੩. ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੪. ਏਵਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਹਾਰਾਦਯੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਦ੍ਦੇਸਪਾਠੇ. ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਨੇਤ੍ਤਿ ਕਿਤ੍ਤਿਤਾਤਿ ਸਮਾਸਤੋ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਂ ਕਥਿਤਂ. ਹਾਰਨਯਮੂਲਪਦਾਨਞ੍ਹਿ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸਪਾਠੇਨ ਕਤਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਹਾਰਨਯਾਨਂ –
ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵਿਸੇਸੇਨ, ਪਦਤ੍ਥੋ ਲਕ੍ਖਣਂ ਕਮੋ;
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਹੇਤ੍ਵਾਦੀ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞੁਨਾ.
ਤੇਸੁ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਚ ਹਾਰਨਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਲਕ੍ਖਣਾਦੀਸੁ ਪਨ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਹਾਰਾ ਨਯਾ ਚ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਮੁਖੇਨ ਨਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਹਾਰਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਚ ਲਕ੍ਖਣਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਏਵ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਮਾਦੀਨਿ ਚ ਯਸ੍ਮਾ ਨੇਸਂ ਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਞਾਤੇਸੁ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿਪਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤੋ ਪਰਤੋ ਪਕਾਸਯਿਸ੍ਸਾਮ.
ਹਾਰਸਙ੍ਖੇਪੋ
੧. ਯਾ ਪਨ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਤਾਤਿਆਦਿਕਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਗਾਥਾ, ਤਾਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਤਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਆਦੀਨਵਤਾਤਿ ਪਦਵਿਭਾਗੋ. ਆਦੀਨਵਤਾਤਿ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਏਵ. ਕੇਚਿ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਤੋ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਦੀਯਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਞ੍ਚ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੬੬; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੨੬). ਯਥਾ ਚੇਤਂ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਏਵਂ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ – ‘‘ਸੋ ਤਦਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਤਂ ਨਿਕਾਮੇਤੀ’’ਤਿ ‘‘ਰੂਪਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੪), ‘‘ਸਂਯੋਜਨੀਯੇਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੫੩) ਚ. ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਤਣ੍ਹਾ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਹਿ ਕਾਰਣਭੂਤਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੁਖਮ੍ਪਿ ਸੁਖਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾ, ਏਵਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਪਿ. ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਨਿਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਯ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਤੇਭੂਮਕਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਵਿਚਾਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਕਥਂ ਪਨ ਦੁਕ੍ਖਾਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦਨੀਯਤਾਤਿ? ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਤੋ ਸੁਖਪਰਿਯਾਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਚ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸੁਖਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਵੇਦਨਾ ਠਿਤਿਸੁਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਾ. ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਠਿਤਿਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸੁਖਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਞਾਣਸੁਖਾ ਅਞ੍ਞਾਣਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੫). ਤਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਯ ਅਟ੍ਠਸਤਪਰਿਯਾਯਵਸੇਨ, ਤੇਭੂਮਕਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡਰੂਪਕਣ੍ਡਵਸੇਨ, ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਂਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡੇ ਚ ਤਣ੍ਹਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ, ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਦਿਵਸੇਨ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਸੇਨ ਚ ਵਿਭਾਗੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਆਦੀਨਵੋ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇਭੂਮਕਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਆਦੀਨਵੋ. ਆਦੀਨਂ ਅਤਿਵਿਯ ਕਪਣਂ ਵਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਹਿ ਆਦੀਨਵੋ, ਕਪਣਮਨੁਸ੍ਸੋ, ਏਵਂਸਭਾਵਾ ਚ ਤੇਭੂਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਯੋਗੇਨ. ਯਤੋ ਤਤ੍ਥ ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਨਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ, ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਆਦੀਨਵੋ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਦੀਨਵੋ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨਿਦ੍ਦੇਸਭੂਤਾਨਂ ਜਾਤਿਯਾਦੀਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦੀਨਂ ਦ੍ਵਾਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਯ ਆਕਾਰਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ.
ਨਿਸ੍ਸਰਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ. ਨਿਸ੍ਸਰਤੀਤਿ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਸਾਮਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਏਕਸੇਸੇਨ ਵਾ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਪੁਰਿਮਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਕ੍ਖੇ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਂ ਸਤ੍ਤਤ੍ਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਨਞ੍ਚ ਤਦਨ੍ਤੋਗਧਭੇਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ.
ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਕ੍ਖੇ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਸਙ੍ਖਤਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਭਾਗੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਨ ਸੋਪਾਦਿਸੇਸਨਿਰੁਪਾਦਿਸੇਸਭੇਦੇਨ. ਯਤੋ ਵਾ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਟਂ, ਤੇਸਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੩) ਦਸ੍ਸਿਤਪ੍ਪਭੇਦਾਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਚੇਤਨਾਤਣ੍ਹਾਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਦਸਨ੍ਨਂ ਕਸਿਣਾਯਤਨਾਨਂ ਅਸੁਭਾਨਂ ਕੇਸਾਦੀਨਂ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਆਕਾਰਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਲੋਕਿਯਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਕਾਮਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਕਾਮਭਵਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਭਵਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਨਂ ਆਰੁਪ੍ਪਾਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਭਾਵੇਨ ਚ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ.
ਫਲਨ੍ਤਿ ਦੇਸਨਾਫਲਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ? ਯਂ ਦੇਸਨਾਯ ਨਿਪ੍ਫਾਦੀਯਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮੋ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਨਿਪ੍ਫਾਦੀਯਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ. ਇਧ ਪਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦੇਸਨਾਫਲਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਸੁਤਮਯਞਾਣਂ. ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਵੇਦਾਦਿਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਭੂਤਾ ਛਬ੍ਬਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ. ਯਞ੍ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਮਗ੍ਗਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇ ਤਦਧਿਗਮਕਾਰਣਭੂਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਹੇਤੁ ਚ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਂ ਊਹਚ੍ਚ, ਏਵਂ ਮਚ੍ਚੁਤਰੋ ਸਿਯਾਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੧੨੫; ਕਥਾ. ੨੨੬; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੧੪੪, ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮੮; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫; ਪੇਟਕੋ. ੨੨) ਇਦਂ ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਧਮ੍ਮੋ ਹਵੇ ਰਕ੍ਖਤਿ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਜਾ. ੧.੧੦.੧੦੨-੧੦੩; ੧.੧੫.੩੮੫) ਚ. ਏਤੇਨ ਨਯੇਨ ਦੇਵੇਸੁ ਚ ਮਾਨੁਸੇਸੁ ਚ ਆਯੁਵਣ੍ਣਬਲਸੁਖਯਸਪਰਿਵਾਰਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਉਪਧਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸਿਰੀ ਦੇਵਰਜ੍ਜਸਿਰੀ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਚਕ੍ਕਾਨਿ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਦਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਸਾਵਕਬੋਧਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰਹੇਤੁਕਾ ਭਗਵਤੋ ਦੇਸਨਾਯ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਫਲਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਉਪਾਯੋਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਟਿਪਦਾ. ਸਾ ਹਿ ਪੁਰਿਮਾ ਪੁਰਿਮਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਅਧਿਗਮੂਪਾਯਭਾਵਤੋ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਮਗ੍ਗਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਚ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਉਪਾਯੋ. ਯਾ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਫਲਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਉਪਾਯਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਮਗ੍ਗੋ ਉਪਾਯੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ. ਫਲਂ ਵਿਯ ਉਪਾਯੋਪਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਯਂ ਪਨ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੭੯; ਥੇਰਗਾ. ੬੭੮) ਅਯਂ ਉਪਾਯੋ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਟਿਪਦਾ ਏਵ ਉਦਾਹਟਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਤੇ ਪਹਾਯ ਤਰੇ ਓਘਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਭਾਵਂ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਓਘਤਰਣਨ੍ਤਿ.
ਆਣਤ੍ਤੀਤਿ ਆਣਾਰਹਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜਨਸ੍ਸ ਹਿਤਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ‘‘ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਾਹੀ’’ਤਿ ਵਿਧਾਨਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਲੋਕਂ ਅਵੇਕ੍ਖਸ੍ਸੁ, ਮੋਘਰਾਜਾਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੧੨੫; ਕਥਾ. ੨੨੬; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੫; ਪੇਟਕੋ. ੨੨; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾ ੧੪੪, ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮੮) ਆਣਤ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਯੋਗੀਨਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਯ ਯੁਤ੍ਤਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ, ਅਤ੍ਥਾਯਾਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ. ਦੇਸਨਾਹਾਰੋਤਿ ਏਤੇਸਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਂ ਵਿਭਜਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ਕਿਂ ਪਨੇਤੇਸਂ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਂ ਅਨਵਸੇਸਾਨਂ ਵਚਨਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ, ਉਦਾਹੁ ਏਕਚ੍ਚਾਨਨ੍ਤਿ? ਨਿਰਵਸੇਸਾਨਂਯੇਵ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਨਿਸ੍ਸਰਣਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਆਗਤਾਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਏਕਦੇਸੇਨ ਆਗਤਾਨਿ, ਨ ਵਾ ਸਰੂਪੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਗਤਂ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਹਾਰੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਧ ਨ ਪਪਞ੍ਚਿਤੋ.
੨. ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਨ੍ਤਿ ਯਾ ਪੁਚ੍ਛਾ, ਵਿਚਿਯਮਾਨਾਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ ਅਨੁਗੀਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ, ਸਾ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਬ੍ਯਾਕਰਣਂ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਗਾਥਾਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤਂ ਪਦਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਾ ਪਨ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾ ਕਸ੍ਸਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਏਤੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਾ ਚ ਅਨੁਗੀਤਿਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਯਾ ਅਨੁ ਪਚ੍ਛਾ ਗੀਤਿ ਅਨੁਗੀਤਿ, ਸਙ੍ਗਹਗਾਥਾ, ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਾ ਅਨੁਰੂਪਾ ਗੀਤਿ. ਏਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਂ ਗਹਿਤਂ. ਬ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਹਿ ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਰੂਪਤਾ ਇਧ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਯਾ ‘‘ਪੁਚ੍ਛਾਨੁਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪੁਰਿਮਂ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ‘‘ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੇ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਕੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਵਿਚਯਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਨਿਰਵਸੇਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਖਤਿ ਵਿਚਯਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਪਦਂ ਵਿਚਿਨਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਗੀਤਿਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਅਤ੍ਥਸੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ ਚ ਵਿਚਯੋ ਪਦਵਿਚਯੋ. ‘‘ਅਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਅਦਿਟ੍ਠਜੋਤਨਾ ਦਿਟ੍ਠਸਂਸਨ੍ਦਨਾ ਵਿਮਤਿਚ੍ਛੇਦਨਾ ਅਨੁਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਏਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਅਨੇਕਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਵਿਸਯਾ ਪਰਮਤ੍ਥਵਿਸਯਾ ਅਤੀਤਵਿਸਯਾ ਅਨਾਗਤਵਿਸਯਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਸਯਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਵਿਚਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਇਦਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਠਪਨਂ ਸਾਵਸੇਸਂ ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਸਉਤ੍ਤਰਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਲੋਕਿਯਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਿਚਯੋ.
‘‘ਅਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾ ਇਮਿਨਾ ਸਮੇਤਿ, ਏਤੇਨ ਨ ਸਮੇਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਤ੍ਥਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਚਯੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਚਯੋ. ‘‘ਅਯਂ ਅਨੁਗੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਾ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਾ ਤਦੁਭਯਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਾ ਕੁਸਲਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਾ ਅਕੁਸਲਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਗੀਤਿਵਿਚਯੋ. ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਸੁ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ‘‘ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਤਣ੍ਹਾਯ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ‘‘ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਅਵਸਿਟ੍ਠਾਨਂ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ‘‘ਯਥਾਸਕਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਯਾ ਤਿਕੇਸੁ ਦ੍ਵਾਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਧਿਕੇ ਚ ਦੁਕਸਤੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਪਦਵਸੇਨ ਤਂਤਂਅਸ੍ਸਾਦਤ੍ਥਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਅਸ੍ਸਾਦਵਿਚਯੋ.
ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਨਂ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦੀਨਂ ਆਦਿਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਤਾਯ ਚ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਹਾਨਭਾਗਿਯਤਾਦਿਵਸੇਨ ਆਦੀਨਵਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਓਕਾਰਨਿਦ੍ਧਾਰਣੇਨ ਆਦੀਨਵਵਿਚਯੋ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਪਦੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਗਮਨਤੋ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਟਿਪਦਾਵਿਭਾਗਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਵਿਭਾਗਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਚਯੋ. ਫਲਾਦੀਨਂ ਤਂਤਂਸੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਫਲਸ੍ਸ ਤਦੁਪਾਯਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਵਿਧਿਵਚਨਸ੍ਸ ਚ ਵਿਭਾਗਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਵਿਚਯੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਪਦਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਗੀਤੀਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਞ੍ਚ ਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨੇਵ ਵਿਚਯਲਕ੍ਖਣੋ ‘‘ਵਿਚਯੋ ਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੩. ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ. ਭੂਮੀਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਹਿ ਮੂਲਪਦਾਨਿ ਵਿਯ ਨਯਾਨਂ ਹਾਰਾਨਂ ਭੂਮਿ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਤੇਸਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਾਰਭਾਵਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ – ‘‘ਹਾਰਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ’’ਤਿ, ਪੇਟਕੇਪਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯਤ੍ਥ ਚ ਸਬ੍ਬੇ ਹਾਰਾ, ਸਮ੍ਪਤਮਾਨਾ ਨਯਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਂ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਧਿਪੁਥੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਗੋਚਰੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ. ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਪਦਤ੍ਥੁਦ੍ਧਾਰਣਮੁਖੇਨ ਹਾਰਯੋਜਨਾ. ਤੇਸਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਾਨਂ. ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਪਰਿਕ੍ਖਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾ. ‘‘ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਿਪਰਿਕ੍ਖਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਯੁਤ੍ਤਿਅਯੁਤ੍ਤੀਨਂ ਵਿਚਾਰਣਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਥਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਜਾਨਨਾ? ਚਤੂਹਿ ਮਹਾਪਦੇਸੇਹਿ ਅਵਿਰੁਜ੍ਝਨੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਤਾਵ ਸਭਾਵਨਿਰੁਤ੍ਤਿਭਾਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਵਾਚਕਭਾਵੋ ਚ ਯੁਤ੍ਤਭਾਵੋ. ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਵਿਨਯਧਮ੍ਮਤਾਹਿ ਅਵਿਲੋਮਨਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਹਾਰੋ ਯੁਤ੍ਤੀਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਭਾਵਵਿਭਾਵਨਲਕ੍ਖਣੋ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੪. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੁਤ੍ਤਾਗਤਂ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਮਾਹ. ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਯਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਾਰਣਂ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਂ ਵਾ ਅਨਾਗਤਂ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਤੀਤਿ ਏਵਂ, ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾਵ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯਤ੍ਤਕਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਾਵ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਯਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਯਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਯਾਵ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵਿਚਾਰਣਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸੋ ਹਾਰੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤੇਸਞ੍ਚ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨੋ ਨਾਮ ਹਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੫. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਹਿ ਏਕਧਮ੍ਮੇਤਿ ਕੁਸਲਾਦੀਸੁ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਵਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਏਕਧਮ੍ਮੇ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਰੂਪਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਵਾ ਕਥਿਤੇ. ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ ਕੇਚੀਤਿ ਯੇ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭਾਵੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਤਿ ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕੁਸਲਾਦਿਸਭਾਵਾ, ਖਨ੍ਧਾਦਿਸਭਾਵਾ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਤਾਯ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਸਮਾਨਲਕ੍ਖਣਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਸਹਚਾਰਿਤਾ ਸਮਾਨਕਿਚ੍ਚਤਾ ਸਮਾਨਹੇਤੁਤਾ ਸਮਾਨਫਲਤਾ ਸਮਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾਤਿ ਏਵਮਾਦੀਹਿ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਯ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੋ ਹਾਰੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਨਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਧਮ੍ਮੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਆਗਤੇ ਵਿਯ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ, ਸੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਨਾਮ ਹਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੬. ਨੇਰੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਂ, ਪਦਨਿਬ੍ਬਚਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਸਕਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ, ਕਰਣੇ ਹਿ ਏਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬੇ ਹਾਰਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯਾ, ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਦ੍ਵਾਰੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯੇਸਨਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਰੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਚ ਨਿਦਾਨਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਸਨ੍ਧਿ ਚ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਅਥਾਤਿ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤਂ. ਦੇਸਨਾਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਦਦਾਤਿ ਫਲਨ੍ਤਿ ਨਿਦਾਨਂ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਸਨ੍ਧੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚ ਅਪਰੇਨ ਚ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ. ‘‘ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇਨ ਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਨ ਅਪਰਭਾਗਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਥਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਙ੍ਗੀਤਿਵਸੇਨ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਭੂਤੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਸਨ੍ਧਿ. ਯਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਪਦੇਨ ਪਰਪਦਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਸਨ੍ਧਿ. ਏਸੋ ਹਾਰੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋਤਿ ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਿਭਾਵਨਲਕ੍ਖਣੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਹਾਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੭. ਏਕਮ੍ਹਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁਆਦਿਕੇ ਪਰਕ੍ਕਮਧਾਤੁਆਦੀਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸਨਾਰੁਲ਼੍ਹੇ ਸਤਿ. ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਸੇਸਕਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਭਾਗਤਾਯ ਅਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵਾ ਸੇਸਕਂ ਪਮਾਦਾਦੀਨਂ ਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜਾਦਿਕਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਗਵੇਸਤਿ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਦੇਸਨਂ ਆਵਟ੍ਟਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਤਿ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਦਿਮੁਖੇਨ ਆਰਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਮਾਦਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੋ ਦੇਸਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਆਵਟ੍ਟੇਤਿ ਨਾਮ. ਆਵਟ੍ਟੋ ਨਾਮ ਸੋ ਹਾਰੋਤਿ ਦੇਸਨਾਯ ਗਹਿਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਆਵਟ੍ਟਨਲਕ੍ਖਣੋ ਆਵਟ੍ਟੋ ਹਾਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੮. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਂ, ਤਂ ਕੁਸਲਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੇਕਵਿਧਂ. ਪਦਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇ ਉਤ੍ਤਰਿ ਗੁਣਵਿਸੇਸੇ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਨਕਾਰਣਂ. ਭੂਮਿਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭੂਮਿ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮੀਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਭੂਮਿਂ. ਵਿਭਜ੍ਜਤੇਤਿ ਵਿਭਾਗੇਨ ਕਥੇਤਿ. ਸਾਧਾਰਣੇਤਿ ਦਸ੍ਸਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾਦਿਨਾਮਵਸੇਨ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਵਾ ਸਾਧਾਰਣੇ ਅਵਿਸਿਟ੍ਠੇ ਸਮਾਨੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਸਾਧਾਰਣਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਨੇਯ੍ਯੋ ਵਿਭਤ੍ਤੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਵਿਭਜਨੋ ਅਯਂ ਹਾਰੋ ਵਿਭਤ੍ਤੀਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮੇ ਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਤੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਤੋ ਭੂਮਿਤੋ ਚ ਵਿਭਜਨਲਕ੍ਖਣੋ ‘‘ਵਿਭਤ੍ਤਿਹਾਰੋ’’ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੯. ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਤਿ ਕਥਿਤੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤੇ, ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੇ ਵਾ. ਭਾਵਿਤੇਤਿ ਯਥਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਦਿਸਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਸਦਿਸੇ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਹੀਨੇਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯੇ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਲਕ੍ਖਣੋ ‘‘ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੋ ਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੧੦. ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥੇ ਵਚਨਾਨਿ ਵਿਵਚਨਾਨਿ, ਵਿਵਚਨਾਨਿ ਏਵ ਵੇਵਚਨਾਨਿ, ਪਰਿਯਾਯਸਦ੍ਦਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਨਿ ਵੇਵਚਨਾਨਿ. ਬਹੂਨੀਤਿ ਅਨੇਕਾਨਿ. ਤੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਾਰਣੇ. ਤੇਨ ਬਹੂ ਏਵ ਪਰਿਯਾਯਸਦ੍ਦਾ ਵੇਵਚਨਹਾਰਯੋਜਨਾਯਂ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਕਤਿਪਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੇ ਤੇਪਿਟਕੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਭਾਸਿਤਾਨਿ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਤੁ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਤੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨਿਯੇਵ ਵੇਵਚਨਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਕਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਸ੍ਸ ਪਦਤ੍ਥਸ੍ਸ. ਯੋ ਜਾਨਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਵਿਦੂਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਸਪ੍ਪਿਸ੍ਸ ਜਾਨਾਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਸਪ੍ਪਿਨਾ ਵਿਚਾਰੇਹਿ, ਸਪ੍ਪਿਂ ਦੇਹਿ, ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਵਾ ਆਣਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਏਵਂ ਯੋ ਸੁਤ੍ਤਕੋਵਿਦੋ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਏਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਬਹੂਪਿ ਪਰਿਯਾਯਸਦ੍ਦੇ ਵਿਚਾਰੇਤਿ ਵਿਭਾਵੇਤਿ ਯੋਜੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੇਵਚਨੋ ਨਾਮ ਸੋ ਹਾਰੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਪਰਿਯਾਯਸਦ੍ਦਯੋਜਨਾਲਕ੍ਖਣੋ ਵੇਵਚਨਹਾਰੋ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯਸਦ੍ਦਯੋਜਨਾਲਕ੍ਖਣੋ ‘‘ਵੇਵਚਨਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੧. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਧਮ੍ਮਂ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਪਨੇਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਞਾਪਨੇਹਿ, ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਵਾ ਠਪਨੇਹਿ. ਵਿਵਿਧਾਹੀਤਿ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪ੍ਪਭਵਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੇਕਵਿਧਾਹਿ. ਸੋ ਆਕਾਰੋਤਿ ਯੋ ਏਕਸ੍ਸੇਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਕ੍ਖੇਪਪ੍ਪਭਵਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਅਨੇਕਾਹਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾਕਾਰੋ. ਞੇਯ੍ਯੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਹਾਰੋਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੇਕਾਹਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਵਿਭਾਵਨਲਕ੍ਖਣੋ ‘‘ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੨. ਪਟਿਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਖਨ੍ਧਾਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਚ ਖਨ੍ਧਾ ਚ. ਧਾਤੁਆਯਤਨਾਤਿ ਧਾਤੁਯੋ ਚ ਆਯਤਨਾਨਿ ਚ. ਏਤੇਹੀਤਿ ਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸਪਦਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ ਯਾਨਿ ਚ ਦ੍ਵਾਵੀਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਯੇ ਚ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਯਾ ਚ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ ਯਾਨਿ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ, ਏਤੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਪਦਤ੍ਥਮੁਖੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨੇਹਿ. ਓਤਰਤਿ ਯੋਤਿ ਯੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੋ ਓਗਾਹਤਿ, ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਕੇ ਅਨੁਪਵਿਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਓਤਰਣੋ ਨਾਮ ਸੋ ਹਾਰੋਤਿ ਯੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ, ਸੋ ਓਤਰਣਹਾਰੋ ਨਾਮ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸੁਞ੍ਞਤਮੁਖਾਦੀਨਂ ਗਾਥਾਯਂ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਮੁਖੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਓਤਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਓਤਰਣੋ ਹਾਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੩. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਮ੍ਹੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਬ੍ਯਾਕਤੇ. ਪਞ੍ਹੇਤਿ ਞਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਿਤੇ ਅਤ੍ਥੇ. ਗਾਥਾਯਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾਰੁਲ਼੍ਹੇ. ਇਦਞ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਮਾਰਬ੍ਭਾਤਿ ਸਾ ਪਨ ਗਾਥਾ ਯਂ ਅਤ੍ਥਂ ਆਰਬ੍ਭ ਅਧਿਕਿਚ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ. ਸੁਦ੍ਧਾਸੁਦ੍ਧਪਰਿਕ੍ਖਾਤਿ ਪਦਂ ਸੋਧਿਤਂ, ਆਰਮ੍ਭੋ ਨ ਸੋਧਿਤੋ, ਪਦਞ੍ਚ ਸੋਧਿਤਂ ਆਰਮ੍ਭੋ ਚ ਸੋਧਿਤੋਤਿ ਏਵਂ ਪਦਾਦੀਨਂ ਸੋਧਿਤਾਸੋਧਿਤਭਾਵਵਿਚਾਰੋ. ਹਾਰੋ ਸੋ ਸੋਧਨੋਨਾਮਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਚਾਰੋ ਸੋਧਨੋ ਹਾਰੋ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਦਪਦਤ੍ਥਪਞ੍ਹਾਰਮ੍ਭਾਨਂ ਸੋਧਨਲਕ੍ਖਣੋ ‘‘ਸੋਧਨੋ ਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੪. ਏਕਤ੍ਤਤਾਯਾਤਿ ਏਕਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਏਕਤ੍ਤਂ, ਏਕਤ੍ਤਮੇਵ ਏਕਤ੍ਤਤਾ, ਤਾਯ ਏਕਤ੍ਤਤਾਯ. ਏਕ-ਸਦ੍ਦੋ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮਾਨਸਦ੍ਦਪਰਿਯਾਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਮਤ੍ਤਾ ਵਿਮਤ੍ਤਾ, ਵਿਮਤ੍ਤਾਵ ਵੇਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ, ਤਾਯ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾਯ, ਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇ ਨ ਵਿਕਪ੍ਪਯਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ, ‘‘ਜਾਤਿ ਜਰਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਚ ਸੁਤ੍ਤੇ ਦੇਸਿਤਾ, ਤੇ ‘‘ਕਿਮੇਤ੍ਥ ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਕੋ ਵਾ ਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਵਿਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਨ ਵਿਕਪ੍ਪਯਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਕਪ੍ਪਨਾਯ ਵੋਹਾਰਭਾਵੇਨ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਤੋ ਕਾਲਦਿਸਾਵਿਸੇਸਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਅਪੇਕ੍ਖਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋ ਚ. ਯਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਹਿਯ੍ਯੋ ਸ੍ਵੇ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਕਾਲਵਿਸੇਸਾ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਸਭਾਵਾ ‘‘ਪੁਰਿਮਾ ਦਿਸਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਦਿਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਦਿਸਾਵਿਸੇਸਾ ਚ, ਏਵਂ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਾਪਿ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਂ ਜਾਤਿਆਦਿਅਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸਾਮਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਸਚ੍ਚਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਮੁਦਯਾਦੀਸੁਪਿ. ਏਸੋ ਹਾਰੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤਾਗਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਿਕਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਹਾਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੫. ਯੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕਾ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾ. ਯਂ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਯਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਦਿਕਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਂ. ਜਨਯਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ. ਪਰਮ੍ਪਰਤੋਤਿ ਪਰਮ੍ਪਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ, ਅਨੁਰੂਪਸਨ੍ਤਾਨਘਟਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕੋਟਿ ਹਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਅਵਸਿਟ੍ਠੋ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ. ਹੇਤੁਮਵਕਡ੍ਢਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਜਨਕਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਂ ਹੇਤੁਂ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਸਙ੍ਖਾਤੋ, ਏਸੋ ਹਾਰੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋਤਿ ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਲਕ੍ਖਣੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੬. ਯੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਯੇ ਸੀਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾ. ਯਂਮੂਲਾਤਿ ਯੇਸਂ ਸਮਾਧਿਆਦੀਨਂ ਮੂਲਭੂਤਾ, ਤੇ ਤੇਸਂ ਸਮਾਧਿਆਦੀਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਸਮਾਰੋਪਯਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯੇ ਚੇਕਤ੍ਥਾ ਪਕਾਸਿਤਾ ਮੁਨਿਨਾਤਿ ਯੇ ਚ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੇਕ੍ਖਫਲਕਾਮਧਾਤੁਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਾਦਿਸਦ੍ਦਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਤ੍ਥਤਾਯ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬੁਦ੍ਧਮੁਨਿਨਾ ਪਰਿਦੀਪਿਤਾ, ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵੇਵਚਨਭਾਵੇਨ ਸਮਾਰੋਪਯਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਮਾਰੋਪਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤੇ ਯਥਾਰੁਤਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਵਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਸ੍ਸ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸੀਲਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਰਵਿਭਾਵਨਮੁਖੇਨ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਕਥਨਂ, ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰੀ ਚ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਹਾਨੇਨਾਤਿ ਪਹਾਨਸਮਾਰੋਪਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਏਵ ਹੋਤਿ. ਏਸ ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਹਾਰੋਤਿ ਏਸ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵੇਵਚਨਭਾਵਨਾਪਹਾਨਸਮਾਰੋਪਨਵਿਚਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਨਾਮ ਹਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਨਯਸਙ੍ਖੇਪੋ
੧੭. ਏਵਂ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਸੋਲ਼ਸਪਿ ਹਾਰੇ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨਯੇ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ‘‘ਤਣ੍ਹਞ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਞ੍ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਮ੍ਪਿ ਚਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਵਸੇਨ ਵਾ ਗਹਿਤਂ ਤਣ੍ਹਂ ਅਵਿਜ੍ਜਞ੍ਚ ਯੋ ਨੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ ਤਂ ਨੇਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਂ ਪਾਪੇਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਂ ਯੋਜੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਮਥੇਨਾਤਿ ਸਮਾਧਿਨਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਯੋ ਨੇਤਿ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਂ ਪਾਪੇਤਿ, ਤਥਾ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਂ ਯੋਜੇਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸਚ੍ਚੇਹਿ ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨਯਨ੍ਤੋ ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਭਵਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਅਵਸੇਸਾ ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ, ਤੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਅਸਙ੍ਖਤਧਾਤੁ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਸਚ੍ਚੇਹਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ. ਅਯਂ ਨਯੋ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟੋਤਿ ਯੋ ਤਣ੍ਹਾਵਿਜ੍ਜਾਹਿ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਯੋਜਨਮੁਖੇਨ ਨਯਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ, ਅਯਂ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟੋ ਨਯੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਯਸ੍ਸ ਭੂਮਿ ਗਾਥਾਯਂ ‘‘ਨਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਨਯੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਅਨੁਗਾਹਣਨਯੋ ਅਤ੍ਥਨਯੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਯਾ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਆਦੀਨਂ ਵਸੇਨ ਤਣ੍ਹਾਦਿਮੁਖੇਨ ਨਯਭੂਮਿਰਚਨਾ, ਤਤ੍ਥ ਨਯਵੋਹਾਰੋ.
੧੮. ਅਕੁਸਲੇਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸਙ੍ਗਹਿਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ. ਸਮੂਲੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੂਲੇਹਿ, ਲੋਭਦੋਸਮੋਹੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੁਸਲੇਤਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਚਤੁਭੂਮਕੇ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ. ਕੁਸਲਮੂਲੇਹੀਤਿ ਕੁਸਲੇਹਿ ਅਲੋਭਾਦਿਮੂਲੇਹਿ ਯੋ ਨੇਤਿ. ਨਯਨ੍ਤੋ ਚ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ ਮਾਯਾਮਰੀਚਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਅਭੂਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਭੂਤਂ. ਪਟਘਟਾਦਯੋ ਵਿਯ ਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਥਂ. ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਵਿਪਾਕਤਾਭਾਵਤੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਚ ਅਨਿਟ੍ਠਵਿਪਾਕਤਾਭਾਵਤੋ ਵਿਪਾਕੇ ਸਤਿ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕਤ੍ਤਾ ਅਵਿਤਥਂ ਨੇਤਿ. ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਪਦਾਨਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਿਸੇਸਨਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਅਥ ਵਾ ਅਕੁਸਲਮੂਲੇਹਿ ਅਕੁਸਲਾਨਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਹਿ ਚ ਕੁਸਲਾਨਿ ਨਯਨ੍ਤੋ ਅਯਂ ਨਯੋ ਭੂਤਂ ਤਥਂ ਅਵਿਤਥਂ ਨੇਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਹਿ ਬਾਧਕਾਦਿਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵਾਭਾਵੇਨ ਭੂਤਾਨਿ, ਸਚ੍ਚਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਤਥਾਨਿ, ਅਵਿਸਂਵਾਦਨਤੋ ਅਵਿਤਥਾਨਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਨਿ ਅਵਿਤਥਾਨਿ ਅਨਞ੍ਞਥਾਨੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੯੦). ਤਿਪੁਕ੍ਖਲਂ ਤਂ ਨਯਂ ਆਹੂਤਿ ਯੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲੇਹਿ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕੁਸਲਮੂਲੇਹਿ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਯੋਜਨਮੁਖੇਨ ਨਯਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ, ਤਂ ਤਿਪੁਕ੍ਖਲਂ ਨਯਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੯. ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਹੀਤਿ ਅਸੁਭੇ ਸੁਭਨ੍ਤਿਆਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਹਿ. ਕਿਲੇਸੇਤਿ ਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਬਾਧਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਲੇਸਾ, ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾ, ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਚਿ ‘‘ਸਂਕਿਲੇਸੇ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਕਿਲੇਸਸਹਿਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹੀਤਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ. ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਟਿਵੇਧਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ, ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਂ ਨਯਨ੍ਤਿ ਯੋ ਸੁਭਸਞ੍ਞਾਦੀਹਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਹਿ ਸਕਲਸ੍ਸ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਹਿ ਵੋਦਾਨਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਯੋਜਨਵਸੇਨ ਨਯਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸੋ, ਏਤਂ ਨਯਂ ਨਯਵਿਦੂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਨਯਕੋਵਿਦਾ, ਅਤ੍ਥਨਯਕੁਸਲਾ ਏਵ ਵਾ ਸੀਹਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤਂ ਨਯਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੨੦. ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਸੂਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਨਯਸ੍ਸ ਯੋਜਨਤ੍ਥਂ ਕਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਹਿਂ ਤਹਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਤਿ ਵੋਦਾਨਿਯਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਦਿਸਾਭੂਤਧਮ੍ਮਾ. ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਾ. ਮਨਸਾ ਵੋਲੋਕਯਤੇਤਿ ਤੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ‘‘ਅਯਂ ਪਠਮਾ ਦਿਸਾ ਅਯਂ ਦੁਤਿਯਾ ਦਿਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਦਿਸਾਭਾਵੇਨ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ, ਵਿਚਾਰੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਓਲੋਕਯਤੇ ਤੇ ਅਬਹੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਤਿ ਤੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ. ਅਬਹੀਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਏਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਖੁ ਦਿਸਾਲੋਚਨਂ ਆਹੂਤਿ ਓਲੋਕਯਤੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਦੇਤਂ ਓਲੋਕਨਂ, ਤਂ ਦਿਸਾਲੋਚਨਂ ਨਾਮ ਨਯਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਖੁ-ਤਿ ਚ ਨਿਪਾਤੋ ਅਵਧਾਰਣੇ. ਤੇਨ ਓਲੋਕਨਮੇਵ ਅਯਂ ਨਯੋ, ਨ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
੨੧. ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਠਮਾਦਿਦਿਸਾਭਾਵੇਨ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ. ਦਿਸਾਲੋਚਨੇਨਾਤਿ ਦਿਸਾਲੋਚਨਨਯੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ. ਯੇਨ ਹਿ ਵਿਧਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਨਯਸ੍ਸ ਯੋਜਨਾਯ ਦਿਸਾ ਓਲੋਕੀਯਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਵਿਧਿ ਦਿਸਾਲੋਚਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਉਕ੍ਖਿਪਿਯਾਤਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ, ਦਿਸਾਭੂਤਧਮ੍ਮੇ ਸੁਤ੍ਤਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਉਕ੍ਖਿਪਿਯ ਯੋ ਸਮਾਨੇਤੀ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ‘‘ਯੋ ਤੇਸਂ ਦਿਸਾਭੂਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਨਯਨਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਿਰਿਯਾਪਰਾਮਸਨਂ. ਸਮਾਨੇਤੀਤਿ ਸਮਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਾ ਆਨੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਨਯਸ੍ਸ ਯੋਜਨਾਵਸੇਨ. ਕੇ ਪਨ ਆਨੇਤਿ? ਸਬ੍ਬੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇ ਤਂਤਂਨਯਦਿਸਾਭੂਤੇ. ਅਯਂ ਨਯੋਤਿ ਸਮਾਨੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਦੇਤਂ ਤਂਤਂਨਯਦਿਸਾਭੂਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਨਯਨਂ, ਅਯਂ ਅਙ੍ਕੁਸੋ ਨਾਮ ਨਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤਞ੍ਚ ਦ੍ਵਯਂ ‘‘ਵੋਹਾਰਨਯੋ, ਕਮ੍ਮਨਯੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
੨੨. ਏਵਂ ਹਾਰੇ ਨਯੇ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਨੇਸਂ ਯੋਜਨਕ੍ਕਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ‘‘ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਚਨਸੇਸੋ. ਹਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਪਠਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਰਿਯੇਟ੍ਠਿਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਦਿਸਲੋਚਨਤੋਤਿ ਦਿਸਾਲੋਚਨੇਨ, ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਅਙ੍ਕੁਸੇਨ ਹੀਤਿ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਦ੍ਵਾਦਸਪਦਂ
੨੩. ਇਦਾਨਿ ਯੇਸਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ‘‘ਅਕ੍ਖਰਂ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਪਰਿਯੋਸਿਤੇ ਪਦੇ ਵਣ੍ਣੋ ਅਕ੍ਖਰਂ ਪਰਿਯਾਯਵਸੇਨ ਅਕ੍ਖਰਣਤੋ ਅਸਞ੍ਚਰਣਤੋ. ਨ ਹਿ ਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯੋ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਅਥ ਵਣ੍ਣੋਤਿ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਵਣ੍ਣੋ? ਅਤ੍ਥਸਂਵਣ੍ਣਨਟ੍ਠੇਨ. ਵਣ੍ਣੋ ਏਵ ਹਿ ਇਤ੍ਤਰਖਣਤਾਯ ਅਪਰਾਪਰਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਪਦਾਦਿਭਾਵੇਨ ਗਯ੍ਹਮਾਨੋ ਯਥਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਤਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ. ਏਕਕ੍ਖਰਂ ਵਾ ਪਦਂ ਅਕ੍ਖਰਂ, ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਮਨਸਾ ਦੇਸਨਾਵਾਚਾਯ ਅਕ੍ਖਰਣਤੋ ਅਕ੍ਖਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.
ਪਦਨ੍ਤਿ ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਦਂ, ਤਂ ਨਾਮਪਦਂ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦਂ ਉਪਸਗ੍ਗਪਦਂ ਨਿਪਾਤਪਦਨ੍ਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਸਤ੍ਵਪ੍ਪਧਾਨਂ ਨਾਮਪਦਂ. ‘‘ਫੁਸਤਿ ਵੇਦਯਤਿ ਵਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਕਿਰਿਯਾਪਧਾਨਂ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦਂ. ਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਗ੍ਗਹਣਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ‘‘ਪ’’ ਇਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਉਪਸਗ੍ਗਪਦਂ. ਕਿਰਿਯਾਯ ਸਤ੍ਵਸ੍ਸ ਚ ਸਰੂਪਵਿਸੇਸਪ੍ਪਕਾਸਨਹੇਤੁਭੂਤਂ ‘‘ਏਵ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਨਿਪਾਤਪਦਂ.
ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਦਾਭਿਹਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਯਤੀਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਵਾਕ੍ਯਂ. ਤਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਦਸਮੁਦਾਯੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਦਮਤ੍ਤਸਵਨੇਪਿ ਹਿ ਅਧਿਕਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨੇਹਿ ਪਦਨ੍ਤਰੇਹਿ ਅਨੁਸਨ੍ਧਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾਵ ਅਤ੍ਥਸਮ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਵਾਕ੍ਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਯਤਿ. ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਤਿ ਆਕਾਰਾਭਿਹਿਤਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ.
ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਚਨਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਨਿਰਵਸੇਸਦੇਸਨਤ੍ਤਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਪਦੇਹਿ ਵਾਕ੍ਯਸ੍ਸ ਵਿਭਾਗੋ ਆਕਾਰੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਪਦਤੋ ਆਕਾਰਸ੍ਸ ਕੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ? ਅਪਰਿਯੋਸਿਤੇ ਵਾਕ੍ਯੇ ਅਵਿਭਜ੍ਜਮਾਨੇ ਵਾ ਤਦਵਯਵੋ ਪਦਂ. ਉਚ੍ਚਾਰਣਵਸੇਨ ਪਰਿਯੋਸਿਤੇ ਵਾਕ੍ਯੇ ਵਿਭਜ੍ਜਮਾਨੇ ਵਾ ਤਦਵਯਵੋ ਆਕਾਰੋਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਛਟ੍ਠਂ ਵਚਨਂ ਛਟ੍ਠਵਚਨਂ. ਆਕਾਰੋ ਛਟ੍ਠਵਚਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਆਕਾਰਛਟ੍ਠਵਚਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਆਕਾਰਪਦਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਦਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਆਕਾਰਛਟ੍ਠਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਦਾਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਂ ਪਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਹਿ ਤਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਆਕਾਰਾਤਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਵਿਵਰਤਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਵਿਭਜਤੀ’’ਤਿ ਚ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਆਕਾਰਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ’’ਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਾਨਿਮਾਨਿ ਅਕ੍ਖਰਾਦੀਨਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ, ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਸਬ੍ਬਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਏਤੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੨੪. ਸਙ੍ਕਾਸਨਾਤਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਕਾਸਨਾ. ਪਕਾਸਨਾਤਿ ਪਠਮਂ ਕਾਸਨਾ, ਕਾਸੀਯਤਿ ਦੀਪੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾ ਹਿ ਅਤ੍ਥਪਦਦ੍ਵਯੇਨ ਅਕ੍ਖਰਪਦੇਹਿ ਵਿਭਾਵਿਯਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥਾਕਾਰੋ ਗਹਿਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਸੁਯ੍ਯਮਾਨੇਹਿ ਸੁਣਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸਵਿਧਾਨਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਪਦਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਦਤ੍ਥਸਮ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਸਙ੍ਕਾਸੇਤਿ ਪਦੇਹਿ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ, ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਚ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤੀ’’ਤਿ ਚ.
ਵਿਵਰਣਾਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਣਾ. ਵਿਭਜਨਾ ਚ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਵਿਭਜਨੁਤ੍ਤਾਨੀਕਮ੍ਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਭਜਨਾਤਿ ਵਿਭਾਗਕਰਣਂ, ਉਭਯੇਨਾਪਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨਮਾਹ. ਇਧ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਕਾਰੇਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥਾਕਾਰੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਮ੍ਮਂ ਪਾਕਟਕਰਣਂ. ਪਕਾਰੇਹਿ ਞਾਪਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦਿਸਨਂ ਕਥੇਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦੇਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥਾਕਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਯੋ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਤੇਹੀਤਿ ਏਤੇਹਿ ਏਵ ਸਙ੍ਕਾਸਨਾਦਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਸਨਾਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਉਗ੍ਘਟਨਾਦਿਕਮ੍ਮਂ. ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਨ ਹਿ ਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨੇਨ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਆਦਿਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਪਬੋਧਨਕਿਰਿਯਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਸੋ ਚ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ ਸਙ੍ਕਾਸਨਾਦਿਆਕਾਰੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਤ੍ਥੋ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ.
੨੫. ਤੀਣੀਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਵਹਿ ਪਦੇਹੀਤਿ ਨਵਹਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ. ਅਤ੍ਥੋ ਸਮਾਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਮਾ ਯੁਤ੍ਤੋ ਨ ਵਿਨਾ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਚਤੁਸਚ੍ਚਪ੍ਪਕਾਸਨਤੋ ਅਤ੍ਥਨਯਾਨਞ੍ਚ ਚਤੁਸਚ੍ਚਯੋਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਸਬ੍ਬੋ ਪਾਲ਼ਿਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਨਯਤ੍ਤਯਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਸਙ੍ਕਾਸਨਾਦਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸਵੁਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ.
੨੬. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਦੇਸਨਾਹਾਰਾਦਿਕੇ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਪਦਤ੍ਥੇ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਗਣਨਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਬ੍ਬੀਸਾਤਿ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਛ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਕਮ੍ਮਨਯਾਤਿ ਏਵਂ ਚਤੁਬ੍ਬੀਸ. ਉਭਯਨ੍ਤਿ ਛ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਿ ਤਯੋ ਅਤ੍ਥਨਯਾਤਿ ਇਦਂ ਨਵਵਿਧਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਬ੍ਬੀਸਵਿਧਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤਂ ਉਭਯਂ. ਸਙ੍ਕਲਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ. ‘‘ਸਙ੍ਖੇਪਯਤੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਏਕਤੋ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਏਤਪ੍ਪਮਾਣਾ, ਇਤੋ ਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕੋਚਿ ਨੇਤ੍ਤਿਪਦਤ੍ਥਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਏਵਂ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਪਦਤ੍ਥਾਯ ਨੇਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਯੋ ‘‘ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਠਮ’’ਨ੍ਤਿ ਨਯੇਹਿ ਪਠਮਂ ਹਾਰਾ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਹਾਰਨਯਾਨਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਸ੍ਵਾਯਂ ਹਾਰਨਯਾਨਂ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੇਨੇਵ ਸਿਦ੍ਧੋ. ਏਵਂ ਸਿਦ੍ਧੇ ਸਤਿ ਅਯਂ ਆਰਮ੍ਭੋ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਦੀਪੇਤਿ – ਸਬ੍ਬੇਪਿਮੇ ਹਾਰਾ ਨਯਾ ਚ ਇਮਿਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਕ੍ਕਮੇਨੇਵ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾਤਿ.
ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ, ਯਦੇਤੇ ਹਾਰਾ ਨਯਾ ਚ ਇਮਿਨਾਵ ਕਮੇਨ ਦੇਸਿਤਾਤਿ? ਯਦਿਪਿ ਨਾਯਮਨੁਯੋਗੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇ ਨਿਵਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਯਫਲਤਦੁਪਾਯਸਰੀਰਭੂਤਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਂ ਵਿਭਾਵਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਪਕਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬਸੁਤ੍ਤਾਨੁਰੂਪਾਤਿ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਤੋ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਾਨਂ ਵਿਚਯਹਾਰਾਦੀਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਭਾਵਤੋ ਪਠਮਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ.
ਪਦਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਗੀਤੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰਪਦਤ੍ਥਾਨਂ ਪਵਿਚਯਸਭਾਵਤਾਯ ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਚਯੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਪਦਂ ਵਿਚਿਨਤਿ…ਪੇ… ਆਣਤ੍ਤਿਂ ਵਿਚਿਨਤਿ ਅਨੁਗੀਤਿਂ ਵਿਚਿਨਤੀ’’ਤਿ.
ਵਿਚਯੇਨ ਹਾਰੇਨ ਪਵਿਚਿਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਿਵਿਚਾਰਣਾ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਵਿਚਾਰਣਭਾਵਤੋ ਵਿਚਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਵਿਚਯੇਨ ਹਾਰੇਨ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.
ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਚਿਨ੍ਤਨਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਹਾਰੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਯੋ ਕੋਚਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚ, ਸਬ੍ਬੋ ਸੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਰਣਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਸਭਾਵਾਨਂਯੇਵ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵੁਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤਾਯ ਗਹਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਲਕ੍ਖਣੋ ਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਂ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਚਨਾਦੀਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਸਰੂਪਤੋ ਆਗਤਾਨਮੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਲਕ੍ਖਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਅਤ੍ਥਾਵਬੋਧੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਦਾ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਨਾਮਂ ਜਾਨਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਨਾਮਂ ਜਾਨਾਤਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਨਂ ਅਭਿਨਿਰੋਪੇਤੀ’’ਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਬ੍ਭਮੁਪੇਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਯੇ ਜਰਾਮਰਣੇਨ ਅਟ੍ਟਿਯਿਤੁਕਾਮਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਭਾਵੇਨ ਵਕ੍ਖਤਿ.
ਨਿਬ੍ਬਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਨਿਦਾਨਵਚਨੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਦਤ੍ਥਾਨਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰਸਂਸਨ੍ਦਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਿਚਾਰੇ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਤੇਸਂ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਾਵਟ੍ਟਨਂ ਸੁਖੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਾਨਨ੍ਤਰਂ ਆਵਟ੍ਟੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ‘‘ਆਰਮ੍ਭਥ ਨਿਕ੍ਕਮਥਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਯਂ ਆਰਮ੍ਭਨਿਕ੍ਕਮਨਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨਯੋਗਧੁਨਨੇਹਿ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਯੋਗਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ‘‘ਪਮਾਦੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਰੇ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਪਮਾਦੋ ਆਵਟ੍ਟਿਤੋ.
ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਾਵਟ੍ਟਨੇ ਨਿਯੋਜਿਤੇ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਤੋ ਭੂਮਿਤੋ ਚ ਵਿਭਾਗੋ ਸਕ੍ਕਾ ਸੁਖੇਨ ਯੋਜਿਤੁਨ੍ਤਿ ਆਵਟ੍ਟਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਧਾਰਣਾ? ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਧਾਰਣਾ, ਨਾਮਸਾਧਾਰਣਾ ਵਤ੍ਥੁਸਾਧਾਰਣਾ ਚਾ’’ਤਿ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਿਯਤਾਨਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਕਿਲੇਸਾ ਸਾਧਾਰਣਾ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾ ਸਾਧਾਰਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਪਰਿਯਾਯਵਨ੍ਤੇਯੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਭਜਿਸ੍ਸਤਿ.
ਸਾਵਜ੍ਜਾਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾਭਾਵਤੋ ਤੇਸਂ ਵਿਭਾਗੇ ਕਤੇ ਸੁਤ੍ਤਾਗਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਕਸਿਰੇਨ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਾ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਸਭਾਵੇ ਏਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ਉਦਾਹਰਿਸ੍ਸਤਿ.
ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇਹਿ ਬੋਧੇਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਾਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵੇਵਚਨਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਏਵਂ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਯਾਯਸਦ੍ਦਤੋਪਿ ਵਿਭਾਵਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਪਕਾਸਿਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਭੇਦਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਿਭਜਨਂ ਸੁਖੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਵੇਵਚਨਹਾਰਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਯਾਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਭਾਗਂ ਸੁਬੋਧਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਕ੍ਖਤਿ.
ਪਭਾਵਪਰਿਞ੍ਞਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਭਾਗਮੁਖੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸਚ੍ਚਾਦਿਧਮ੍ਮਵਿਭਾਗੇ ਕਤੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਮੁਖੇਨ ਅਵਧਾਰਣਂ ਸਕ੍ਕਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਅਨਨ੍ਤਰਂ ਓਤਰਣੋ ਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਉਦ੍ਧਂ ਅਧੋ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਪਦੇਨ ਅਸੇਕ੍ਖਂ ਵਿਜ੍ਜਂ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਂ ਉਦਾਹਰਿਸ੍ਸਤਿ.
ਧਾਤਾਯਤਨਾਦੀਸੁ ਓਤਾਰਿਤਾਨਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਦਤ੍ਥਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾਰਮ੍ਭਵਿਸੋਧਨਂ ਸਕ੍ਕਾ ਸੁਖੇਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਨ੍ਤਿ ਓਤਰਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸੋਧਨੋ ਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ – ‘‘ਯਤ੍ਥ ਏਵਂ ਸੁਦ੍ਧੋ ਆਰਮ੍ਭੋ, ਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੋ ਭਵਤੀ’’ਤਿਆਦਿ.
ਵਿਸੋਧਿਤੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਦਪਦਤ੍ਥੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਭਾਵੋ ਸੁਕਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਸੋਧਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਹਾਰੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਸੋਧਨੋ ਹਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਬਹੂਪਕਾਰੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਹਿ ‘‘ਯਥਾ ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਯਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ.
ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਭੂਤੇਸੁ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਵੇਦਿਤੇਸੁ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣਾਸਾਧਾਰਣਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਹੇਤੁਰਾਸਿਸ੍ਸ ਪਭੇਦੋ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਅਸਾਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਹੇਤੁ, ਸਾਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇ, ਯਥਾ ਅਙ੍ਕੁਰਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਬੀਜਂ ਅਸਾਧਾਰਣਂ, ਪਥਵੀ ਆਪੋ ਚ ਸਾਧਾਰਣਾ’’ਤਿਆਦਿ.
ਅਸਾਧਾਰਣੇ ਸਾਧਾਰਣੇ ਚ ਕਾਰਣੇ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲੇਸੁ ਕਾਰਣਾਕਾਰੋ ਤੇਸਂ ਹੇਤੁਫਲਾਨਂ ਪਭੇਦਤੋ ਦੇਸਨਾਕਾਰੋ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਪਹਾਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਵਨਾਪਹਾਨਾਨਿ ਚ ਨਿਦ੍ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਤਥਤ੍ਤਾਵਬੋਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਹਾਰੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ. ਇਦਂ ਹਾਰਾਨਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮਕਾਰਣਂ.
ਨਯਾਨਂ ਪਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯਤ੍ਤਯਪ੍ਪਯੋਜਿਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਨਯਤ੍ਤਯੂਪਦੇਸਸ੍ਸ ਤਦਨੁਕ੍ਕਮੇਨੇਵ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਅਤ੍ਥਨਯਾਨਂ ਕਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਆਦਯੋ ਹਿ ਤਯੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟਾਦਯੋ ਪਯੋਜੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਉਦ੍ਦੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ਵਿਯ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਤੇਸਂ ਉਪਕਾਰਾਯ ਸਵਂਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਨੇਸਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਛ ਅਟ੍ਠ ਚ ਮੂਲਪਦਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਇਤਰਸ੍ਸ ਪਨ ਨਯਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਨਯਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਭੂਮਿਯਾ ਆਲੋਚਨਂ ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਸਮਾਨਯਨਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਕ੍ਕਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਅਨੋਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਨੇਤੁਨ੍ਤਿ.
ਏਤਪਰਮਤਾ ਚ ਹਾਰਾਨਂ ਏਤ੍ਤਕੇਹਿ ਪਕਾਰਵਿਸੇਸੇਹਿ ਅਤ੍ਥਨਯਤ੍ਤਯਸਹਿਤੇਹਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਅਲਮਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਪਠਮਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਸਮਧਿਗਮਾਯਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿਸਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥਾ ਹਿ ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਦੇਸਨਾਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਏਤਦਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਾਨਂ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਹਾਰਾਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਤ੍ਤਕਾ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਿਸੇਸਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਨੇਤ੍ਤਿਉਪਦੇਸਾਯਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵਾਯਮਤ੍ਥੋ.
ਤਥਾ ਹਿ ਯੇ ਕੇਚਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਪਕਾਰਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਿਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ, ਅਨੇਕਧਾ ਪਦਤ੍ਥੋ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬੋ, ਵਿਧਿ ਅਨੁਵਾਦੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਵਿਰੋਧੋ ਸਮਾਧਾਤਬ੍ਬੋ, ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਯਾ ਅਨੁਰੂਪਂ ਨਿਗਮੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਯੋਜਨਂ ਪਿਣ੍ਡਤ੍ਥੋ ਪਦਤ੍ਥੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ ਚੋਦਨਾ ਪਰਿਹਾਰੋ ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਤਥਾ ਉਪੋਗ੍ਘਾਟਪਦਵਿਗ੍ਗਹਪਦਤ੍ਥਚਾਲਨਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ.
ਤਥਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਕਥਾ ਏਕਨਾਲ਼ਿਕਾ ਚਤੁਰਸ੍ਸਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਵਤ੍ਤਿਕਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਏਕੇਕਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਕਥਨਂ ਏਕਨਾਲ਼ਿਕਾ ਨਾਮ.
ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਪਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਕਥਨਂ ਚਤੁਰਸ੍ਸਾ ਨਾਮ.
ਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਭਾਗਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਪਰਿਯੋਸਾਨਗਮਨਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਵਤ੍ਤਿਕਾ ਨਾਮ.
ਭੇਦਕਥਾਯ ਤਤ੍ਵਕਥਾਯ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇਹਿ ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦਯੋ. ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਅਵਰੋਧੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਤੇ ਇਧ ਕਤਿਪਯਹਾਰਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ.
ਨਯਾਨਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਆਦਯੋ ਤਯੋ ਏਵ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਭਾਗਿਨੋ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥਨਯਦੇਸਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤਿਪਿ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮੂਲਪਦਭੇਦਤੋ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇ ਤਥਾ ਮੂਲਪਦਾਨਿ ਅਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਤ੍ਤਯਵਸੇਨੇਵ ਏਤਪਰਮਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨਵਸੁ ਨਵਸੁ ਏਵ ਹਿ ਮੂਲਪਦੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਭਾਵਤੋ ਨ ਤਾਨਿ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਤ੍ਤਯਾਧਿਕਾਰਤੋ ਨ ਹਾਪੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਨਯਾਨਂ ਏਤਪਰਮਤਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.
ਕਮ੍ਮਨਯਾਨਂ ਪਨ ਆਲੋਚਨਸਮਾਨਯਨਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਕਾਰਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਏਤਪਰਮਤਾ. ਹੇਤ੍ਵਾਦੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਫਲਭੂਮਿਉਪਨਿਸਾਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਲਕ੍ਖਣਨਯਾਦਯੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ. ਤੇਸੁ ਹੇਤੂਤਿ ਕਾਰਣਂ, ਯੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਏਕਵਿਧੋ. ਕਾਰਕੋ ਸਮ੍ਪਾਪਕੋਤਿ ਦੁਵਿਧੋ. ਪੁਨ ਕਾਰਕੋ ਞਾਪਕੋ ਸਮ੍ਪਾਪਕੋਤਿ ਤਿਵਿਧੋ. ਹੇਤੁਹੇਤੁ ਪਚ੍ਚਯਹੇਤੁ ਉਤ੍ਤਮਹੇਤੁ ਸਾਧਾਰਣਹੇਤੂਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ. ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸਲੋ ਅਕੁਸਲੋ ਸਦ੍ਦੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋ. ਤਥਾ ਸਭਾਗਹੇਤੁ ਅਸਭਾਗਹੇਤੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਹੇਤੁ ਬਾਹਿਰਹੇਤੁ ਜਨਕਹੇਤੁ ਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕਹੇਤੁ ਸਾਧਾਰਣਹੇਤੁ ਅਸਾਧਾਰਣਹੇਤੁ ਸਮਨਨ੍ਤਰਹੇਤੁ ਪਰਮ੍ਪਰਹੇਤੁ ਸਹਜਾਤਹੇਤੁ ਅਸਹਜਾਤਹੇਤੁ ਸਾਸਵਹੇਤੁ ਅਨਾਸਵਹੇਤੂਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੇਕਵਿਧੋ ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਫਲਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਏਕਵਿਧਂ. ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋਪਿ ਸਮ੍ਪਾਪਕਹੇਤੁਵਸੇਨ ਫਲਪਰਿਯਾਯੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਭਾਵਤੋ ਦੁਵਿਧਂ. ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਤਿਵਿਧਂ. ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਵਚਨਤ੍ਥਨਿਬ੍ਬਾਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ. ਸਭਾਗਹੇਤੁਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਅਸਭਾਗਹੇਤੁਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵਸੇਨ ਅਨੇਕਵਿਧਞ੍ਚਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਲੋਕਿਯਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ. ਲੋਕਿਯਫਲਂ ਦੁਵਿਧਂ ਕਾਯਿਕਂ ਮਾਨਸਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਿਕਂ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਂ, ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਮਾਨਸਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਾਯ ਤਾਯ ਸੁਤ੍ਤਦੇਸਨਾਯ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਦਪਿ ਫਲਨ੍ਤਿ.
ਭੂਮੀਤਿ ਸਾਸਵਭੂਮਿ ਅਨਾਸਵਭੂਮਿ ਸਙ੍ਖਤਭੂਮਿ ਅਸਙ੍ਖਤਭੂਮਿ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿ ਭਾਵਨਾਭੂਮਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭੂਮਿ ਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿ ਅਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿ ਸਾਵਕਭੂਮਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਭੂਮਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭੂਮਿ ਝਾਨਭੂਮਿ ਅਸਮਾਹਿਤਭੂਮਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਭੂਮਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨਭੂਮਿ ਪਠਮਾਭੂਮਿ ਯਾਵ ਚਤੁਤ੍ਥੀਭੂਮਿ ਕਾਮਾਵਚਰਭੂਮਿ ਯਾਵ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭੂਮੀਤਿ ਬਹੁਵਿਧਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਾਸਵਭੂਮਿ ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਅਨਾਸਵਭੂਮਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਸਙ੍ਖਤਭੂਮਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਜ੍ਜਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਾ. ਅਸਙ੍ਖਤਭੂਮਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮਾ. ਭਾਵਨਾਭੂਮਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਮਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮਾ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭੂਮਿ ਹੀਨਮਜ੍ਝਿਮਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾ ਚ ਤਯੋ ਫਲਧਮ੍ਮਾ. ਅਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿ ਅਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮਾ. ਸਾਵਕਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਸਾਵਕਾਦਿਭੂਮਿਯੋ. ਝਾਨਭੂਮਿ ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ. ਅਸਮਾਹਿਤਭੂਮਿ ਝਾਨਵਜ੍ਜਿਤਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਭੂਮਿ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮਾ. ਪਟਿਪਨ੍ਨਭੂਮਿ ਫਲਧਮ੍ਮਾ. ਪਠਮਾਦਿਭੂਮਿਯੋ ਸਹ ਫਲੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਪਠਮਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭੂਮਿਯੋ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਧਮ੍ਮਾ. ਯੇ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਹਾਰਨਯਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਨਿਦ੍ਧਾਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ਭੂਮਿਯੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ.
ਉਪਨਿਸਾਤਿ ਬਲਵਕਾਰਣਂ, ਯੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੂਪਨਿਸਾ ਸਦ੍ਧਾ ਸਦ੍ਧੂਪਨਿਸਂ ‘ਸੀਲ’ਨ੍ਤਿ ਯਾਵ ਵਿਮੁਤ੍ਤੂਪਨਿਸਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿ ਚ ਉਪਨਿਸਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਹਦਯਭੂਤਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਧਾਪਿ ਨੇਤ੍ਤਿਹਦਯਂ, ਯਂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਮੁਖੇਨ ਸਬ੍ਬਹਾਰਨਯਯੋਜਨਾਯ ਸਮਤ੍ਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨੇਤਂ ਨੇਤ੍ਤਿਹਦਯਂ? ਯਦਿਦਂ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਸ੍ਸ ਪਕਰਣਪਦਤ੍ਥਸੋਲ਼ਸਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿਵਿਧਪਟ੍ਠਾਨਵਿਭਙ੍ਗਸਹਿਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਸਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਭਾਗੇਨ ਅਸਙ੍ਕਰਤੋ ਵਵਤ੍ਥਿਤੋ.
ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਦੇਸਨਾਹਾਰਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਯੋ ਵਿਸਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਵਿਭਾਵਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਵਿਭਾਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਚਯਹਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਕਾਸਿਤੋ ਏਵ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਾਵਟ੍ਟਨਵਿਸਯੋ ਆਵਟ੍ਟਹਾਰੋ, ਤਦੁਭਯਆਵਟ੍ਟਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮਵਿਸਯੋ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਹਾਰੋ, ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਪਰਿਵਤ੍ਤਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਪਦਟ੍ਠਾਨਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਸੁ ਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਕਾਰਣਞ੍ਚ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ, ਹੇਤੁ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.
ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਧਮ੍ਮਾ ਚ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਕੂਲਪਟਿਕੂਲਧਮ੍ਮਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਸਭਾਗੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਵਿਸਭਾਗੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵੋ. ਸੋ ਹਾਰਨਯਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਿਭਾਵਿਤੋ ਏਵ.
ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਹੇਤੁਆਦਿਵਿਸੇਸਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਹਾਰਨਯਾਨਂ ਯੋਜਨਾਨਿਬਨ੍ਧਨਂ, ਸੋ ਨਯੋ. ਯਥਾਹ – ਲਕ੍ਖਣਹਾਰੇ ‘‘ਏਵਂ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਚ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਥਾ ਵਿਚਯੇਨ ਹਾਰੇਨ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਯੁਤ੍ਤਿਹਾਰੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਤਥਾ ਸੋਧਨਹਾਰਾਦੀਸੁ ਸੁਦ੍ਧੋ ਆਰਮ੍ਭੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੋ ਭਵਤੀਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਏਕਤ੍ਤਾਦਯੋਪਿ ਨਯਾ ਇਧ ਨਯੋਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ.
ਏਵਂ ਹੇਤੁਫਲਾਦੀਨਿ ਉਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਨੇਸਂ ਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਪਦਤ੍ਥਨਿਦ੍ਧਾਰਣਮੁਖੇਨ ਯਥਾਲਕ੍ਖਣਂ ਏਤੇ ਹਾਰਾ ਨਯਾ ਚ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਨ ਪਦਟ੍ਠਾਨਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾ ਹੇਤੁਵਸੇਨ. ਦੇਸਨਾਵਿਚਯਚਤੁਬ੍ਯੂਹਸਮਾਰੋਪਨਾ ਹੇਤੁਫਲਵਸੇਨ. ਤਥਾ ਵੇਵਚਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਓਤਰਣਸੋਧਨਾ ਫਲਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਕੇਚਿ. ਵਿਭਤ੍ਤਿ ਹੇਤੁਭੂਮਿਵਸੇਨ. ਪਰਿਵਤ੍ਤੋ ਵਿਸਭਾਗਵਸੇਨ. ਆਵਟ੍ਟੋ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਵਸੇਨ. ਲਕ੍ਖਣਯੁਤ੍ਤਿਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਨਯਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵਿਸੇਸੇਨ, ਪਦਤ੍ਥੋ ਲਕ੍ਖਣਂ ਕਮੋ;
ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਹੇਤ੍ਵਾਦੀ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞੁਨਾ’’ਤਿ.
ਅਯਂ ਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਹੋਤਿ.
ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.