੮. ਪਸੂਰਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੫੯. ਅਟ੍ਠਮੇ ਪਸੂਰਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਤਾਵ ਸਙ੍ਖੇਪੋ – ਇਮੇ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਇਧੇਵ ਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਨਾਹੁ, ਏਵਂ ਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਤਤ੍ਥੇਵ ‘‘ਏਸ ਵਾਦੋ ਸੁਭੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸੁਭਵਾਦਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਥੂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਚ੍ਚੇਕਸਚ੍ਚੇਸੁ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ.
ਸਬ੍ਬੇ ਪਰਵਾਦੇ ਖਿਪਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾ ਪਰਲਦ੍ਧਿਯੋ ਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤਿ. ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੀਤਿ ਦੂਰਤੋ ਖਿਪਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਖਿਪਨ੍ਤਿ. ਸੁਭਵਾਦਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਪਦਂ. ਸੋਭਨਵਾਦਾਤਿ ‘‘ਏਤਂ ਸੁਨ੍ਦਰ’’ਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਾ. ਪਣ੍ਡਿਤਵਾਦਾਤਿ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾ. ਥਿਰਵਾਦਾਤਿ ‘‘ਨਿਦ੍ਦੋਸਵਾਦਂ ਵਦਾਮਾ’’ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਾ. ਞਾਯਵਾਦਾਤਿ ‘‘ਯੁਤ੍ਤਵਾਦਂ ਵਦਾਮਾ’’ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਾ. ਹੇਤੁਵਾਦਾਤਿ ‘‘ਕਾਰਣਸਹਿਤਂ ਵਦਾਮਾ’’ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਾ. ਲਕ੍ਖਣਵਾਦਾਤਿ ‘‘ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਂ ਵਦਾਮਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਾ. ਕਾਰਣਵਾਦਾਤਿ ‘‘ਉਦਾਹਰਣਯੁਤ੍ਤਵਾਦਂ ਵਦਾਮਾ’’ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਾ. ਠਾਨਵਾਦਾਤਿ ‘‘ਪਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਵਾਦਂ ਵਦਾਮਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਾ.
ਨਿਵਿਟ੍ਠਾਤਿ ਅਨ੍ਤੋਪਵਿਟ੍ਠਾ. ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਠਿਤਾ.
੬੦. ਏਵਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਚ ‘‘ਤੇ ਵਾਦਕਾਮਾ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਗਾਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਬਾਲਂ ਦਹਨ੍ਤੀ ਮਿਥੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਬਾਲੋ, ਅਯਂ ਬਾਲੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਬਾਲਂ ਦਹਨ੍ਤਿ, ਬਾਲਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਵਦਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਞ੍ਞਸਿਤਾ ਕਥੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਤ੍ਥਾਰਾਦਿਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਕਲਹਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਸਂਸਕਾਮਾ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨਾਤਿ ਪਸਂਸਤ੍ਥਿਕਾ ਉਭੋਪਿ ‘‘ਮਯਂ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨਾ ਪਣ੍ਡਿਤਵਾਦਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ.
ਵਾਦਤ੍ਥਿਕਾਤਿ ਵਾਦੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕਾ. ਵਾਦਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾਤਿ ਵਾਦਜ੍ਝਾਸਯਾ. ਵਾਦਪੁਰੇਕ੍ਖਾਰਾਤਿ ਵਾਦਮੇਵ ਪੁਰਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਚਰਮਾਨਾ. ਵਾਦਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਨ੍ਤਾਤਿ ਵਾਦਮੇਵ ਗਵੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨਾ. ਵਿਗਯ੍ਹਾਤਿ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ. ਓਗਯ੍ਹਾਤਿ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ. ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਮੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਵਾ.
ਅਨੋਜਵਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਹੀਨਓਜਵਤੀ, ਤੇਜਵਿਰਹਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾ ਕਥਾਤਿ ਏਸਾ ਵਾਚਾ. ਕਥੋਜ੍ਜਂ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਤ੍ਤੇਜਂ ਭਣਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵਦਾਨੇਸੁ ਚ ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਨਿਯਮਤੋ ਏਵ.
੬੧. ਯੁਤ੍ਤੋ ਕਥਾਯਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤੋ ਕਥਾਯਨ੍ਤਿ ਵਾਦਕਥਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ. ਪਸਂਸਮਿਚ੍ਛਂ ਵਿਨਿਘਾਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਸਂਸਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਨਿਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਵਾਦਾ ਕਥਂਕਥੀ ਵਿਨਿਘਾਤੀ ਹੋਤਿ. ਅਪਾਹਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਵੀਮਂਸਕੇਹਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਪਗਤਂ ਤੇ ਭਣਿਤਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਪਗਤਂ ਤੇ ਭਣਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਪਹਰਿਤੇ ਵਾਦੇ. ਨਿਨ੍ਦਾਯ ਸੋ ਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਪਾਹਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਾਦੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਨਿਨ੍ਦਾਯ ਸੋ ਕੁਪ੍ਪਤਿ. ਰਨ੍ਧਮੇਸੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਰਨ੍ਧਮੇਵ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ.
ਥੋਮਨਨ੍ਤਿ ਵਣ੍ਣਭਣਨਂ. ਕਿਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਪਾਕਟਕਰਣਂ. ਵਣ੍ਣਹਾਰਿਯਨ੍ਤਿ ਗੁਣਵਡ੍ਢਨਂ. ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਲ੍ਲਾਪਾਤਿ ਸਲ੍ਲਾਪਤੋ ਪੁਰੇਤਰਮੇਵ. ‘‘ਕਥਮਿਦਂ ਕਥਮਿਦ’’ਨ੍ਤਿ ਕਥਂਕਥਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਥਂਕਥੀ. ਜਯੋ ਨੁ ਖੋ ਮੇਤਿ ਮਮ ਜਯੋ. ਕਥਂ ਨਿਗ੍ਗਹਨ੍ਤਿ ਕੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ. ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਮਮ ਲਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਅਤਿਰੇਕਂ. ਪਟਿਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਿਸੇਸਂ. ਆਵੇਠਿਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪਰਿਵੇਠਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਨਿਬ੍ਬੇਠਿਯਨ੍ਤਿ ਮਮ ਨਿਬ੍ਬੇਠਨਂ ਮੋਚਨਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨਂ. ਛੇਦਨ੍ਤਿ ਵਾਦਛਿਨ੍ਦਨਂ. ਮਣ੍ਡਲਨ੍ਤਿ ਵਾਦਸਙ੍ਘਾਤਂ. ਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾਤਿ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾ. ਪਾਸਾਰਿਕਾਤਿ ਕਾਰਣਿਤਾ. ਅਪਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਪਟਿਬਾਹਨ੍ਤਿ.
ਅਤ੍ਥਾਪਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਪਗਤਂ, ਅਤ੍ਥੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਪਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥਮ੍ਹਾ ਪਟਿਬਾਹਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥੋ ਤੇ ਦੁਨ੍ਨਿਤੋਤਿ ਤਵ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਉਪਨੀਤੋ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਤੇ ਦੁਰੋਪਿਤਨ੍ਤਿ ਤਵ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਦੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਂ. ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਤੇ ਅਕਤੋਤਿ ਤਯਾ ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਨ ਕਤੋ. ਪਟਿਕਮ੍ਮਂ ਤੇ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਤਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਦ੍ਧਿਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਂ ਦੁਟ੍ਠੁ ਕਤਂ. ਵਿਸਮਕਥਂ ਦੁਕ੍ਕਥਿਤਨ੍ਤਿ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਕਥਿਤਂ. ਦੁਬ੍ਭਣਿਤਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੇਨਪਿ ਦੁਟ੍ਠੁ ਭਣਿਤਂ. ਦੁਲ੍ਲਪਿਤਨ੍ਤਿ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ. ਦੁਰੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾ ਭਣਿਤਂ. ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਰੂਪਂ ਭਾਸਿਤਂ.
ਨਿਨ੍ਦਾਯਾਤਿ ਗਰਹਣੇਨ. ਗਰਹਾਯਾਤਿ ਦੋਸਕਥਨੇਨ. ਅਕਿਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਅਗੁਣਕਥਨੇਨ. ਅਵਣ੍ਣਹਾਰਿਕਾਯਾਤਿ ਅਗੁਣਵਡ੍ਢਨੇਨ.
ਕੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਪਕਤਿਭਾਵਂ ਜਹੇਤ੍ਵਾ ਚਲਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦੋਸਵਸੇਨ ਪੂਤਿਭਾਵਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਤਿਟ੍ਠੀਯਤੀਤਿ ਕੋਧਵਸੇਨ ਗਣਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕੋਪਞ੍ਚਾਤਿ ਕੁਪਿਤਭਾਵਂ. ਦੋਸਞ੍ਚਾਤਿ ਦੂਸਨਂ. ਅਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤੁਟ੍ਠਾਕਾਰਞ੍ਚ. ਪਾਤੁਕਰੋਤੀਤਿ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਤਿ. ਰਨ੍ਧਮੇਸੀਤਿ ਅਨ੍ਤਰਗਵੇਸੀ. ਵਿਰਨ੍ਧਮੇਸੀਤਿ ਛਿਦ੍ਦਗਵੇਸੀ. ਅਪਰਦ੍ਧਮੇਸੀਤਿ ਗੁਣਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਦੋਸਮੇਵ ਗਵੇਸੀ. ਖਲਿਤਮੇਸੀਤਿ ਪਕ੍ਖਲਨਗਵੇਸੀ. ਗਲ਼ਿਤਮੇਸੀਤਿ ਪਤਨਗਵੇਸੀ. ‘‘ਘਟ੍ਟਿਤਮੇਸੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਗਵੇਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਵਰਮੇਸੀਤਿ ਦੋਸਗਵੇਸੀ.
੬੨. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਸੋ ਕੁਪ੍ਪਤਿ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਪਨ ‘‘ਯਮਸ੍ਸ ਵਾਦ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਹੀਨਮਾਹੁ, ਅਪਾਹਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਤੋ ਅਪਾਹਤਂ ਪਰਿਹੀਨਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਦੇਵਤੀਤਿ ਤਤੋਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੋ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਮਯਾ ਆਵਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਵਿਪ੍ਪਲਪਤਿ. ਸੋਚਤੀਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਜਯੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਸੋਚਤਿ. ‘‘ਉਪਚ੍ਚਗਾ ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਤ੍ਥੁਨਾਤੀਤਿ ‘‘ਸੋ ਮਂ ਵਾਦੇਨ ਵਾਦਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਵਿਪ੍ਪਲਪਤਿ.
ਪਰਿਹਾਪਿਤਨ੍ਤਿ ਨ ਵਡ੍ਢਿਤਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਮਯਾ ਆਵਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਰਣਂ ਮਯਾ ਅਵਨਮਿਤਂ. ਚਿਨ੍ਤਿਤਨ੍ਤਿ ਵੀਮਂਸਿਤਂ. ਮਹਾਪਕ੍ਖੋਤਿ ਮਹਨ੍ਤੋ ਞਾਤਿਪਕ੍ਖੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਾਪਕ੍ਖੋ. ਮਹਾਪਰਿਸੋਤਿ ਮਹਾਪਰਿਚਾਰਿਕਪਰਿਸੋ. ਮਹਾਪਰਿਵਾਰੋਤਿ ਮਹਾਦਾਸਦਾਸਿਪਰਿਵਾਰੋ. ਪਰਿਸਾ ਚਾਯਂ ਵਗ੍ਗਾਤਿ ਅਯਞ੍ਚ ਪਰਿਸਾ ਵਗ੍ਗਾ, ਨ ਏਕਾ. ਪੁਨ ਭਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਪੁਨ ਭਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮਿ.
੬੩. ਏਤੇ ਵਿਵਾਦਾ ਸਮਣੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਮਣਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਬਾਹਿਰਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ. ਏਤੇਸੁ ਉਗ੍ਘਾਤਿਨਿਘਾਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤੇਸੁ ਵਾਦੇਸੁ ਜਯਪਰਾਜਯਾਦਿਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਉਗ੍ਘਾਤਨਿਘਾਤਂ ਵਾ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਉਗ੍ਘਾਤਿ ਚ ਨਿਘਾਤਿ ਚ ਹੋਤਿ. ਵਿਰਮੇ ਕਥੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਜਹੇਯ੍ਯ ਕਲਹਂ. ਨ ਹਞ੍ਞਦਤ੍ਥਤ੍ਥਿ ਪਸਂਸਲਾਭਾਤਿ ਨ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਪਸਂਸਲਾਭਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਉਤ੍ਤਾਨੋ ਵਾਤਿ ਨ ਗਮ੍ਭੀਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ ਕਾਮਗੁਣਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੬.੬੩) ਵਿਯ.
ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਵਾਤਿ ਦੁਪ੍ਪਵੇਸੋ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਯ. ਗੂਲ਼੍ਹੋ ਵਾਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ‘‘ਅਭਿਰਮ ਨਨ੍ਦ ਅਹਂ ਤੇ ਪਾਟਿਭੋਗੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਉਦਾ. ੨੨) ਵਿਯ. ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਵਾਤਿ ਅਪਾਕਟੋ ‘‘ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਹਨ੍ਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੨੯੪; ਨੇਤ੍ਤਿ. ੧੧੩) ਵਿਯ. ਨੇਯ੍ਯੋ ਵਾਤਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਅਸਦ੍ਧੋ ਅਕਤਞ੍ਞੂ ਚਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੯੭) ਵਿਯ. ਨੀਤੋ ਵਾਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਠਿਤਨਿਯਾਮੇਨ ਕਥੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਵਂਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੮) ਵਿਯ. ਅਨਵਜ੍ਜੋ ਵਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੋਸਤ੍ਥੋ ‘‘ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ਤਿਕਮਾਤਿਕਾ ੧) ਵਿਯ. ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸੋ ਵਾਤਿ ਕਿਲੇਸਵਿਰਹਿਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵਿਯ. ਵੋਦਾਨੋਵਾਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਯ. ਪਰਮਤ੍ਥੋ ਵਾਤਿ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥੋ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਭੂਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਿ ਵਿਯ.
੬੪. ਛਟ੍ਠਗਾਥਾਯਤ੍ਥੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਨ ਹਞ੍ਞਦਤ੍ਥਤ੍ਥਿ ਪਸਂਸਲਾਭਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਮਂ ਲਾਭਂ ਲਭਨ੍ਤੋਪਿ ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਸਂਸਿਤੋ ਵਾ ਪਨ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਵਾਦਂ ਪਰਿਸਾਯ ਮਜ੍ਝੇ ਦੀਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਸੋ ਤੇਨ ਜਯਤ੍ਥੇਨ ਤੁਟ੍ਠਿਂ ਵਾ ਦਨ੍ਤਵਿਦਂਸਕਂ ਵਾ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਹਸ੍ਸਤਿ, ਮਾਨੇਨ ਚ ਉਨ੍ਨਮਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਜਯਤ੍ਥਂ ਪਪ੍ਪੁਯ੍ਯ ਯਥਾਮਨੋ ਜਾਤੋ.
ਥਮ੍ਭਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ. ਬ੍ਰੂਹਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥੋ.
੬੫. ਏਵਂ ਉਨ੍ਨਮਤੋ ਚ ‘‘ਯਾ ਉਨ੍ਨਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਂ ਵਦਤੇ ਪਨੇਸੋਤਿ ਏਸੋ ਪਨ ਤਂ ਉਨ੍ਨਤਿਂ ‘‘ਵਿਘਾਤਭੂਮੀ’’ਤਿ ਅਬੁਜ੍ਝਮਾਨੋ ਮਾਨਞ੍ਚ ਅਤਿਮਾਨਞ੍ਚ ਵਦਤਿ. ਏਵਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾਪਿ ਗਾਥਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥੋ.
੬੬. ਏਵਂ ਵਾਦੇ ਦੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਸ੍ਸ ਵਾਦਂ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੂਰੋ’’ਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਰਾਜਖਾਦਾਯਾਤਿ ਰਾਜਖਾਦਨੀਯੇਨ, ਭਤ੍ਤਵੇਤਨੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਭਿਗਜ੍ਜਮੇਤਿ ਪਟਿਸੂਰਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸੋ ਪਟਿਸੂਰਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਭਿਗਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਏਤਿ, ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯੇਨੇਵ ਸੋ ਤੇਨ ਪਲੇਹੀਤਿ ਯੇਨ ਸੋ ਤੁਯ੍ਹਂ ਪਟਿਸੂਰੋ, ਤੇਨ ਗਚ੍ਛ. ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਯਦਿਦਂ ਯੁਧਾਯਾਤਿ ਯਂ ਪਨ ਕਿਲੇਸਜਾਤਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸਿਯਾ, ਤਂ ਇਧ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਬੋਧਿਮੂਲੇਯੇਵਸ੍ਸ ਪਹੀਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.
ਸੂਰੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਪਦਂ. ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਰੋ ਸੂਰੋ, ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਉਰੋ ਨਿਨ੍ਨਉਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੀਰੋਤਿ ਪਰਕ੍ਕਮਵਨ੍ਤੋ. ਵਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਤਿ ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ. ਅਭੀਰੂਤਿਆਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ ਏਵ. ਪੁਟ੍ਠੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਪਦਂ. ਪੋਸਿਤੋਤਿ ਥੂਲਕਤੋ. ਆਪਾਦਿਤੋਤਿ ਉਪਡ੍ਢਬਲਿਤੋ ਪਟਿਪਾਦਿਤੋ. ਵਡ੍ਢਿਤੋਤਿ ਤਤੋ ਤਤੋ ਭਾਵਿਤੋ.
ਗਜ੍ਜਨ੍ਤੋਤਿ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਸਰੇਨ ਗਜ੍ਜਨ੍ਤੋ. ਉਗ੍ਗਜ੍ਜਨ੍ਤੋਤਿ ਉਕ੍ਕੁਟ੍ਠਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਅਭਿਗਜ੍ਜਨ੍ਤੋਤਿ ਸੀਹਨਾਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਏਤੀਤਿ ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਉਪੇਤੀਤਿ ਤਤੋ ਸਮੀਪਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਉਪਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤਤੋ ਸਮੀਪਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਪਟਿਸੂਰਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਭਯਂ. ਪਟਿਪੁਰਿਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤੁਪੁਰਿਸਂ. ਪਟਿਸਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤੁ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਿਮੁਖੇ ਠਿਤਂ. ਪਟਿਮਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸੇਧਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯੁਜ੍ਝਨ੍ਤਂ. ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੋਤਿ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ.
ਪਲੇਹੀਤਿ ਗਚ੍ਛ. ਵਜਾਤਿ ਮਾ ਤਿਟ੍ਠ. ਗਚ੍ਛਾਤਿ ਸਮੀਪਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮ. ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਤਿ ਪਰਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਹਿ.
ਬੋਧਿਯਾ ਮੂਲੇਤਿ ਮਹਾਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ. ਯੇ ਪਟਿਸੇਨਿਕਰਾ ਕਿਲੇਸਾਤਿ ਯੇ ਕਿਲੇਸਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਕਰਾ. ਪਟਿਲੋਮਕਰਾਤਿ ਪਟਾਣੀਕਰਾ. ਪਟਿਕਣ੍ਟਕਕਰਾਤਿ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਨਕਰਾ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਕਰਾਤਿ ਸਤ੍ਤੁਕਰਾ.
੬੭. ਇਤੋ ਪਰਂ ਸੇਸਗਾਥਾ ਪਾਕਟਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਏਵ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਵਾਦਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਸੇਨਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਪਟਿਲੋਮਕਾਰਕਾ. ‘‘ਨ ਤ੍ਵਂ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਆਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਿਰੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਵਿਵਾਦੋ.
ਸਹਿਤਂ ਮੇਤਿ ਮਮ ਵਚਨਂ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਅਸਹਿਤਂ ਤੇਤਿ ਤਵ ਵਚਨਂ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਅਧਿਚਿਣ੍ਣਂ ਤੇ ਵਿਪਰਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਤਂ ਅਧਿਚਿਣ੍ਣਂ ਚਿਰਕਾਲਸੇਵਨਵਸੇਨ ਪਗੁਣਂ, ਤਂ ਮਮ ਵਾਦਂ ਆਗਮ੍ਮ ਨਿਵਤ੍ਤਂ. ਆਰੋਪਿਤੋ ਤੇ ਵਾਦੋਤਿ ਤੁਯ੍ਹਂ ਉਪਰਿ ਮਯਾ ਦੋਸੋ ਆਰੋਪਿਤੋ. ਚਰ ਵਾਦਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਾਯਾਤਿ ਭਤ੍ਤਪੁਟਂ ਆਦਾਯ ਤਂ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਾਦਾ ਪਮੋਕ੍ਖਤ੍ਥਾਯ ਉਤ੍ਤਰਂ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨੋ ਵਿਚਰ. ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਹਿ ਵਾਤਿ ਅਥ ਵਾ ਮਯਾ ਆਰੋਪਿਤਦੋਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਮੋਚੇਹਿ. ਸਚੇ ਪਹੋਸੀਤਿ ਸਚੇ ਸਕ੍ਕੋਸਿ.
ਆਵੇਠਿਯਾਯ ਆਵੇਠਿਯਨ੍ਤਿ ਆਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਨੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਨਂ. ਨਿਬ੍ਬੇਠਿਯਾਯ ਨਿਬ੍ਬੇਠਿਯਨ੍ਤਿ ਦੋਸਤੋ ਮੋਚਨੇਨ ਮੋਚਨਂ. ਛੇਦੇਨ ਛੇਦਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
੬੮. ਵਿਸੇਨਿਕਤ੍ਵਾਤਿ ਕਿਲੇਸਸੇਨਂ ਵਿਨਾਸੇਤ੍ਵਾ. ਕਿਂ ਲਭੇਥਾਤਿ ਪਟਿਮਲ੍ਲਂ ਕਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਸਿ. ਪਸੂਰਾਤਿ ਤਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਆਲਪਤਿ. ਯੇਸੀਧ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯੇਸਂ ਇਧ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਮਾਯਪਿ ਗਾਥਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥੋਯੇਵ.
੬੯. ਪਵਿਤਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ‘‘ਜਯੋ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ੍ਤੋ. ਧੋਨੇਨ ਯੁਗਂ ਸਮਾਗਮਾਤਿ ਧੁਤਕਿਲੇਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ. ਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ ਸਕ੍ਖਸਿ ਸਮ੍ਪਯਾਤਵੇਤਿ ਕੋਤ੍ਥੁਆਦਯੋ ਵਿਯ ਸੀਹਾਦੀਹਿ ਧੋਨੇਨ ਸਹ ਯੁਗਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਪਦਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਯਾਤੁਂ ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਮੇਵ ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸੀਤਿ.
ਮਨੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦੇਸਪਦਂ. ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਮਿਨਮਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਮਨੋ. ਮਾਨਸਨ੍ਤਿ ਮਨੋ ਏਵ. ‘‘ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਚਰੋ ਪਾਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਚਰਤਿ ਮਾਨਸੋ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੩; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੧) ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਧਮ੍ਮੋ ਮਾਨਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.
‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਭਗਵਾ ਤੁਯ੍ਹਂ, ਸਾਵਕੋ ਸਾਸਨੇ ਰਤੋ;
ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸੋ ਸੇਕ੍ਖੋ, ਕਾਲਂਕਯਿਰਾ ਜਨੇਸੁਤਾ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੯) –
ਏਤ੍ਥ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਮਾਨਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਮਨੋਵ ਮਾਨਸਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਸੇਨ ਹੇਤਂ ਪਦਂ ਵਡ੍ਢਿਤਂ.
ਹਦਯਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਤੇ ਖਿਪਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਹਦਯਂ ਵਾ ਤੇ ਫਾਲੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ਆਲ਼ਵਕਸੁਤ੍ਤ; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੭) ਏਤ੍ਥ ਉਰੋ ਹਦਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਹਦਯਾ ਹਦਯਂ ਮਞ੍ਞੇ ਅਞ੍ਞਾਯ ਤਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੬੩) ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਵਕ੍ਕਂ ਹਦਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੭; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੧੦; ਖੁ. ਪਾ. ੩.ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰ) ਏਤ੍ਥ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ. ਇਧ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਹਦਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਮੇਵ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠੇਨ ਪਣ੍ਡਰਂ, ਭਵਙ੍ਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਹ ‘‘ਪਭਸ੍ਸਰਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੪੯). ਤਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਅਕੁਸਲਮ੍ਪਿ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਨਦੀ ਗਙ੍ਗਾ ਵਿਯ ਗੋਧਾਵਰਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਗੋਧਾਵਰਿ ਵਿਯ ਚ ‘‘ਪਣ੍ਡਰ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਮਨੋ ਮਨਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਇਧ ਪਨ ਮਨੋਗਹਣਂ ਮਨਸ੍ਸੇਵ ਆਯਤਨਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਤੇਨੇਤਂ ਦੀਪੇਤਿ ‘‘ਨਯਿਦਂ ਦੇਵਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਮਨਸ੍ਸ ਆਯਤਨਤ੍ਤਾ ਮਨਾਯਤਨਂ, ਅਥ ਖੋ ਮਨੋ ਏਵ ਆਯਤਨਂ ਮਨਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਆਕਰਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋਸਰਣਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਿਦੇਸਟ੍ਠੇਨ ਕਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਚ ਆਯਤਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ‘‘ਇਸ੍ਸਰਾਯਤਨਂ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਂ ਆਯਤਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਾਯਤਨਂ ਰਜਤਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਆਕਰੋ. ਸਾਸਨੇ ਪਨ ‘‘ਮਨੋਰਮੇ ਆਯਤਨੇ, ਸੇਵਨ੍ਤਿ ਨਂ ਵਿਹਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੫.੩੮) ਸਮੋਸਰਣਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਦਕ੍ਖਿਣਾਪਥੋ ਗੁਨ੍ਨਂ ਆਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਞ੍ਜਾਤਿਦੇਸੋ. ‘‘ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੇਵ ਸਕ੍ਖਿਭਬ੍ਬਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਸਤਿ ਸਤਿਆਯਤਨੇ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੩.੧੦੨; ਮ. ਨਿ. ੩.੧੫੮) ਕਾਰਣਂ. ਇਧ ਪਨ ਸਞ੍ਜਾਤਿਦੇਸਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋਸਰਣਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਕਾਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤਿਧਾਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ.
ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਿਦੇਸਟ੍ਠੇਨਪਿ ਏਤਂ ਆਯਤਨਂ. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਸਦ੍ਦਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨੇਤ੍ਥ ਓਸਰਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮੋਸਰਣਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨਪਿ ਆਯਤਨਂ. ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਪਨ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੇਨ ਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਕਾਰਣਟ੍ਠੇਨਾਪਿ ਆਯਤਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ.
ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਤਸ੍ਸ ਰਾਸਿਆਦਿਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਮਹਾਉਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੫੧) ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਖਨ੍ਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੫) ਗੁਣਟ੍ਠੇਨ. ‘‘ਅਦ੍ਦਸ ਖੋ ਭਗਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੪੧) ਏਤ੍ਥ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ. ਇਧ ਪਨ ਰੂਲ਼੍ਹਿਤੋ ਖਨ੍ਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸੋ ਏਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਰੁਕ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਭੂਤਂ ਏਕਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਰੂਲ਼੍ਹਿਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਜ੍ਜਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਤੇਸਂ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਪਦੇ ਏਕਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਿਨਨਟ੍ਠੇਨ ਮਨੋ, ਵਿਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਧਾਤੂਤਿ ਤੀਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਗਂ ਸਮਾਗਮਨ੍ਤਿ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਸਮ੍ਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤਿ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ. ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਂ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਯੁਗਪਟਿਭਾਗਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਸਾਕਚ੍ਛੇਤੁਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਤੁਂ. ਸਲ੍ਲਪਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਲ੍ਲਾਪਸਲ੍ਲਾਪਂ ਕਾਤੁਂ. ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਨਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ. ਨ ਪਟਿਬਲਭਾਵੇ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸਹੇਤੁ, ਪਸੂਰੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਹੀਨੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸੋ ਹਿ ਭਗਵਾ ਅਗ੍ਗੋ ਚਾਤਿ ਅਸਦਿਸਦਾਨਅਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਅਸਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਅਗ੍ਗੋ ਚ. ਸੇਟ੍ਠੋ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਗੁਣੇਹਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਮਟ੍ਠੇਨ ਸੇਟ੍ਠੋ ਚ. ਮੋਕ੍ਖੋ ਚਾਤਿ ਸਵਾਸਨੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮੋਕ੍ਖੋ ਚ. ਉਤ੍ਤਮੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਮੋ ਚ. ਪਵਰੋ ਚਾਤਿ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇਨ ਅਭਿਪਤ੍ਥਨੀਯਤ੍ਤਾ ਪਵਰੋ ਚ. ਮਤ੍ਤੇਨ ਮਾਤਙ੍ਗੇਨਾਤਿ ਪਭਿਨ੍ਨਮਦੇਨ ਹਤ੍ਥਿਨਾ.
ਕੋਤ੍ਥੁਕੋਤਿ ਜਿਰਣਸਿਙ੍ਗਾਲੋ. ਸੀਹੇਨ ਮਿਗਰਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਕੇਸਰਸੀਹੇਨ ਮਿਗਰਾਜੇਨ ਸਹ. ਤਰੁਣਕੋਤਿ ਛਾਪਕੋ. ਧੇਨੁਪਕੋਤਿ ਖੀਰਪਕੋ. ਉਸਭੇਨਾਤਿ ਮਙ੍ਗਲਸਮ੍ਮਤੇਨ ਉਸਭੇਨ. ਚਲਕਕੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਚਲਮਾਨਕਕੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਧਙ੍ਕੋਤਿ ਕਾਕੋ. ਗਰੁਲ਼ੇਨ ਵੇਨਤੇਯ੍ਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਰੁਲ਼ੇਨਾਤਿ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਨਾਮਂ. ਵੇਨਤੇਯ੍ਯੇਨਾਤਿ ਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ. ਚਣ੍ਡਾਲੋਤਿ ਛਵਚਣ੍ਡਾਲੋ. ਰਞ੍ਞਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨਾਤਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦੀਪਿਕਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨਾ. ਪਂਸੁਪਿਸਾਚਕੋਤਿ ਕਚਵਰਛਡ੍ਡਨਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਯਕ੍ਖੋ. ਇਨ੍ਦੇਨ ਦੇਵਰਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕੇਨ ਦੇਵਰਾਜੇਨ ਸਹ. ਸੋ ਹਿ ਭਗਵਾ ਮਹਾਪਞ੍ਞੋਤਿਆਦੀਨਿ ਛਪ੍ਪਦਾਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਪਭੇਦਕੁਸਲੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਨ੍ਤਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਞ੍ਞਾਭੇਦੇ ਛੇਕੋ. ਪਭਿਨ੍ਨਞਾਣੋਤਿ ਅਨਨ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦਪਤ੍ਤਞਾਣੋ. ਏਤੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪਭੇਦਕੁਸਲਤ੍ਤੇਪਿ ਸਤਿ ਤਾਸਂ ਪਞ੍ਞਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਭੇਦਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਧਿਗਤਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦੋਤਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਅਗ੍ਗਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਞਾਣੋ. ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਿਸਾਰਦਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਪਤ੍ਤੋ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤੇ ਪਟਿਜਾਨਤੋ ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ’ਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਵਤ ਮਂ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਮਾਰੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਕੋਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਚੋਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਤਮਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਖੇਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਭਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾਮਿ.
‘‘ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਤੇ ਪਟਿਜਾਨਤੋ ‘ਇਮੇ ਆਸਵਾ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਯੇ ਖੋ ਪਨ ਤੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਪਟਿਸੇਵਤੋ ਨਾਲਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ਯਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ ਤੇ ਅਤ੍ਥਾਯ ਧਮ੍ਮੋ ਦੇਸਿਤੋ, ਸੋ ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਵਤ ਮਂ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਮਾਰੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਕੋਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਚੋਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਤਮਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਖੇਮਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਭਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੮; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੫੦).
ਦਸਬਲਬਲਧਾਰੀਤਿ ਦਸ ਬਲਾਨਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦਸਬਲਾ, ਦਸਬਲਾਨਂ ਬਲਾਨਿ ਦਸਬਲਬਲਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਦਸਬਲਬਲਾਨਿ ਧਾਰਯਤੀਤਿ ਦਸਬਲਬਲਧਾਰੀ, ਦਸਬਲਞਾਣਬਲਧਾਰੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਵਚਨੇਹਿ ਅਨਨ੍ਤਪ੍ਪਭੇਦਾਨਂ ਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਪਭੇਦਮੁਖਮਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਸੋਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾਪਯੋਗਵਸੇਨ ਅਭਿਮਙ੍ਗਲਸਮ੍ਮਤਟ੍ਠੇਨ ਪੁਰਿਸਾਸਭੋ. ਅਸਨ੍ਤਾਸਟ੍ਠੇਨ ਪੁਰਿਸਸੀਹੋ. ਮਹਨ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਪੁਰਿਸਨਾਗੋ. ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞੋ. ਲੋਕਕਿਚ੍ਚਧੁਰਵਹਨਟ੍ਠੇਨ ਪੁਰਿਸਧੋਰਯ੍ਹੋ.
ਅਥ ਤੇਜਾਦਿਕਂ ਅਨਨ੍ਤਞਾਣਤੋ ਲਦ੍ਧਂ ਗੁਣਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਤੇਸਂ ਤੇਜਾਦੀਨਂ ਅਨਨ੍ਤਞਾਣਮੂਲਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਞਾਣੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਤੇਜੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਨ੍ਤਞਾਣੋਤਿ ਗਣਨਵਸੇਨ ਚ ਪਭਾਵਵਸੇਨ ਚ ਅਨ੍ਤਵਿਰਹਿਤਞਾਣੋ. ਅਨਨ੍ਤਤੇਜੋਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਮੋਹਤਮਵਿਧਮਨੇਨ ਅਨਨ੍ਤਞਾਣਤੇਜੋ. ਅਨਨ੍ਤਯਸੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਗੁਣੇਹੇਵ ਲੋਕਤ੍ਤਯਵਿਤ੍ਥਤਾਨਨ੍ਤਕਿਤ੍ਤਿਘੋਸੋ. ਅਡ੍ਢੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਧਨਸਮਿਦ੍ਧਿਯਾ ਸਮਿਦ੍ਧੋ. ਮਹਦ੍ਧਨੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਧਨਵਡ੍ਢਤ੍ਤੇਪਿ ਪਭਾਵਮਹਤ੍ਤੇਨ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਧਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨੋ. ‘‘ਮਹਾਧਨੋ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਧਨਵਾਤਿ ਪਸਂਸਿਤਬ੍ਬਪਞ੍ਞਾਧਨਵਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਚਯੁਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਧਨਵਤ੍ਤਾ ਅਤਿਸਯਭਾਵੇਨ ਪਞ੍ਞਾਧਨਵਤ੍ਤਾ ਧਨਵਾ. ਏਤੇਸੁਪਿ ਹਿ ਤੀਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਇਦਂ ਵਚਨਂ ਸਦ੍ਦਵਿਦੂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.
ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਾਗੁਣੇਨ ਭਗਵਤੋ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪਞ੍ਞਾਗੁਣੇਨੇਵ ਲੋਕਹਿਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨੇਤਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਵੇਨੇਯ੍ਯੇ ਸਂਸਾਰਸਙ੍ਖਾਤਭਯਟ੍ਠਾਨਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਖੇਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨੇਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਨਯਨਕਾਲੇ ਏਵ ਸਂਵਰਵਿਨਯਪਹਾਨਵਿਨਯਵਸੇਨ ਵੇਨੇਯ੍ਯੇ ਵਿਨੇਤਾ. ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਕਾਲੇ ਏਵ ਸਂਸਯਚ੍ਛੇਦਨੇਨ ਅਨੁਨੇਤਾ. ਸਂਸਯਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਾ. ਤਥਾ ਪਞ੍ਞਾਪਿਤਾਨਂ ਨਿਚ੍ਛਯਕਰਣੇਨ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਾ. ਤਥਾ ਨਿਜ੍ਝਾਪਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਯੋਜਨਵਸੇਨ ਪੇਕ੍ਖੇਤਾ. ਤਥਾਪਟਿਪਨ੍ਨੇ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਬਲੇਨ ਪਸਾਦੇਤਾ. ਸੋ ਹਿ ਭਗਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਹਿ-ਕਾਰੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਾਰਣੋਪਦੇਸੇ ਨਿਪਾਤੋ.
ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾਤਿ ਸਕਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਛਅਸਾਧਾਰਣਞਾਣਹੇਤੁਭੂਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਲੋਕਹਿਤਤ੍ਥਂ ਸਕਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ. ਅਸਞ੍ਜਾਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਨੇਤਾਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਸਞ੍ਜਾਤਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਾਵਕਪਾਰਮੀਞਾਣਹੇਤੁਭੂਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਪਭੁਤਿ ਯਾਵਜ੍ਜਕਾਲਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਞ੍ਜਨੇਤਾ. ਸਾਵਕਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨੇਨੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਨਨਤੋ ਭਗਵਾ ਸਞ੍ਜਨੇਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਅਨਕ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਾਤਾਤਿ ਅਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਾਯ ਕਥਾਭਿਨੀਹਾਰਾਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਾਯ ਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਨਕ੍ਖਾਤਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਾਰਮਿਤਾਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰਣਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਾਤਾ. ਅਯਂ ਨਯੋ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਸਤ੍ਤਬ੍ਯਾਕਰਣੇਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿਯੇਵ. ਮਗ੍ਗਞ੍ਞੂਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਞਾਤਾ. ਮਗ੍ਗਵਿਦੂਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਜਨੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਕੁਸਲੋ. ਮਗ੍ਗਕੋਵਿਦੋਤਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਕ੍ਖਾਤਬ੍ਬਮਗ੍ਗੇ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਞ੍ਞੂ, ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਵਿਦੂ, ਸਾਵਕਬੋਧਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਕੋਵਿਦੋ. ਅਥ ਵਾ –
‘‘ਏਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਤਰਿਂਸੁ ਪੁਬ੍ਬੇ,
ਤਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਯੇ ਚ ਤਰਨ੍ਤਿ ਓਘ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੪੦੯) –
ਵਚਨਤੋ ਯਥਾਯੋਗਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਨਂ ਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਚ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਚ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਚ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨੇਤ੍ਥ ਯੋਜਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਮਗ੍ਗਾਨੁਗਾ ਚ ਪਨਸ੍ਸਾਤਿ ਭਗਵਤੋ ਗਤਮਗ੍ਗਾਨੁਗਾਮਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਏਤੇਨ ਚ ਭਗਵਤਾ ਮਗ੍ਗੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਗੁਣਾਧਿਗਮਾਯ ਹੇਤੁ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਪਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਤਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਕਤਮਗ੍ਗਕਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਪਠਮਂ ਗਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ. ਇਤਿ ਥੇਰੋ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਭਗਵਤੋ ਸੀਲਾਦਯੋ ਗੁਣਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਆਗਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗੁਣਂ ਕਥੇਸਿ.
ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਯ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਞ੍ਚਨੇਯ੍ਯਪਥਭੂਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਾਵਿਤਾਯ ਤਂਯੇਵ ਨੇਯ੍ਯਪਥਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਿਯ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਵਾ ਏਕਚ੍ਚੋ ਵਿਪਰੀਤਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਭਗਵਾ. ਭਗਵਾ ਪਨ ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਤਿਯੇਵ, ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿਯੇਵ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਨਯਨ ਪਰਿਣਾਯਕਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ. ਵਿਦਿਤਤਾਦਿਅਤ੍ਥੇਨ ਞਾਣਭੂਤੋ. ਅਵਿਪਰੀਤਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਹਦਯੇਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਨਿਚ੍ਛਾਰਿਤਧਮ੍ਮਮਯੋਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ. ਸੇਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਯ ਭੂਤੋਤਿ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ. ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਭੂਤੋਤਿ ਞਾਣਭੂਤੋ. ਅਵਿਪਰੀਤਧਮ੍ਮੋ ਵਿਯ ਭੂਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਯ ਭੂਤੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ. ਯ੍ਵਾਯਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਚਨਤੋ ਵਤ੍ਤਨਤੋ ਵਾ ਵਤ੍ਤਾ. ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਵਚਨਤੋ ਵਤ੍ਤਨਤੋ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਅਤ੍ਥਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਨ੍ਨੇਤਾ. ਅਮਤਾਧਿਗਮਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਦੇਸਨਤੋ, ਅਮਤਪ੍ਪਕਾਸਨਾਯ ਵਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਅਮਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਪਨਤੋ ਅਮਤਸ੍ਸ ਦਾਤਾ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨੁਰੂਪੇਨ ਯਥਾਸੁਖਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦਾਨੇਨ ਚ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਇਸ੍ਸਰੋਤਿ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ. ਤਥਾਗਤਪਦਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਂ.
ਇਦਾਨਿ ‘‘ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਵੁਤ੍ਤਗੁਣਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਯ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਵਂਭੂਤਸ੍ਸ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਾਰਮਿਤਾਪੁਞ੍ਞਫਲਪ੍ਪਭਾਵਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਵਾਸਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ਸ ਵਿਹਤਤ੍ਤਾ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਾਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਥੇਵ ਚ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਯ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਞਾਣੇਨ ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਵਿਦਿਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਸਮ੍ਮੋਹਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਚ੍ਛਿਕਤਤ੍ਤਾ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਞ੍ਞਾਯ ਫੁਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਫਸ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ.
ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਲਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਾ. ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਆਦਾਯ, ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਾਦਾਯਵਚਨੇਨੇਵ ਕਾਲਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਤੀਤਾ’’ਦਿਵਚਨਾਨਿ ਚ ‘‘ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨੇਵ ਘਟਿਯਨ੍ਤਿ, ‘‘ਸਬ੍ਬੇ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਨ ਵਾ. ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਾਦਿਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਞਾਣਮੁਖੇਤਿ ਞਾਣਾਭਿਮੁਖੇ. ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਓਸਰਣਂ ਉਪੇਨ੍ਤਿ. ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਤ੍ਤਤ੍ਥੋ ਵਾਤਿਆਦੀਸੁ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਤ੍ਥੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਤ੍ਥੋਤਿ ਪਰੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਲੋਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਭਯਤ੍ਥੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚਾਤਿ ਸਕਿਂਯੇਵ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਪ੍ਪਯੋਜਨੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਪਰਾਯਪ੍ਪਯੋਜਨੋ ਵਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੋ. ਉਤ੍ਤਾਨੋਤਿਆਦੀਸੁ ਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਸੁਖਪਤਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨੋ. ਵੋਹਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਸੁਞ੍ਞਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਪਤਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰੋ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਤਿਰੋਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਗੂਲ਼੍ਹੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦਿਕੋ ਘਨਾਦੀਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ. ਅਪਚੁਰਵੋਹਾਰੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਯਥਾਰੁਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਨੇਤਬ੍ਬਤੋ ਨੇਯ੍ਯੋ. ਪਚੁਰਵੋਹਾਰੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਨੀਤਤ੍ਤਾ ਨੀਤੋ. ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਸਮਾਧਿਵਿਪਸ੍ਸਨਤ੍ਥੋ ਤਦਙ੍ਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਵਜ੍ਜਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਵਜ੍ਜੋ. ਕਿਲੇਸਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਤੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਤ੍ਥੋ ਨਕ੍ਕਿਲੇਸੋ. ਕਿਲੇਸਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯਫਲਤ੍ਥੋ ਵੋਦਾਨੋ. ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤੇਸੁ ਅਗ੍ਗਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਮਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯਭਾਵਤੋ ਅਬਹਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤੋਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇ ਬ੍ਯਾਪਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਵਾ ਵਤ੍ਤਤਿ.
‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਵਿਸਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤੀਤਿ ਞਾਣਂ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ, ਞਾਣਵਿਰਹਿਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਨ੍ਤਿ ਨਿਰਾਵਰਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪੁਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਉਪਮਾਯ ਸਾਧੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਯਾਵਤਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਨੇਯ੍ਯਂ. ਨੇਯ੍ਯਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਨੇਯ੍ਯਾਵਸਾਨਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨੇਯ੍ਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ. ਅਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਨਂ ਪਨ ਨੇਯ੍ਯਾਵਸਾਨਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਞਾਣਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪੁਰਿਮਯਮਕੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ ਇਮਿਨਾ ਯਮਕੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਤਿਯਯਮਕੇਨ ਪਟਿਸੇਧਵਸੇਨ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨੇਯ੍ਯਂ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਥਤ੍ਤਾ ਨੇਯ੍ਯਪਥੋ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਰਿਯਨ੍ਤਟ੍ਠਾਯਿਨੋਤਿ ਨੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਞਾਣਞ੍ਚ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਠਾਨਸੀਲਾ.
ਆਵਜ੍ਜਨਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਾਯਤ੍ਤਾ, ਆਵਜ੍ਜਿਤਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਕਙ੍ਖਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਰੁਚਿਆਯਤ੍ਤਾ, ਆਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਜਵਨਞਾਣੇਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਰਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਪਦਾਨਿ ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਆਸਯਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਸਯਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਸਯੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਾਮਾਦੀਹਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦੀਹਿ ਵਾ ਪਰਿਭਾਵਿਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਸਯਾ, ਥਾਮਗਤਾਨਂ ਕਾਮਰਾਗਾਦੀਨਂਵ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਅਨੁਸਯਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਨੁਸਯਕਥਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ.
ਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ. ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਤਿ ਕੁਸਲੇ ਅਕੁਸਲੇ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਵੋਸਗ੍ਗੋ. ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੇਤਿ ਪਞ੍ਞਾਮਯੇ ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਿ ਅਪ੍ਪਂ ਰਾਗਾਦਿਰਜੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖਾ. ਅਪ੍ਪਂ ਰਾਗਾਦਿਰਜੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖਾ, ਤੇ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੇ. ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੇਤਿ ਞਾਣਮਯੇ ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਰਾਗਾਦਿਰਜੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖਾ. ਮਹਨ੍ਤਂ ਰਾਗਾਦਿਰਜੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖਾ, ਤੇ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੇ. ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਤਿ ਤਿਕ੍ਖਾਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ. ਮੁਦੂਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ. ਸ੍ਵਾਕਾਰੇ ਦ੍ਵਾਕਾਰੇਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਾ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਆਕਾਰਾ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਾਕਾਰਾ. ਕੁਚ੍ਛਿਤਾ ਗਰਹਿਤਾ ਅਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਆਕਾਰਾ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਕਾਰਾ. ਸੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯੇ ਦੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯੇਤਿ ਯੇ ਕਥਿਤਂ ਕਾਰਣਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਸੁਖੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ, ਤੇ ਸੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯਾ. ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯਾ. ਭਬ੍ਬਾਭਬ੍ਬੇਤਿ ਭਬ੍ਬੇ ਚ ਅਭਬ੍ਬੇ ਚ. ਅਰਿਯਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਜਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਭਬ੍ਬਾ. ਵਤ੍ਤਮਾਨਸਮੀਪੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ. ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਜਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾਤਿ ਭਬ੍ਬਾ, ਭਾਜਨਭੂਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਭਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਅਭਬ੍ਬਾ.
ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਰੂਪਾਦਿਕੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਲਗ੍ਗੇ ਲਗ੍ਗਿਤੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋਤਿ ਸਹ ਦੇਵੇਹਿ ਸਦੇਵਕੋ. ਸਹ ਮਾਰੇਨ ਸਮਾਰਕੋ. ਸਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋ. ਸਹ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ. ਪਜਾਤਤ੍ਤਾ ਪਜਾ. ਸਹ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ. ‘‘ਪਜਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਮੇਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਦੇਵਕਵਚਨੇਨ ਪਞ੍ਚਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਮਾਰਕਵਚਨੇਨ ਛਟ੍ਠਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ. ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਵਚਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਗ੍ਗਹਣਂ. ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀਵਚਨੇਨ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਂ ਸਮਿਤਪਾਪਬਾਹਿਤਪਾਪਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ. ਪਜਾਵਚਨੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕਗ੍ਗਹਣਂ. ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਵਚਨੇਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵਅਵਸੇਸਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਤੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਓਕਾਸਲੋਕੋ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਜਾਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਸਦੇਵਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋ, ਸਮਾਰਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਛਕਾਮਾਵਚਰਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਰੂਪਾਵਚਰਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ, ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚਤੁਪਰਿਸਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵੇਹਿ ਵਾ ਸਹ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੋ, ਅਵਸੇਸਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਵਾ. ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਦੇਵਕਵਚਨੇਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਤਤੋ ਯੇਸਂ ਸਿਯਾ ‘‘ਮਾਰੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਛਕਾਮਾਵਚਰਿਸ੍ਸਰੋ ਵਸਵਤ੍ਤੀ, ਕਿਂ ਸੋਪਿ ਅਨ੍ਤੋਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਾਰਕੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਯੇਸਂ ਪਨ ਸਿਯਾ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ, ਏਕਙ੍ਗੁਲਿਯਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸੇ ਆਲੋਕਂ ਫਰਤਿ. ਦ੍ਵੀਹਿ…ਪੇ… ਦਸਹਿ ਅਙ੍ਗੁਲੀਹਿ ਦਸਸੁ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਆਲੋਕਂ ਫਰਤਿ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਞ੍ਚ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਕਿਂ ਸੋਪਿ ਅਨ੍ਤੋਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਯੇਸਂ ਸਿਯਾ ‘‘ਪੁਥੂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਾਸਨਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ, ਕਿਂ ਤੇਪਿ ਅਨ੍ਤੋਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਪਜਾ’’ਤਿ ਆਹ.
ਏਵਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਥ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵੇ ਅਵਸੇਸਮਨੁਸ੍ਸੇ ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸੇਸਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕ੍ਕਮੋ. ਪੋਰਾਣਾ ਪਨਾਹੁ ‘‘ਸਦੇਵਕੋਤਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕੋ. ਸਮਾਰਕੋਤਿ ਮਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕੋ. ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕੋ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤਿਭਵੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਤੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਤੀਸੁ ਪਦੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਂ ‘ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਪਜਾ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਦੇਹਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਤੇਧਾਤੁਕਮੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਅਨ੍ਤਮਸੋਤਿ ਉਪਰਿਮਨ੍ਤੇਨ. ਤਿਮਿਤਿਮਿਙ੍ਗਲਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਿਮਿ ਨਾਮ ਏਕਾ ਮਚ੍ਛਜਾਤਿ, ਤਿਮਿਂ ਗਿਲਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਤਤੋ ਮਹਨ੍ਤਸਰੀਰਾ ਤਿਮਿਙ੍ਗਲਾ ਨਾਮ ਏਕਾ ਮਚ੍ਛਜਾਤਿ, ਤਿਮਿਙ੍ਗਲਮ੍ਪਿ ਗਿਲਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਸਤਿਕਸਰੀਰਾ ਤਿਮਿਤਿਮਿਙ੍ਗਲਾ ਨਾਮ ਏਕਾ ਮਚ੍ਛਜਾਤਿ. ਇਧ ਜਾਤਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਏਕਵਚਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਗਰੁਲ਼ਂ ਵੇਨਤੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਰੁਲ਼ੋਤਿ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਨਾਮਂ. ਵੇਨਤੇਯ੍ਯੋਤਿ ਗੋਤ੍ਤਵਸੇਨ. ਪਦੇਸੇਤਿ ਏਕਦੇਸੇ. ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸਮਾਤਿ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਤ੍ਥੇਰੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਸਾਵਕਾ ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਮਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੮੮-੧੮੯). ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਞ੍ਚ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੭੧; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩.੫) ਵੁਤ੍ਤਂ –
‘‘ਲੋਕਨਾਥਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਨ, ਯੇ ਚਞ੍ਞੇ ਸਨ੍ਤਿ ਪਾਣਿਨੋ;
ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਕਲਂ ਨਾਗ੍ਘਨ੍ਤਿ ਸੋਲ਼ਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਫਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਂ ਸਬ੍ਬਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਞਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਠਾਨਤੋ ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਞਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਞਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ਤੇਸਂ ਅਵਿਸਯਭੂਤਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਂ ਨੇਯ੍ਯਂ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੫) ਪਨ ‘‘ਅਤਿਘਂਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ, ਘਂਸਿਤ੍ਵਾ ਤੁਦਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇਪਿ ਤੇਤਿਆਦੀਹਿ ਏਵਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਣ੍ਡਿਤਾਤਿ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ. ਨਿਪੁਣਾਤਿ ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਬੁਦ੍ਧਿਨੋ ਸੁਖੁਮੇ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨਸਮਤ੍ਥਾ. ਕਤਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਚੇਵ ਪਰੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਤਵਾਦਪਰਿਚਯਾ ਚ. ਵਾਲਵੇਧਿਰੂਪਾਤਿ ਵਾਲਵੇਧਿਧਨੁਗ੍ਗਹਸਦਿਸਾ. ਵੋ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਾ ਮਞ੍ਞੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਗਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨੀਤਿ ਵਾਲਵੇਧੀ ਵਿਯ ਵਾਲਂ ਸੁਖੁਮਾਨਿਪਿ ਪਰੇਸਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਮਨਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਞ੍ਞਾਗਮਨੇਨ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਗੂਥਗਤਂ ਮੁਤ੍ਤਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੯.੧੧) ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾ ਏਵ ਪਞ੍ਞਾਗਤਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਏਵ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ. ਪਞ੍ਹੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾਤਿ ਦ੍ਵਿਪਦਮ੍ਪਿ ਤਿਪਦਮ੍ਪਿ ਚਤੁਪਦਮ੍ਪਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਰਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਅਤਿਬਹੁਕਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਹਤ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗੂਲ਼੍ਹਾਨਿ ਚ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਨਿ ਚ ਅਤ੍ਥਜਾਤਾਨੀਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਤੇਸਂ ਤਥਾ ਵਿਨਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਭਗਵਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਪਨ ਪੁਚ੍ਛਾਯ ਓਕਾਸਮੇਵ ਅਦਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਤੇ ਪਞ੍ਹਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤਿ ‘ਇਮਂ ਮਯਂ ਪਞ੍ਹਂ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮ, ਸਚੇ ਨੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਮਯਂ ਵਾਦਂ ਆਰੋਪੇਸ੍ਸਾਮ, ਏਵਂ ਚੇਪਿ ਨੋ ਪੁਟ੍ਠੋ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਮਯਂ ਵਾਦਂ ਆਰੋਪੇਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਤੇ ਸੁਣਨ੍ਤਿ ‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ ਭੋ ਗੋਤਮੋ ਅਮੁਕਂ ਨਾਮ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਓਸਟੋ’ਤਿ. ਤੇ ਯੇਨ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਸਮਾਦਪੇਤਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤਿ. ਤੇ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਸਮਾਦਪਿਤਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਿਤਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤਾ ਨ ਚੇਵ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਕੁਤੋਸ੍ਸ ਵਾਦਂ ਆਰੋਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਸਮਣਸ੍ਸੇਵ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੯).
ਕਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਹੇ ਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਭਗਵਾ ਕਿਰ ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਪਰਿਸਾਯ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਓਲੋਕੇਤਿ, ਤਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ ‘‘ਇਮੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਗੂਲ਼੍ਹਂ ਰਹਸ੍ਸਂ ਪਞ੍ਹਂ ਓਵਟ੍ਟਿਕਸਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਤੇਹਿ ਅਪੁਟ੍ਠੋਯੇਵ ‘‘ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਾਯ ਏਤ੍ਤਕਾ ਦੋਸਾ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਏਤ੍ਤਕਾ, ਅਤ੍ਥੇ, ਪਦੇ, ਅਕ੍ਖਰੇ ਏਤ੍ਤਕਾਤਿ; ਇਮਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ; ਇਤਿ ਓਵਟ੍ਟਿਕਸਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਨੀਤੇ ਪਞ੍ਹੇ ਧਮ੍ਮਕਥਾਯ ਅਨ੍ਤਰੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਾ ਵਤ ਨੋ, ਯੇ ਮਯਂ ਇਮੇ ਪਞ੍ਹੇ ਨ ਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ. ਸਚੇਪਿ ਮਯਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ, ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇ ਨੋ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਖਿਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਭਵਨ੍ਤਿ.
ਅਪਿ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਾ ਪਰਿਸਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਫਰਨ੍ਤਿ. ਮੇਤ੍ਤਾਫਰਣੇਨ ਦਸਬਲੇਸੁ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਰੂਪਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਧੁਰਸ੍ਸਰਾ ਮੁਦੁਜਿਵ੍ਹਾ ਸੁਫੁਸਿਤਦਨ੍ਤਾਵਰਣਾ, ਅਮਤੇਨ ਹਦਯਂ ਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਨੇਸਂ ਮੇਤ੍ਤਾਫਰਣੇਨ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਏਵਰੂਪਂ ਅਦ੍ਵੇਜ੍ਝਕਥਂ ਅਮੋਘਕਥਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮ ਪਚ੍ਚਨੀਕਗ੍ਗਾਹਂ ਗਣ੍ਹਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਸਨ੍ਨਭਾਵੇਨੇਵ ਪਞ੍ਹੇ ਨ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ.
ਕਥਿਤਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾ ਵਾਤਿ ‘‘ਏਵਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪੁਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤਪਞ੍ਹਾਨਂ ਉਚ੍ਚਾਰਣੇਨ ਤੇ ਪਞ੍ਹਾ ਭਗਵਤਾ ਕਥਿਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਤੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਤਥਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਣਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਇਮਿਨਾ ਹੇਤੁਨਾ ਏਵਂ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਹੇਤੁਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨ ਭਗਵਤਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਣਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇ ਪਞ੍ਹਾ. ਉਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਾ ਚ ਤੇ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਪਣ੍ਡਿਤਾਦਯੋ ਭਗਵਤੋ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨੇਵ ਭਗਵਤੋ ਸਮੀਪੇ ਖਿਤ੍ਤਕਾ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਸਾਵਕਾ ਵਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪਾਸਕਾ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ; ਸਾਵਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਉਪਾਸਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਤ੍ਥੇ, ਤੇਸਂ ਉਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਧਿਕਾਰੇ ਵਾ. ਅਤਿਰੋਚਤੀਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਜੋਤਤਿ ਪਕਾਸਤਿ. ਯਦਿਦਂ ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਯਾਯਂ ਭਗਵਤੋ ਪਞ੍ਞਾ, ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਭਗਵਾਵ ਅਤਿਰੋਚਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਰਣਤ੍ਥੋ, ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਾਕਟਮੇਵਾਤਿ.
ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਜ੍ਜੋਤਿਕਾਯ ਮਹਾਨਿਦ੍ਦੇਸਟ੍ਠਕਥਾਯ
ਪਸੂਰਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.