੪. ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕੇ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਤਾਵਤ੍ਥੋ – ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਰੂਪੇਨ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਕਿਲੇਸਮਲੀਨਤ੍ਤਾ ਅਸੁਦ੍ਧਂ, ਕਿਲੇਸਰੋਗਾਨਂ ਅਧਿਗਮਾ ਸਰੋਗਮੇਵ ਚਨ੍ਦਾਭਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਬਾਲੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਮਂ ਅਰੋਗਂ, ਤੇਨ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਂਸੁਦ੍ਧਿ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਂ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਪਰਮ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਸ੍ਸਨੇ ਸੁਦ੍ਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਸਮਾਨੋ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਮਗ੍ਗਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੇਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਨ ਹੋਤਿ.

ਪਰਮਂ ਆਰੋਗ੍ਯਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਮਂ ਨਿਬ੍ਯਾਧਿਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ. ਤਾਣਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਪਾਲਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ. ਲੇਣਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਲੀਯਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ.ਸਰਣਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਤ੍ਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਨਾਸਨਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ. ਅਭਯਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਭਯਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ. ਅਚ੍ਚੁਤਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਲਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਂ. ਅਮਤਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਮਤਂ ਮਹਾਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਤ੍ਤਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾਨਵਿਰਹਿਤਂ ਪਤ੍ਤਂ.

ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤੋਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤੋ. ਆਜਾਨਨ੍ਤੋਤਿ ਆਜਾਨਮਾਨੋ. ਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋਤਿ ਅਨੇਕਵਿਧੇਨ ਜਾਨਮਾਨੋ. ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋਤਿ ਤਂ ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਜਾਨਮਾਨੋ. ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋਤਿ ਹਦਯੇ ਕੁਰੁਮਾਨੋ.

ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ. ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੇਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾ ਇਤਿ ਸਦ੍ਦਹਤਿ. ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਪਚ੍ਚੇਤੀਤਿ ‘‘ਉਪਾਯੋ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਹਤਿ. ਪਥੋਤਿ ਸਞ੍ਚਾਰੋ. ਨੀਯਾਨਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਾਤੀਤਿ ਨੀਯਾਨਂ. ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ.

੨੪. ‘‘ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਚੇ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਗਾਥਾ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਤੇਨ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਯਦਿ ਕਿਲੇਸਸੁਦ੍ਧਿ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਸੋ ਯਦਿ ਜਾਤਿਆਦਿਦੁਕ੍ਖਂ ਪਜਹਾਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਸੋ ਸੁਜ੍ਝਤਿ, ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਉਪਧੀਹਿ ਸਉਪਧਿਕੋ ਏਵ ਸਮਾਨੋ ਸੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਏਵਂਵਿਧੋ ਸੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਨਂ ਪਾਵ ਤਥਾ ਵਦਾਨਂ, ਸਾ ਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਕਥੇਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਅਨੁਰੂਪਂ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਦਤੀਤਿ.

ਰਾਗੇਨ ਸਹ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਰਾਗੋ, ਰਾਗਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਦੋਸੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

੨੫. ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਤਤਿਯਗਾਥਾ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਪਨ ਬਾਹਿਤਪਾਪਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਧਿਗਤਾਸਵਕ੍ਖਯੋ ਖੀਣਾਸਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਞਾਣਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਭਿਮਙ੍ਗਲਸਮ੍ਮਤਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤੇ ਦਿਟ੍ਠੇ, ਤਥਾਵਿਧਸਦ੍ਦਸਙ੍ਖਾਤੇ ਸੁਤੇ, ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਙ੍ਖਾਤੇ ਸੀਲੇ, ਹਤ੍ਥਿਵਤਾਦਿਭੇਦੇ ਵਤੇ, ਪਥਵਿਆਦਿਭੇਦੇ ਮੁਤੇ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਞਾਣੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਨ ਆਹਾਤਿ. ਸੇਸਮਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਭਣਨਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਹਿ ਤੇਧਾਤੁਕਪੁਞ੍ਞੇ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਾਪੇ ਅਨੂਪਲਿਤ੍ਤੋ, ਕਸ੍ਮਾ? ਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਾ ਗਹਣਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਞ੍ਜਹੋ, ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਅਕਰਣਤੋ ‘‘ਨਯਿਧ ਪਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਂ ਏਵਂ ਪਸਂਸਨ੍ਤੋ ਆਹ. ਸਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਚਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਪਾਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਪੁਞ੍ਞੇ ਚ ਪਾਪੇ ਚ ਅਨੂਪਲਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਞ੍ਜਹੋ ਨਯਿਧ ਪਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਞ੍ਞਤੋ ਸੁਦ੍ਧਿਮਾਹਾਤਿ. ਨਾਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਨ ਇਤਿ ਪਟਿਸੇਧੋ.

ਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਪਾਪਕਾਨੀਤਿ ਗਾਥਾਯਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗੇਨ ਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਪਾਪਕਾਨਿ ਠਿਤਤ੍ਤੋ ਠਿਤੋਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਬਾਹਿਤਪਾਪਤ੍ਤਾ ਏਵ ਚ ਵਿਮਲੋ ਵਿਮਲਭਾਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾਵਂ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਸਮਾਧਿਵਿਕ੍ਖੇਪਕਰਕਿਲੇਸਮਲੇਨ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਫਲਸਮਾਧਿਨਾ ਸਾਧੁਸਮਾਹਿਤੋ, ਸਂਸਾਰਹੇਤੁਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਸਂਸਾਰਮਤਿਚ੍ਚ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਕੇਵਲੀਤਿ ਚ, ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਚ, ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਤਾਦੀਤਿ ਚ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਥੁਤਿਰਹੋ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਹੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ. ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਸਨ੍ਤੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤੇਨ ‘‘ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਵੋਹਾਰਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਸੁਦ੍ਧਿਕਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਚ੍ਛਮਾਨਾ. ਤੇ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਏਤੇ ਦਿਟ੍ਠਸੁਦ੍ਧਿਕਾ ਏਤੇਸਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਓਲੋਕਨਂ. ਮਙ੍ਗਲਂ ਪਚ੍ਚੇਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦ੍ਧਿਕਾਰਣਂ ਬੁਦ੍ਧਿਕਾਰਣਂ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਅਮਙ੍ਗਲਂ ਪਚ੍ਚੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨਿਦ੍ਧਿਕਾਰਣਂ ਨ ਬੁਦ੍ਧਿਕਾਰਣਂ ਨ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਕਾਲਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤੇ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਮਙ੍ਗਲਿਕਾ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ. ਅਭਿਮਙ੍ਗਲਗਤਾਨੀਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਡ੍ਢਿਕਾਰਣਗਤਾਨਿ. ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਚਾਟਕਸਕੁਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕਂ. ਫੁਸ੍ਸਵੇਲ਼ੁਵਲਟ੍ਠਿਨ੍ਤਿ ਫੁਸ੍ਸਨਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਰੁਣਬੇਲ਼ੁਵਲਟ੍ਠਿਂ. ਗਬ੍ਭਿਨਿਤ੍ਥਿਨ੍ਤਿ ਸਗਬ੍ਭਂ ਇਤ੍ਥਿਂ. ਕੁਮਾਰਕਂ ਖਨ੍ਧੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਰੁਣਦਾਰਕਂ ਅਂਸੇ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਮਾਨਂ. ਪੁਣ੍ਣਘਟਨ੍ਤਿ ਉਦਕਪੁਣ੍ਣਘਟਂ. ਰੋਹਿਤਮਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਰਤ੍ਤਰੋਹਿਤਮਚ੍ਛਂ. ਆਜਞ੍ਞਰਥਨ੍ਤਿ ਸਿਨ੍ਧਵਯੁਤ੍ਤਰਥਂ. ਉਸਭਨ੍ਤਿ ਮਙ੍ਗਲਉਸਭਂ. ਗੋਕਪਿਲਨ੍ਤਿ ਕਪਿਲਗਾਵਿਂ.

ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਥੁਸਰਾਸਿਂ. ਤਕ੍ਕਘਟਨ੍ਤਿ ਗੋਤਕ੍ਕਾਦਿਪੂਰਿਤਚਾਟਿਂ. ਰਿਤ੍ਤਘਟਨ੍ਤਿ ਤੁਚ੍ਛਘਟਂ. ਨਟਨ੍ਤਿ ਨਟਕਾਦਿਂ. ‘‘ਧੁਤ੍ਤਕਿਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕੇ. ਨਗ੍ਗਸਮਣਕਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਚੋਲ਼ਸਮਣਂ. ਖਰਨ੍ਤਿ ਗਦ੍ਰਭਂ. ਖਰਯਾਨਨ੍ਤਿ ਗਦ੍ਰਭਯੁਤ੍ਤਂ ਵਯ੍ਹਾਦਿਕਂ. ਏਕਯੁਤ੍ਤਯਾਨਨ੍ਤਿ ਏਕੇਨ ਵਾਹਨੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਯਾਨਂ. ਕਾਣਨ੍ਤਿ ਏਕਕ੍ਖਿਉਭਯਕ੍ਖਿਕਾਣਂ. ਕੁਣਿਨ੍ਤਿ ਹਤ੍ਥਕੁਣਿਂ. ਖਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਖਞ੍ਜਪਾਦਂ ਤਿਰਿਯਗਤਪਾਦਂ. ਪਕ੍ਖਹਤਨ੍ਤਿ ਪੀਠਸਪ੍ਪਿਂ. ਜਿਣ੍ਣਕਨ੍ਤਿ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣਂ. ਬ੍ਯਾਧਿਕਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਾਧਿਪੀਲ਼ਿਤਂ. ਮਤਨ੍ਤਿ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ.

ਸੁਤਸੁਦ੍ਧਿਕਾਤਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸੁਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਚ੍ਛਮਾਨਾ. ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਸਵਨਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਸਵਨਂ. ਵਡ੍ਢਾਤਿ ਵਾਤਿਆਦਯੋ ਲੋਕੇ ਪਵਤ੍ਤਸਦ੍ਦਮਤ੍ਤਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਮਙ੍ਗਲਂ ਪਨ ‘‘ਕਾਣੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਨਾਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸਦ੍ਦਾਯੇਵ. ‘‘ਛਿਨ੍ਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾਤਿ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਾ. ‘‘ਭਿਨ੍ਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾਤਿ ਸੀਸਾਦਿਭਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਾ. ‘‘ਦਡ੍ਢ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾਤਿ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਝਾਪਿਤਨ੍ਤਿ ਵਾ. ‘‘ਨਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾਤਿ ਚੋਰਾਦੀਹਿ ਵਿਨਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਾ. ‘‘ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਾਤਿ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਾ.

ਸੀਲਸੁਦ੍ਧਿਕਾਤਿ ਸੀਲੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਚ੍ਛਨਕਾ. ਸੀਲਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਸਂਵਰਣਮਤ੍ਤੇਨ. ਸਂਯਮਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਉਪਰਮਮਤ੍ਤੇਨ. ਸਂਵਰਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਦ੍ਵਾਰਥਕਨਮਤ੍ਤੇਨ. ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਨ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤਮਤ੍ਤੇਨ. ਸਮਣੋ ਮੁਣ੍ਡਿਕਾਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਮਾਤਿਤੋ ਲਦ੍ਧਨਾਮਂ. ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕੁਸਲਂ. ਪਰਮਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਮਕੁਸਲਂ. ਉਤ੍ਤਮਪਤ੍ਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਮਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ. ਅਯੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਰਾਜੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ ਸਮਣਂ.

ਵਤਸੁਦ੍ਧਿਕਾਤਿ ਸਮਾਦਾਨੇਨ ਵਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਚ੍ਛਨਕਾ. ਹਤ੍ਥਿਵਤਿਕਾ ਵਾਤਿ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਂ ਹਤ੍ਥਿਵਤਂ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਹਤ੍ਥਿਵਤਿਕਾ, ਸਬ੍ਬਹਤ੍ਥਿਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਥਂ? ‘‘ਅਜ੍ਜ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹਤ੍ਥੀਹਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਹਤ੍ਥੀਨਂ ਗਮਨਾਕਾਰਂ ਤਿਟ੍ਠਨਾਕਾਰਂ ਨਿਸੀਦਨਾਕਾਰਂ ਸਯਨਾਕਾਰਂ ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਕਰਣਾਕਾਰਂ, ਅਞ੍ਞੇ ਹਤ੍ਥੀ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੋਣ੍ਡਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਮਨਾਕਾਰਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਹਤ੍ਥਿਵਤਿਕਾ. ਅਸ੍ਸਵਤਿਕਾਦੀਸੁਪਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਵਸੇਨ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਸੁ ਅਵਸਾਨੇ ਦਿਸਾਵਤਿਕਾ ਵਾਤਿ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਦਿਦਿਸਾਨਂ ਨਮਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਦਿਸਾਵਤਿਕਾ, ਏਤੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵਤਸਮਾਦਾਨਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਆਦੀਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਨੇਤਿ. ਸਚੇ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ ‘‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲਵਤਸਮਾਦਾਨਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਦੇਵੋ ਵਾ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰਯਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਞਾਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ (ਮ. ਨਿ. ੨.੭੯) –

‘‘ਇਧ, ਪੁਣ੍ਣ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਕੁਕ੍ਕੁਰਵਤਂ ਭਾਵੇਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਂ, ਕੁਕ੍ਕੁਰਸੀਲਂ ਭਾਵੇਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਂ, ਕੁਕ੍ਕੁਰਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਂ, ਕੁਕ੍ਕੁਰਾਕਪ੍ਪਂ ਭਾਵੇਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਂ. ਸੋ ਕੁਕ੍ਕੁਰਵਤਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਂ, ਕੁਕ੍ਕੁਰਸੀਲਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਂ, ਕੁਕ੍ਕੁਰਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਂ, ਕੁਕ੍ਕੁਰਾਕਪ੍ਪਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਕੁਕ੍ਕੁਰਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਚੇ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ ‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਵਤੇਨ ਵਾ ਤਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ’ਤਿ, ਸਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਖੋ ਅਹਂ, ਪੁਣ੍ਣ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਵਦਾਮਿ ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ. ਇਤਿ ਖੋ, ਪੁਣ੍ਣ, ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਕੁਕ੍ਕੁਰਵਤਂ ਕੁਕ੍ਕੁਰਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਨੇਤਿ, ਵਿਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਨਿਰਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਵਤਿਕਾਦਯੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾਦੀਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰਯਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਮੇਵ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਮੁਤਸੁਦ੍ਧਿਕਾਤਿ ਫੁਸਿਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿਕਾ. ਪਥਵਿਂ ਆਮਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਸਮ੍ਭਾਰਿਕਂ ਮਹਾਪਥਵਿਂ ਕਾਯੇਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ. ਹਰਿਤਨ੍ਤਿ ਅਲ੍ਲਨੀਲਸਦ੍ਦਲਂ. ਗੋਮਯਨ੍ਤਿ ਗਵਾਦਿਗੋਮਯਂ. ਕਚ੍ਛਪਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਿਕਚ੍ਛਪਾਦਿਅਨੇਕਵਿਧਂ. ਫਾਲਂ ਅਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਫਾਲਂ ਮਦ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਤਿਲਵਾਹਨ੍ਤਿ ਤਿਲਸਕਟਂ ਤਿਲਰਾਸਿਂ ਵਾ. ਫੁਸ੍ਸਤਿਲਂ ਖਾਦਨ੍ਤੀਤਿ ਮਙ੍ਗਲਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਤਿਲਂ ਖਾਦਨ੍ਤਿ. ਫੁਸ੍ਸਤੇਲਂ ਮਕ੍ਖੇਨ੍ਤੀਤਿ ਤਥਾਰੂਪਂ ਤਿਲਤੇਲਂ ਸਰੀਰਬ੍ਭਞ੍ਜਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਦਨ੍ਤਪੋਣਂ. ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਨ੍ਹਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਕੁਙ੍ਕੁਟ੍ਠਾਦਿਕਾਯ ਸਣ੍ਹਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਸਰੀਰਂ ਉਬ੍ਬਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਾਯਨ੍ਤਿ. ਸਾਟਕਂ ਨਿਵਾਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਮਙ੍ਗਲਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥਂ ਪਰਿਦਹਨ੍ਤਿ. ਵੇਠਨਂ ਵੇਠੇਨ੍ਤੀਤਿ ਸੀਸਵੇਠਨਂ ਪਤ੍ਤੁਣ੍ਣਾਦਿਪਟਂ ਸੀਸੇ ਠਪੇਨ੍ਤਿ ਪਟਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

ਤੇਧਾਤੁਕਂ ਕੁਸਲਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਕਾਮਧਾਤੁਰੂਪਧਾਤੁਅਰੂਪਧਾਤੂਸੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਯਕਂ ਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਂ ਪਚ੍ਚਯਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ. ਸਬ੍ਬਂ ਅਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਂ ਅਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤਂ ਅਕੁਸਲਂ. ਯਤੋਤਿ ਯਦਾ. ਤੇ ਦਸਵਿਧੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ, ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧੋ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਹੀਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਜਹੋਤਿ ‘‘ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹਿਤਦਿਟ੍ਠਿਂ ਜਹੋ. ਗਾਹਂ ਜਹੋਤਿ ‘‘ਏਸੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਗਹਣਂ ਜਹੋ. ਪੁਨ ਅਤ੍ਤਞ੍ਜਹੋਤਿ ‘‘ਏਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਗਹਣਵਸੇਨ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਹਣਵਸੇਨ ਚ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਂ, ਪਰਤੋ ਆਮਟ੍ਠਞ੍ਚ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਞ੍ਚ, ਬਲਵਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਞ੍ਚ, ਬਲਵਮੁਚ੍ਛਿਤਞ੍ਚ. ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਚਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿਆਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਯੇਵ.

੨੬. ਏਵਂ ‘‘ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਞ੍ਞਤੋ ਸੁਦ੍ਧਿਮਾਹਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯੇ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ ਅਞ੍ਞਤੋ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਤਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨਿਬ੍ਬਾਹਕਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪੁਰਿਮਂ ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞਤੋ ਸੁਦ੍ਧਿਵਾਦਾ ਸਮਾਨਾਪਿ ਯਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਗਹਣਮੁਞ੍ਚਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਾਯ ਪੁਰਿਮਂ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਂ ਪਹਾਯ ਅਪਰਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਏਜਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨੁਗਤਾ ਅਭਿਭੂਤਾ ਰਾਗਾਦਿਭੇਦਂ ਨ ਤਰਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਂ, ਤਞ੍ਚ ਅਤਰਨ੍ਤਾ ਤਂ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਰਸ੍ਸਜਨ੍ਤਿ ਚ ਮਕ੍ਕਟੋਵ ਸਾਖਨ੍ਤਿ.

ਪੁਰਿਮਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਹਾਯਾਤਿ ਪੁਰਿਮਗਹਿਤਂ ਸਤ੍ਥੁਪਟਿਞ੍ਞਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ. ਪਰਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਸਤ੍ਥੁਪਟਿਞ੍ਞਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਅਲ੍ਲੀਨਾ. ਪੁਰਿਮਂ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਾਨਂ ਪਹਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਏਜਾਨੁਗਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨੁਗਾ. ਏਜਾਨੁਗਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨੁਗਤਾ. ਏਜਾਨੁਸਟਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਨੁਸਟਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਾ ਵਾ. ਏਜਾਯ ਪਨ੍ਨਾ ਪਤਿਤਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਨਿਮੁਗ੍ਗਾ ਚ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤਾ ਚ.

ਮਕ੍ਕਟੋਤਿ ਵਾਨਰੋ. ਅਰਞ੍ਞੇਤਿ ਵਿਪਿਨੇ. ਪਵਨੇਤਿ ਮਹਾਵਨੇ. ਚਰਮਾਨੋਤਿ ਗਚ੍ਛਮਾਨੋ. ਏਵਮੇਵਾਤਿ ਓਪਮ੍ਮਸਂਸਨ੍ਦਨਂ. ਪੁਥੂਤਿ ਨਾਨਾ. ਪੁਥੁਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨੀਤਿ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ. ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਚ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਗਹਣਵਸੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਚ ਚਜਨਵਸੇਨ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਚ. ਆਦਿਯਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਰਸ੍ਸਜਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਪਲਿਬੋਧਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਚ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ ਚ ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਚ.

੨੭. ਪਞ੍ਚਮਗਾਥਾਯ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ – ਯੋ ਚ ਸੋ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਨਂ ਪਾਵ ਤਥਾ ਵਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਸਯਂ ਸਮਾਦਾਯਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਯਨ੍ਤਿ ਸਾਮਂ. ਸਮਾਦਾਯਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਵਤਾਨੀਤਿ ਹਤ੍ਥਿਵਤਾਦੀਨਿ. ਉਚ੍ਚਾਵਚਨ੍ਤਿ ਅਪਰਾਪਰਂ, ਹੀਨਪਣੀਤਂ ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਂ. ਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤੋਤਿ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਲਗ੍ਗੋ. ਵਿਦ੍ਵਾ ਚ ਵੇਦੇਹਿ ਸਮੇਚ੍ਚ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਵਿਦ੍ਵਾ ਚ ਅਰਹਾ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਵੇਦੇਹਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.

ਸਾਮਂ ਸਮਾਦਾਯਾਤਿ ਸਯਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਆਦਾਯਾਤਿ ਆਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ. ਸਮਾਦਾਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਆਦਾਯ. ਆਦਿਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਲਿਬੋਧਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਲਿਬੋਧਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ. ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ. ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ. ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ ਏਵ.

ਵਿਦ੍ਵਾਤਿ ਮੇਧਾਵੀ. ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋਤਿ ਵਿਜਾਨਨਭਾਵਂ ਗਤੋ. ਞਾਣੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਵਿਭਾਵੀਤਿ ਞਾਣੇਨ ਵੀਮਂਸਕੋ. ਮੇਧਾਵੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਤੁਲਿਤਞਾਣੋ. ਪਞ੍ਞਾਤਿਆਦਯੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਯੇਵ. ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਵਿਚਿਨਾਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ਵੀਮਂਸਾਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਵਿਚਿਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾਵ. ‘‘ਵੀਮਂਸਾ ਧਮ੍ਮਚਿਨ੍ਤਨਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੇਨ ਪਸ੍ਸਨਾ ਪਞ੍ਞਾਵ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਸੋਭਨਾ ਪਸਟ੍ਠਾ ਸੁਨ੍ਦਰਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਤੇਹਿ ਵੇਦੇਹੀਤਿ ਏਤੇਹੇਵ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਹਿ. ਅਨ੍ਤਗਤੋਤਿ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਗਤੋ. ਕੋਟਿਗਤੋਤਿਆਦਯੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਵ. ਵੇਦਾਨਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤਗਤੋਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਅਵਸਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਵੇਦੇਹਿ ਵਾ ਅਨ੍ਤਗਤੋਤਿ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਵੇਦੇਹਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਯਨ੍ਤਭਾਵੇਨ ਅਨ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਤੋ. ਵਿਦਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਦਿਤਭਾਵੇਨ ਜਾਨਿਤਭਾਵੇਨ.

ਵੇਦਾਨਿ ਵਿਚੇਯ੍ਯ ਕੇਵਲਾਨੀਤਿ ਗਾਥਾਯ ਅਯਮਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਵੇਦੇਹਿ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਗਤੋ, ਸੋ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਗੂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸੋਵ ਸਬ੍ਬਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਤ੍ਥਸਞ੍ਞਿਤਾਨਿ ਵੇਦਾਨਿ ਤਾਯੇਵ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਚੇਯ੍ਯ. ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਤਮੇਵ ਸਬ੍ਬਂ ਵੇਦਮਤਿਚ੍ਚ ਯਾਪਿ ਵੇਦਪਚ੍ਚਯਾ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾ, ਤਾਸੁ ਸਬ੍ਬਵੇਦਨਾਸੁ ਵੀਤਰਾਗੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਪਤ੍ਤਿਨਮਾਹੁ ਵੇਦਗੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੫੩੩) ਪੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਇਦਂ ਪਤ੍ਤਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਵੇਦਾਨਿ ਵਿਚੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਵੇਦਗੂ ਸੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਯੋ ਪਵਿਚਯਪਞ੍ਞਾਯ ਵੇਦਾਨਿ ਵਿਚੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਵੇਦਮਤਿਚ੍ਚ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਸੋ ਸਤ੍ਥਸਞ੍ਞਿਤਾਨਿ ਵੇਦਾਨਿ ਗਤੋ ਞਾਤੋ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੀਤਰਾਗੋ, ਸੋਪਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਿਤਾਨਿ ਵੇਦਾਨਿ ਗਤੋ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਅਤਿਵੇਦਨਂ ਗਤੋਤਿਪਿ ਵੇਦਗੂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਦਂ ਪਤ੍ਤਿਨ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਵੇਦਾਨਿ ਵਿਚੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਵੇਦਗੂ ਸੋ’’ਤਿ ਆਹ.

ਸਮੇਚ੍ਚਾਤਿ ਞਾਣੇਨ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚਾਤਿ ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ. ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਤੇ ਹਿ ਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਾਮ. ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਕਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤੇ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਕਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਙ੍ਖਤਾ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਤੇਭੂਮਕਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੮੭) ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਪਿ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਵਤ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੨੧, ੨੭੨; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੬) ਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪੁਞ੍ਞਞ੍ਚੇ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੫੧) ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਵ ਆਗਤਾ. ਤੇਭੂਮਿਕਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਕਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਾਮ. ‘‘ਯਾਵਤਿਕਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਗਤਿ, ਤਾਵਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਖਾਹਤਂ ਮਞ੍ਞੇ ਅਟ੍ਠਾਸੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੫) ਆਗਤਂ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਵੀਰਿਯਂ ਪਯੋਗਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮ. ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਠਮਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਤਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੪) ਆਗਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਵਾਚਂ ਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਇਧ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ. ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ. ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਲਮੇਤਿ, ਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਨ ਵਿਨਾ, ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪਿਚ ਉਪਕਾਰਕਟ੍ਠੋ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਸਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸੇਸਪਦੇਹਿਪਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ? ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੇ ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੇ ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਟਿਪਦਾਯ ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਪਰਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਂ. ਕਤਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ? ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਅਟ੍ਠ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾ, ਪਞ੍ਚ ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਕਾਯਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਵਚੀਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ.

ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਭਾਵੇ ਭਾਵਤੋ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਂ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਦੁਕ੍ਖੇ ਤਾਵ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਦੀਸੁ ਚ ਅਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਂ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਹੇਤੁਭੂਤੇ ਤਿਵਿਧੇਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਆਰਭਤਿ. ਸਮੁਦਯੇ ਅਞ੍ਞਾਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖਹੇਤੁਭੂਤੇਪਿ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸੁਖਹੇਤੁਤੋ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਆਰਭਤਿ. ਨਿਰੋਧੇ ਪਨ ਮਗ੍ਗੇ ਚ ਅਞ੍ਞਾਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨਿਰੋਧਭੂਤੇਪਿ ਗਤਿਵਿਸੇਸੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਸਞ੍ਞੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਚ ਅਮਗ੍ਗਭੂਤੇਸੁਪਿ ਯਞ੍ਞਾਮਰਤਪਾਦੀਸੁ ਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗਸਞ੍ਞੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋ ਯਞ੍ਞਾਮਰਤਪਾਦਿਮੁਖੇਨ ਤਿਵਿਧੇਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਆਰਭਤਿ.

ਅਪਿ ਚ ਸੋ ਤਾਯ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਵਿਜ੍ਜਤਾਯ ਵਿਸੇਸਤੋ ਜਾਤਿਜਰਾਰੋਗਮਰਣਾਦਿਅਨੇਕਾਦੀਨਵਵੋਕਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਪੁਞ੍ਞਫਲਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਕਾਯਵਚੀਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦਂ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਆਰਭਤਿ ਦੇਵਚ੍ਛਰਕਾਮਕੋ ਵਿਯ ਮਰੁਪ੍ਪਪਾਤਂ. ਸੁਖਸਮ੍ਮਤਸ੍ਸਾਪਿ ਚ ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਫਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੇ ਮਹਾਪਰਿਲ਼ਾਹਜਨਿਕਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਂ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਾਦਤਞ੍ਚ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਮੇਵ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਆਰਭਤਿ ਸਲਭੋ ਵਿਯ ਦੀਪਸਿਖਾਭਿਨਿਪਾਤਂ, ਮਧੁਬਿਨ੍ਦੁਗਿਦ੍ਧੋ ਵਿਯ ਚ ਮਧੁਲਿਤ੍ਤਸਤ੍ਥਧਾਰਾਲੇਹਨਂ.

ਕਾਮੁਪਸੇਵਨਾਦੀਸੁ ਚ ਸਵਿਪਾਕੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਯ ਚੇਵ ਕਿਲੇਸਾਭਿਭੂਤਤਾਯ ਚ ਦ੍ਵਾਰਤ੍ਤਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਆਰਭਤਿ ਬਾਲੋ ਵਿਯ ਗੂਥਕੀਲ਼ਨਂ, ਮਰਿਤੁਕਾਮੋ ਵਿਯ ਚ ਵਿਸਖਾਦਨਂ. ਆਰੁਪ੍ਪਵਿਪਾਕੇਸੁ ਚਾਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖਤਂ ਅਨਵਬੁਜ੍ਝਮਾਨੋ ਸਸ੍ਸਤਾਦਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਭੂਤਂ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਆਰਭਤਿ ਦਿਸਾਮੂਲ਼੍ਹੋ ਵਿਯ ਪਿਸਾਚਨਗਰਾਭਿਮੁਖਮਗ੍ਗਗਮਨਂ. ਏਵਂ ਯਸ੍ਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਭਾਵਤੋਵ ਸਙ੍ਖਾਰਭਾਵੋ, ਨ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ ‘‘ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ਗਣ੍ਹਾਮ ਤਾਵ ਏਤਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ, ਕਿਂ ਪਨਾਯਮੇਕਾਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਨ੍ਤੀਤਿ? ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਯਦਿ ਤਾਵ ਏਕਾਵ, ਏਕਕਾਰਣਵਾਦੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਥ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਸਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਏਕਕਾਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨੁਪਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨ ਨੁਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ –

‘‘ਏਕਂ ਨ ਏਕਤੋ ਇਧ, ਨਾਨੇਕਮਨੇਕਤੋਪਿ ਨੋ ਏਕਂ;

ਫਲਮਤ੍ਥਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਏਕ-ਹੇਤੁਫਲਦੀਪਨੇ ਅਤ੍ਥੋ’’. (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੬, ਸਙ੍ਖਾਰਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸ; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੧੦੫; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੧੭);

ਭਗਵਾ ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸਸ੍ਸ ਚ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਞ੍ਚ ਅਨੁਰੂਪਤੋ ਏਕਮੇਵ ਹੇਤੁਂ ਵਾ ਫਲਂ ਵਾ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਮਿਧ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰਕਾਰਣੇਸੁ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਤਣ੍ਹਾ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੫੨) ਚ, ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਆਸਵਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੪) ਚ ਵਚਨਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਹੇਤੂਨਂ ਹੇਤੂਤਿ ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ, ‘‘ਅਵਿਦ੍ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮ੍ਪਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤੀ’’ਤਿ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ, ਅਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਦੀਪਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਤੇਨੇਵ ਚ ਏਕੇਕਹੇਤੁਫਲਦੀਪਨਪਰਿਹਾਰਵਚਨੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਏਕੇਕਹੇਤੁਫਲਦੀਪਨੇ ਪਯੋਜਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਏਕਨ੍ਤਾਨਿਟ੍ਠਫਲਾਯ ਸਾਵਜ੍ਜਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਕਥਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ? ਨ ਹਿ ਨਿਮ੍ਬਬੀਜਤੋ ਉਚ੍ਛੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਕਥਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ? ਲੋਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ –

‘‘ਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਚਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਚ, ਸਦਿਸਾਸਦਿਸੋ ਤਥਾ;

ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਿਦ੍ਧੋ, ਵਿਪਾਕਾ ਏਵ ਤੇ ਚ ਨ’’.

ਇਤਿ ਅਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਏਕਨ੍ਤਾਨਿਟ੍ਠਫਲਾ, ਸਭਾਵਵਸੇਨ ਚ ਸਾਵਜ੍ਜਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਏਤੇਸਂ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦੀਨਂ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਠਾਨਕਿਚ੍ਚਸਭਾਵਵਿਰੁਦ੍ਧਾਵਿਰੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ, ਸਦਿਸਾਸਦਿਸਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਪਿ ਚ ਅਯਂ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯੋ –

‘‘ਚੁਤੂਪਪਾਤੇ ਸਂਸਾਰੇ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣੇ;

ਯੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨ-ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਵਿਮੁਯ੍ਹਤਿ.

‘‘ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ ਸੋ ਏਤੇ, ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਤਿਵਿਧੇ ਯਤੋ;

ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਤੇਸਂ, ਤਿਵਿਧਾਨਮ੍ਪਯਂ ਤਤੋ.

‘‘ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੋ, ਨਰੋ ਅਪਰਿਣਾਯਕੋ;

ਏਕਦਾ ਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗੇਨ, ਉਮ੍ਮਗ੍ਗੇਨਾਪਿ ਏਕਦਾ.

‘‘ਸਂਸਾਰੇ ਸਂਸਰਂ ਬਾਲੋ, ਤਥਾ ਅਪਰਿਣਾਯਕੋ;

ਕਰੋਤਿ ਏਕਦਾ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਅਪੁਞ੍ਞਮਪਿ ਏਕਦਾ.

‘‘ਯਦਾ ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ, ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਭਿਸਮੇਸ੍ਸਤਿ;

ਤਦਾ ਅਵਿਜ੍ਜੂਪਸਮਾ, ਉਪਸਨ੍ਤੋ ਚਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਛਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਨ੍ਤਿ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਥਾ ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁਯੋ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ, ਅਟ੍ਠ ਸਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਪਞ੍ਚ ਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਬਾਵੀਸਤਿਵਿਧਂ. ਇਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਲੋਕਿਯਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ਉਪਚਿਤਕਮ੍ਮਾਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਾਭਾਵਤੋ. ਵਿਪਾਕਞ੍ਹੇਤਂ, ਵਿਪਾਕਞ੍ਚ ਨ ਉਪਚਿਤਕਮ੍ਮਾਭਾਵੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਦਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਬ੍ਬਵਿਪਾਕਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਇਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਸਬ੍ਬਮੇਵ ਹਿ ਇਦਂ ਪਵਤ੍ਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇਧਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ, ਦ੍ਵੇ ਮਨੋਧਾਤੁਯੋ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾ ਅਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਇਮਾਨਿ ਤੇਰਸ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਾਨਿ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਚ੍ਚਯਮਿਤਿ ਧਮ੍ਮ-ਮਤ੍ਤਮੇਤਂ ਭਵਨ੍ਤਰਮੁਪੇਤਿ;

ਨਾਸ੍ਸ ਤਤੋ ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਤੋ ਹੇਤੁਂ ਵਿਨਾ ਹੋਤਿ’’.

ਇਤਿ ਹੇਤਂ ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ‘‘ਭਵਨ੍ਤਰਮੁਪੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਸਤ੍ਤੋ ਨ ਜੀਵੋ. ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਾਪਿ ਅਤੀਤਭਵਤੋ ਇਧ ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਾਪਿ ਤਤੋ ਹੇਤੁਂ ਵਿਨਾ ਇਧ ਪਾਤੁਭਾਵੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪੁਰਿਮਂ ਚਵਨਤੋ ਚੁਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਭਵਨ੍ਤਰਾਦਿਪਟਿਸਨ੍ਧਾਨਤੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ਨਨੁ ਏਵਂ ਅਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਪਾਤੁਭਾਵੇ ਸਤਿ ਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵੇ ਖਨ੍ਧਾ, ਤੇਸਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਫਲਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਚ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਨਤੋ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤੋ ਚ ਤਂ ਫਲਂ ਸਿਯਾ, ਉਪਭੁਞ੍ਜਕੇ ਚ ਅਸਤਿ ਕਸ੍ਸ ਤਂ ਫਲਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਮਿਦਂ ਵਿਧਾਨਨ੍ਤਿ? ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਯਂ ਫਲਂ ਏਤਂ, ਨਾਞ੍ਞਸ੍ਸ ਨ ਚ ਅਞ੍ਞਤੋ;

ਬੀਜਾਨਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਏਤਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸ ਸਾਧਕੋ.

‘‘ਫਲਸ੍ਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ, ਸਿਦ੍ਧਾ ਭੁਞ੍ਜਕਸਮ੍ਮੁਤਿ;

ਫਲੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਯਥਾ ਫਲਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤੀ’’ਤਿ.

ਯੋਪਿ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਏਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਵਾ ਫਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਿਯੁਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਵਾ. ਯਦਿ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ, ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਨੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ, ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਨਿਚ੍ਚਂ ਫਲਾਵਹਾ ਸਿਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ –

‘‘ਕਤਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਏਤੇ, ਨ ਚ ਨਿਚ੍ਚਂ ਫਲਾਵਹਾ;

ਪਾਟਿਭੋਗਾਦਿਕਂ ਤਤ੍ਥ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ ਇਧ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਨਾਮਂ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਂ ਰੂਪਂ. ਅਭਾਵਕਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਅਣ੍ਡਜਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਵਤ੍ਥੁਦਸਕਂ ਕਾਯਦਸਕਨ੍ਤਿ ਵੀਸਤਿ ਰੂਪਰੂਪਾਨਿ, ਤਯੋ ਚ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਏਤੇ ਤੇਵੀਸਤਿ ਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਭਾਵਕਾਨਂ ਭਾਵਦਸਕਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ, ਓਪਪਾਤਿਕਸਤ੍ਤੇਸੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਦੀਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਵਤ੍ਥੁਦਸਕਾਨਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਵਕਞ੍ਚਾਤਿ ਏਕੂਨਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਰੂਪਰੂਪਾਨਿ, ਤਯੋ ਚ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਏਤੇ ਬਾਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਾਮਭਵੇ ਪਨ ਸੇਸਓਪਪਾਤਿਕਾਨਂ, ਸਂਸੇਦਜਾਨਂ ਵਾ ਸਭਾਵਕਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਵਤ੍ਥੁਭਾਵਦਸਕਾਨੀਤਿ ਸਤ੍ਤਤਿ ਰੂਪਰੂਪਾਨਿ, ਤਯੋ ਚ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਏਤੇ ਤੇਸਤ੍ਤਤਿ ਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਸ ਉਕ੍ਕਂਸੋ, ਅਵਕਂਸੇਨ ਪਨ ਤਂਤਂਦਸਕਵਿਕਲਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਸਙ੍ਖਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਰੂਪੀਨਂ ਪਨ ਤਯੋਵ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾ. ਅਸਞ੍ਞੀਨਂ ਰੂਪਤੋ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਵਕਮੇਵਾਤਿ. ਏਸ ਤਾਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਨਯੋ.

ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਰੂਪਪਵਤ੍ਤਿਦੇਸੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਪਵਤ੍ਤਉਤੁਤੋ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਂ ਪਾਤੁਭਵਤਿ. ਪਠਮਭਵਙ੍ਗਤੋ ਪਭੁਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਂ, ਸਦ੍ਦਪਾਤੁਭਾਵਕਾਲੇ ਉਤੁਤੋ ਚੇਵ ਚਿਤ੍ਤਤੋ ਚ ਸਦ੍ਦਨਵਕਂ, ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੂਪਜੀਵੀਨਂ ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ, ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਸ੍ਸ, ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਨਵਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬੀਸਤਿਵਿਧਂ, ਏਕੇਕਚਿਤ੍ਤੇ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਤਿਵਿਧਨ੍ਤਿ ਛਨ੍ਨਵੁਤਿਵਿਧਂ ਰੂਪਂ, ਤਯੋ ਚ ਅਰੂਪਿਨੋ ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਨਵਨਵੁਤਿਧਮ੍ਮਾ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ਸੁਤ੍ਤਤੋ ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਚ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਹਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ਦੁਕਮਾਤਿਕਾ ੬੨) ਨਯੇਨ ਬਹੁਧਾ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਤਾ ਸਿਦ੍ਧਾ. ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਪਨ –

‘‘ਚਿਤ੍ਤਜੇਨ ਹਿ ਰੂਪੇਨ, ਇਧ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ;

ਅਦਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਇਤੀ’’ਤਿ.

ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਨਾਮਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਇਧ ਪਨ ਰੂਪਂ ਨਿਯਮਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ, ਛ ਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਏਕਾਦਸਵਿਧਂ. ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਪਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਮਨਾਯਤਨਂ.

ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ? ਨਾਮਰੂਪਭਾਵੇ ਭਾਵਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਨਾਮਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਭਾਵੇ ਤਂ ਤਂ ਆਯਤਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ.

ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋਤਿ –

‘‘ਛਲ਼ੇਵ ਫਸ੍ਸਾ ਸਙ੍ਖੇਪਾ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਆਦਯੋ;

ਵਿਞ੍ਞਾਣਮਿਵ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ’’.

ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾਤਿ –

‘‘ਦ੍ਵਾਰਤੋ ਵੇਦਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾਦਿਕਾ;

ਛਲ਼ੇਵ ਤਾ ਪਭੇਦੇਨ, ਇਧ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸ ਵੇਦਨਾ’’.

ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾਤਿ –

‘‘ਰੂਪਤਣ੍ਹਾਦਿਭੇਦੇਨ, ਛ ਤਣ੍ਹਾ ਇਧ ਦੀਪਿਤਾ;

ਏਕੇਕਾ ਤਿਵਿਧਾ ਤਤ੍ਥ, ਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਤੋ ਮਤਾ.

‘‘ਦੁਕ੍ਖੀ ਸੁਖਂ ਪਤ੍ਥਯਤਿ, ਸੁਖੀ ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਇਚ੍ਛਤਿ;

ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਮਿਚ੍ਚੇਵ ਭਾਸਿਤਾ.

‘‘ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਚ੍ਚਯਾ ਤਸ੍ਮਾ, ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਵੇਦਨਾ;

ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਮਹੇਸਿਨਾ’’ਤਿ.

ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋਤਿ ਇਧ ਕਮ੍ਮਭਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ, ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਪਨ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਾਤੁਭਵੋ.

ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਚੇ? ਬਾਹਿਰਪਚ੍ਚਯਸਮਤ੍ਤੇਪਿ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾਦਿਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਬਾਹਿਰਾਨਞ੍ਹਿ ਜਨਕਜਨਨਿਸੁਕ੍ਕਸੋਣਿਤਾਹਾਰਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਮਤ੍ਤੇਪਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਯਮਕਾਨਮ੍ਪਿ ਸਤਂ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾਦਿਵਿਸੇਸੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਚ ਨ ਅਹੇਤੁਕੋ ਸਬ੍ਬਦਾ ਚ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਅਭਾਵਤੋ, ਨ ਕਮ੍ਮਭਵਤੋ ਅਞ੍ਞਹੇਤੁਕੋ ਤਦਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਕਮ੍ਮਭਵਹੇਤੁਕੋਵ. ਕਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾਦਿਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਹੇਤੁ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਸਤ੍ਤੇ ਵਿਭਜਤਿ ਯਦਿਦਂ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾਯਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੮੯). ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ ‘‘ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ.

ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਅਸਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਮਰਣਞ੍ਚੇਵ ਸੋਕਾਦਯੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਜਾਤਿਯਾ ਪਨ ਸਤਿ ਜਰਾਮਰਣਞ੍ਚੇਵ ਜਰਾਮਰਣਸਙ੍ਖਾਤਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਬਾਲਸ੍ਸ ਜਰਾਮਰਣਾਦਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਵਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਨ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਵਾ ਸੋਕਾਦਯੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ. ਸਮੇਚ੍ਚ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਞਾਣੇਨ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ.

ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸਪਦਿਕਂ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਨਿਰੋਧਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋਤਿ ਸਮੇਚ੍ਚ ਅਭਿਸਮੇਚ੍ਚ ਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾ ਪੁਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧੇਨ. ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ. ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿਆਦਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ ਏਵ. ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ ਇਮੇ ਤੇਭੂਮਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣਾਵਬੋਧਵਸੇਨ ਸੋਭਨਾਕਾਰੇਨ, ਅਧਿਕੇਨ ਞਾਣੇਨ ਵਾ ਸਭਾਵਤੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਾਵਬੋਧਵਸੇਨ, ਕਿਚ੍ਚਸਮਾਪਨਵਸੇਨ ਚ ਬ੍ਯਾਪਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਮੇ ਸਮੁਦਯਪਕ੍ਖਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤੇਨ ਤੇਨ ਗੁਣਙ੍ਗੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ. ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਦੁਵਿਧਾ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਪਟਿਲਾਭਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਚ. ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਛਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ. ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਞ੍ਚ.

ਭੂਰਿਪਞ੍ਞੋਤਿ ਭੂਰਿ ਵਿਯਾਤਿ ਭੂਰਿ, ਤਾਯ ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭੂਰਿਪਞ੍ਞੋ. ਮਹਾਪਞ੍ਞੋਤਿਆਦੀਸੁ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਦੀਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ – ਕਤਮਾ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ? ਮਹਨ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਮਹਨ੍ਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ… ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਪਟਿਭਾਨਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਠਾਨਾਠਾਨਾਨਿ…ਪੇ… ਮਹਾਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ… ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ… ਮਹਨ੍ਤੇ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ… ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇ… ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇ… ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ … ਬਲਾਨਿ… ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਿ… ਮਹਨ੍ਤੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ… ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ… ਮਹਾਅਭਿਞ੍ਞਾਯੋ… ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ.

ਕਤਮਾ ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ? ਪੁਥੁਨਾਨਾਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਧਾਤੂਸੁ…ਪੇ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਆਯਤਨੇਸੁ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਸੁਞ੍ਞਤਮਨੁਪਲਬ੍ਭੇਸੁ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਅਤ੍ਥੇਸੁ… ਧਮ੍ਮੇਸੁ… ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੁ… ਪਟਿਭਾਨੇਸੁ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਠਾਨਾਠਾਨੇਸੁ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ… ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ… ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁ… ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ… ਬਲੇਸੁ… ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਸੁ… ਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇਸੁ… ਅਭਿਞ੍ਞਾਸੁ… ਪੁਥੁਨਾਨਾਜਨਸਾਧਾਰਣੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਪਰਮਤ੍ਥੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ.

ਕਤਮਾ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਵੇਦਬਹੁਲੋ ਤੁਟ੍ਠਿਬਹੁਲੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਸੀਲਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਂ…ਪੇ… ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਂ… ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਂ… ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ… ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਂ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ. ਹਾਸਬਹੁਲੋ…ਪੇ… ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਠਾਨਾਠਾਨਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ. ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ. ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਭਾਵੇਤਿ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇ… ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇ… ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ… ਬਲਾਨਿ… ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ… ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ, ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ, ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ.

ਕਤਮਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ? ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਯਾ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾ… ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ…ਪੇ… ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ… ਦੁਕ੍ਖਤੋ… ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਚਕ੍ਖੁਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ… ਦੁਕ੍ਖਤੋ… ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ.

ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਭਯਟ੍ਠੇਨ, ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਵੇਦਨਾ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਚਕ੍ਖੁਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਭਯਟ੍ਠੇਨ, ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ.

ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਚਕ੍ਖੁਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ.

ਕਤਮਾ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ? ਖਿਪ੍ਪਂ ਕਿਲੇਸੇ ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰਾਗਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੋਸਂ… ਮੋਹਂ… ਕੋਧਂ… ਉਪਨਾਹਂ… ਮਕ੍ਖਂ… ਪਲ਼ਾਸਂ… ਇਸ੍ਸਂ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਮਾਯਂ… ਸਾਠੇਯ੍ਯਂ… ਥਮ੍ਭਂ… ਸਾਰਮ੍ਭਂ… ਮਾਨਂ… ਅਤਿਮਾਨਂ… ਮਦਂ… ਪਮਾਦਂ… ਸਬ੍ਬੇ ਕਿਲੇਸੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਭਵਗਾਮਿਕਮ੍ਮੇ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤੀਤਿ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ. ਏਕਮ੍ਹਿ ਆਸਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਚ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯੋ, ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੋ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ.

ਕਤਮਾ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਾ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਬ੍ਬੇਗਬਹੁਲੋ ਹੋਤਿ ਉਤ੍ਤਾਸਬਹੁਲੋ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨਬਹੁਲੋ ਅਰਤਿਬਹੁਲੋ ਅਨਭਿਰਤਿਬਹੁਲੋ ਬਹਿਮੁਖੋ ਨ ਰਮਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ, ਅਨਿਬ੍ਬਿਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਂ ਅਪਦਾਲਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਲੋਭਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਤਿ ਪਦਾਲੇਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਾ. ਅਨਿਬ੍ਬਿਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਂ ਅਪਦਾਲਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਦੋਸਕ੍ਖਨ੍ਧਂ…ਪੇ… ਮੋਹਕ੍ਖਨ੍ਧਂ… ਕੋਧਂ… ਉਪਨਾਹਂ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਭਵਗਾਮਿਕਮ੍ਮੇ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਤਿ ਪਦਾਲੇਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਾ.

੨੮. ਸ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਸੇਨਿਭੂਤੋ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵ ਸੁਤਂ ਮੁਤਂ ਵਾਤਿ ਸੋ ਭੂਰਿਪਞ੍ਞੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਸੁਤਂ ਵਾ ਮੁਤਂ ਵਾ ਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਮਾਰਸੇਨਂ ਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਭਾਵੇਨ ਵਿਸੇਨਿਭੂਤੋ. ਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸਿਨ੍ਤਿ ਤਂ ਏਵ ਵਿਸੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਿਂ. ਵਿਵਟਂ ਚਰਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਛਦਨਾਦਿਵਿਗਮੇਨ ਵਿਵਟਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਰਨ੍ਤਂ. ਕੇਨੀਧ ਲੋਕਸ੍ਮਿ ਵਿਕਪ੍ਪਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਕੇਨ ਇਧ ਲੋਕੇ ਤਣ੍ਹਾਕਪ੍ਪੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਕਪ੍ਪੇਨ ਵਾ ਕੋਚਿ ਵਿਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਰਾਗਾਦਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ.

ਕਾਮਾ ਤੇ ਪਠਮਾ ਸੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਗਾਥਾਸੁ ਅਯਮਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਆਦਿਤੋਵ ਅਗਾਰਿਯਭੂਤੇ ਸਤ੍ਤੇ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਕਿਲੇਸਕਾਮਾ ਮੋਹਯਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਅਨਗਾਰਿਯਭਾਵਂ ਉਪਗਤਾਨਂ ਪਨ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਸੇਨਾਸਨੇਸੁ, ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੇਸੁ ਵਾ ਅਧਿਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਰਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ – ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਭਿਰਤਿ ਦੁਕ੍ਕਰਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੩੩੧). ਤਤੋ ਤੇ ਪਰਪਟਿਬਦ੍ਧਜੀਵਿਕਤ੍ਤਾ ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਾ ਬਾਧੇਤਿ, ਤਾਯ ਬਾਧਿਤਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨਤਣ੍ਹਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਲਮਯਤਿ, ਅਥ ਨੇਸਂ ਕਿਲਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਮਨਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਦੁਰਭਿਸਮ੍ਭਵੇਸੁ ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥੇਸੁ ਸੇਨਾਸਨੇਸੁ ਵਿਹਰਤਂ ਉਤ੍ਰਾਸਸਞ੍ਞਿਤਾ ਭੀਰੁ ਜਾਯਤਿ, ਤੇਸਂ ਉਸ੍ਸਙ੍ਕਿਤਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਵਿਵੇਕਰਸਮਨਸ੍ਸਾਦਯਮਾਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ‘‘ਨ ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ ਏਸ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਨ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੇਨ ਮਾਨਮਕ੍ਖਥਮ੍ਭਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਂ ਤਤੋ ਅਧਿਕਤਰਂ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਲਾਭਾਦਿਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਧਮ੍ਮਪਟਿਰੂਪਕਾਨਿ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਯਸਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਾ ਜਾਤਿਆਦੀਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਕ੍ਕਂਸੇਨ੍ਤਿ, ਪਰਂ ਵਮ੍ਭੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਮਾਦੀਨਂ ਪਠਮਸੇਨਾਦਿਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਮੇਤਂ ਦਸਵਿਧਂ ਸੇਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਸਾ ਕਣ੍ਹਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਕਣ੍ਹਸ੍ਸ ਨਮੁਚਿਨੋ ਉਪਕਾਰਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਂ ‘‘ਤਵ ਸੇਨਾ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਏਸਾ ਨਮੁਚਿ ਤੇ ਸੇਨਾ, ਕਣ੍ਹਸ੍ਸਾਭਿਪ੍ਪਹਾਰਿਨੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਪ੍ਪਹਾਰਿਨੀਤਿ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਘਾਤਿਨੀ ਨਿਪ੍ਪੋਥਿਨੀ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਨਂ ਅਸੂਰੋ ਜਿਨਾਤਿ, ਜੇਤ੍ਵਾਵ ਲਭਤੇ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਵ ਸੇਨਂ ਅਸੂਰੋ ਕਾਯੇ ਚ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨ ਜਿਨਾਤਿ, ਸੂਰੋ ਪਨ ਜਿਨਾਤਿ, ਜੇਤ੍ਵਾਵ ਮਗ੍ਗਸੁਖਂ ਫਲਸੁਖਞ੍ਚ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ.

ਯਤੋ ਚਤੂਹਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਹੀਤਿ ਯਦਾ ਚਤੂਹਿ ਨਿਦ੍ਦੋਸਨਿਬ੍ਬਾਨਮਗ੍ਗਨਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ. ਮਾਰਸੇਨਾਤਿ ਮਾਰਸ੍ਸ ਸੇਨਾ ਵਚਨਕਰਾ ਕਿਲੇਸਾ. ਪਟਿਸੇਨਿਕਰਾਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਕਰਾ. ਜਿਤਾ ਚਾਤਿ ਪਰਾਜਯਮਾਨਾ ਹਨਿਤਾ ਚ. ਪਰਾਜਿਤਾ ਚਾਤਿ ਨਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਚ. ਭਗ੍ਗਾਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾ. ਵਿਪ੍ਪਲੁਗ੍ਗਾਤਿ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਾ. ਪਰਮ੍ਮੁਖਾਤਿ ਵਿਮੁਖਭਾਵਂ ਪਾਪਿਤਾ. ਵਿਸੇਨਿਭੂਤੋਤਿ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ.

ਵੋਦਾਤਦਸ੍ਸਿਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਵਦਾਤਦਸ੍ਸਿਂ. ਤਾਨਿ ਛਦਨਾਨੀਤਿ ਏਤਾਨਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਕਿਲੇਸਛਦਨਾਨਿ. ਵਿਵਟਾਨੀਤਿ ਪਾਕਟੀਕਤਾਨਿ. ਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਾਨੀਤਿ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਪਹਤਾਨਿ. ਉਗ੍ਘਾਟਿਤਾਨੀਤਿ ਉਪ੍ਪਾਟਿਤਾਨਿ. ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤਾਨੀਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਉਪ੍ਪਾਟਿਤਾਨਿ.

੨੯. ਨ ਕਪ੍ਪਯਨ੍ਤੀਤਿ ਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥੋ ਚ – ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ? ਤੇ ਹਿ ਤਾਦਿਸਾ ਸਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਨਞ੍ਚ ਕੇਨਚਿ ਨ ਕਪ੍ਪਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਪੁਰੇਕ੍ਖਰੋਨ੍ਤਿ. ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਅਨਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਅਕਿਰਿਯਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਂ ‘‘ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਨ ਤੇ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਆਦਾਨਗਨ੍ਥਂ ਗਤਿਤਂ ਵਿਸਜ੍ਜਾਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਆਦਾਯਕਤ੍ਤਾ ਆਦਾਨਗਨ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਗਥਿਤਂ ਬਦ੍ਧਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਤ੍ਥੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ. ਸੇਸਂ ਪਾਕਟਮੇਵ.

ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਸੁਦ੍ਧਿਂ. ਸਂਸਾਰਸੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਤੋ ਸੁਦ੍ਧਿਂ. ਅਕਿਰਿਯਦਿਟ੍ਠਿਨ੍ਤਿ ਕਰੋਤੋ ਨ ਕਰੀਯਤਿ ਪਾਪਨ੍ਤਿ ਅਕਿਰਿਯਦਿਟ੍ਠਿਂ. ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਿਚ੍ਚੋ ਧੁਵੋ ਸਸ੍ਸਤੋ’’ਤਿ ਵਚਨਂ. ਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਨ ਕਥੇਨ੍ਤਿ.

ਗਨ੍ਥਾਤਿ ਨਾਮਕਾਯਂ ਗਨ੍ਥੇਨ੍ਤਿ, ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਘਟੇਨ੍ਤੀਤਿ ਗਨ੍ਥਾ. ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਚ ਸਾ ਨਾਮਕਾਯਘਟਨਵਸੇਨ ਗਨ੍ਥੋ ਚਾਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥੋ. ਹਿਤਸੁਖਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਯਤੀਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ. ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਚ ਸੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਗਨ੍ਥੋ ਚਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ. ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋਤਿ ‘‘ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸੀਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਵਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੪੩, ੧੨੨੨) ਪਰਤੋ ਆਮਾਸੋ. ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਸਿਤਮ੍ਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ, ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੪੪) ਇਮਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਰਾਗੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ. ਪਰਵਾਦੇਸੁ ਆਘਾਤੋਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਵਚਨੇਸੁ ਕੋਪੋ. ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਤੁਟ੍ਠਾਕਾਰੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਂ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਂ ਗੋਸੀਲਾਦਿਸੀਲਂ ਵਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਗਹਿਤਾ ਪਰਾਮਟ੍ਠਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਤੇਹਿ ਗਨ੍ਥੇਹੀਤਿ ਏਤੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਨਾਮਕਾਯਘਟਨੇਹਿ. ਰੂਪਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਗਹਣੇਨ. ਪਰਾਮਸਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਹਣੇਨ. ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤਿ ਮਾਨਗਹਣੇਨ. ਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਂ. ਗਨ੍ਥੇਤਿ ਬਨ੍ਧਨੇ.

ਵੋਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਾ. ਗਥਿਤੇਤਿ ਬਨ੍ਧਨੇ. ਗਨ੍ਥਿਤੇਤਿ ਗਨ੍ਥਨੇਨ ਗਨ੍ਥਿਤੇ. ਵਿਬਨ੍ਧੇਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਬਨ੍ਧੇ. ਆਬਨ੍ਧੇਤਿ ਅਨੇਕਵਿਧੇਨ ਬਨ੍ਧੇ. ਪਲਿਬੁਦ੍ਧੇਤਿ ਅਮੁਞ੍ਚਿਤੇ. ਬਨ੍ਧਨੇ ਪੋਟਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਪਪ੍ਪੋਟਯਿਤ੍ਵਾ. ਵਿਸਜ੍ਜਾਤਿ ਚਜਿਤ੍ਵਾ.

ਇਮੇ ਪਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਗਨ੍ਥੇ ਕਿਲੇਸਪਟਿਪਾਟਿਯਾਪਿ ਆਹਰਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾਪਿ – ਕਿਲੇਸਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥੋ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਯਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ, ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨ. ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥੋ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨਾਤਿ. ਏਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਗਨ੍ਥਾ ਯਸ੍ਸ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਗਨ੍ਥੇਨ੍ਤਿ ਘਟੇਨ੍ਤੀਤਿ ਗਨ੍ਥਾ. ਤੇ ਚਤੁਪ੍ਪਭੇਦਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯ, ਸਯਂ ਵਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਏਸਾਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾ. ਲੋਭੋਯੇਵ ਨਾਮਕਾਯਂ ਗਨ੍ਥੇਤਿ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਘਟੇਤੀਤਿ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ. ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੂਤਿਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਯਤਿ ਵਾ ਵਿਨਯਾਚਾਰਰੂਪਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਹਿਤਸੁਖਾਦੀਨੀਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ. ‘‘ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸੀਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਵਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਪਰਾਮਸਨਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਸਿਤਮ੍ਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ, ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤੀਤਿ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋ. ਯਥਾ ਵਯ੍ਹਂ ਵਾਤਿਆਦਿਂ ਵਯ੍ਹਾਦਿਵਿਸਙ੍ਖਰਣਂ ਗਨ੍ਥਾਨਂ ਵਿਯੋਗਕਰਣੇ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ.

ਨ ਜਨੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਨ ਸਞ੍ਜਨੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਨਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਸਗ੍ਗਵਸੇਨ ਪਦਂ ਵਡ੍ਢਿਤਂ. ਨ ਸਞ੍ਜਨੇਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਂ. ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ ਨਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩੦. ਸੀਮਾਤਿਗੋਤਿ ਗਾਥਾ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪੁਬ੍ਬਸਦਿਸੋ ਏਵ ਪਨਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਸੋ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਕਿਞ੍ਚ ਭਿਯ੍ਯੋ? ਸੋ ਈਦਿਸੋ ਭੂਰਿਪਞ੍ਞੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਕਿਲੇਸਸੀਮਾਨਂ ਅਤੀਤਤ੍ਤਾ ਸੀਮਾਤਿਗੋ, ਬਾਹਿਤਪਾਪਤ੍ਤਾ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਭੂਤਸ੍ਸ ਚ ਤਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਰਚਿਤ੍ਤਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਞਾਣੇਹਿ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਮਂਸਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੂਹਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਗ੍ਗਹੀਤਂ, ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚ ਕਾਮਰਾਗਾਭਾਵਤੋ ਨ ਰਾਗਰਾਗੀ ਰੂਪਾਰੂਪਰਾਗਾਭਾਵਤੋ ਨ ਵਿਰਾਗਰਤ੍ਤੋ, ਯਤੋ ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ‘‘ਇਦਂ ਪਰਮ’’ਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਇਧ ਉਗ੍ਗਹੀਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ.

ਚਤਸ੍ਸੋ ਸੀਮਾਯੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾ. ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਸਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯੋ ਚਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯਾ? ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠੇਨ. ਕੋ ਏਸ ਅਨੁਸਯਟ੍ਠੋ ਨਾਮਾਤਿ? ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੋ. ਏਤੇ ਹਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨੁਸਯਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥਾਪਿ ਸਿਯਾ – ਅਨੁਸਯਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰੋ, ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰੋ ਚ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਨੁਸਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਪਟਿਵਚਨਂ – ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰੋ ਅਨੁਸਯੋ, ਅਨੁਸਯੋਤਿ ਪਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਥਾਮਗਤਾ ਕਿਲੇਸਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਸਾਰਮ੍ਮਣੋ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੇਨ ਸਹੇਤੁਕੋ ਏਕਨ੍ਤਾਕੁਸਲੋ ਅਤੀਤੋਪਿ ਹੋਤਿ ਅਨਾਗਤੋਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਪਮਾਣਂ – ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ ਤਾਵ ਅਭਿਸਮਯਕਥਾਯਂ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੨੧) ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ‘‘ਥਾਮਗਤੋ ਅਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣਿਯਂ ਮੋਹਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨੇ (ਧ. ਸ. ੩੯੦) ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਲਙ੍ਗੀ ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮੋਹੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਅਨੁਸਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਅਨੁਸਯਾ ਅਹੇਤੁਕਾ ਅਨੁਸਯਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਕਥਾ. ੬੦੫) ਸਬ੍ਬੇ ਵਾਦਾ ਪਟਿਸੇਧਿਤਾ. ਅਨੁਸਯਯਮਕੇ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਮਹਾਵਾਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਇਮਿਨਾ ਤਨ੍ਤਿਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਸੁਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਸਾਰਮ੍ਮਣੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਅਨੁਸਯੋ ਹਿ ਨਾਮੇਸ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮੋਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਚਤੂਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤੇ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚ; ਤਯੋਪਿ ਅਵਸੇਸਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਮੋਹਾ. ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚ, ਮਨਾਪੇਸੁ ਅਵਸੇਸਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਲੋਭੋ. ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚ, ਅਮਨਾਪੇਸੁ ਅਵਸੇਸਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਦੋਸੋ. ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚ, ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਵਜ੍ਜੇਸੁ ਅਵਸੇਸਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਮਾਨੋ. ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਚਤੂਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਪਨ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਲੋਭੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਵਿਧਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋਤਿ ਅਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਕਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ. ਤਦੇਕਟ੍ਠਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾਤਿ ਸਹਜੇਕਟ੍ਠਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ, ਸਹਜੇਕਟ੍ਠਵਸੇਨ ਏਕਤੋ ਠਿਤਾ. ਮਾਨਾਨੁਸਯੋਤਿ ਨਵਵਿਧਮਾਨੋ. ਪਰਮਤ੍ਥਞਾਣੇਨ ਵਾ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰਜਾਨਨਪਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ, ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣੇਨ ਵਾਤਿ ਅਤੀਤੇ ਨਿਵੁਟ੍ਠਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਰਣਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਾਤਿ ਪਕਤਿਚਕ੍ਖੁਨਾ. ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਾਤਿ ਦਿਬ੍ਬਸਦਿਸੇਨ ਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ. ਰਾਗਰਤ੍ਤਾਤਿ ਰਾਗੇਨ ਰਞ੍ਜਿਤਾ. ਯੇ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੂਤਿ ਯੇ ਪਞ੍ਚਸੁ ਰੂਪਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਾਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ. ਵਿਰਾਗਰਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤਾਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਅਤਿਰਤ੍ਤਾ ਅਲ੍ਲੀਨਾ. ਯਤੋ ਕਾਮਰਾਗੋ ਚਾਤਿ ਯਦਾ ਕਾਮਭਵੇ ਰਾਗੋ ਚ. ਰੂਪਾਰੂਪਰਾਗੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਜ੍ਜੋਤਿਕਾਯ ਮਹਾਨਿਦ੍ਦੇਸਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.