲਚਰਾ ਜਲਚਰਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਤੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਵਚਰਨ੍ਤਾਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਯੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਵਾ ਏਤੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਾਮੋ ਅਵਚਰਤੀਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾ. ਕਾਮਞ੍ਚੇਸ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਅਵਚਰਤਿ, ਯਥਾ ਪਨ ‘‘ਵਦਤੀਤਿ ਵਚ੍ਛੋ, ਮਹਿਯਂ ਸੇਤੀਤਿ ਮਹਿਂਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨ ਯਤ੍ਤਕਾ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਮਹਿਯਂ ਵਾ ਸੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਤਂ ਨਾਮਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਏਕਰਾਸਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਭੂਮਿਸਦ੍ਦਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕਾਮਾਵਚਰਾਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਰੂਪਾਵਚਰਾਤਿਆਦੀਸੁ ਰੂਪਭਵੋ ਰੂਪਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੂਪੇ ਅਵਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਾ. ਅਰੂਪਭਵੋ ਅਰੂਪਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਰੂਪੇ ਅਵਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਰੂਪਾਵਚਰਾ. ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟੇ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਤਿ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ.

ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭੂਮਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਹੇਟ੍ਠਤੋਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾਭਾਗੇਨ. ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਨ੍ਤਿ ਜਾਲਾਨਂ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਵੇਦਨਾਨਂ ਵਾ ਵੀਚਿ ਅਨ੍ਤਰਂ ਛਿਦ੍ਦਂ ਏਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਵੀਚਿ. ਸੁਖਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਯੋ ਏਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨਿਰਯੋ, ਨਿਰਤਿਅਤ੍ਥੇਨਪਿ ਨਿਰਯੋ. ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਂ ਅਵੀਚਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਅਨ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਉਪਰਿਤੋਤਿ ਉਪਰਿਭਾਗੇਨ. ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀ ਦੇਵੇਤਿ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤੇਸੁ ਕਾਮੇਸੁ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤਨਤੋ ਏਵਂਲਦ੍ਧਵੋਹਾਰੇ ਦੇਵੇ. ਅਨ੍ਤੋ ਕਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ਯਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇਤਿ ਯੇ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਓਕਾਸੇ. ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਙ੍ਗਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋ. ਏਤ੍ਥਾਵਚਰਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਚਰਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਅਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਅਵਚਰਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਯੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਓਗਾਲ਼੍ਹਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਦਾ ਚ ਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਅਧੋਭਾਗੇ ਚ ਚਰਨ੍ਤਿ ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਭੂਤੂਪਾਦਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ, ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਕਤੋ ਹੋਤਿ. ਤੇ ਹਿ ਓਗਾਲ਼੍ਹਾ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਧੋਭਾਗੇ ਚ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਵਚਰਾ. ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਏਤੇ ਏਤ੍ਥਾਵਚਰਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਅਵਚਰਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਅਵਚਰਨ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਕਤੋ ਹੋਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇ ਧਮ੍ਮੇ ਰਾਸਿਸੁਞ੍ਞਤਾਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਚੇਵ ਸਭਾਵਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿਸਙ੍ਖਾਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਕਨਿਟ੍ਠੇਤਿ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਨ ਕਨਿਟ੍ਠੇ. ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਏਤੇਨ ਕੁਸਲਜ੍ਝਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਉਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਏਤੇਨ ਵਿਪਾਕਜ੍ਝਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਸੁਖੋ ਵਿਹਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰੋ, ਸੋ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰੀ, ਅਰਹਾ. ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ. ਏਤੇਨ ਕਿਰਿਯਜ੍ਝਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚੇਤਸਿਕਾਤਿ ਚੇਤਸਿ ਭਵਾ ਚੇਤਸਿਕਾ, ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗੇਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਭਵਂ ਉਪਗਤੇ. ਦੁਤਿਯਪਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਮਗ੍ਗਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾ. ਮਗ੍ਗਫਲਾਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ. ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਚ ਧਾਤੂਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਕਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ.

ਅਪਰਾਪਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋਤਿ ਏਕੇਕਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ ਓਕ੍ਕਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਤਿਯੇਵ ਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਸਰਣਟ੍ਠੇਨ ਸਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਤਿ ਚ ਸਾ ਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚਾਤਿਪਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਬਹੁਕਾ ਤਾ ਸਤਿਯੋਤਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਠਿਤਿਯਾ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਂ. ਪਦਹਨ੍ਤਿ ਵਾਯਮਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਧਾਨਂ, ਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਅਵਿਪਰੀਤਪ੍ਪਧਾਨਂ ਕਾਰਣਪ੍ਪਧਾਨਂ ਉਪਾਯਪ੍ਪਧਾਨਂ ਯੋਨਿਸੋਪਧਾਨਂ. ਏਕਮੇਵ ਵੀਰਿਯਂ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਚਤੁਧਾ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਤਿ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਚਿਤ੍ਤਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਵੀਰਿਯਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਵੀਮਂਸਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਝਾਨਾਨੀਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਪੀਤਿਸੁਖਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ. ਪੀਤਿਸੁਖਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਵਸੇਨ ਤਿਵਙ੍ਗਿਕਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ, ਸੁਖਚਿਤ੍ਤਕਗ੍ਗਤਾਵਸੇਨ ਦੁਵਙ੍ਗਿਕਂ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਵਸੇਨ ਦੁਵਙ੍ਗਿਕਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਹਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਟ੍ਠੇਨ ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯੋਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਕਰੁਣਾ, ਮੁਦਿਤਾ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ. ਫਰਣਅਪ੍ਪਮਾਣਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯੋ. ਏਤਾਯੋ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇ ਵਾ ਸਤ੍ਤੇ ਫਰਨ੍ਤਿ, ਏਕਂ ਸਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਾ ਅਨਵਸੇਸਫਰਣਵਸੇਨ ਫਰਨ੍ਤੀਤਿ ਫਰਣਅਪ੍ਪਮਾਣਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਏਵ.

ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ, ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ, ਸੁਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾ, ਸੁਖਾ ਪਟਿਪਦਾ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੧੧) ਵੁਤ੍ਤਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਪਦਾ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੀਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੮੧ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ. ਕਸਿਣਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਅਵਵਤ੍ਥਾਪੇਤਬ੍ਬਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਵਨ੍ਤਾਨਿ ਝਾਨਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਵਂਸਾਤਿ ਅਰਿਯਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਤਥਾਗਤਸਾਵਕਾ ਚ, ਤੇਸਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਵਂਸਾ ਤਨ੍ਤਿਯੋ ਪਵੇਣਿਯੋਤਿ ਅਰਿਯਵਂਸਾ. ਕੇ ਪਨ ਤੇ? ਚੀਵਰਸਨ੍ਤੋਸੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸਨ੍ਤੋਸੋ ਸੇਨਾਸਨਸਨ੍ਤੋਸੋ ਭਾਵਨਾਰਾਮਤਾਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਤੋਸੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸਨ੍ਤੋਸੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ, ਸੋ ਕਥਂ ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯੇ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਜਨਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਕਾਰਣਾਨਿ – ਦਾਨਞ੍ਚ ਪੇਯ੍ਯਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਚਰਿਯਾ ਚ ਸਮਾਨਤ੍ਤਤਾ ਚਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ. ਦਾਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਦਾਨਂ. ਪੇਯ੍ਯਵਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਪਿਯਵਚਨਂ. ਅਤ੍ਥਚਰਿਯਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਰਣਵਸੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨੁਸਾਸਨਵਸੇਨ ਚ ਵੁਦ੍ਧਿਕਿਰਿਯਾ. ਸਮਾਨਤ੍ਤਤਾਤਿ ਸਹ ਮਾਨੇਨ ਸਮਾਨੋ, ਸਪਰਿਮਾਣੋ ਸਪਰਿਗਣਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਾਨੋ ਪਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮਾਨਤ੍ਤੋ, ਸਮਾਨਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸਮਾਨਤ੍ਤਤਾ, ‘‘ਅਯਂ ਮਯਾ ਹੀਨੋ, ਅਯਂ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ, ਅਯਂ ਮਯਾ ਅਧਿਕੋ’’ਤਿ ਪਰਿਗਣੇਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਰੂਪੇਨ ਉਪਚਰਣਂ ਕਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਮਾਨਸੁਖਦੁਕ੍ਖਤਾ ਸਮਾਨਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਕ੍ਕਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਕ੍ਕਂ ਨਾਮ ਦਾਰੁਚਕ੍ਕਂ, ਰਤਨਚਕ੍ਕਂ, ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ, ਇਰਿਯਾਪਥਚਕ੍ਕਂ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯਂ ਪਨ ਤਂ, ਦੇਵ, ਚਕ੍ਕਂ ਛਹਿ ਮਾਸੇਹਿ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਛਾਰਤ੍ਤੂਨੇਹੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੫) ਇਦਂ ਦਾਰੁਚਕ੍ਕਂ. ‘‘ਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤਯਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ (ਜਾ. ੧.੧੩.੬੮) ਇਦਂ ਰਤਨਚਕ੍ਕਂ. ‘‘ਮਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੫੬੨) ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ. ‘‘ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੯) ਇਦਂ ਇਰਿਯਾਪਥਚਕ੍ਕਂ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਕਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੋ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਵਸ੍ਸਯੋ, ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਿ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੧) ਇਦਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਚਕ੍ਕਂ. ਇਧਾਪਿ ਏਤਦੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੋਤਿ ਯਤ੍ਥ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਰਿਸਾ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪੇ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕੇ ਦੇਸੇ ਵਾਸੋ. ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਵਸ੍ਸਯੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਵਸ੍ਸਯਨਂ ਸੇਵਨਂ ਭਜਨਂ. ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਂ. ਸਚੇ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਹਾਯ ਸਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਂ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਪਚਿਤਕੁਸਲਤਾ. ਇਦਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ. ਯੇਨ ਹਿ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਦੇਵ ਕੁਸਲਂ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਪਤਿਰੂਪਦੇਸੇ ਉਪਨੇਤਿ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇ ਭਜਾਪੇਤਿ, ਸੋ ਏਵ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾ ਠਪੇਤੀਤਿ.

ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਧਮ੍ਮਪਦਾਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸਾ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਧਮ੍ਮਪਦਂ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਧਮ੍ਮਪਦਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਧਮ੍ਮਪਦਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਧਮ੍ਮਪਦਂ. ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਧਮ੍ਮਪਦਂ ਨਾਮ ਅਲੋਭੋ ਵਾ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਵਸੇਨ ਅਧਿਗਤਜ੍ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਿ ਵਾ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਧਮ੍ਮਪਦਂ ਨਾਮ ਅਕੋਪੋ ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਾਸੀਸੇਨ ਅਧਿਗਤਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਵਾ. ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਧਮ੍ਮਪਦਂ ਨਾਮ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਸਤਿਸੀਸੇਨ ਅਧਿਗਤਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਵਾ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਧਮ੍ਮਪਦਂ ਨਾਮ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਵਾ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੀਸੇਨ ਅਧਿਗਤਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਵਾ. ਦਸਅਸੁਭਵਸੇਨ ਵਾ ਅਧਿਗਤਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਧਮ੍ਮਪਦਂ, ਚਤੁਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਵਸੇਨ ਅਧਿਗਤਾਨਿ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਧਮ੍ਮਪਦਂ, ਦਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਆਹਾਰੇਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਅਧਿਗਤਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਧਮ੍ਮਪਦਂ, ਦਸਕਸਿਣਆਨਾਪਾਨਵਸੇਨ ਅਧਿਗਤਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਧਮ੍ਮਪਦਨ੍ਤਿ. ਇਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋਤਿ ਏਕੇਕਂ ਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਭੂਮਿਨਾਨਤ੍ਤਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.