੨. ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ

੫੩. ਏਵਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਮਾ ਦੇਸਨਾਹਾਰਪਦਤ੍ਥਵਿਚਯੋ ਵਿਚਯਹਾਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੇਸਨਾਹਾਰੇ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਕੁਸਲਾਦਿਵਿਭਾਗਪਵਿਚਯਮੁਖੇਨ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾ ਦੁਵਿਧਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਤਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਕੁਸਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਬਾਹਿਤਿਕਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੫੮ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ ਅਨਵਜ੍ਜਤ੍ਥੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾ ਕੁਸਲਪਰਿਯਾਯੇਨ ਉਦ੍ਧਟਾ? ਹੇਟ੍ਠਾ ਦੇਸਨਾਹਾਰੇ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਤਣ੍ਹਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਵਸੇਨ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਵਿਚਿਤ੍ਤਪਟਿਭਾਨਤਾਯ ਪਨ ਇਧਾਪਿ ਤਣ੍ਹਾਮੁਖੇਨੇਵ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਕੁਸਲਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤਣ੍ਹਾ ਉਦ੍ਧਟਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਂਸਾਰਂ ਗਮੇਤੀਤਿ ਸਂਸਾਰਗਾਮਿਨੀ, ਸਂਸਾਰਨਾਯਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਚਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਮੇਤੀਤਿ ਅਪਚਯਗਾਮਿਨੀ. ਕਥਂ ਪਨ ਤਣ੍ਹਾ ਅਪਚਯਗਾਮਿਨੀਤਿ? ਆਹ ‘‘ਪਹਾਨਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ. ਤਦਙ੍ਗਾਦਿਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਤਣ੍ਹਾ. ਕਥਂ ਪਨ ਏਕਨ੍ਤਸਾਵਜ੍ਜਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਕੁਸਲਭਾਵੋਤਿ? ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਏਵਂ ਮਾਨੋਪਿ ਦੁਵਿਧੋ ਕੁਸਲੋਪਿ ਅਕੁਸਲੋਪਿ, ਨ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਮਾਨੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਮਾਨਸ੍ਸ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਮਾਨਮਹਂ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦ, ਦੁਵਿਧੇਨ ਵਦਾਮਿ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿਆਦਿ ‘‘ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤਣ੍ਹਾਯ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਨਾਮ –

‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ? ਰੂਪਾਨਂਤ੍ਵੇਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਂ ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਚੇਵ ਰੂਪਾ ਏਤਰਹਿ ਚ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਰੂਪਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਸੁ ਪਿਹਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ ‘ਕੁਦਾਸ੍ਸੁ ਨਾਮਾਹਂ ਤਦਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਦਰਿਯਾ ਏਤਰਹਿ ਆਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਸੁ ਪਿਹਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪਯਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਿਹਾ, ਪਿਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਯਂ ਏਵਰੂਪਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੦੭) –

ਏਵਂ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰਵਿਮੋਕ੍ਖਸਙ੍ਖਾਤਅਰਿਯਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਿਹਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਦਧਿਗਮਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਇਮਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਖਂ ਇਮਮ੍ਪਿ ਮਾਸਂ, ਇਮਮ੍ਪਿ ਸਂਵਚ੍ਛਰਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਭੂਮਿਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸੋਚਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਵਸੇਨ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਨਾਮ. ਅਯਂ ਤਣ੍ਹਾ ਕੁਸਲਾਤਿ ਅਯਂ ‘‘ਪਿਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾ ਕੁਸਲਾ. ਕਥਂ? ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾ ਕੁਸਲਾਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਨ ਸਭਾਵੇਨ ਕੁਸਲਾ, ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੇਨ ਕੁਸਲਾ. ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾ ਪਨ ਤਣ੍ਹਾ ਕੁਸਲਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਕੁਸਲਾਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੇਨ ਕੁਸਲਾ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ. ਯਾਯ ਵਸੇਨ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯੋ ਜਹੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਇਤਿ ਚਿਰਤਰਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਵਾਸਂ ਪਰਿਵਸਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਾਪਟਿਪਦਾਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਗਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਸੇਨ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ ਕੋ ਪਵਿਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਮੂਲਿਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਪਾਦਕੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੇ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਆਗਮਨਪਟਿਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਤ੍ਥ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਝਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਰਮਿਤਾਯਾਤਿ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾਯ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਭਾਵਨਾਯ. ਯੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਭਾਵੇਨ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਏਵ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ, ਪਭਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੁਖਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਘਾਤੇਨ ਵੀਤਰਾਗਾਦਿਅਙ੍ਗਣਤ੍ਤਾ ਅਨਙ੍ਗਣਂ. ਅਨਙ੍ਗਣਤ੍ਤਾ ਏਵ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ, ਅਙ੍ਗਣੇਨ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ ਮੁਦੁਭੂਤਂ ਵਸਿਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੁਦੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮੁਦੁਤ੍ਤਾ ਏਵ ਚ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ, ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਮਂ ਕਮ੍ਮਯੋਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੁਦੁਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਂ ਮੁਦੁਞ੍ਚ ਹੋਤਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਞ੍ਚ, ਯਥਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੨). ਏਤੇਸੁ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਭਾਵਾਦੀਸੁ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਠਿਤਂ. ਠਿਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਅਚਲਂ ਨਿਰਿਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੁਦੁਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਠਿਤਂ. ਸਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ. ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇਨ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ, ਵੀਰਿਯਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜੇਨ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ, ਸਤਿਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪਮਾਦੇਨ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ, ਸਮਾਧਿਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ, ਓਭਾਸਗਤਂ ਕਿਲੇਸਨ੍ਧਕਾਰੇਨ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਛਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਾਰਕ੍ਖਮਂ ਹੋਤਿ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਛਿਕਰਣੀਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨੀਵਰਣਦੂਰੀਭਾਵੇਨ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ. ਝਾਨਪਟਿਲਾਭਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨਂ ਪਾਪਕਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾਵਚਰਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਙ੍ਗਣਂ. ਇਚ੍ਛਾਵਚਰਾਨਨ੍ਤਿ ਇਚ੍ਛਾਯ ਅਵਚਰਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਓਤਿਣ੍ਣਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਕੋਪਅਪਚ੍ਚਯਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਗਮੇਨ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਅਨਙ੍ਗਣਸੁਤ੍ਤਵਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤਾਨਂ (ਮ. ਨਿ. ੧.੫੭ ਆਦਯੋ; ੭੦ ਆਦਯੋ) ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮੁਦੁਭੂਤਂ. ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਭਾਵੂਪਗਮੇਨ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ. ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪਣੀਤਭਾਵੂਪਗਮੇਨ ਠਿਤਂ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਆਨੇਞ੍ਜਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਾਰਕ੍ਖਮਂ ਹੋਤਿ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਛਿਕਰਣੀਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਾਦਕਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਦ੍ਵੇ ਚ ਵਿਸੇਸੇ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੋਤਿ ਅਧਿਗਤਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੋ ਯੋਗੀ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ. ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਵਿਧਂ ਗੁਣਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਕੋ ਪਨ ਸੋ ਅਟ੍ਠਵਿਧੋ ਗੁਣੋਤਿ? ਆਹ ‘‘ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਦ੍ਵੇ ਚ ਵਿਸੇਸੇ’’ਤਿ. ਮਨੋਮਯਿਦ੍ਧਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਞ੍ਚ. ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਯਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਤਤੋ ਪਰਿਯੋਦਾਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਰਿਮਂ ਪੁਰਿਮਂ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਦੁਭਯਨ੍ਤਿ ਯੇਸਂ ਰਾਗਾਦਿਅਙ੍ਗਣਾਨਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਿਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਨਞ੍ਚ ਅਭਾਵੇਨ ‘‘ਅਨਙ੍ਗਣਂ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਨਿ ਅਙ੍ਗਣਾਨਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਚਾਤਿ ਤਂ ਉਭਯਂ. ਤਦੁਭਯਂ ਤਣ੍ਹਾਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨੁਲੋਮਨਤੋ ਚ ਤਣ੍ਹਾਪਕ੍ਖੋ. ਯਾ ਚ ਇਞ੍ਜਨਾਤਿ ਯਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਮਾਦਾਨੇਨ ਫਨ੍ਦਨਾ. ਅਟ੍ਠਿਤੀਤਿ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਕ੍ਖੋਤਿ ਯਾ ਇਞ੍ਜਨਾ ਅਟ੍ਠਿਤਿ ਚ, ਅਯਂ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਹੇਤੁਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਪਕ੍ਖੋ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੇਦਨਾਤੋਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਰਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਧਿਗਮਾਯ ਅਭਿਨੀਹਾਰਕ੍ਖਮਂ ਹੋਤਿ. ਸਾ ਚ ਅਭਿਨੀਹਾਰਕ੍ਖਮਤਾ ਚੁਦ੍ਦਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਚਿਣ੍ਣਵਸਿਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚ ਵਸਿਭਾਵੋ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭਿਨੋ, ਨ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਮਤ੍ਤਲਾਭਿਨੋਤਿ ਆਰੁਪ੍ਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਨਸਿਕਾਰਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੋ ਉਪਰਿਮਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਉਪਰਿਮਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ. ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੀਤਿ ਅਙ੍ਗਸਨ੍ਤਤਾਯਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸਨ੍ਤਤਾਯਪਿ ‘‘ਸਨ੍ਤਾ’’ਤਿ ਮਨਸਿਕਰੋਤਿ. ਯਤੋ ਯਤੋ ਹਿ ਆਰੁਪ੍ਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤਿ, ਤਤੋ ਤਤੋ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਂ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਤਸ੍ਸ ਉਪਰਿਮਂ…ਪੇ… ਸਣ੍ਠਹਤੀ’’ਤਿ. ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾ ਚ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਤਿ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਾਸੁ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਞ੍ਞਾਸੁ ਅਨਭਿਰਤਿ ਸਣ੍ਠਹਤਿ. ‘‘ਸੋ ਸਬ੍ਬਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਏਕਦੇਸੇਨ ਆਰੁਪ੍ਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਭਿਨੀਹਾਰੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮੇਤਾ ਯਾਵਦੇਵ ਅਭਿਞ੍ਞਤ੍ਥਾਭਿਨੀਹਾਰਮਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਵਿਯ ਸਨ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵੋਕਾਰੋ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤਿ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਨਾਮੇਤਾ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਵੋਕਾਰੋ, ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਕੁਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤਿ. ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ ਚਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ਦਸਪਿ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾ ਵਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਪਠਮਾਰੁਪ੍ਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਮਾਹ.

ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯਪਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ. ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਆਰੁਪ੍ਪਸਮਾਧਿਨਾ ਸਨ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ. ਓਭਾਸੋਤਿ ਯੋ ਪੁਰੇ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨੋਭਾਸੋ. ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤੀਤਿ ਸੋ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨੋਭਾਸੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਜ੍ਜਨਕਾਲੇ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ. ਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚਾਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਤਿ. ਸੋ ਸਮਾਧੀਤਿ ਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਰੂਪਾਰੂਪਸਮਾਧਿ. ਛਲ਼ਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਉਪਕਾਰਕਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸਭਾਵਭੂਤੇਹਿ ਛਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਤਿ ਅਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਕਾਰਂ ਸਹ ਵਿਸਯੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਸਹਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇਤਿ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਪਿਯਰੂਪੇ ਸਾਤਰੂਪੇ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ ਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕੇ ਚ. ਤੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਹਾਨਮਾਹ. ਤਥਾ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਕੋਸਜ੍ਜਸਾਰਮ੍ਭਸਾਠੇਯ੍ਯਵਿਕ੍ਖੇਪਸਮ੍ਮੋਸਾਨਂ ਪਹਾਨਂ. ਪੁਨ ਤਾਨਿ ਛ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਞ੍ਚ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਸਹਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ.

੫੪. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਮੁਖੇਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋ ਸਮਾਧੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਸਮਾਧੀਤਿ ਯੋ ਸੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਫਲਭੂਤੋ ਸਮਾਧਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣੇਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਅਯਂ ਸਮਾਧਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿ ਅਪ੍ਪਿਤਪ੍ਪਿਤਕ੍ਖਣੇ ਸੁਖਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖੋ. ਪੁਰਿਮੋ ਪੁਰਿਮੋ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਸੁਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਆਯਤਿਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ. ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਰਕਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯੋ. ਕਾਮਾਮਿਸਵਟ੍ਟਾਮਿਸਲੋਕਾਮਿਸਾਨਂ ਅਭਾਵਾ ਨਿਰਾਮਿਸੋ. ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਮਹਾਪੁਰਿਸੇਹਿ ਸੇਵਿਤਤ੍ਤਾ ਅਕਾਪੁਰਿਸਸੇਵਿਤੋ. ਅਙ੍ਗਸਨ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਦਰਥਸਨ੍ਤਤਾਯ ਚ ਸਨ੍ਤੋ. ਅਤਿਤ੍ਤਿਕਰਟ੍ਠੇਨ ਪਣੀਤੋ. ਕਿਲੇਸਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਲਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਕਿਲੇਸਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਭਾਵੇਨ ਵਾ ਲਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਲਦ੍ਧੋ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੀਤਿ ਹਿ ਇਦਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ. ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਕਿਲੇਸੇਨ ਵਾ ਅਰਹਤਾ ਲਦ੍ਧਤ੍ਤਾਪਿ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਲਦ੍ਧੋ. ਏਕੋਦਿਭਾਵੇਨ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ, ਏਕੋਦਿਭਾਵਮੇਵ ਵਾ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਏਕੋਦਿਭਾਵਾਧਿਗਤੋ. ਅਪ੍ਪਗੁਣਸਾਸਵਸਮਾਧਿ ਵਿਯ ਸਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਸਪ੍ਪਯੋਗੇਨ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇ ਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਕਿਲੇਸੇ ਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਨਸਸਙ੍ਖਾਰਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹਵਾਰਿਤਗਤੋਤਿ.

ਯਤੋ ਯਤੋ ਭਾਗਤੋ ਤਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ, ਤਤੋ ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਤੋਵ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਸਤੋਵ ਵੁਟ੍ਠਹਤਿ, ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਵਸੇਨ ਵਾ ਸਤੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਸਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਦੇਤ੍ਥ ‘‘ਅਯਂ ਸਮਾਧਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖੋ ਚੇਵ ਆਯਤਿਞ੍ਚ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਮੇਵ ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਮੇਕੋ ਆਕਾਰੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਮਾਧਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਪੁਨ ‘‘ਯੋ ਚ ਸਮਾਧੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਾਧਿਸੁਖਸ੍ਸ ‘‘ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਯੋ ਚ ਸਮਾਧਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖੋ, ਯੋ ਚ ਸਮਾਧਿ ਆਯਤਿਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕੋ, ਅਯਂ ਸਮਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਰਿਯਨਿਰਾਮਿਸਾਦਿਭਾਵੋ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾਨੁਭਾਵੇਨ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯੋ ਚ ਸਮਾਧਿ ਅਰਿਯੋ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਂ ਸਮਾਧਿਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋ ਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਸਮਾਧੀਤਿ ਯੋ ਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ, ਸੋ ਸਮਾਧਿ. ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨਾਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨੇਨ ਪਞ੍ਚਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਪੀਤਿਫਰਣਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪੀਤਿਂ ਫਰਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਝਾਨੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾ ਪੀਤਿਫਰਣਤਾ ਨਾਮ. ਸੁਖਂ ਫਰਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤੀਸੁ ਝਾਨੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾ ਸੁਖਫਰਣਤਾ ਨਾਮ. ਪਰੇਸਂ ਚੇਤੋ ਫਰਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਪਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਫਰਣਤਾ ਨਾਮ. ਆਲੋਕਫਰਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਞ੍ਞਾ ਆਲੋਕਫਰਣਤਾ ਨਾਮ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਦ੍ਵੀਸੁ ਝਾਨੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾ ਪੀਤਿਫਰਣਤਾ, ਤੀਸੁ ਝਾਨੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾ ਸੁਖਫਰਣਤਾ, ਪਰਚਿਤ੍ਤੇ ਞਾਣਂ ਚੇਤੋਫਰਣਤਾ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਆਲੋਕਫਰਣਤਾ, ਤਮ੍ਹਾ ਤਮ੍ਹਾ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੮੦੪).

ਇਧ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੋ ਚ ਪੀਤਿਫਰਣੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਕਤਾ. ਪਞ੍ਞਾ ਪੀਤਿਫਰਣਤਾਤਿਆਦੀਸੁ ਸਮਾਧਿਸਹਗਤਾ ਏਵਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਸਮਥੋ ਉਦ੍ਧਟੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਪੀਤਿਸੁਖਚੇਤੋਫਰਣਤਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਵਸੇਨ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਤਾ ‘‘ਸਮਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਤਰਾਨਿ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਵਸੇਨਾਤਿ ਤਾਨਿ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ.

੫੫. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਸਮਾਧਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦਸ ਕਸਿਣਾਯਤਨਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਸਿਣਜ੍ਝਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾਨਿ ਕਸਿਣਾਨਿ ਚ ਤਾਨਿ ਯੋਗਿਨੋ ਸੁਖਵਿਸੇਸਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ, ਮਨਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਭਾਵਤੋ ਚ ਆਯਤਨਾਨਿ ਚਾਤਿ ਕਸਿਣਾਯਤਨਾਨਿ. ਪਥਵੀਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਕਤਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪਥਵੀਮਣ੍ਡਲਮ੍ਪਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਂ ਉਗ੍ਗਹਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਸੁ ਝਾਨਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਆਕਾਸਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸੇ ਪਵਤ੍ਤਪਠਮਾਰੁਪ੍ਪਜ੍ਝਾਨਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਪਠਮਾਰੁਪ੍ਪਵਿਞ੍ਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਦੁਤਿਯਾਰੁਪ੍ਪਜ੍ਝਾਨਂ. ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦਿਕੇ ਸੁਦ੍ਧਸਮਥਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਕਸਿਣਾਨਿ ਸਮਥੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਕਸਿਣਦ੍ਵਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਵਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ. ਸਬ੍ਬੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਭਾਵੇਨ ਅਭਿਨ੍ਨੋਪਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਭੇਦੇਨ ਅਨੇਕਭੇਦਭਿਨ੍ਨੋ ਨਿਰਵਸੇਸੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ. ਯੇਨ ਯੇਨ ਆਕਾਰੇਨਾਤਿ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਦੀਸੁ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖਤਾਦੀਸੁ ਚ ਆਕਾਰੇਸੁ ਯੇਨ ਯੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨ ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਆਕਾਰੇਸੁ ਯੇ ਯੇ ਸਮਥਵਸੇਨ, ਯੇ ਚ ਯੇ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤੁਂ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਤਿ ਸਮਥਾਧਿਟ੍ਠਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮਾ. ਤੀਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਤੀਹਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਗਣਨਂ ਗਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹੀਤਿ? ਆਹ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਅਨਤ੍ਤਤਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਸਹਚਰਣਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ.

ਸੋ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵਯਮਾਨੋ ਤੀਣਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨਿ ਭਾਵਯਤੀਤਿ ਸੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਯੋਗੀ ਕਾਲੇਨ ਸਮਥਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਕਾਲੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢਯਮਾਨੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਬ੍ਰੂਹੇਤਿ. ਤਯੋ ਖਨ੍ਧੇ ਭਾਵਯਤੀਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਉਪਰੂਪਰਿਵਿਸੇਸਂ ਪਾਪੇਨ੍ਤੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਏਤੇ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧੇ ਵਡ੍ਢੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਯੋ ਖਨ੍ਧੇ ਭਾਵਯਨ੍ਤੋ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਯਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਮੁਖਾਨਿ ਯੇਸਞ੍ਚ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨਿ, ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰਾਗਚਰਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖੇਨਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ. ਸਾ ਹਿ ਨਿਚ੍ਚਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਸਮੁਗ੍ਘਾਟਨੇਨ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ, ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਮੁਖਭਾਵਤੋ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾਯਾਤਿ ਸਮਾਧਿਸ੍ਮਿਂ. ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਅਨੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਹਿਤਂ ਸੁਖਵੇਦਨਾਕਾਰਣਤੋ ਫਸ੍ਸਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ. ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਦਿਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ, ਸਵਿਸਯਂ ਰਾਗਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ. ‘‘ਰਾਗਮਲਂ ਪਵਾਹੇਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤੇਹਿ ਪਰਿਯਾਯੇਹਿ ਰਾਗਸ੍ਸੇਵ ਪਹਾਨਮਾਹ. ‘‘ਦੋਸਚਰਿਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਪਞ੍ਞਾਧਿਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਤਿਸਮੂਹਕਿਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਪਞ੍ਞਾਪਧਾਨਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਂ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਸਰਸਪਭਙ੍ਗੁਤਾਯ ਇਤ੍ਤਰਖਣਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਭਿਜ੍ਜਨਂ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਸਮਾਧਿਪ੍ਪਧਾਨਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਂ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਸੀਲੇਸੁ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਨੋ ਖਨ੍ਤਿਬਹੁਲਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਤਿਞ੍ਚ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਵਿਹਰਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਤਾ ਵਿਭੂਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਸੀਲਪ੍ਪਧਾਨਾਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਂ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਇਤਿ ਤੀਹਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖੇਹਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸੋ ਤੀਣਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨਿ ਭਾਵਯਨ੍ਤੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧੇ ਭਾਵਯਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਤੀਹਿ ਚ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧੇ ਭਾਵਯਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਪੁਨ ਤਿਣ੍ਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਖਨ੍ਤਿਪਧਾਨਤ੍ਤਾ, ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਬਹੂਪਕਾਰਤ੍ਤਾ ਚ ਸਮਥਪਕ੍ਖਭਜਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਭਵਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਨਿ. ਦ੍ਵੇ ਪਦਾਨੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਾਦਾ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਹਿ ਪਞ੍ਚਦਸ ਚਰਣਧਮ੍ਮਾ ਸੀਲਸਮਾਧਿਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ. ਭਾਵਿਤਕਾਯੋਤਿ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਸੀਲਸ੍ਸ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਭਾਵਿਤਕਾਯੋ. ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਸੀਲਸ੍ਸ ਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਭਾਵਿਤਸੀਲੋ. ਅਥ ਵਾ ਭਾਵਿਤਕਾਯੋਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੇਨ ਭਾਵਿਤਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਕਾਯੋ. ਭਾਵਿਤਸੀਲੋਤਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਸੀਲਵਸੇਨ ਭਾਵਿਤਸੀਲੋ. ਸਮ੍ਮਾ ਕਾਯਭਾਵਨਾਯ ਸਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਪ੍ਪਹਾਨਂ ਅਨਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਉਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇ ਸੀਲੇ ਸਿਜ੍ਝਮਾਨੇ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸੁ ਚ ਭਾਵਿਤਾਸੁ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਤਦੁਭਯਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ‘‘ਕਾਯੇ ਭਾਵਿਯਮਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਅਧਿਗਮਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਮੇਵ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਧਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਖਿਪ੍ਪਂ ਸਕਿਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਨੇਵ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਲੋਕਿਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਯ ਵਸਿਭਾਵਨਾਕਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਖਿਪ੍ਪਾਧਿਗਮੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਪਜਹਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਜਹਨਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਧਿਗਮੋ ਚ. ਲੋਕਿਯੇਹਿ ਮਹਨ੍ਤਾਨਂ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਧਿਗਮਨਭਾਵਤੋ ਮਹਾਧਿਗਮੋ ਚ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਵਿਪੁਲਫਲਾਨਂ ਅਧਿਗਮਨਤੋ ਵਿਪੁਲਾਧਿਗਮੋ ਚ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਅਨਵਸੇਸਾਧਿਗਮੋ ਚ ਹੋਤੀਤਿ. ਕੇ ਪਨੇਤੇ ਅਧਿਗਮਾ? ਕੇਚਿ ਸਮਥਾਨੁਭਾਵੇਨ, ਕੇਚਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨੁਭਾਵੇਨਾਤਿ ਇਮਂ ਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਮਥੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੫੬. ਇਤਿ ਮਹਾਥੇਰੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯ ਵਸੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿਮੁਖੇਨ ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੋ ਦੇਸਨਾਕੁਸਲਤਾਯ ਅਨੇਕੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਦੇਸੇਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਯ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸਾਨਂ ਭਾਵਨਾਨਿਸਂਸਾਨਞ੍ਚ ਵਿਭਜਨਵਸੇਨ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਵਿਚਯਹਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਦਸਨ੍ਨਂ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਦੇਸਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਓਵਾਦੇਨ ਸਾਵਕੇ ਨ ਵਿਸਂਵਾਦਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਯਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਵਨਤੋ ‘‘ਸਾਵਕਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇ ਵੇਨੇਯ੍ਯੇ ਨ ਵਿਪ੍ਪਲਮ੍ਭੇਤਿ ਨ ਵਞ੍ਚੇਤਿ, ਵਿਸਂਵਾਦਨਹੇਤੂਨਂ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਏਵ ਸੁਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ. ਤਿਵਿਧਨ੍ਤਿ ਤਿਪ੍ਪਕਾਰਂ, ਤੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਕਰੋਥਾਤਿ ਇਮਂ ਸਰਣਗਮਨਂ ਸੀਲਾਦਿਞ੍ਚ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਥ. ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਕਰੋਥਾਤਿ ਅਨੇਨਪਿ ਵਿਧਿਨਾ ਸਰਣਾਨਿ ਸੋਧੇਨ੍ਤਾ ਸੀਲਾਦੀਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਥ. ਇਦਂ ਵੋ ਕੁਰੁਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਰਣਗਮਨਂ ਸੀਲਾਦਿਞ੍ਚ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨੁਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸਮ੍ਪਰਾਯਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਾਨਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂ ਓਵਦਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਓਵਾਦੇਨ ਸਾਵਕੇ ਨ ਵਿਸਂਵਾਦਯਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਤਥਾਗਤਬਲੇਹਿ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋ ਤਥਾ ਓਵਦਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਾਤਿ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ‘‘ਇਦਂ ਕਰੋਥ, ਇਮਿਨਾ ਉਪਾਯੇਨ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ. ਓਵਦਿਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਸਾਸਿਤੋ. ਅਨੁਸਿਟ੍ਠੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਤਥਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਂ ਤਥਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਤਂ ਭੂਮਿਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸਾ ਭੂਮਿਯਾ ਅਧਿਗਮਤ੍ਥਾਯ ਓਵਦਿਤੋ, ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿਞ੍ਚ ਭਾਵਨਾਭੂਮਿਞ੍ਚ. ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਤਂ ਕਾਰਣਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਕਾਰਣਞ੍ਹਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਏਤ੍ਥ ਫਲਂ ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯਾਤਿ ‘‘ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦੁਤਿਯਵਾਰੇ ਭੂਮਿਨ੍ਤਿ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਭੂਮਿਂ.

ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤੋ ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਨਿਪਿ ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਤਾਯ ਪਠਮਫਲਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤੇ ਸਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤੇ ਸਤੋਤਿ ਅਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਮਯਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤੇ ਸਤੋ. ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ‘‘ਇਮੇ ਨਾਮ ਤਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਕੋਚਿ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਸਹੇਤੁਨਾ ਸਕਾਰਣੇਨ ਵਚਨੇਨ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧ ਆਦਯੋ; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੪੬ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤਾ ਪਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਚੋਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਤਂ ਕਾਰਣਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ. ਯਸ੍ਸ ਤੇ ਅਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋਤਿ ਰਾਗਾਦੀਸੁ ਯਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਤ੍ਥਾਯ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਦਿਧਮ੍ਮੋ ਕਥਿਤੋ. ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸਾਤਿ ਤਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ. ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਨ੍ਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਦਿਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਂ.

ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰਣਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਸੋ ਸੀਲਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ. ਅਨ੍ਤਰਾਯੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਵਾ ਫਲਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਪ੍ਪਯੋਜਨਾਤਿ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ. ਤੇ ਪਨ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਾਦਿਭੇਦੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ. ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਵਜ੍ਜਾ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ.

ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਮਗ੍ਗਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ. ਸੁਹਤਨ੍ਤਿ ਅਤਿਵਧਿਤਂ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਏਕਦੇਸਕਥਨਮੇਵ. ਮਤਕਪੇਤਾਦਿਦਾਨਮ੍ਪਿ ਸੋ ਨ ਕਰੋਤਿ ਏਵ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਤਿ ਪੁਥੂਨਂ ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਜਨਨਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਪੁਥੂਨਂ ਜਨਨਾਦੀਹਿ, ਕਾਰਣੇਹਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ;

ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ, ਪੁਥੁਵਾਯਂ ਜਨੋ ਇਤੀ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੭; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੨; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੫੧; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੦੦੭; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧.੧੩੦);

‘‘ਮਾਤਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਜਨਿਕਾ ਮਾਤਾ. ਜਨਕੋ ਚ ਪਿਤਾ. ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਅਰਹਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਕਿਂ ਪਨ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਞ੍ਞੇ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯਾਤਿ? ਏਤਮ੍ਪਿ ਅਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਚੇਪਿ ਭਵਨ੍ਤਰਗਤਂ ਅਰਿਯਸਾਵਕਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕੋਚਿ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਇਦਂ ਕੁਨ੍ਥਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਕਲਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਗਬ੍ਭੇ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਜ੍ਜਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਾਹੀ’’ਤਿ, ਨੇਵ ਸੋ ਨਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ. ਅਥਾਪਿ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘‘ਸਚੇ ਇਮਂ ਨ ਘਾਤੇਸ੍ਸਸਿ, ਸੀਸਂ ਤੇ ਛਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ, ਸੀਸਮੇਵਸ੍ਸ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਨੇਵ ਸੋ ਤਂ ਘਾਤੇਯ੍ਯ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਾਵਸ੍ਸ ਪਨ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਰਿਯਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਬਲਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਸਾਵਜ੍ਜੋ ਵਤ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਾਵੋ. ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਮਾਤੁਘਾਕਾਦੀਨਿਪਿ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਾਨਿ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਹਾਬਲੋਵ ਚ ਅਰਿਯਭਾਵੋ, ਯੋ ਏਤਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨ ਕਰੋਤੀਤਿ.

ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਮਾਨਸਂਵਾਸਕਂ ਸਮਾਨਸੀਮਾਯਂ ਠਿਤਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਪਞ੍ਚਹੁਪਾਲਿ, ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਜ੍ਜਤਿ ਕਮ੍ਮੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸੇਨ ਵੋਹਰਨ੍ਤੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨੇਨ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹੇਨਾ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੪੫੮).

ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਅਪਲੋਕਨਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਕਮ੍ਮੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਕਮ੍ਮੇਨ. ਉਦ੍ਦੇਸੇਨਾਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸੇਨ. ਵੋਹਰਨ੍ਤੋਤਿ ਕਥਯਨ੍ਤੋ, ਤਾਹਿ ਤਾਹਿ ਉਪਪਤ੍ਤੀਹਿ ‘‘ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਭੇਦਕਰਵਤ੍ਥੂਨਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤੋ. ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨੇਨਾਤਿ ‘‘ਨਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇ ਜਾਨਾਥ ਮਯ੍ਹਂ ਉਚ੍ਚਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਭਾਵਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਭਾਵਞ੍ਚ, ਮਾਦਿਸੋ ਨਾਮ ਉਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਉਬ੍ਬਿਨਯਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ ਗਾਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕਿਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਮਹਂ ਅਪਾਯਤੋ ਨ ਭਾਯਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਕਣ੍ਣਮੂਲੇ ਵਚੀਭੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਨੇਨ. ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾ ਅਨਿਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਣ੍ਹਥ ਇਮਂ ਸਲਾਕ’’ਨ੍ਤਿ ਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹੇਨ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਵਾ ਪਮਾਣਂ, ਵੋਹਾਰਾਨੁਸ੍ਸਾਵਨਸਲਾਕਗ੍ਗਾਹਾਪਨਂ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ. ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਤ੍ਥੁਦੀਪਨਵਸੇਨ ਹਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਰੁਚਿਜਨਨਤ੍ਥਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਸਲਾਕਾਯ ਗਾਹਿਤਾਯਪਿ ਅਭਿਨ੍ਨੋ ਏਵ ਹੋਤਿ ਸਙ੍ਘੋ. ਯਦਾ ਪਨ ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਾ ਅਤਿਰੇਕਾ ਵਾ ਸਲਾਕਂ ਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਆਵੇਣਿਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਸਙ੍ਘੋ ਭਿਨ੍ਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ ਸਙ੍ਘਰਾਜਿਂ ਵਾ ਜਨੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ.

ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਵਧਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ. ਲੋਹਿਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਜੀਵਮਾਨਕਸਰੀਰੇ ਖੁਦ੍ਦਕਮਕ੍ਖਿਕਾਯ ਪਿਵਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਲੋਹਿਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਹਿ ਮਾਤੁਘਾਤਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਾਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਾਨਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ. ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਨਾਸਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੋ. ਥੂਪਨ੍ਤਿ ਚੇਤਿਯਂ. ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨਾਸੇਯ੍ਯ.

ਅਞ੍ਞਂ ਸਤ੍ਥਾਰਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਸਤ੍ਥਾ ਸਤ੍ਥੁ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਭਵਨ੍ਤਰੇਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਤਿਤ੍ਥਕਰਂ. ਅਪਦਿਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਸਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅਞ੍ਞਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਯੇਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਾਸਨਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅਞ੍ਞਂ ਬਾਹਿਰਕਂ ਸਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਦਕ੍ਖਿਣਾਰਹੋ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਤਾ ਕਾਰਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੁਤੂਹਲਮਙ੍ਗਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਚ੍ਚੇਯ੍ਯਾਤਿ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਇਦਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕੁਤੂਹਲਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਮੁਤਮਙ੍ਗਲੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵੋਦਾਨਂ ਸਦ੍ਦਹੇਯ੍ਯ.

੫੭. ਇਤ੍ਥੀ ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਸਿਯਾਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਕੋਸੋਹਿਤਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਨ੍ਤਿ, ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਾਭਾਵੇਨ ਚ ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮਙ੍ਗਿਤਾ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਬ੍ਬਮਨੁਸ੍ਸਾਨਮ੍ਪਿ ਚ ਨ ਅਧਿਕੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ…ਪੇ… ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਕ੍ਕਤ੍ਤਾਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਠਾਨਾਨਿ ਉਤ੍ਤਮਾਨਿ, ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਞ੍ਚ ਹੀਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਕ੍ਕਤ੍ਤਾਦੀਨਿਪਿ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਾਨੀਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਯਥਾ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ, ਏਵਂ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਮ੍ਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਿਯਾਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਨੋ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਇਧ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ. ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਹਿ ਇਧ ਝਾਨਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ. ਪੁਰਿਸੋ ਪਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਸਮਾਨੇਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਭਯਲਿਙ੍ਗਾਭਾਵੇ ਪੁਰਿਸਸਣ੍ਠਾਨਾਵ ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ, ਨ ਇਤ੍ਥਿਸਣ੍ਠਾਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਤਂ. ਇਤ੍ਥੀ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਤਾਵ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਗੁਣੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਲੋਕਾਨਂ ਤਾਰਣਸਮਤ੍ਥੋ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵੋ, ਪਣਿਧਾਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਲਿਙ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਹੇਤੁ ਸਤ੍ਥਾਰਦਸ੍ਸਨਂ;

ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਗੁਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਅਧਿਕਾਰੋ ਚ ਛਨ੍ਦਤਾ;

ਅਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸਮੋਧਾਨਾ, ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਸਮਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ. (ਬੁ. ਵਂ. ੨.੫੯) –

ਇਮਾਨਿ ਹਿ ਪਣਿਧਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਾਨਿ. ਇਤਿ ਪਣਿਧਾਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਾਯ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਕੁਤੋ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵੋਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥੀ ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਸਿਯਾਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੂਰੋ ਪੁਞ੍ਞੁਸ੍ਸਯੋ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੂਰਮੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਪੁਰਿਸੋਵ ਅਰਹਂ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ.

ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾਤਿ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਯਾ, ਯਾ ਜਾਤਿਖੇਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਗਬ੍ਭੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਾਲਾਦੀਸੁ ਕਮ੍ਪਤਿ. ਆਣਾਖੇਤ੍ਤਂ ਪਨ ਕੋਟਿਸਤਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਂ. ਯਾ ਏਕਤੋ ਸਂਵਟ੍ਟਤਿ ਚ ਵਿਵਟ੍ਟਤਿ ਚ, ਯਤ੍ਥ ਚ ਆਟਾਨਾਟਿਯਪਰਿਤ੍ਤਾਦੀਨਂ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੨੭੭ ਆਦਯੋ) ਆਣਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਵਿਸਯਖੇਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਮਾਣਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ‘‘ਯਾਵਤਕਂ ਞਾਣਂ ਤਾਵਤਕਂ ਨੇਯ੍ਯਂ, ਯਾਵਤਕਂ ਨੇਯ੍ਯਂ ਤਾਵਤਕਂ ਞਾਣਂ, ਨੇਯ੍ਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਞਾਣਂ, ਞਾਣਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੬੯; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮੫; ਪਟਿ. ਮ. ੩.੫) ਵਚਨਤੋ ਅਵਿਸਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਖੇਤ੍ਤੇਸੁ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਙ੍ਗੀਤਿਯੋ ਆਰੁਲ਼੍ਹੇ ਤੇਪਿਟਕੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇ ਬੁਦ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ.

ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਨ੍ਤਿ ਅਪੁਰੇ ਅਪਚ੍ਛਾ ਏਕਤੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਪੁਰੇ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਗਬ੍ਭੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪੁਰੇਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਿ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਕਮ੍ਪਨੇਨ ਖੇਤ੍ਤਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਕਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਧਾਤੁਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਪਚ੍ਛਾ, ਤਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾਪਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਉਦ੍ਧਂ ਨ ਵਾਰਿਤਾ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਤ੍ਤਾ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਚ੍ਛਰਿਯਮਨੁਸ੍ਸੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੭੧). ਯਦਿ ਚ ਅਨੇਕੇ ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਦੇਸਨਾਯ ਚ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ. ਯਞ੍ਹਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਿਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਂ ਏਕੋ ਦੇਸੇਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨਪਿ ਸੋ ਏਵ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ, ਵਿਵਾਦਭਾਵਤੋ ਚ. ਬਹੂਸੁ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਬਹੂਨਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾ ਵਿਯ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਾਸਾਦਿਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤੇਸਂ ਸਾਵਕਾ ਵਿਵਦੇਯ੍ਯੁਂ. ਕਿਂ ਵਾ ਏਤੇਨ ਕਾਰਣਗਵੇਸਨੇਨ, ਧਮ੍ਮਤਾਵੇਸਾ ਯਂ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੇ ਤਥਾਗਤਾ ਏਕਤੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ (ਮਿ. ਪ. ੫.੧.੧).

ਯਥਾ ਨਿਮ੍ਬਬੀਜਕੋਸਾਤਕਿਬੀਜਾਦੀਨਿ ਮਧੁਰਂ ਫਲਂ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਅਸਾਤਂ ਅਮਧੁਰਮੇਵ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਿ ਮਧੁਰਵਿਪਾਕਂ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ ਅਮਧੁਰਮੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਉਚ੍ਛੁਬੀਜਸਾਲਿਬੀਜਾਦੀਨਿ ਮਧੁਰਂ ਸਾਦੁਰਸਮੇਵ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ ਨ ਅਸਾਤਂ ਕਟੁਕਂ. ਏਵਂ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਾਦੀਨਿ ਮਧੁਰਮੇਵ ਵਿਪਾਕਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ ਨ ਅਮਧੁਰਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਯਾਦਿਸਂ ਵਪਤੇ ਬੀਜਂ, ਤਾਦਿਸਂ ਹਰਤੇ ਫਲਂ;

ਕਲ੍ਯਾਣਕਾਰੀ ਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਪਾਪਕਾਰੀ ਚ ਪਾਪਕ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੫੬; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੨੨);

ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾਤਿ ਯੋ ਕੋਚਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਮਤ੍ਤੇਨ ਸਮਣੋ ਵਾ ਜਾਤਿਮਤ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ. ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਿਮ੍ਹਾਪਨਤੋ ਕੁਹਕੋ. ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯ ਪਯੁਤ੍ਤਵਾਚਾਯ ਵਸੇਨ ਲਪਕੋ. ਪਚ੍ਚਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਨਿਮਿਤ੍ਤਾਵਚਰਤੋ ਨੇਮਿਤ੍ਤਕੋ. ਕੁਹਨਲਪਨਨੇਮਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਕੁਹਨਾਦਿਭਾਵਮੇਵ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਸਨ੍ਤਮਾਨਸੋ ਵਿਯ ਚਰਨ੍ਤੋ. ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇਤਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਕੇ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ. ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ਚੇਤਸੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਤਿ ਨੀਵਰਣੇ. ਨੀਵਰਣਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਨ੍ਤਿ ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਵਿਬਾਧੇਨ੍ਤਿ ਉਪਤਾਪੇਨ੍ਤਿ ਚ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਚੇਤਸੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣੇਤਿ ਨੀਵਰਣੇ. ਨੀਵਰਣਾ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤੀਤਿ ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਨ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿ. ਅਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਵਡ੍ਢਯਿਤ੍ਵਾ. ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ.

ਪਚ੍ਛਿਮਵਾਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਦੋਸਾਪਗਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਪਾਰਮਿਤਾਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤੇਹਿ ਦੋਸੇਹਿ ਅਪਗਤੋ. ਏਤੇਨ ਪਰਿਪੂਰਿਤਪਾਰਮਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਮਿਸ੍ਸਕਾ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮੇਵ. ਸੇਸਂ ਅਨਨ੍ਤਰਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਂ ਏਤ੍ਥ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਯਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਠਾਨੇ ਚ ਠਾਨਂ, ਅਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਅਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ. ਹੇਤੁਸੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਚ ਹੇਤੁਤੋ. ਠਾਨਸੋਤਿ ਤਙ੍ਖਣੇ ਏਵ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਨਨ੍ਤਰਂ. ਅਨੋਧਿਸੋਤਿ ਓਧਿਅਭਾਵੇਨ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨਵਸੇਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਤਿ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਗਤਾਤਿਆਦੀਸੁ ਏਵਂ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਭਾਵਂ ਗਤਾ. ਸਬ੍ਬੇਤਿ ਖਯਵਯਵਿਰਜ੍ਜਨਨਿਰੁਜ੍ਝਨਸਭਾਵਾ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਏਵ ਚ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਨਭੂਤਾ ਕੇਚਿ ਸਗ੍ਗੂਪਗਾ ਯੇ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿਨੋ, ਕੇਚਿ ਅਪਾਯੂਪਗਾ ਯੇ ਅਧਮ੍ਮਚਾਰਿਨੋ, ਕੇਚਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੂਪਗਾ ਯੇ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਕਰਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ.

੫੮. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਮਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਅਰਿਯਾ ਚ ਅਨਰਿਯਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਯਮੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਮਰਣਪਰਿਯਨ੍ਤੋਤਿ ਜੀਵਿਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਮਰਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਨ੍ਤੋ. ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਦੇਤਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਮਨਂ, ਅਯਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਦਸ੍ਸਾਵਿਤਾ ਚ ਅਵਿਪ੍ਪਵਾਸੋ ਚਾਤਿ ‘‘ਪੁਞ੍ਞਪਾਪਫਲੂਪਗਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਚਨੇਨ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਰਿਤਾ, ਕਤੂਪਚਿਤਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਦਾਨਾਭਾਵੋ ਚ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ, ਪਾਪਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪੁਞ੍ਞਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪੁਞ੍ਞੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਪੁਞ੍ਞਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਪਾਪਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਤਿ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਨ੍ਤਹੇਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਪੁਞ੍ਞਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਪੁਨ ‘‘ਨਿਰਯਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਜ੍ਝਿਮਪਟਿਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਅਯਂ ਸਂਕਿਲੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਆਦੀਨਵਸ੍ਸਾਦਨਿਸ੍ਸਰਣਵਸੇਨ ਹੇਤੁਫਲਵਸੇਨ ਚ ਗਾਥਾਯਂ ਤਯੋ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਪੁਨ ‘‘ਨਿਰਯਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਤਿ ਅਯਂ ਸਂਕਿਲੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੋਦਾਨਵਸੇਨ ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੫੯. ਤੇਨ ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਵਤ੍ਥੁਨਾ ਰੂਪਭਵਅਰੂਪਭਵਾਦਿਨਾ. ਛਤ੍ਤਿਂਸਾਤਿ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਤਾਵ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯਭੇਦੇਨ ਛ, ਤਥਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾ ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ. ਤਾ ਏਵ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਅਟ੍ਠਾਰਸ, ਬਾਹਿਰੇਸੁ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਅਟ੍ਠਾਰਸਾਤਿ ਏਵਂ ਛਤ੍ਤਿਂਸ. ਯੇਨ ਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਸੁਭਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਵੋਦਾਨਂ ਤਿਵਿਧਂ ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਵਸੇਨਾਤਿ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪੁਨ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਮਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਪਟਿਪਦਾਵਿਭਾਗੇਨ ਗਾਥਾਨਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗਾਮਿਨੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਗਾਮਿਨੀ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਗਮਨਸੀਲਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪੁਨ ਤਤ੍ਥਤਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀਨਂ ਪਟਿਪਦਾਨਂ ਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਯੋ ਰਾਸੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਨਿਰਯਾਦਿ. ਤਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਗਮੇਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀ. ਪਟਿਪਦਾਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇ ਚ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਕਰਣਕਮ੍ਮੇ ਚ ਵਿਭਾਗਸੋ ਭਗਵਤੋ ਪਵਤ੍ਤਨਞਾਣਂ. ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਂ ਨਾਮ ਤਥਾਗਤਬਲਂ. ਇਮਿਨਾ ਹਿ ਞਾਣੇਨ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਟਿਪਦਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ.

ਕਥਂ? ਸਕਲਗਾਮਵਾਸਿਕੇਸੁਪਿ ਏਕਂ ਸੂਕਰਂ ਵਾ ਮਿਗਂ ਵਾ ਮਾਰੇਨ੍ਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਚੇਤਨਾ ਪਰਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰਮ੍ਮਣਾਵ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਤੇਸਂ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਨਾਨਾ ਹੋਤਿ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਏਕੋ ਆਦਰੇਨ ਕਰੋਤਿ, ਏਕੋ ‘‘ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਪਰੇਹਿ ਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਕਰੋਤਿ, ਏਕੋ ਸਮਾਨਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਬਾਹਮਾਨੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਤੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਏਕੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ, ਏਕੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਆਯੂਹਿਤਤ੍ਤਾ ਏਸ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ, ਏਸ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਮ੍ਪਿ ‘‘ਏਸ ਅਟ੍ਠਸੁ ਮਹਾਨਿਰਯੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਉਸ੍ਸਦੇਸੂ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਮ੍ਪਿ ‘‘ਏਸ ਅਪਾਦਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਦ੍ਵਿਪਾਦਕੋ, ਏਸ ਚਤੁਪ੍ਪਾਦਕੋ, ਏਸ ਬਹੁਪ੍ਪਾਦਕੋ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਮ੍ਪਿ ‘‘ਏਸ ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਿਕੋ, ਏਸ ਪਰਦਤ੍ਤੂਪਜੀਵੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਤੇਸੁ ਚ ਕਮ੍ਮੇਸੁ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਂ ਨਾਕਡ੍ਢਿਸ੍ਸਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਉਪਧਿਵੇਪਕ੍ਕਮਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾ ਸਕਲਗਾਮਵਾਸਿਕੇਸੁ ਏਕਤੋ ਦਾਨਂ ਦਦਮਾਨੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਚੇਤਨਾ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਾਵ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਂ ਤੇਸਂ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ਨਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਕੇਚਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ਏਵ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਆਯੂਹਿਤਤ੍ਤਾ ਏਸ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਦੇਵਲੋਕੇ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਤ੍ਥਪਿ ‘‘ਏਸ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਜੇਟ੍ਠਕਦੇਵਰਾਜਾ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਏਸ ਤਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯਂ ਵਾ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਤੇਸੁ ਚ ਕਮ੍ਮੇਸੁ ਇਦਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਿਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਉਪਧਿਵੇਪਕ੍ਕਮਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੇਸੁ ਚ ਏਸ ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਰਹਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਅਨਾਗਾਮੀ, ਏਸ ਸਕਦਾਗਾਮੀ, ਏਸ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਏਕਬੀਜੀ ਕੋਲਂਕੋਲੋ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮੋ, ਏਸ ਮਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਮੇਵ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ, ਏਸ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ, ਅਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਚ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਮਹਾਭੂਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਵਤ੍ਥਪੇਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ‘‘ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਏਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਮਤ੍ਤੇ ਏਵ ਠਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਪ੍ਪਨਂ. ਏਸ ਅਪ੍ਪਨਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤਿ, ਏਸ ਝਾਨਂ ਅਧਿਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਉਪਰਿਵਿਸੇਸਂ. ਏਸ ਉਪਰਿਵਿਸੇਸਮ੍ਪਿ ਅਧਿਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ.

ਅਨੇਕਧਾਤੂਤਿ ਅਨੇਕਾ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਪਥਵਾਦਯੋ ਚ ਧਾਤੁਯੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੇਕਧਾਤੁ, ਬਹੁਧਾਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੋਕੋਤਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦਿਲੋਕੋ. ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੂਤਿਆਦਿ ਯਾਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ‘‘ਅਨੇਕਧਾਤੂ’’ਤਿ ਲੋਕੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਾਸਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਚ ਧਾਤੁ. ਚਕ੍ਖੁ ਏਵ ਧਾਤੁ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕਾਮਧਾਤੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਕਾਮਾ ਕਿਲੇਸਕਾਮੋ ਚ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੋ ਚ. ਕਿਲੇਸਕਾਮਪਕ੍ਖੇ ਕਾਮਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਧਾਤੁ ਕਾਮਧਾਤੁ, ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਪਕ੍ਖੇ ਪਨ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾ ਕਾਮੋ ਉਤ੍ਤਰਪਦਲੋਪੇਨ, ਕਾਮੋ ਚ ਸੋ ਧਾਤੁ ਚਾਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਧਾਤੁ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਬ੍ਯਾਪਾਦੋਵ ਧਾਤੁ ਬ੍ਯਾਪਾਦਧਾਤੁ, ਦਸਆਘਾਤਵਤ੍ਥੁਵਿਸਯਸ੍ਸ ਪਟਿਘਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਵਿਹਿਂਸਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਧਾਤੁ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ, ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਵਿਹਿਂਸਾ ਏਵ ਵਾ ਧਾਤੁ ਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁ, ਪਰਸਤ੍ਤਵਿਹੇਸਨਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਅਬ੍ਯਾਪਾਦਅਵਿਹਿਂਸਾਧਾਤੁਯੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਸਬ੍ਬਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਾ ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਰੂਪਧਾਤੂਤਿ ਰੂਪਭਵੋ, ਸਬ੍ਬੇ ਵਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ. ਅਰੂਪਧਾਤੂਤਿ ਅਰੂਪਭਵੋ, ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਵਾ. ਨਿਰੋਧਧਾਤੂਤਿ ਨਿਰੋਧਤਣ੍ਹਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਧਾਤੂਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ.

ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ ਧਾਤੁਯੋ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਧਾਤੁ, ਲੋਕੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਅਞ੍ਞਾ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ ਯਾਵ ਅਞ੍ਞਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੂ’’ਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਇਦਂ ਞਾਣਂ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁਆਦਿਭੇਦੇਨ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਲੋਕਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਸ੍ਸਪਿ ਵਸੇਨ ਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਚ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਸ੍ਸੇਵ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਏਕਦੇਸੇਨੇਵ, ਨ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤੋ. ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਸ੍ਸ ਪਨ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਭਗਵਾ ਪਨ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮ ਧਾਤੁਯਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਾਯ ਇਮਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧੋ ਸੇਤੋ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਲ਼ੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਮਟ੍ਠੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਫਰੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਬਹਲੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਤਨੁਤ੍ਤਚੋ. ਇਮਾਯ ਨਾਮ ਧਾਤੁਯਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਾਯ ਇਮਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਏਵਰੂਪਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਇਮਾਯ ਨਾਮ ਧਾਤੁਯਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫਂ ਨੀਲਂ ਹੋਤਿ ਪੀਤਕਂ ਲੋਹਿਤਕਂ ਓਦਾਤਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ, ਇਮਾਯ ਨਾਮ ਧਾਤੁਯਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਾਯ ਫਲਂ ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦੀਘਂ ਵਟ੍ਟਂ ਸੁਸਣ੍ਠਾਨਂ ਦੁਸ੍ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਮਟ੍ਠਂ ਫਰੁਸਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਤਿਤ੍ਤਂ ਮਧੁਰਂ ਕਟੁਕਂ ਅਮ੍ਬਿਲਂ ਕਸਾਵਂ ਹੋਤਿ, ਇਮਾਯ ਨਾਮ ਧਾਤੁਯਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਾਯ ਇਮਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਣ੍ਟਕੋ ਤਿਖਿਣੋ ਹੋਤਿ, ਅਤਿਖਿਣੋ ਉਜੁਕੋ ਕੁਟਿਲੋ ਕਣ੍ਹੋ ਨੀਲੋ ਓਦਾਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਸਙ੍ਖਾਰਲੋਕਸ੍ਸਾਪਿ ਵਸੇਨ ਅਨੇਕਧਾਤੁਨਾਨਾਧਾਤੁਭਾਵਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਏਵ ਹਿ ਏਤਂ ਬਲਂ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ.

੬੦. ਯਂ ਯਦੇਵ ਧਾਤੁਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਹੀਨਾਦਿਸਭਾਵਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਅਜ੍ਝਾਸਯਧਾਤੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸ੍ਸ ਹੀਨਾਦਿਸਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਂ. ਤਂ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ – ‘‘ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤਦੇਵ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਵਿਸਯਂ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੇਚਿ ਰੂਪਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਹੀਨਾਦਿਵਸੇਨ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਤਾਯ ਞਾਣਂ.

ਤੇ ਯਥਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਚ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਹੀਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾ ਪਣੀਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਯਥਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਤਂ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਂ ਸਮਾਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਅਨੁਰੂਪਂ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮਾਦਿਯਿਤਬ੍ਬਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇ ਛਬ੍ਬਿਧਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ਲੋਭਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਸਮਾਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਤਂ ਵਿਭਜ੍ਜਮਾਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬਿਧਂ ਪੁਨ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਿਭਜ੍ਜਮਾਨਂ ਦੁਵਿਧਂ.

ਯਂ ਲੋਭਵਸੇਨ ਦੋਸਵਸੇਨ ਮੋਹਵਸੇਨ ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਦਸਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਕਮ੍ਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਤਾਯ ਕਾਲ਼ਕਨ੍ਤਿ ਕਣ੍ਹਂ. ਅਪਾਯੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਪਨਤੋ ਕਾਲ਼ਕਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਕਣ੍ਹਵਿਪਾਕਂ. ਯਂ ਸਦ੍ਧਾਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਕਮ੍ਮਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਪਣ੍ਡਰਨ੍ਤਿ ਸੁਕ੍ਕਂ. ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਪਨਤੋ ਪਣ੍ਡਰਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਸੁਕ੍ਕਵਿਪਾਕਂ. ਯਂ ਲੋਭਵਸੇਨ ਦੋਸਵਸੇਨ ਮੋਹਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਾਵਸੇਨ ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਇਦਂ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਕਮ੍ਮਂ. ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਂ. ਮਿਸ੍ਸਕਕਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਕੁਸਲਵਲੇਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਂ ਮਙ੍ਗਲਹਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਕੁਸਲੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਤਿ, ਕੁਸਲੇਨ ਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋਪਿ ਅਕੁਸਲੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਯਂ ਵੀਰਿਯਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਣ੍ਹਂ ਅਸੁਕ੍ਕਂ ਅਕਣ੍ਹਅਸੁਕ੍ਕਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਕਰਾ ਚਤੁਮਗ੍ਗਚੇਤਨਾ. ਤਞ੍ਹਿ ਯਦਿ ਕਣ੍ਹਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਣ੍ਹਵਿਪਾਕਂ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਸੁਕ੍ਕਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸੁਕ੍ਕਉਪਪਤ੍ਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਵਿਪਾਕਂ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਉਭਯਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਪਨ ਅਪ੍ਪਦਾਨਤੋ ਅਕਣ੍ਹਅਸੁਕ੍ਕਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ.

ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨੇ ਪਠਮਂ ਅਚੇਲਕਪਟਿਪਦਾ ਕਾਮੇਸੁ ਪਾਤਬ੍ਯਤਾ, ਦੁਤਿਯਂ ਤਿਬ੍ਬਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖਸ੍ਸਾਪਿ ਰੁਦਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਚਰਣਂ, ਤਤਿਯਂ ਕਾਮੇਸੁ ਅਪਾਤਬ੍ਯਤਾ ਅਚੇਲਕਪਟਿਪਦਾ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਪਚ੍ਚਯੇ ਅਲਭਮਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁਖਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਸਾਸਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਚਰਣਂ. ਯਂ ਏਵਂ ਜਾਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਯਂ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਏਵਂਪਕਾਰਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਇਮਿਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨਾਤਿਆਦਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੇ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਪਚਿਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਫਲਦਾਨਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਕਤਂ ਉਪਚਿਤਂ. ਅਵਿਪਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਂ. ਵਿਪਾਕਾਯ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਦਾਨਾਯ ਕਤੋਕਾਸਂ. ਨ ਚ ਭਬ੍ਬੋ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਿਧਾ ਗਨ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਨਤੋ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਿਧਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਚ ਭਬ੍ਬੋ. ਤਂ ਭਗਵਾ ਨ ਓਵਦਤੀਤਿ ਤਂ ਵਿਪਾਕਾਵਰਣੇਨ ਨਿਵੁਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਭਗਵਾ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਂ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਨ ਓਵਦਤਿ, ਵਾਸਨਤ੍ਥਂ ਪਨ ਤਾਦਿਸਾਨਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਏਵ, ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਆਦੀਨਂ ਵਿਯ.

ਉਪਚਿਤਨ੍ਤਿ ਕਾਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਨ ਚ ਤਾਵ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਾਮਸ੍ਸ ਅਸਮਤ੍ਥਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪੁਰਾ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਫਲਨਿਪ੍ਫਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪੁਰਾ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਤਾਯ ਸਜ੍ਜੁਕਂ ਫਲਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਭਾਜਨਭਾਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਯਤਿ ਪੁਰਾ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਪੁਰਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਤ੍ਤਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਰਾ ਅਨਿਯਤਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਅਸਮਤ੍ਤੇਤਿ ਕਮ੍ਮੇ ਅਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣੇ, ਤੇ ਅਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣੇ ਵਾ.

੬੧. ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਨ੍ਤਰਾਯਮਿਸ੍ਸਕਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਮਿਸ੍ਸਕਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ. ਮੁਦੁਮਜ੍ਝਾਧਿਮਤ੍ਤਤਾਤਿ ਮੁਦੁਮਜ੍ਝਤਿਬ੍ਬਭਾਵੋ. ਕਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਮੁਦੁਆਦਿਭਾਵੇਨ ਤਂਵਿਪਾਕਾਨਂ ਮੁਦੁਮਜ੍ਝਤਿਕ੍ਖਭਾਵੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਫਲਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ. ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਫਲਂ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਂ. ਅਪਰਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਫਲਂ ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਂ. ਏਕਜਵਨਵਾਰਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਤ੍ਤਸੁ ਚੇਤਨਾਸੁ ਪਠਮਚੇਤਨਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਨਾਮ. ਪਰਿਯੋਸਾਨਚੇਤਨਾ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਂ ਨਾਮ. ਮਜ੍ਝੇ ਪਞ੍ਚ ਚੇਤਨਾ ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਂ ਨਾਮ. ਵਿਪਾਕਵੇਮਤ੍ਤਤਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਵੇਮਤ੍ਤਤਾਯ ਵਿਪਾਕਵਿਸੇਸੇ ਞਾਣਂ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਗਤਿਵਿਪਤ੍ਤਿ, ਉਪਧਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਉਪਧਿਵਿਪਤ੍ਤਿ, ਕਾਲਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕਾਲਵਿਪਤ੍ਤਿ, ਪਯੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਯੋਗਵਿਪਤ੍ਤਿਯੋ ਕਾਰਣਂ. ਸੋ ਚ ਨੇਸਂ ਕਾਰਣਭਾਵੋ ‘‘ਅਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚਾਨਿ ਪਾਪਕਾਨਿ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਿ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਾਨਿ ਨ ਵਿਪਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ (ਵਿਭ. ੮੧੦) ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੬੨. ਅਨਨ੍ਤਰਬਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਪਦੇਨੇਵ ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਥਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਕ੍ਖਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਨ੍ਤਾਨੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਕਮ੍ਮਂ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਥਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਸੁਕ੍ਕਂ ਸੁਕ੍ਕਵਿਪਾਕਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖਂ, ਆਯਤਿਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨੇਸੁ ਕਮ੍ਮੇਸੁ. ਸਂਕਿਲੇਸੋਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਕਿਲਿਟ੍ਠਭਾਵੋ. ਵੋਦਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨਂ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਗੁਣਵੋਦਾਨਂ ਭਵਙ੍ਗਵੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ. ਏਵਂ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਤੀਤਿਆਦੀਸੁ ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ – ਇਮਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਝਾਨਾਦਿ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ ਵੋਦਾਯਤਿ ਵੁਟ੍ਠਹਤੀਤਿ ਜਾਨਨਞਾਣਂ ਭਗਵਤੋ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਆਵਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

ਕਤਿ ਝਾਨਾਨੀਤਿਆਦਿ ਝਾਨਾਦਯੋ ਵਿਭਾਗੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਝਾਨਾਨੀਤਿ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਵਸੇਨ ਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਏਕਾਦਸਾਤਿ ‘‘ਰੂਪੀ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੨੯, ੧੭੪; ੩.੩੩੯, ੩੫੮; ਮ. ਨਿ. ੨.੨੪੮; ੩.੩੧੨) ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਤਿਣ੍ਣਞ੍ਚ ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਾਤਿ ਤੇਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇ ਅਟ੍ਠ. ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਤੇਸੁ ਏਵ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ. ਤਯੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦਯੋ ਤਯੋ. ਦ੍ਵੇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸਾਸਮ੍ਭਵਤੋ ਅਵਸੇਸਾ ਦ੍ਵੇ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਅਪ੍ਪਿਤਪ੍ਪਿਤਕ੍ਖਣੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨਤੋ, ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਤੋ ਚ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ. ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਪਗਮਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਨਾਮ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਚ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਕਿਲੇਸੇਹਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਸਮਾਧੀਸੁ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਪਞ੍ਚਕਨਯੇਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਵਿਚਾਰੋ ਸਮਾਧਿ ਨਾਮ. ਪਞ੍ਚਕਨਯੇ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ ਨਾਮ. ਚਤੁਕ੍ਕਨਯੇ ਪਞ੍ਚਕਨਯੇਪਿ ਸੇਸਝਾਨੇਸੁ ਸਮਾਧਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਚਾਰੋ ਸਮਾਧਿ ਨਾਮ.

ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ‘‘ਸਮਾਧੀ’’ਤਿਪਿ ਨਾਮਂ ‘‘ਸਮਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿਪਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋ. ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਦਭਾਵਤੋ ਨ ‘‘ਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਨਾਮਂ. ਸਞ੍ਞਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਆਦਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.

ਹਾਨਭਾਗਿਯੋ ਸਮਾਧੀਤਿ ਅਪ੍ਪਗੁਣੇਹਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾਨਂ ਕਾਮਾਦਿਅਨੁਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਹਾਨਭਾਗਿਯਤਾ. ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਸਂਕਿਲੇਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਕੁਕ੍ਕੁਟਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਜਞ੍ਞਾਜਿਗੁਚ੍ਛਨਮੁਖੇਨ ਤਪ੍ਪਰਮਤਾ. ਕੁਕ੍ਕੁਟਝਾਯੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਝਾਨਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਦ੍ਵੇ ਪਠਮਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਪਠਮਂ ਦੁਤਿਯਂ ਵਾ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਲਮੇਤ੍ਤਾਵਤਾ’’ਤਿ ਸਙ੍ਕੋਚਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਤ੍ਤਰਿ ਨ ਵਾਯਮਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਝਾਨਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ‘‘ਕੁਕ੍ਕੁਟਝਾਨਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਚ ਕੁਕ੍ਕੁਟਝਾਯੀ. ਤੇਸੁ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਆਸਨ੍ਨਬਲਵਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਤਾਭਾਵਤੋ ਚ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਇਤਰਾਨਿ ਪਨ ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਤਾਭਾਵੇਪਿ ਮਨ੍ਦਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਤ੍ਤਾ ਵੋਦਾਨਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯੋ ਸਮਾਧੀਤਿ ਪਗੁਣੇਹਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾਨਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ, ਪਗੁਣਵੋਦਾਨਂ ਭਵਙ੍ਗਵੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ‘‘ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਞ੍ਹਿ ਪਗੁਣਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪਰਿਮਸ੍ਸ ਉਪਰਿਮਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਵੋਦਾਨਮ੍ਪਿ ‘‘ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਵਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਝਾਨੇਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਭਵਙ੍ਗਞ੍ਚ ਵੋਦਾਨਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸਿਭਾਵੇਨ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵੁਟ੍ਠਾਨਕੋਸਲ੍ਲਂ ਇਧ ‘‘ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੬੩. ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਬਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਝਾਨਾਦਿਪਰਿਯਾਯੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਸ੍ਸ. ਪਰਿਵਾਰਾਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਸਦ੍ਧਾਸਤਿਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਬਲਾਨੀਤਿ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਾਨਿਯੇਵ. ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਗਹਣਂ ਬਲਾਨਂ ਬਹੂਪਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਵੀਰਿਯੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਨ ਹਿ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਅਕਮ੍ਪਨੀਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਵੀਰਿਯਵਸੇਨ ਬਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ. ਮੁਦੁਮਜ੍ਝਾਧਿਮਤ੍ਤਤਾਤਿ ਅਵਿਸਦਂ ਮੁਦੁ. ਨਾਤਿਵਿਸਦਂ ਮਜ੍ਝਂ. ਅਤਿਵਿਸਦਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਂ ‘‘ਤਿਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੁਰੂਪਂ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਪਵਤ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਂਖਿਤ੍ਤਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨਾਤਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ. ਅਥ ਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇਨ. ਸਂਖਿਤ੍ਤਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਚ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨਾਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਹਿ. ਮੁਦੁਕਨ੍ਤਿ ਲਹੁਕਂ ਅਪਾਯਭਯਵਟ੍ਟਭਯਾਦੀਹਿ ਸਨ੍ਤਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਭਾਰਿਯਂ ਅਕਤ੍ਵਾ. ਮੁਦੁਤਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨਾਤਿਤਿਕ੍ਖਂ. ਸਂਵੇਗਵਤ੍ਥੂਹਿ ਸਂਵੇਗਜਨਨਾਦਿਵਸੇਨ ਭਾਰਿਯਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਸਮਥਂ ਉਪਦਿਸਤੀਤਿ ਸਮਥਂ ਅਧਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਦਿਸਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਹਿ ਕੇਵਲੇਨ ਸਮਥੇਨ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਸਮਧੁਰਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਸਾਤਿਸਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਪਦਿਸਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਯੋ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਆਦਯੋਵ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਉਪਦਿਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਂ.

ਯਂ ਏਤ੍ਥ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਮੁਦੁਮਜ੍ਝਾਧਿਮਤ੍ਤਤਾਯ ਯਂ ਞਾਣਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਵੇਮਤ੍ਤਤਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਾਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਯਂ ਇਮਂ ਭੂਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਯਂ ਇਮਂ ਭੂਮਿਂ ਭਾਵਨਞ੍ਚ ਗਤੋਤਿ ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਏਵਮਿਮਂ ਸਂਕਿਲੇਸਵਾਸਨਂ ਵੋਦਾਨਂ ਭਵਙ੍ਗਞ੍ਚ ਗਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ ਚ, ਕਾਲਵਚਨਿਚ੍ਛਾਯ ਅਭਾਵਤੋ, ਯਥਾ ਦੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ. ਇਮਾਯ ਵੇਲਾਯ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਇਮਾਯ ਮੁਦੁਮਜ੍ਝਤਿਕ੍ਖਭੇਦਾਯ ਅਨੁਸਾਸਨਿਯਾ. ਏਵਂਧਾਤੁਕੋਤਿ ਹੀਨਾਦਿਵਸੇਨ ਏਵਂਅਜ੍ਝਾਸਯੋ ਏਵਂਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕੋ. ਅਯਞ੍ਚਸ੍ਸ ਆਸਯੋਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਯਂ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਕਾਰੋ, ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਾਨੁਲੋਮਖਨ੍ਤਿਪ੍ਪਕਾਰੋ ਵਾ ਆਸਯੋ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਆਸਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾ ਵਸਨ੍ਤੀਤਿ ਆਸਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮਂ ਪਨ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਞ੍ਞਾਣਾਨਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਪਿ ਜਾਨਾਤਿ ਏਵ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ – ‘‘ਕਾਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਮਗਰੁਕੋ ਕਾਮਾਸਯੋ ਕਾਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਕਾਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਗਰੁਕੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਸਯੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ… ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ… ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਂ… ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ… ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਂ ਸੇਵਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਗਰੁਕੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਸਯੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ’’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੧੩).

ਅਯਂ ਅਨੁਸਯੋਤਿ ਅਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਦਿਕੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋਯੇਵ ਅਨੁਸਯਿਤਕਿਲੇਸੋ. ਅਪ੍ਪਹੀਨੋਯੇਵ ਹਿ ਥਾਮਗਤੋ ਕਿਲੇਸੋ ਅਨੁਸਯੋ. ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪਧਾਨਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਪਰੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ, ਹੀਨਸਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਤ੍ਥਮੇਵ ਵਾ ਏਤਂ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਵੇਮਤ੍ਤਤਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪਰਭਾਵੋ ਚ ਅਪਰਭਾਵੋ ਚ ਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਅ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਓਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਵੇਮਤ੍ਤਤਾ. ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਵੇਮਤ੍ਤਤਾਯ ਞਾਣਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਵੇਮਤ੍ਤਤਾਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪਦਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਸ੍ਸ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਵਸੇਨ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਂ, ਇਦਂ ਅਟ੍ਠਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਵਿਧਂ, ਅਨੇਕੇਹਿ ਵਾ ਪਕਾਰੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਸਮਨਨ੍ਤਰਾਤੀਤਂ ਭਵਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਿਵੁਤ੍ਥਸਨ੍ਤਾਨਂ. ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੀਤਿ ‘‘ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਜਾਤਿਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰਤਿ, ਅਨੁਦੇਵ ਵਾ ਸਰਤਿ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮਿਤਮਤ੍ਤੇ ਏਵ ਸਰਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਆਵਜ੍ਜਨਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਸਰਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਨ੍ਤਿ ਆਰਦ੍ਧਪ੍ਪਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਨ੍ਤਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੂਲਂ ਚੁਤਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਏਕਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ.

ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਪਰਿਹਾਯਮਾਨੋ ਕਪ੍ਪੋ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੋ, ਵਡ੍ਢਮਾਨੋ ਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਂਵਟ੍ਟੇਨ ਸਂਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ ਗਹਿਤੋ ਤਂਮੂਲਤ੍ਤਾ, ਵਿਵਟ੍ਟੇਨ ਚ ਵਿਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਯਾਨਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਸਂਵਟ੍ਟੋ ਸਂਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ ਵਿਵਟ੍ਟੋ ਵਿਵਟ੍ਟਟ੍ਠਾਯੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੫੬) ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਰਣਾਕਾਰਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਨ੍ਤਿ ਅਮੁਮ੍ਹਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ, ਅਮੁਮ੍ਹਿ ਭਵੇ ਵਾ ਯੋਨਿਯਂ ਵਾ ਗਤਿਯਂ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯਂ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇ ਵਾ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਵਾ. ਏਵਂਨਾਮੋਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਾ ਫੁਸ੍ਸੋ ਵਾ. ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋਤਿ ਭਗ੍ਗਵੋ ਵਾ ਗੋਤਮੋ ਵਾ. ਏਵਂਵਣ੍ਣੋਤਿ ਓਦਾਤੋ ਵਾ ਸਾਮੋ ਵਾ. ਏਵਮਾਹਾਰੋਤਿ ਸਾਲਿਮਂਸੋਦਨਾਹਾਰੋ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜਨੋ ਵਾ. ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀਤਿ ਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਸਾਮਿਸਨਿਰਾਮਿਸਪ੍ਪਭੇਦਾਨਂ ਵਾ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ. ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋਤਿ ਏਵਂ ਵਸ੍ਸਸਤਪਰਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਵਾ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਪਰਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਵਾ. ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਦਪਾਦਿਨ੍ਤਿ ਸੋ ਤਤੋ ਭਵਤੋ, ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਤੋ ਵਾ ਚੁਤੋ ਪੁਨ ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਉਦਪਾਦਿਂ. ਅਥ ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਭਵੇ ਵਾ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਵਾ ਅਹੋਸਿਂ. ਏਵਂਨਾਮੋਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ.

੬੪. ਦਿਬ੍ਬੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਦਿਬ੍ਬਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਦਿਬ੍ਬਂ. ਦੇਵਤਾਨਞ੍ਹਿ ਸੁਚਰਿਤਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਿਤ੍ਤਸੇਮ੍ਹਰੁਹਿਰਾਦੀਹਿ ਅਪਲਿਬੁਦ੍ਧਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਦੂਰੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਸਮਤ੍ਥਂ ਦਿਬ੍ਬਂ ਪਸਾਦਚਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਵੀਰਿਯਭਾਵਨਾਬਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁ ਤਾਦਿਸਮੇਵਾਤਿ ਦਿਬ੍ਬਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਦਿਬ੍ਬਂ, ਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾਪਿ ਦਿਬ੍ਬਂ, ਆਲੋਕਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਮਹਾਜੁਤਿਕਤ੍ਤਾਪਿ ਦਿਬ੍ਬਂ, ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਾਦਿਗਤਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਮਹਾਗਤਿਕਤ੍ਤਾਪਿ ਦਿਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਖੁ. ਚਕ੍ਖੁਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਚਕ੍ਖੁਮਿਵਾਤਿਪਿ ਚਕ੍ਖੁ. ਚੁਤੂਪਪਾਤਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਯੋ ਹਿ ਚੁਤਿਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਉਪਪਾਤਂ, ਸੋ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯੋ ਉਪਪਾਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਨ ਚੁਤਿਂ, ਸੋ ਨਵਸਤ੍ਤਪਾਤੁਭਾਵਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਤਦੁਭਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਯਸ੍ਮਾ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁ ਹੋਤਿ. ਤਦੁਭਯਞ੍ਚ ਭਗਵਾ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਚੁਤੂਪਪਾਤਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਕਾਦਸਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਰਹਤੋ ਵਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ ‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ ਪਜਹਿਂ. ‘ਅਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋ… ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ… ਛਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਂ… ਉਪ੍ਪਿਲਂ… ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ… ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਂ… ਅਤਿਲੀਨਵੀਰਿਯਂ… ਅਭਿਜਪ੍ਪਾ… ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ… ਅਤਿਨਿਜ੍ਝਾਯਿਤਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤਿਨਿਜ੍ਝਾਯਿਤਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ ਪਜਹਿ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੪੨) ਏਵਮਾਦਿ.

ਤਦੇਵਂ ਏਕਾਦਸਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਰਹਤੋ ਵਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ. ਮਨੁਸ੍ਸੂਪਚਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕਂ, ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕਂ. ਤੇਨ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ.

ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਮਨੁਸ੍ਸਂ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਯ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਓਲੋਕੇਤਿ. ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚੁਤਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਦਟ੍ਠੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਯੇ ਪਨ ਆਸਨ੍ਨਚੁਤਿਕਾ ਇਦਾਨਿ ਚਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਚ ਗਹਿਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ ਸਮ੍ਪਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਤੇ ‘‘ਚਵਮਾਨਾ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨਾ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤੇ ਏਵਰੂਪੇ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ. ਹੀਨੇਤਿ ਮੋਹਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਹੀਨਜਾਤਿਕੁਲਭੋਗਾਦਿਵਸੇਨ ਹੀਲ਼ਿਤੇ ਪਰਿਭੂਤੇ. ਪਣੀਤੇਤਿ ਅਮੋਹਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇ. ਸੁਵਣ੍ਣੇਤਿ ਅਦੋਸਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਟ੍ਠਕਨ੍ਤਮਨਾਪਵਣ੍ਣਯੁਤ੍ਤੇ. ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇਤਿ ਦੋਸਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਕਨ੍ਤਾਮਨਾਪਵਣ੍ਣਯੁਤ੍ਤੇ ਅਭਿਰੂਪੇ ਵਿਰੂਪੇ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਗਤੇਤਿ ਸੁਗਤਿਗਤੇ, ਅਲੋਭਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਡ੍ਢੇ ਮਹਦ੍ਧਨੇ. ਦੁਗ੍ਗਤੇਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਤੇ, ਲੋਭਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਾ ਦਲਿਦ੍ਦੇ ਅਪ੍ਪਨ੍ਨਪਾਨਭੋਜਨੇ. ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇਤਿ ਯਂ ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਉਪਚਿਤਂ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਉਪਗਤੇ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ‘‘ਚਵਮਾਨੇ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਿਚ੍ਚਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਪਦੇਨ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਕਿਚ੍ਚਂ. ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਾਨਿ ਚ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਪਾਦਕਾਨੇਵ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਹੇਵ ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ.

ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਦੁਟ੍ਠੁ ਚਰਿਤਂ, ਦੁਟ੍ਠਂ ਵਾ ਚਰਿਤਂ ਕਿਲੇਸਪੂਤਿਕਤ੍ਤਾ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਕਾਯੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਕਾਯਤੋ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ. ਏਵਂ ਵਚੀਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ. ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ. ਅਰਿਯਾਨਂ ਉਪਵਾਦਕਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਗਿਹਿਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਨਾ ਵਾ ਗੁਣਪਰਿਧਂਸਨੇਨ ਵਾ ਉਪਵਾਦਕਾ ਅਕ੍ਕੋਸਕਾ ਗਰਹਕਾ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾਤਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਾ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਹੇਤੁਭੂਤਸਮਾਦਿਨ੍ਨਨਾਨਾਵਿਧਕਮ੍ਮਾ. ਯੇ ਚ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਮੂਲਕੇਸੁ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਸਮਾਦਪੇਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਚੀਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਗਹਿਤਾਸੁਪਿ ਤੇਸਂ ਪੁਨ ਵਚਨਂ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜੋ ਹਿ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦੋ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਸਦਿਸੋ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਞ੍ਞਂ ਆਰਾਧੇਯ੍ਯ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵਦਾਮਿ ਤਂ ਵਾਚਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੪੯).

ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਤੋ ਚ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਰਂ ਨਾਮ ਅਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ ਏਵਂ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਤਰਂ, ਯਥਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਰਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਜ੍ਜਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੩੧੦).

ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਚ੍ਚਾਗਾ. ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਗ੍ਗਹਣੇ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਉਪਚ੍ਛੇਦਾ. ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਚੁਤਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ. ਅਪਾਯਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਨਿਰਯਵੇਵਚਨਂ. ਨਿਰਯੋ ਹਿ ਸਗ੍ਗਮੋਕ੍ਖਹੇਤੁਭੂਤਾ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਮਤਾ ਅਯਾ ਅਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਾਨਂ ਵਾ ਆਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਅਪਾਯੋ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਤਿ ਪਟਿਸਰਣਨ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿ, ਦੋਸਬਹੁਲਤਾਯ ਵਾ ਦੁਟ੍ਠੇਨ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਗਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਿ. ਵਿਵਸਾ ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਕਟਕਾਰਿਨੋਤਿ ਵਿਨਿਪਾਤੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਦਸਞ੍ਞਿਤੋ ਅਯੋਤਿ ਨਿਰਯੋ.

ਅਥ ਵਾ ਅਪਾਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਹਿ ਅਪਾਯੋ, ਸੁਗਤਿਤੋ ਅਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਨ ਦੁਗ੍ਗਤਿ, ਮਹੇਸਕ੍ਖਾਨਂ ਨਾਗਰਾਜਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਦੁਗ੍ਗਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਸੋ ਹਿ ਅਪਾਯੋ ਚੇਵ ਦੁਗ੍ਗਤਿ ਚ ਸੁਗਤਿਤੋ ਅਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਗਤਿਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਨ ਤੁ ਵਿਨਿਪਾਤੋ ਅਸੁਰਸਦਿਸਂ ਅਵਿਨਿਪਤਿਤਤ੍ਤਾ. ਪੇਤਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾਨਞ੍ਹਿ ਵਿਮਾਨਾਨਿਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਵਿਨਿਪਾਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਸੁਰਕਾਯਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਸੋ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨਤ੍ਥੇਨ ਅਪਾਯੋ ਚੇਵ ਦੁਗ੍ਗਤਿ ਚ ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯੇਹਿ ਵਿਨਿਪਾਤਤ੍ਤਾ ਵਿਨਿਪਾਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਿਰਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਵੀਚਿਆਦਿਅਨੇਕਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨਿਰਯਮੇਵ ਦੀਪੇਤਿ. ਉਪਪਨ੍ਨਾਤਿ ਉਪਗਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਏਤ੍ਥ ਸੁਗਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਗਤਿਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸਗ੍ਗਗ੍ਗਹਣੇਨ ਦੇਵਗਤਿਂ ਏਵ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਨ੍ਦਰਾ ਗਤੀਤਿ ਸੁਗਤਿ. ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਵਿਸਯੇਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਗ੍ਗੋਤਿ ਸਗ੍ਗੋ. ਸੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਲੁਜ੍ਜਨਪਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੋਤਿ ਅਯਂ ਵਚਨਤ੍ਥੋ. ਅਮੁਕਾਯ ਕਪ੍ਪਕੋਟਿਯਂ ਉਪਚਿਤਂ ਤੇਨਾਯਂ ਏਤਰਹਿ, ਅਨਾਗਤੇ ਵਾ ਸਗ੍ਗੂਪਗੋ ਅਪਾਯੂਪਗੋ ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਮਨਵਮਬਲਞਾਣਕਿਚ੍ਚਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਥਾ ਕਪ੍ਪਸਤਸਹਸ੍ਸੇਵਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਇਮਾਨਿ ਭਗਵਤੋ ਦ੍ਵੇ ਞਾਣਾਨੀ’’ਤਿ.

ਨਿਹਤੋ ਮਾਰੋ ਬੋਧਿਮੂਲੇਤਿ ਨਿਹਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਕਿਲੇਸਮਾਰੋ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ. ਇਦਂ ਭਗਵਤੋ ਦਸਮਂ ਬਲਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਕਿਲੇਸਮਾਰਸ੍ਸ ਹਨਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਂ ਭਗਵਤੋ ਦਸਮਂ ਬਲਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਸਬ੍ਬਾਸਵਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਯਦਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਵਾਸਨਾ ਸਬ੍ਬੇ ਆਸਵਾ ਖੇਪਿਤਾ, ਤਦਾ ਭਗਵਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਅਧਿਗਤਂ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਯਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾ ਪਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਸਮਾਨਤ੍ਥਕਥਾ. ਪਰਵਾਦੀ ਪਨਾਹ – ‘‘ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨਾਮ ਪਾਟਿਏਕ੍ਕਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਮਾ ‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾ ਪਤ੍ਤਾ ਵਿਦਿਤਾ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸੇਵਾਯਂ ਪਭੇਦੋ’’ਤਿ, ਤਂ ਨ ਤਥਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਹਿ ਦਸਬਲਞਾਣਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ. ਦਸਬਲਞਾਣਞ੍ਹਿ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਤਮ੍ਪਿ ਤਤੋ ਅਵਸੇਸਮ੍ਪਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਦਸਬਲਞਾਣੇਸੁ ਹਿ ਪਠਮਂ ਕਾਰਣਾਕਾਰਣਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵ, ਤਤਿਯਂ ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਕਾਰਣਮੇਵ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਮੇਵ, ਪਞ੍ਚਮਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਨ੍ਤਰਮੇਵ, ਛਟ੍ਠਂ ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇਸਂ ਸਂਕਿਲੇਸਾਦਿਮੇਵ, ਸਤ੍ਤਮਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਿਕ੍ਖਮੁਦੁਭਾਵਮੇਵ, ਅਟ੍ਠਮਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵੁਤ੍ਥਕ੍ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਤਿਮੇਵ, ਨਵਮਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚੁਤੂਪਪਾਤਮੇਵ, ਦਸਮਂ ਸਚ੍ਚਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮੇਵ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਏਤੇਹਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਤੇਸਂ ਪਨ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਬ੍ਬਂ ਨ ਕਰੋਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਝਾਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਇਦ੍ਧਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਕੁਬ੍ਬਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.

ਅਪਿਚ ਪਰਵਾਦੀ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਦਸਬਲਞਾਣਂ ਨਾਮੇਤਂ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਂ ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਰੂਪਾਵਚਰਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰਂ ਲੋਕਿਯਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਾਨੀ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਾਨੀਤਿ, ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਂ ਸਿਯਾ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਂ, ਸਿਯਾ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਤ੍ਤ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਿ, ਤਤੋ ਦ੍ਵੇ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਿ, ਅਵਸਾਨੇ ਏਕਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਮੇਵ ਕਾਮਾਵਚਰਮੇਵ ਲੋਕਿਯਮੇਵਾਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ.

ਵਿਚਯਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.