੯. ਉਪਾਹਨਵਗ੍ਗੋ
[੨੩੧] ੧. ਉਪਾਹਨਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਯਥਾਪਿ ਕੀਤਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਞ੍ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਚਰਿਯਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਪਟਿਸਤ੍ਤੁ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵਿਨਾਸਂ ਪਾਪੁਣੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਇਦਾਨੇਵ ਆਚਰਿਯਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਮਮ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵਿਨਾਸਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਪਤ੍ਤੋਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਹਤ੍ਥਾਚਰਿਯਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹਤ੍ਥਿਸਿਪ੍ਪੇ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਅਥੇਕੋ ਕਾਸਿਗਾਮਕੋ ਮਾਣਵਕੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਿਪ੍ਪਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਸਿਪ੍ਪਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤਾ ਆਚਰਿਯਮੁਟ੍ਠਿਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਨਨਨਿਯਾਮੇਨ ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਮਾਣਵੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜਾਨਨਸਿਪ੍ਪਂ ਨਿਰਵਸੇਸਮੁਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਆਹ – ‘‘ਆਚਰਿਯ, ਅਹਂ ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਾਧੁ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਮਮ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਉਪਟ੍ਠਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਉਪਟ੍ਠਾਤੂ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਯਂ ਜਾਨਾਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਮਕਂ ਨ ਲਚ੍ਛਤਿ, ਤੁਮ੍ਹੇਸੁ ਸਤਂ ਲਭਨ੍ਤੇਸੁ ਪਣ੍ਣਾਸਂ ਲਚ੍ਛਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਲਭਨ੍ਤੇਸੁ ਏਕਂ ਲਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ‘‘ਅਹਂ, ਆਚਰਿਯ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਮਂ ਸਿਪ੍ਪਂ ਜਾਨਾਮਿ. ਸਚੇ ਸਮਕਞ੍ਞੇਵ ਪਰਿਬ੍ਬਯਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਪਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਨੋ ਚੇ, ਨ ਉਪਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਰਾਜਾ ‘‘ਸਚੇ ਸੋ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਕਾਰੋ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਮਕਞ੍ਞੇਵ ਸਿਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਸਮਕਂ ਲਭਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ‘‘ਸਾਧੁ ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਰਾਜਾ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਸ੍ਵੇ ਸਿਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸੇਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਾਮ, ਨਗਰੇ ਭੇਰਿਂ ਚਰਾਪੇਥਾ’’ਤਿ. ਰਾਜਾ ‘‘ਸ੍ਵੇ ਕਿਰ ਆਚਰਿਯੋ ਚ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ਚ ਉਭੋ ਹਤ੍ਥਿਸਿਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਰਾਜਙ੍ਗਣੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਭੇਰਿਂ ਚਰਾਪੇਸਿ.
ਆਚਰਿਯੋ ‘‘ਨ ਮੇ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ਉਪਾਯਕੋਸਲ੍ਲਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਏਕਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਰਤ੍ਤੇਨੇਵ ਵਿਲੋਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਤਂ ‘‘ਗਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਓਸਕ੍ਕਿਤੁਂ, ‘‘ਓਸਕ੍ਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਗਨ੍ਤੁਂ, ‘‘ਤਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ, ‘‘ਨਿਪਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਠਾਤੁਂ, ‘‘ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਠਪੇਤੁਂ, ‘‘ਠਪੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਤਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਙ੍ਗਣਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋਪਿ ਏਕਂ ਮਨਾਪਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਅਭਿਰੁਹਿ. ਮਹਾਜਨੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿ. ਉਭੋਪਿ ਸਮਕਂ ਸਿਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸੇਸੁਂ. ਪੁਨ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਤ੍ਥਿਂ ਵਿਲੋਮਂ ਕਾਰੇਸਿ, ਸੋ ‘‘ਗਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਓਸਕ੍ਕਿ, ‘‘ਓਸਕ੍ਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਰਤੋ ਧਾਵਿ, ‘‘ਤਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿ, ‘‘ਨਿਪਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ, ‘‘ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿ, ‘‘ਨਿਕ੍ਖਿਪਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਗਣ੍ਹਿ. ਮਹਾਜਨੋ ‘‘ਅਰੇ ਦੁਟ੍ਠਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕ, ਤ੍ਵਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਰਮ੍ਭਂ ਕਰੋਸਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਮਾਣਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿ, ‘ਆਚਰਿਯੇਨ ਸਮਕਂ ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਹੋਸੀ’’ਤਿ ਲੇਡ੍ਡੁਦਣ੍ਡਾਦੀਹਿ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੇਸਿ.
ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਹਤ੍ਥਿਮ੍ਹਾ ਓਰੁਯ੍ਹ ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਸਿਪ੍ਪਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਖਤ੍ਥਾਯ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਨ ਗਹਿਤਸਿਪ੍ਪਂ ਦੁਕ੍ਕਟਉਪਾਹਨਾ ਵਿਯ ਵਿਨਾਸਮੇਵ ਆਵਹਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਾਹ –
੧੬੧. ‘‘ਯਥਾਪਿ ਕੀਤਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸੁਪਾਹਨਾ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦੁਖਂ ਉਦਬ੍ਬਹੇ;
ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤਾ ਤਲਸਾ ਪਪੀਲ਼ਿਤਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਦੇ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਖਾਦਰੇ.
੧੬੨. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਯੋ ਦੁਕ੍ਕੁਲੀਨੋ ਅਨਰਿਯੋ, ਤਮ੍ਮਾਕ ਵਿਜ੍ਜਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਆਦਿਯ;
ਤਮੇਵ ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤੇਨ ਖਾਦਤਿ, ਅਨਰਿਯੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਾਨਦੂਪਮੋ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਉਦਬ੍ਬਹੇਤਿ ਉਦਬ੍ਬਹੇਯ੍ਯ. ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤਾ ਤਲਸਾ ਪਪੀਲ਼ਿਤਾਤਿ ਘਮ੍ਮੇਨ ਅਭਿਤਤ੍ਤਾ ਪਾਦਤਲੇਨ ਚ ਪੀਲ਼ਿਤਾ. ਤਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਯੇਨ ਤਾ ਸੁਖਤ੍ਥਾਯ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇਸੁ ਪਟਿਮੁਕ੍ਕਾ ਦੁਕ੍ਕਟੂਪਾਹਨਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ. ਖਾਦਰੇਤਿ ਵਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਪਾਦੇ ਖਾਦਨ੍ਤਿ.
ਦੁਕ੍ਕੁਲੀਨੋਤਿ ਦੁਜ੍ਜਾਤਿਕੋ ਅਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ. ਅਨਰਿਯੋਤਿ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਵਜ੍ਜਿਤੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ. ਤਮ੍ਮਾਕ ਵਿਜ੍ਜਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਆਦਿਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਂ ਤਂ ਮਨਤੀਤਿ ‘‘ਤਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਤਮ੍ਮਾਕੋ, ਤਂ ਤਂ ਸਿਪ੍ਪਂ ਆਸੇਵਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਆਚਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਮ੍ਮਾਕਾ, ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਸੁਖਤ੍ਥਂ ਪਨਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਭਾਵੋ ਕਤੋ. ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਸੁ ਵਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਸੁਤਪਰਿਯਤ੍ਤਿ. ਆਦਿਯਾਤਿਆਦਿਯਿਤ੍ਵਾ. ਤਮੇਵ ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤੇਨ ਖਾਦਤੀਤਿ ਤਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ. ਸੋਤਿ ਯੋ ਦੁਕ੍ਕੁਲੀਨੋ ਅਨਰਿਯੋ ਆਚਰਿਯਮ੍ਹਾ ਵਿਜ੍ਜਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਆਦਿਯਤਿ, ਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤੇਨ ਖਾਦਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸੁਤੇਨ ਸੋ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਖਾਦਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਤੇਨੇਵ ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤੇਨ ਖਾਦਤੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸੋ ਤੇਨ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਖਾਦਤੀਤਿ ਅਯਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਰਿਯੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਾਨਦੂਪਮੋਤਿ ਇਤਿ ਅਨਰਿਯੋ ਦੁਪਾਹਨੂਪਮੋ ਦੁਕ੍ਕਟੂਪਾਹਨੂਪਮੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਦੁਕ੍ਕਟੂਪਾਹਨਾ ਪੁਰਿਸਂ ਖਾਦਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਸ ਸੁਤੇਨ ਖਾਦਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਖਾਦਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਾਨਾਯ ਦੁਤੋਤਿ ਪਾਨਦੁ, ਉਪਾਹਨੂਪਤਾਪਿਤਸ੍ਸ ਉਪਾਹਨਾਯ ਖਾਦਿਤਪਾਦਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਸੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਤੇਨ ਖਾਦਤਿ, ਸੋ ਤੇਨ ਸੁਤੇਨ ਖਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਨਰਿਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਾਨਦੂਪਮੋ, ਉਪਾਹਨੂਪਤਾਪਿਤਪਾਦਸਦਿਸੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਰਾਜਾ ਤੁਟ੍ਠੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਂ ਯਸਂ ਅਦਾਸਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਆਚਰਿਯੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਉਪਾਹਨਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਪਠਮਾ.
[੨੩੨] ੨. ਵੀਣਾਥੂਣਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਏਕਚਿਨ੍ਤਿਤੋਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕੁਮਾਰਿਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸਾ ਕਿਰੇਕਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹੇ ਉਸਭਰਾਜਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਕਯਿਰਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਧਾਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਅਮ੍ਮ, ਕੋ ਨਾਮੇਸ ਏਵਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਲਭਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਉਸਭਰਾਜਾ ਨਾਮ, ਅਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ਪੁਨ ਸਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਪਾਸਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਵੀਥਿਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੀ ਏਕਂ ਖੁਜ੍ਜਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਗੁਨ੍ਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਜੇਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਕਕੁਧਂ ਹੋਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਜੇਟ੍ਠਕਸ੍ਸਪਿ ਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਪੁਰਿਸੂਸਭੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਤਸ੍ਸ ਮਯਾ ਪਾਦਪਰਿਚਾਰਿਕਾਯ ਭਵਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਸਾ ਦਾਸਿਂ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਾ ਤਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਾ, ਅਸੁਕਟ੍ਠਾਨਂ ਕਿਰ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਸਾਰਭਣ੍ਡਕਂ ਆਦਾਯ ਅਞ੍ਞਾਤਕਵੇਸੇਨ ਪਾਸਾਦਾ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਲਾਯਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਗਰੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਚ ਪਾਕਟਂ ਜਾਤਂ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਸੁਕਾ ਕਿਰ ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਾ ਖੁਜ੍ਜੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਲਾਤਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵੇਸਾ ਖੁਜ੍ਜਂ ਕਾਮੇਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਕਾਮੇਸਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗਮਗਾਮੇ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਘਰਾਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤੋ ਪੁਤ੍ਤਧੀਤਾਹਿ ਵਡ੍ਢਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬਾਰਾਣਸੀਸੇਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਧੀਤਰਂ ਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਿਵਸਂ ਠਪੇਸਿ. ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹੇ ਉਸਭਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾਰਸਮ੍ਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕੋ ਨਾਮੇਸੋ’’ਤਿ ਧਾਤਿਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਸਭੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਵੀਥਿਯਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਏਕਂ ਖੁਜ੍ਜਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਪੁਰਿਸੂਸਭੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਾਰਭਣ੍ਡਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਲਾਯਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋਪਿ ਖੋ ‘‘ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਰਂ ਗੇਹਂ ਆਨੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਬਾਰਾਣਸਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਮੇਵ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿ. ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਮਗ੍ਗਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਅਥ ਖੁਜ੍ਜਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਸੀਤਾਸਿਹਤਸ੍ਸ ਅਰੁਣੋਦਯੇ ਸਰੀਰੇ ਵਾਤੋ ਕੁਪ੍ਪਿ, ਮਹਨ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਮਗ੍ਗਾ ਓਕ੍ਕਮ੍ਮ ਵੇਦਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵੀਣਾਦਣ੍ਡਕੋ ਵਿਯ ਸਂਕੁਟਿਤੋ ਨਿਪਜ੍ਜਿ, ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਾਪਿਸ੍ਸ ਪਾਦਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਰਂ ਖੁਜ੍ਜਸ੍ਸ ਪਾਦਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੬੩. ‘‘ਏਕਚਿਨ੍ਤਿਤੋਯਮਤ੍ਥੋ, ਬਾਲੋ ਅਪਰਿਣਾਯਕੋ;
ਨ ਹਿ ਖੁਜ੍ਜੇਨ ਵਾਮੇਨ, ਭੋਤਿ ਸਙ੍ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਸੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਏਕਚਿਨ੍ਤਿਤੋਯਮਤ੍ਥੋਤਿ ਅਮ੍ਮ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਅਤ੍ਥਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾ ਖੁਜ੍ਜੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਲਾਤਾ, ਅਯਂ ਤਯਾ ਏਕਿਕਾਯ ਏਵ ਚਿਨ੍ਤਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਬਾਲੋ ਅਪਰਿਣਾਯਕੋਤਿ ਅਯਂ ਖੁਜ੍ਜੋ ਬਾਲੋ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਭਾਵੇਨ ਮਹਲ੍ਲਕੋਪਿ ਬਾਲੋਵ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਅਸਤਿ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਅਪਰਿਣਾਯਕੋ. ਨ ਹਿ ਖੁਜ੍ਜੇਨ ਵਾਮੇਨ, ਭੋਤਿ ਸਙ੍ਗਨ੍ਤੁਮਰਹਸੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਹਿ ਖੁਜ੍ਜੇਨ ਵਾਮਨਤ੍ਤਾ ਵਾਮੇਨ ਭੋਤਿ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਕੁਲੇ ਜਾਤਾ ਅਭਿਰੂਪਾ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਸਙ੍ਗਨ੍ਤੁਂ ਸਹ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨਾਰਹਸੀਤਿ.
ਅਥਸ੍ਸ ਤਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੬੪. ‘‘ਪੁਰਿਸੂਸਭਂ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ, ਅਹਂ ਖੁਜ੍ਜਮਕਾਮਯਿਂ;
ਸੋਯਂ ਸਂਕੁਟਿਤੋ ਸੇਤਿ, ਛਿਨ੍ਨਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਥੁਣਾ’’ਤਿ.
ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਅਹਂ, ਅਯ੍ਯ, ਏਕਂ ਉਸਭਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਗੁਨ੍ਨਂ ਜੇਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਕਕੁਧਂ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਪੁਰਿਸੂਸਭੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਹਂ ਖੁਜ੍ਜਂ ਪੁਰਿਸੂਸਭਂ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਅਕਾਮਯਿਂ. ਸੋਯਂ ਯਥਾ ਨਾਮ ਛਿਨ੍ਨਤਨ੍ਤਿ ਸਦੋਣਿਕੋ ਵੀਣਾਦਣ੍ਡਕੋ, ਏਵਂ ਸਂਕੁਟਿਤੋ ਸੇਤੀਤਿ.
ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਅਞ੍ਞਾਤਕਵੇਸੇਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਭਾਵਮੇਵ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨ੍ਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਰਥਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਗੇਹਮੇਵ ਅਗਮਾਸਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਅਯਮੇਵ ਸੇਟ੍ਠਿਧੀਤਾ ਅਹੋਸਿ, ਬਾਰਾਣਸੀਸੇਟ੍ਠਿ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਵੀਣਾਥੂਣਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਦੁਤਿਯਾ.
[੨੩੩] ੩. ਵਿਕਣ੍ਣਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਕਾਮਂ ਯਹਿਂ ਇਚ੍ਛਸਿ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮਸਭਂ ਆਨੀਤੋ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਕਾਮਗੁਣਕਾਰਣਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਾਮਗੁਣਾ ਨਾਮੇਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਕਣ੍ਣਕਸਲ੍ਲਸਦਿਸਾ, ਸਕਿਂ ਹਦਯੇ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਲਭਮਾਨਾ ਵਿਕਣ੍ਣਕਂ ਵਿਯ ਵਿਦ੍ਧਂ ਸੁਂਸੁਮਾਰਂ ਮਰਣਮੇਵ ਪਾਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਧਮ੍ਮੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਉਯ੍ਯਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀਤੀਰਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ. ਨਚ੍ਚਗੀਤਾਸੁ ਕੁਸਲਾ ਨਚ੍ਚਗੀਤਾਨਿ ਪਯੋਜੇਸੁਂ, ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਂ ਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਾ ਗੀਤਸਦ੍ਦਲੋਲਤਾਯ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞਾਵ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਰਾਜਾ ਤਾਲਕ੍ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਮਾਣਂ ਮਚ੍ਛਘਟਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਇਮੇ ਮਚ੍ਛਾ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਚਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਮਚ੍ਚੇ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਅਮਚ੍ਚਾ ‘‘ਏਤੇ, ਦੇਵ, ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਰਾਜਾ ‘‘ਏਤੇ ਕਿਰ ਮਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤੁਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਨਿਚ੍ਚਭਤ੍ਤਂ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਦੇਵਸਿਕਂ ਤਣ੍ਡੁਲਮ੍ਬਣਂ ਪਾਚੇਸਿ. ਮਚ੍ਛਾ ਭਤ੍ਤਵੇਲਾਯ ਏਕਚ੍ਚੇ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਭਤ੍ਤਂ ਨਸ੍ਸਤਿ. ਰਞ੍ਞੋ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਰਾਜਾ ‘‘ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਵੇਲਾਯ ਭੇਰਿਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਭੇਰਿਸਞ੍ਞਾਯ ਮਚ੍ਛੇਸੁ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੇਸੁ ਭਤ੍ਤਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਭਤ੍ਤਕਮ੍ਮਿਕੋ ਭੇਰਿਂ ਪਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਮਚ੍ਛਾਨਂ ਭਤ੍ਤਂ ਦੇਤਿ. ਤੇਪਿ ਭੇਰਿਸਞ੍ਞਾਯ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ.
ਤੇਸੁ ਏਵਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਸੁਂਸੁਮਾਰੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਚ੍ਛੇ ਖਾਦਿ. ਭਤ੍ਤਕਮ੍ਮਿਕੋ ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਰਾਜਾ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਂਸੁਮਾਰਂ ਮਚ੍ਛਾਨਂ ਖਾਦਨਕਾਲੇ ਵਿਕਣ੍ਣਕੇਨ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਾਵਾਯ ਠਤ੍ਵਾ ਮਚ੍ਛੇ ਖਾਦਿਤੁਂ ਆਗਤਂ ਸੁਂਸੁਮਾਰਂ ਵਿਕਣ੍ਣਕੇਨ ਪਹਰਿ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਪਿਟ੍ਠਿਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਸੋ ਵੇਦਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਪਲਾਯਿ. ਭਤ੍ਤਕਮ੍ਮਿਕੋ ਤਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਂ ਆਲਪਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੬੫. ‘‘ਕਾਮਂ ਯਹਿਂ ਇਚ੍ਛਸਿ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛ, ਵਿਦ੍ਧੋਸਿ ਮਮ੍ਮਮ੍ਹਿ ਵਿਕਣ੍ਣਕੇਨ;
ਹਤੋਸਿ ਭਤ੍ਤੇਨ ਸੁਵਾਦਿਤੇਨ, ਲੋਲੋ ਚ ਮਚ੍ਛੇ ਅਨੁਬਨ੍ਧਮਾਨੋ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਨ੍ਤਿ ਏਕਂਸੇਨ. ਯਹਿਂ ਇਚ੍ਛਸਿ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਚ੍ਛ. ਮਮ੍ਮਮ੍ਹੀਤਿ ਮਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ. ਵਿਕਣ੍ਣਕੇਨਾਤਿ ਵਿਕਣ੍ਣਕਸਲ੍ਲੇਨ. ਹਤੋਸਿ ਭਤ੍ਤੇਨ ਸੁਵਾਦਿਤੇਨ, ਲੋਲੋ ਚ ਮਚ੍ਛੇ ਅਨੁਬਨ੍ਧਮਾਨੋਤਿ ਤ੍ਵਂ ਭੇਰਿਵਾਦਿਤਸਞ੍ਞਾਯ ਭਤ੍ਤੇ ਦੀਯਮਾਨੇ ਲੋਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਖਾਦਨਤ੍ਥਾਯ ਮਚ੍ਛੇ ਅਨੁਬਨ੍ਧਮਾਨੋ ਤੇਨ ਸਵਾਦਿਤੇਨ ਭਤ੍ਤੇਨ ਹਤੋ, ਗਤਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਤੇ ਜੀਵਿਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਤ੍ਤੋ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੬੬. ‘‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਲੋਕਾਮਿਸਂ ਓਪਤਨ੍ਤੋ, ਵਿਹਞ੍ਞਤੀ ਚਿਤ੍ਤਵਸਾਨੁਵਤ੍ਤੀ;
ਸੋ ਹਞ੍ਞਤੀ ਞਾਤਿਸਖਾਨ ਮਜ੍ਝੇ, ਮਚ੍ਛਾਨੁਗੋ ਸੋਰਿਵ ਸੁਂਸੁਮਾਰੋ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਲੋਕਾਮਿਸਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ. ਤੇ ਹਿ ਲੋਕੋ ਇਟ੍ਠਤੋ ਕਨ੍ਤਤੋ ਮਨਾਪਤੋ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਲੋਕਾਮਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਓਪਤਨ੍ਤੋਤਿ ਤਂ ਲੋਕਾਮਿਸਂ ਅਨੁਪਤਨ੍ਤੋ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਸਾਨੁਵਤ੍ਤੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਿਹਞ੍ਞਤਿ ਕਿਲਮਤਿ, ਸੋ ਹਞ੍ਞਤੀਤਿ ਸੋ ਏਵਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਞਾਤੀਨਞ੍ਚ ਸਖਾਨਞ੍ਚ ਮਜ੍ਝੇ ਸੋ ਵਿਕਣ੍ਣਕੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਮਚ੍ਛਾਨੁਗੋ ਸੁਂਸੁਮਾਰੋ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਮਨਾਪਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਹਞ੍ਞਤਿ ਕਿਲਮਤਿ ਮਹਾਵਿਨਾਸਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿਯੇਵਾਤਿ.
ਏਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ, ਸਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ. ‘‘ਤਦਾ ਸੁਂਸੁਮਾਰੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ, ਮਚ੍ਛਾ ਬੁਦ੍ਧਪਰਿਸਾ, ਬਾਰਾਣਸਿਰਾਜਾ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਵਿਕਣ੍ਣਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਤਤਿਯਾ.
[੨੩੪] ੪. ਅਸਿਤਾਭੂਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਤ੍ਵਮੇਵ ਦਾਨਿਮਕਰਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕੁਮਾਰਿਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਰੇਕਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਕਕੁਲੇ ਏਕਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾ ਅਭਿਰੂਪਾ ਸੋਭਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਸਮਾਨਜਾਤਿਕਂ ਕੁਲਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸਾਮਿਕੋ ਤਂ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਅਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਚਰਤਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਨਾਦਰਤਂ ਅਗਣੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕੇ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੀ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ. ਸਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮਗ੍ਗਫਲਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮਯਮਾਨਾ ‘‘ਸਾਮਿਕੋਪਿ ਮਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਘਰਾਵਾਸੇਨ ਮੇ ਕਮ੍ਮਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਸਾ ਕਿਰਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਪਾਕਟਾ ਜਾਤਾ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਸੁਕਕੁਲਸ੍ਸ ਧੀਤਾ ਅਤ੍ਥਗਵੇਸਿਕਾ ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਛਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪੁਨ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਗਵੇਸਿਕਾ, ਆਵੁਸੋ ਸਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵੇਸਾ ਕੁਲਧੀਤਾ ਅਤ੍ਥਗਵੇਸਿਕਾ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਤ੍ਥਗਵੇਸਿਕਾਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਚ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤਦਾ ਬਾਰਾਣਸਿਰਾਜਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਵਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਸਙ੍ਕੋ ਪੁਤ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ. ਸੋ ਅਸਿਤਾਭੁਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੇਵਿਂ ਆਦਾਯ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਚ੍ਛਮਂਸਫਲਾਫਲਾਨਿ ਖਾਦਨ੍ਤੋ ਪਣ੍ਣਸਾਲਾਯ ਨਿਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਸੋ ਏਕਂ ਕਿਨ੍ਨਰਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ‘‘ਇਮਂ ਪਜਾਪਤਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਸਿਤਾਭੁਂ ਅਗਣੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਪਦਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸਾ ਤਂ ਕਿਨ੍ਨਰਿਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਮਂ ਅਗਣੇਤ੍ਵਾ ਕਿਨ੍ਨਰਿਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤਿ, ਕਿਂ ਮੇ ਇਮਿਨਾ’’ਤਿ ਵਿਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਸਿਣਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੀ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਚ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਣ੍ਣਸਾਲਾਯ ਦ੍ਵਾਰੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੋਪਿ ਕਿਨ੍ਨਰਿਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਗਤਮਗ੍ਗਮ੍ਪਿ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਛਿਨ੍ਨਾਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਣਸਾਲਾਭਿਮੁਖੋਵ ਆਗਤੋ. ਅਸਿਤਾਭੂ ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵੇਹਾਸਂ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਣਿਵਣ੍ਣੇ ਗਗਨਤਲੇ ਠਿਤਾ ‘‘ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਯਾ ਇਦਂ ਝਾਨਸੁਖਂ ਲਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੬੭. ‘‘ਤ੍ਵਮੇਵ ਦਾਨਿਮਕਰ, ਯਂ ਕਾਮੋ ਬ੍ਯਗਮਾ ਤਯਿ;
ਸੋਯਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੋ, ਖਰਛਿਨ੍ਨਂਵ ਰੇਨੁਕ’’ਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਤ੍ਵਮੇਵ ਦਾਨਿਮਕਰਾਤਿ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਮਂ ਪਹਾਯ ਕਿਨ੍ਨਰਿਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਤ੍ਵਞ੍ਞੇਵ ਇਦਾਨਿ ਇਦਂ ਅਕਰ. ਯਂ ਕਾਮੋ ਬ੍ਯਗਮਾ ਤਯੀਤਿ ਯਂ ਮਮ ਤਯਿ ਕਾਮੋ ਵਿਗਤੋ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਹੀਨੋ, ਯਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਅਹਂ ਇਮਂ ਵਿਸੇਸਂ ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਸੋਯਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੋਤਿ ਸੋ ਪਨ ਕਾਮੋ ਇਦਾਨਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੋ ਜਾਤੋ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੁਂ. ਖਰਛਿਨ੍ਨਂਵ ਰੇਨੁਕਨ੍ਤਿ ਖਰੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਕਚੋ, ਰੇਨੁਕਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਹਤ੍ਥਿਦਨ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਕਕਚੇਨ ਛਿਨ੍ਨੋ ਹਤ੍ਥਿਦਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਪੁਨ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ ਅਲ੍ਲੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਪੁਨ ਮਯ੍ਹਂ ਤਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਘਟਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਗਮਾਸਿ.
ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਗਤਕਾਲੇ ਪਰਿਦੇਵਮਾਨੋ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੬੮. ‘‘ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਂ ਅਤਿਲੋਭੇਨ, ਅਤਿਲੋਭਮਦੇਨ ਚ;
ਏਵਂ ਹਾਯਤਿ ਅਤ੍ਥਮ੍ਹਾ, ਅਹਂਵ ਅਸਿਤਾਭੁਯਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਂ ਅਤਿਲੋਭੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਤ੍ਰ ਅਤ੍ਰ ਇਚ੍ਛਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਪਰਿਯਨ੍ਤਤਣ੍ਹਾ, ਅਤਿਲੋਭੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਲੋਭੋ. ਅਤਿਲੋਭਮਦੇਨ ਚਾਤਿ ਪੁਰਿਸਮਦਂ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤੋ ਅਤਿਲੋਭਮਦੋ ਨਾਮ ਜਾਯਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਅਤ੍ਰਿਚ੍ਛਮਾਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਤਿਲੋਭੇਨ ਚ ਅਤਿਲੋਭਮਦੇਨ ਚ ਯਥਾ ਅਹਂ ਅਸਿਤਾਭੁਯਾ ਰਾਜਧੀਤਾਯ ਪਰਿਹੀਨੋ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਾ ਹਾਯਤੀਤਿ.
ਇਤਿ ਸੋ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਪਰਿਦੇਵਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਏਕਕੋਵ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਜ੍ਜਂ ਗਣ੍ਹਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋ ਚ ਰਾਜਧੀਤਾ ਚ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਜਨਾ ਅਹੇਸੁਂ, ਤਾਪਸੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਸਿਤਾਭੂਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਚਤੁਤ੍ਥਾ.
[੨੩੫] ੫. ਵਚ੍ਛਨਖਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਸੁਖਾ ਘਰਾ ਵਚ੍ਛਨਖਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਰੋਜਮਲ੍ਲਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਕਿਰਾਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਗਿਹਿਸਹਾਯੋ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਆਗਮਨਤ੍ਥਾਯ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ ਪਾਹੇਸਿ, ਥੇਰੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਥੇਰਂ ਨਾਨਗ੍ਗਰਸਭੋਜਨਂ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਗਿਹਿਭੋਗੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਨਿਮਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਆਨਨ੍ਦ, ਮਮ ਗੇਹੇ ਪਹੂਤਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਕਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਰਤਨਂ, ਇਦਂ ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤੁਯ੍ਹਂ ਦਮ੍ਮਿ, ਏਹਿ ਉਭੋ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੋ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰੋਜੋ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਮਸ੍ਸ ਕਥੇਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਂ ਰੋਜੋ ਘਰਾਵਾਸੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤੇਸਿ, ਅਥਸ੍ਸਾਹਂ ਘਰਾਵਾਸੇ ਚੇਵ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਚ ਆਦੀਨਵਂ ਕਥੇਸਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰੋਜੋ ਮਲ੍ਲੋ ਇਦਾਨੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇ ਘਰਾਵਾਸੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤੇਸਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਨਿਮਨ੍ਤੇਸਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਯਾਚਿਤੋ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗਮਗਾਮੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਚਿਰਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਲੋਣਮ੍ਬਿਲਸੇਵਨਤ੍ਥਾਯ ਬਾਰਾਣਸਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਰਾਜੁਯ੍ਯਾਨੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਬਾਰਾਣਸਿਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਬਾਰਾਣਸਿਸੇਟ੍ਠਿ ਆਚਾਰਵਿਹਾਰੇ ਪਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਗੇਹਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਵਸਨਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਟਿਜਗ੍ਗਨ੍ਤੋ ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਵਸਾਪੇਸਿ. ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਿਨੇਹਾ ਅਹੇਸੁਂ.
ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਬਾਰਾਣਸਿਸੇਟ੍ਠਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ ਪੇਮਵਿਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਨਾਮ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਮਮ ਸਹਾਯਂ ਵਚ੍ਛਨਖਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਂ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਭਵਂ ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਦਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇਪਿ ਸਮਗ੍ਗਵਾਸਂ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਧੁਰਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਵਚ੍ਛਨਖ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਨਾਮ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਸੁਖੋ ਘਰਾਵਾਸੋ, ਏਹਿ ਉਭੋ ਸਮਗ੍ਗਾ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਾ ਵਸਾਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੬੯. ‘‘ਸੁਖਾ ਘਰਾ ਵਚ੍ਛਨਖ, ਸਹਿਰਞ੍ਞਾ ਸਭੋਜਨਾ;
ਯਤ੍ਥ ਭੁਤ੍ਵਾ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚ, ਸਯੇਯ੍ਯਾਥ ਅਨੁਸ੍ਸੁਕੋ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸਹਿਰਞ੍ਞਾਤਿ ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਸਭੋਜਨਾਤਿ ਬਹੁਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਾ. ਯਤ੍ਥ ਭੁਤ੍ਵਾ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚਾਤਿ ਯੇਸੁ ਸਹਿਰਞ੍ਞਭੋਜਨੇਸੁ ਘਰੇਸੁ ਨਾਨਗ੍ਗਰਸਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਪਾਨਾਨਿ ਚ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ. ਸਯੇਯ੍ਯਾਥ ਅਨੁਸ੍ਸੁਕੋਤਿ ਯੇਸੁ ਅਲਙ੍ਕਤਸਿਰਿਸਯਨਪਿਟ੍ਠੇ ਅਨੁਸ੍ਸੁਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਯੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਤੇ ਘਰਾ ਨਾਮ ਅਤਿਵਿਯ ਸੁਖਾਤਿ.
ਅਥਸ੍ਸ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਮਹਾਸੇਟ੍ਠਿ, ਤ੍ਵਂ ਅਞ੍ਞਾਣਤਾਯ ਕਾਮਗਿਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਸ੍ਸ ਗੁਣਂ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਚ ਅਗੁਣਂ ਕਥੇਸਿ, ਘਰਾਵਾਸਸ੍ਸ ਤੇ ਅਗੁਣਂ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਣਾਹਿ ਦਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੭੦. ‘‘ਘਰਾ ਨਾਨੀਹਮਾਨਸ੍ਸ, ਘਰਾ ਨਾਭਣਤੋ ਮੁਸਾ;
ਘਰਾ ਨਾਦਿਨ੍ਨਦਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਪਰੇਸਂ ਅਨਿਕੁਬ੍ਬਤੋ;
ਏਵਂ ਛਿਦ੍ਦਂ ਦੁਰਭਿਸਮ੍ਭਵਂ, ਕੋ ਘਰਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਘਰਾ ਨਾਨੀਹਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਂ ਕਸਿਗੋਰਕ੍ਖਾਦਿਕਰਣੇਨ ਅਨੀਹਮਾਨਸ੍ਸ ਅਵਾਯਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਘਰਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਘਰਾਵਾਸੋ ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਘਰਾ ਨਾਭਣਤੋ ਮੁਸਾਤਿ ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਅਮੁਸਾਭਣਤੋਪਿ ਘਰਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਘਰਾ ਨਾਦਿਨ੍ਨਦਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਪਰੇਸਂ ਅਨਿਕੁਬ੍ਬਤੋਤਿ ਨਾਦਿਨ੍ਨਦਣ੍ਡਸ੍ਸਾਤਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਦਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਦਣ੍ਡਸ੍ਸ ਪਰੇਸਂ ਅਨਿਕੁਬ੍ਬਤੋ ਘਰਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯੋ ਪਨ ਆਦਿਨ੍ਨਦਣ੍ਡੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਾਦੀਨਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਪਰਾਧੇ ਅਪਰਾਧਾਨੁਰੂਪਂ ਵਧਬਨ੍ਧਨਛੇਦਨਤਾਲ਼ਨਾਦਿਵਸੇਨ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਘਰਾਵਾਸੋ ਸਣ੍ਠਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਛਿਦ੍ਦਂ ਦੁਰਭਿਸਮ੍ਭਵਂ, ਕੋ ਘਰਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਂ ਦਾਨਿ ਏਵਂ ਏਤੇਸਂ ਈਹਨਾਦੀਨਂ ਅਕਰਣੇ ਸਤਿ ਤਾਯ ਤਾਯ ਪਰਿਹਾਨਿਯਾ ਛਿਦ੍ਦਂ ਕਰਣੇਪਿ ਸਤਿ ਨਿਚ੍ਚਮੇਵ ਕਾਤਬ੍ਬਤੋ ਦੁਰਭਿਸਮ੍ਭਵਂ ਦੁਰਾਰਾਧਨੀਯਂ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਵਾ ਦੁਰਭਿਸਮ੍ਭਵਮੇਵ ਦੁਪ੍ਪੂਰਂ ਘਰਾਵਾਸਂ ‘‘ਅਹਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਤਸ੍ਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝਾਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਕੋ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੀਤਿ.
ਏਵਂ ਮਹਾਸਤ੍ਤੋ ਘਰਾਵਾਸਸ੍ਸ ਦੋਸਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯਾਨਮੇਵ ਅਗਮਾਸਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਬਾਰਾਣਸਿਸੇਟ੍ਠਿ ਰੋਜੋ ਮਲ੍ਲੋ ਅਹੋਸਿ, ਵਚ੍ਛਨਖਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਵਚ੍ਛਨਖਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਪਞ੍ਚਮਾ.
[੨੩੬] ੬. ਬਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਭਦ੍ਦਕੋ ਵਤਯਂ ਪਕ੍ਖੀਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਕੁਹਕਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਤ੍ਥਾ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ, ਪੁਬ੍ਬੇਪੇਸ ਕੁਹਕੋਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਰੇ ਮਚ੍ਛੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਰਿਵਾਰੋ ਵਸਿ. ਅਥੇਕੋ ਬਕੋ ‘‘ਮਚ੍ਛੇ ਖਾਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਰਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਸੀਸਂ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖੇ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦਮਨ੍ਦੋ ਮਚ੍ਛੇ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਤੇਸਂ ਪਮਾਦਂ ਆਗਮਯਮਾਨੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਚ੍ਛਗਣਪਰਿਵੁਤੋ ਗੋਚਰਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤਂ ਠਾਨਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਮਚ੍ਛਗਣੋ ਤਂ ਬਕਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੭੧. ‘‘ਭਦ੍ਦਕੋ ਵਤਯਂ ਪਕ੍ਖੀ, ਦਿਜੋ ਕੁਮੁਦਸਨ੍ਨਿਭੋ;
ਵੂਪਸਨ੍ਤੇਹਿ ਪਕ੍ਖੇਹਿ, ਮਨ੍ਦਮਨ੍ਦੋਵ ਝਾਯਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਮਨ੍ਦਮਨ੍ਦੋਵ ਝਾਯਤੀਤਿ ਅਬਲਬਲੋ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਏਕਕੋਵ ਝਾਯਤੀਤਿ.
ਅਥ ਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੭੨. ‘‘ਨਾਸ੍ਸ ਸੀਲਂ ਵਿਜਾਨਾਥ, ਅਨਞ੍ਞਾਯ ਪਸਂਸਥ;
ਅਮ੍ਹੇ ਦਿਜੋ ਨ ਪਾਲੇਤਿ, ਤੇਨ ਪਕ੍ਖੀ ਨ ਫਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਨਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਅਮ੍ਹੇ ਦਿਜੋ ਨ ਪਾਲੇਤੀਤਿ ਏਸ ਦਿਜੋ ਅਮ੍ਹੇ ਨ ਰਕ੍ਖਤਿ ਨ ਗੋਪਾਯਤਿ, ‘‘ਕਤਰਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤੇਸੁ ਕਬਲ਼ਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਪਧਾਰੇਤਿ. ਤੇਨ ਪਕ੍ਖੀ ਨ ਫਨ੍ਦਤੀਤਿ ਤੇਨਾਯਂ ਸਕੁਣੋ ਨ ਫਨ੍ਦਤਿ ਨ ਚਲਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਮਚ੍ਛਗਣੋ ਉਦਕਂ ਖੋਭੇਤ੍ਵਾ ਬਕਂ ਪਲਾਪੇਸਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਬਕੋ ਕੁਹਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਹੋਸਿ, ਮਚ੍ਛਰਾਜਾ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਬਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਛਟ੍ਠਾ.
[੨੩੭] ੭. ਸਾਕੇਤਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਭਗਵਾ ਹੇਤੂਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਕੇਤਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਾਕੇਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤੀਤਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਏਕਕਨਿਪਾਤੇ (ਜਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.ਸਾਕੇਤਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ) ਕਥਿਤਮੇਵ. ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਹਾਰਂ ਗਤਕਾਲੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਸਿਨੇਹੋ ਨਾਮੇਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਥਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹਂਸੁ –
੧੭੩. ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਭਗਵਾ ਹੇਤੁ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਇਧ ਪੁਗ੍ਗਲੇ;
ਅਤੀਵ ਹਦਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਪਿ ਪਸੀਦਤੀ’’ਤਿ.
ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਹੇਤੁ, ਯੇਨ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਹਦਯਂ ਅਤਿਵਿਯ ਨਿਬ੍ਬਾਤਿ, ਸੁਵਾਸਿਤਸ੍ਸ ਸੀਤਸ੍ਸ ਉਦਕਸ੍ਸ ਘਟਸਹਸ੍ਸੇਨ ਪਰਿਸਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਸੀਤਲਂ ਹੋਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ, ਮੁਦੁ ਹੋਤਿ, ਪੇਮਵਸੇਨ ਅਲ੍ਲੀਯਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨ ਅਲ੍ਲੀਯਤੀਤਿ.
ਅਥ ਨੇਸਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪੇਮਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੭੪. ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇਨ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਹਿਤੇਨ ਵਾ;
ਏਵਂ ਤਂ ਜਾਯਤੇ ਪੇਮਂ, ਉਪ੍ਪਲਂਵ ਯਥੋਦਕੇ’’ਤਿ.
ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੇਮਂ ਨਾਮੇਤਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਜਾਯਤਿ, ਪੁਰਿਮਭਵੇ ਮਾਤਾ ਵਾ ਪਿਤਾ ਵਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਧੀਤਾ ਵਾ ਭਾਤਾ ਵਾ ਭਗਿਨੀ ਵਾ ਪਤਿ ਵਾ ਭਰਿਯਾ ਵਾ ਸਹਾਯੋ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤੋ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯੋ ਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਵੁਤ੍ਥਪੁਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਸ ਇਮਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇਨ ਭਵਨ੍ਤਰੇਪਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਸੋ ਸਿਨੇਹੋ ਨ ਵਿਜਹਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਕਤੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਹਿਤੇਨ ਵਾ ਏਵਂ ਤਂ ਜਾਯਤੇ ਪੇਮਂ, ਇਮੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਪੇਮਂ ਨਾਮ ਜਾਯਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ਉਪ੍ਪਲਂਵ ਯਥੋਦਕੇਤਿ. ਵਾ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਕਤਂ. ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇ ਚੇਸ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਲਞ੍ਚ ਸੇਸਂ ਜਲਜਪੁਪ੍ਫਞ੍ਚ ਯਥਾ ਉਦਕੇ ਜਾਯਮਾਨਂ ਦ੍ਵੇ ਕਾਰਣਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜਾਯਤਿ ਉਦਕਞ੍ਚੇਵ ਕਲਲਞ੍ਚ, ਤਥਾ ਏਤੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਪੇਮਂ ਜਾਯਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਚ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਜਨਾ ਅਹੇਸੁਂ, ਪੁਤ੍ਤੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਸਾਕੇਤਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਸਤ੍ਤਮਾ.
[੨੩੮] ੮. ਏਕਪਦਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਇਙ੍ਘ ਏਕਪਦਂ, ਤਾਤਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸੀ ਕਿਰੇਸ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੋ, ਅਥਸ੍ਸ ਏਕਦਿਵਸਂ ਅਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸੋ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯੋ ਏਸ ਪਞ੍ਹੋ, ਨ ਤਂ ਅਞ੍ਞੋ ਕਥੇਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯਂ ਮੇ ਦਾਰਕੋ ਊਰੁਮ੍ਹਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਅਹਂ ਤਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਧਾਗਤੋ, ਕਥੇਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਂ ਪਞ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ ਖੋ, ਉਪਾਸਕ, ਅਯਂ ਦਾਰਕੋ ਇਦਾਨੇਵ ਅਤ੍ਥਗਵੇਸਕੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਤ੍ਥਗਵੇਸਕੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪਣ੍ਡਿਤੇ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਪੋਰਾਣਕਪਣ੍ਡਿਤਾਪਿਸ੍ਸ ਕਥੇਸੁਂ, ਭਵਸਙ੍ਖੇਪਗਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਯਾਚਿਤੋ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਿਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸੇਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ ਲਭਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਦਹਰੋ ਕੁਮਾਰੋ ਊਰੁਮ੍ਹਿ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਾਤ, ਮਯ੍ਹਂ ਏਕਪਦਂ ਅਨੇਕਤ੍ਥਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਏਕਂ ਕਾਰਣਂ ਕਥੇਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੭੫. ‘‘ਇਙ੍ਘ ਏਕਪਦਂ ਤਾਤ, ਅਨੇਕਤ੍ਥਪਦਸ੍ਸਿਤਂ;
ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਙ੍ਗਾਹਿਕਂ ਬ੍ਰੂਸਿ, ਯੇਨਤ੍ਥੇ ਸਾਧਯੇਮਸੇ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਇਙ੍ਘਾਤਿ ਯਾਚਨਤ੍ਥੇ ਚੋਦਨਤ੍ਥੇ ਵਾ ਨਿਪਾਤੋ. ਏਕਪਦਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਕਾਰਣਪਦਂ, ਏਕਂ ਕਾਰਣੂਪਸਞ੍ਹਿਤਂ ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦਂ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਪਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਅਨੇਕਾਨਿ ਅਤ੍ਥਪਦਾਨਿ ਕਾਰਣਪਦਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਙ੍ਗਾਹਿਕਂ ਬ੍ਰੂਸੀਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਪਦਂ ਬਹੂਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਙ੍ਗਾਹਿਕਂ ਬ੍ਰੂਹਿ, ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਯੇਨਤ੍ਥੇ ਸਾਧਯੇਮਸੇਤਿ ਯੇਨ ਏਕੇਨ ਪਦੇਨ ਅਨੇਕਤ੍ਥਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਮਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਸਾਧੇਯ੍ਯਾਮ, ਤਂ ਮੇ ਕਥੇਹੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ.
ਅਥਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੭੬. ‘‘ਦਕ੍ਖੇਯ੍ਯੇਕਪਦਂ ਤਾਤ, ਅਨੇਕਤ੍ਥਪਦਸ੍ਸਿਤਂ;
ਤਞ੍ਚ ਸੀਲੇਨ ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਂ, ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਉਪਪਾਦਿਤਂ;
ਅਲਂ ਮਿਤ੍ਤੇ ਸੁਖਾਪੇਤੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਦੁਖਾਯ ਚਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਦਕ੍ਖੇਯ੍ਯੇਕਪਦਨ੍ਤਿ ਦਕ੍ਖੇਯ੍ਯਂ ਏਕਪਦਂ. ਦਕ੍ਖੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ ਲਾਭੁਪ੍ਪਾਦਕਸ੍ਸ ਛੇਕਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵੀਰਿਯਂ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਪਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਵੀਰਿਯਂ ਅਨੇਕੇਹਿ ਅਤ੍ਥਪਦੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ. ਕਤਰੇਹੀਤਿ? ਸੀਲਾਦੀਹਿ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਤਞ੍ਚ ਸੀਲੇਨ ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਤਞ੍ਚ ਪਨੇਤਂ ਵੀਰਿਯਂ ਆਚਾਰਸੀਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿਯਾ ਉਪੇਤਂ ਮਿਤ੍ਤੇ ਸੁਖਾਪੇਤੁਂ ਅਮਿਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਲਂ ਸਮਤ੍ਥਂ. ਕੋ ਹਿ ਨਾਮ ਲਾਭੁਪ੍ਪਾਦਕਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕੁਸਲਵੀਰਿਯਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਆਚਾਰਖਨ੍ਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਿਤ੍ਤੇ ਸੁਖਾਪੇਤੁਂ, ਅਮਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ.
ਏਵਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਂ ਕਥੇਸਿ. ਸੋਪਿ ਪਿਤੁ ਕਥਿਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਤੋ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ, ਸਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਪਿਤਾਪੁਤ੍ਤਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ. ‘‘ਤਦਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਯਮੇਵ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਬਾਰਾਣਸਿਸੇਟ੍ਠਿ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਏਕਪਦਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਅਟ੍ਠਮਾ.
[੨੩੯] ੯. ਹਰਿਤਮਣ੍ਡੂਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਆਸੀਵਿਸਮ੍ਪਿ ਮਂ ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਕੋਸਲਰਾਜਸ੍ਸ ਹਿ ਪਿਤਾ ਮਹਾਕੋਸਲੋ ਬਿਮ੍ਬਿਸਾਰਰਞ੍ਞੋ ਧੀਤਰਂ ਦਦਮਾਨੋ ਧੀਤੁ ਨ੍ਹਾਨਮੂਲਂ ਕਾਸਿਗਾਮਕਂ ਨਾਮ ਅਦਾਸਿ. ਸਾ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁਨਾ ਪਿਤੁਘਾਤਕਕਮ੍ਮੇ ਕਤੇ ਰਞ੍ਞੋ ਸਿਨੇਹੇਨ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਮਾਤਰਿ ਕਾਲਕਤਾਯਪਿ ਤਂ ਗਾਮਂ ਭੁਞ੍ਜਤੇਵ. ਕੋਸਲਰਾਜਾ ‘‘ਪਿਤੁਘਾਤਕਸ੍ਸ ਚੋਰਸ੍ਸ ਮਮ ਕੁਲਸਨ੍ਤਕਂ ਗਾਮਂ ਨ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਜ੍ਝਤਿ. ਕਦਾਚਿ ਮਾਤੁਲਸ੍ਸ ਜਯੋ ਹੋਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ. ਯਦਾ ਪਨ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਜਿਨਾਤਿ, ਤਦਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਰਥੇ ਧਜਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਯਸੇਨ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਪਰਾਜਯਤਿ, ਤਦਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਕਞ੍ਚਿ ਅਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾਵ ਪਵਿਸਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਮਾਤੁਲਂ ਜਿਨਿਤ੍ਵਾ ਤੁਸ੍ਸਤਿ, ਪਰਾਜਿਤੋ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ, ਪੁਬ੍ਬੇਪੇਸ ਜਿਨਿਤ੍ਵਾ ਤੁਸ੍ਸਤਿ, ਪਰਾਜਿਤੋ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਨੀਲਮਣ੍ਡੂਕਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਦਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨਦੀਕਨ੍ਦਰਾਦੀਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਮਚ੍ਛੇ ਗਹਣਤ੍ਥਾਯ ਕੁਮੀਨਾਨਿ ਓਡ੍ਡੇਸੁਂ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਮੀਨੇ ਬਹੂ ਮਚ੍ਛਾ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਅਥੇਕੋ ਉਦਕਾਸੀਵਿਸੋ ਮਚ੍ਛੇ ਖਾਦਨ੍ਤੋ ਤਂ ਕੁਮੀਨਂ ਪਾਵਿਸਿ, ਬਹੂ ਮਚ੍ਛਾ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਖਾਦਨ੍ਤਾ ਏਕਲੋਹਿਤਂ ਅਕਂਸੁ. ਸੋ ਪਟਿਸਰਣਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਮਰਣਭਯਤਜ੍ਜਿਤੋ ਕੁਮੀਨਮੁਖੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਉਦਕਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਨੀਲਮਣ੍ਡੂਕੋਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਕੁਮੀਨਸੂਲਮਤ੍ਥਕੇ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਆਸੀਵਿਸੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਟ੍ਠਾਨਂ ਅਲਭਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਨਿਪਨ੍ਨਂ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮ ਨੀਲਮਣ੍ਡੂਕ, ਇਮੇਸਂ ਮਚ੍ਛਾਨਂ ਕਿਰਿਯਾ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਤੁਯ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੭੭. ‘‘ਆਸੀਵਿਸਮ੍ਪਿ ਮਂ ਸਨ੍ਤਂ, ਪਵਿਟ੍ਠਂ ਕੁਮਿਨਾਮੁਖਂ;
ਰੁਚ੍ਚਤੇ ਹਰਿਤਾਮਾਤਾ, ਯਂ ਮਂ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਛਕਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਆਸੀਵਿਸਮ੍ਪਿ ਮਂ ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਂ ਆਗਤਵਿਸਂ ਸਮਾਨਂ. ਰੁਚ੍ਚਤੇ ਹਰਿਤਾਮਾਤਾ, ਯਂ ਮਂ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਛਕਾਤਿ ਏਤਂ ਤਵ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਹਰਿਤਮਣ੍ਡੂਕਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵਦਤਿ.
ਅਥ ਨਂ ਹਰਿਤਮਣ੍ਡੂਕੋ ‘‘ਆਮ, ਸਮ੍ਮ, ਰੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚੇ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਤਵ ਪਦੇਸਂ ਆਗਤੇ ਮਚ੍ਛੇ ਖਾਦਸਿ, ਮਚ੍ਛਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਦੇਸਂ ਆਗਤਂ ਤਂ ਖਾਦਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯੇ ਪਦੇਸੇ ਗੋਚਰਭੂਮਿਯਂ ਅਬਲਵਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੭੮. ‘‘ਵਿਲੁਮ੍ਪਤੇਵ ਪੁਰਿਸੋ, ਯਾਵਸ੍ਸ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ;
ਯਦਾ ਚਞ੍ਞੇ ਵਿਲੁਮ੍ਪਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਵਿਲੁਤ੍ਤੋ ਵਿਲੁਮ੍ਪਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਵਿਲੁਮ੍ਪਤੇਵ ਪੁਰਿਸੋ, ਯਾਵਸ੍ਸ ਉਪਕਪ੍ਪਤੀਤਿ ਯਾਵ ਅਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ ਉਪਕਪ੍ਪਤਿ ਇਜ੍ਝਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਾਵ ਸੋ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਲੁਮ੍ਪਤਿਯੇਵ. ‘‘ਯਾਵ ਸੋ ਉਪਕਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਯਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਵਿਲੁਮ੍ਪਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਾ ਚਞ੍ਞੇ ਵਿਲੁਮ੍ਪਨ੍ਤੀਤਿ ਯਦਾ ਚ ਅਞ੍ਞੇ ਇਸ੍ਸਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਲੁਮ੍ਪਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਵਿਲੁਤ੍ਤੋ ਵਿਲੁਮ੍ਪਤੀਤਿ ਅਥ ਸੋ ਵਿਲੁਮ੍ਪਕੋ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਵਿਲੁਮ੍ਪਤਿ. ‘‘ਵਿਲੁਮ੍ਪਤੇ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਅਯਮੇਵਤ੍ਥੋ. ‘‘ਵਿਲੁਮ੍ਪਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਨ ਸਮੇਤਿ. ਏਵਂ ‘‘ਵਿਲੁਮ੍ਪਕੋ ਪੁਨ ਵਿਲੁਮ੍ਪਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਅਡ੍ਡੇ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੇ ਉਦਕਾਸੀਵਿਸਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਮਚ੍ਛਗਣਾ ਕੁਮੀਨਮੁਖਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਂ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੁਂ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਉਦਕਾਸੀਵਿਸੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਅਹੋਸਿ, ਨੀਲਮਣ੍ਡੂਕੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਹਰਿਤਮਣ੍ਡੂਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਵਮਾ.
[੨੪੦] ੧੦. ਮਹਾਪਿਙ੍ਗਲਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਬ੍ਬੋ ਜਨੋਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਦੇਵਦਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਨਵਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਜੇਤਵਨਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਮੁਗ੍ਗੇ ਜੇਤਵਨਵਾਸਿਨੋ ਚ ਸਕਲਰਟ੍ਠਵਾਸਿਨੋ ਚ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਪਟਿਕਣ੍ਟਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪਥਵਿਯਾ ਗਿਲਿਤੋ, ਨਿਹਤਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤੋ ਦਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ ਤੁਟ੍ਠਹਟ੍ਠਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇਸਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਮ੍ਪਰਘੋਸੇਨ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸਿਨੋ ਯਕ੍ਖਭੂਤਦੇਵਗਣਾ ਚ ਤੁਟ੍ਠਹਟ੍ਠਾ ਏਵ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੇ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਮੁਗ੍ਗੇ ‘ਬੁਦ੍ਧਪਟਿਕਣ੍ਟਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਪਥਵਿਯਾ ਗਿਲਿਤੋ’ਤਿ ਮਹਾਜਨੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇ ਮਤੇ ਮਹਾਜਨੋ ਤੁਸ੍ਸਤਿ ਚੇਵ ਹਸਤਿ ਚ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਤੁਸ੍ਸਿ ਚੇਵ ਹਸਿ ਚਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਮਹਾਪਿਙ੍ਗਲੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਵਿਸਮੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ, ਛਨ੍ਦਾਦਿਵਸੇਨ ਪਾਪਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਦਣ੍ਡਬਲਿਜਙ੍ਘਕਹਾਪਣਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਉਚ੍ਛੁਯਨ੍ਤੇ ਉਚ੍ਛੁਂ ਵਿਯ ਮਹਾਜਨਂ ਪੀਲ਼ੇਸਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ੋ ਫਰੁਸੋ ਸਾਹਸਿਕੋ, ਪਰੇਸੁ ਅਨੁਦ੍ਦਯਾਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਮਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ, ਗੇਹੇ ਇਤ੍ਥੀਨਮ੍ਪਿ ਪੁਤ੍ਤਧੀਤਾਨਮ੍ਪਿ ਅਮਚ੍ਚਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਿ ਪਤਿਤਰਜਂ ਵਿਯ, ਭਤ੍ਤਪਿਣ੍ਡੇ ਸਕ੍ਖਰਾ ਵਿਯ, ਪਣ੍ਹਿਂ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਵਿਟ੍ਠਕਣ੍ਟਕੋ ਵਿਯ ਚ ਅਹੋਸਿ. ਤਦਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਹਾਪਿਙ੍ਗਲਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਮਹਾਪਿਙ੍ਗਲੋ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲਕਤੇ ਸਕਲਬਾਰਾਣਸਿਵਾਸਿਨੋ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠਾ ਮਹਾਹਸਿਤਂ ਹਸਿਤ੍ਵਾ ਦਾਰੂਨਂ ਸਕਟਸਹਸ੍ਸੇਨ ਮਹਾਪਿਙ੍ਗਲਂ ਝਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਨੇਕੇਹਿ ਘਟਸਹਸ੍ਸੇਹਿ ਆਲ਼ਾਹਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਰਜ੍ਜੇ ਅਭਿਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਨੋ ਰਾਜਾ ਲਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠਾ ਨਗਰੇ ਉਸ੍ਸਵਭੇਰਿਂ ਚਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਸ੍ਸਿਤਧਜਪਟਾਕਂ ਨਗਰਂ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰੇ ਦ੍ਵਾਰੇ ਮਣ੍ਡਪਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਲਾਜਕੁਸੁਮਮਣ੍ਡਿਤਤਲੇਸੁ ਅਲਙ੍ਕਤਮਣ੍ਡਪੇਸੁ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਂਸੁ ਚੇਵ ਪਿਵਿਂਸੁ ਚ.
ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋਪਿ ਅਲਙ੍ਕਤੇ ਮਹਾਤਲੇ ਸਮੁਸ੍ਸਿਤਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਵਰਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ ਮਹਾਯਸਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਮਚ੍ਚਾ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਰਟ੍ਠਿਕਦੋਵਾਰਿਕਾਦਯੋ ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਅਥੇਕੋ ਦੋਵਾਰਿਕੋ ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਪਰੋਦਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮ ਦੋਵਾਰਿਕ, ਮਮ ਪਿਤਰਿ ਕਾਲਕਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਤੁਟ੍ਠਪਹਟ੍ਠਾ ਉਸ੍ਸਵਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ, ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਰੋਦਮਾਨੋ ਠਿਤੋ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਮਮ ਪਿਤਾ ਤਵੇਵ ਪਿਯੋ ਅਹੋਸਿ ਮਨਾਪੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੭੯. ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਜਨੋ ਹਿਂਸਿਤੋ ਪਿਙ੍ਗਲੇਨ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਤੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਯਨ੍ਤਿ;
ਪਿਯੋ ਨੁ ਤੇ ਆਸਿ ਅਕਣ੍ਹਨੇਤ੍ਤੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਨੁ ਤ੍ਵਂ ਰੋਦਸਿ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਹਿਂਸਿਤੋਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਦਣ੍ਡਬਲਿਆਦੀਹਿ ਪੀਲ਼ਿਤੋ. ਪਿਙ੍ਗਲੇਨਾਤਿ ਪਿਙ੍ਗਲਕ੍ਖੇਨ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਦ੍ਵੇਪਿ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦ੍ਧਪਿਙ੍ਗਲਾਨਿ ਬਿਲ਼ਾਰਕ੍ਖਿਵਣ੍ਣਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ, ਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ‘‘ਪਿਙ੍ਗਲੋ’’ਤਿ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਯਨ੍ਤੀਤਿ ਪੀਤਿਯੋ ਪਵੇਦਯਨ੍ਤਿ. ਅਕਣ੍ਹਨੇਤ੍ਤੋਤਿ ਪਿਙ੍ਗਲਨੇਤ੍ਤੋ. ਕਸ੍ਮਾ ਨੁ ਤ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕੇਨ ਨੁ ਕਾਰਣੇਨ ਤ੍ਵਂ ਰੋਦਸਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਤੁਵ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ.
ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਮਹਾਪਿਙ੍ਗਲੋ ਮਤੋ’ਤਿ ਸੋਕੇਨ ਰੋਦਾਮਿ, ਸੀਸਸ੍ਸ ਮੇ ਸੁਖਂ ਜਾਤਂ. ਪਿਙ੍ਗਲਰਾਜਾ ਹਿ ਪਾਸਾਦਾ ਓਤਰਨ੍ਤੋ ਚ ਆਰੋਹਨ੍ਤੋ ਚ ਕਮ੍ਮਾਰਮੁਟ੍ਠਿਕਾਯ ਪਹਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਮਯ੍ਹਂ ਸੀਸੇ ਅਟ੍ਠਟ੍ਠ ਖਟਕੇ ਦੇਤਿ, ਸੋ ਪਰਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਮਮ ਸੀਸੇ ਦਦਮਾਨੋ ਵਿਯ ਨਿਰਯਪਾਲਾਨਮ੍ਪਿ ਯਮਸ੍ਸਪਿ ਸੀਲੇ ਖਟਕੇ ਦਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਨਂ ਤੇ ‘ਅਤਿਵਿਯ ਅਯਂ ਅਮ੍ਹੇ ਬਾਧਤੀ’ਤਿ ਪੁਨ ਇਧੇਵ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਥ ਮੇ ਸੋ ਪੁਨਪਿ ਸੀਸੇ ਖਟਕੇ ਦਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਭਯੇਨਾਹਂ ਰੋਦਾਮੀ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੮੦. ‘‘ਨ ਮੇ ਪਿਯੋ ਆਸਿ ਅਕਣ੍ਹਨੇਤ੍ਤੋ, ਭਾਯਾਮਿ ਪਚ੍ਚਾਗਮਨਾਯ ਤਸ੍ਸ;
ਇਤੋ ਗਤੋ ਹਿਂਸੇਯ੍ਯ ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਂ, ਸੋ ਹਿਂਸਿਤੋ ਆਨੇਯ੍ਯ ਪੁਨ ਇਧਾ’’ਤਿ.
ਅਥ ਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਸੋ ਰਾਜਾ ਦਾਰੂਨਂ ਵਾਹਸਹਸ੍ਸੇਨ ਦਡ੍ਢੋ ਉਦਕਘਟਸਤੇਹਿ ਸਿਤ੍ਤੋ, ਸਾਪਿਸ੍ਸ ਆਲ਼ਾਹਨਭੂਮਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਖਤਾ, ਪਕਤਿਯਾਪਿ ਚ ਪਰਲੋਕਂ ਗਤਾ ਨਾਮ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਤਿਵਸਾ ਪੁਨ ਤੇਨੇਵ ਸਰੀਰੇਨ ਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਭਾਯੀ’’ਤਿ ਤਂ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੧੮੧. ‘‘ਦਡ੍ਢੋ ਵਾਹਸਹਸ੍ਸੇਹਿ, ਸਿਤ੍ਤੋ ਘਟਸਤੇਹਿ ਸੋ;
ਪਰਿਕ੍ਖਤਾ ਚ ਸਾ ਭੂਮਿ, ਮਾ ਭਾਯਿ ਨਾਗਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦੋਵਾਰਿਕੋ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਪਟਿਲਭਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਤੋ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਮਹਾਪਿਙ੍ਗਲੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਪੁਤ੍ਤੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਮਹਾਪਿਙ੍ਗਲਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਦਸਮਾ.
ਉਪਾਹਨਵਗ੍ਗੋ ਨਵਮੋ.
ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –
ਉਪਾਹਨਂ ਵੀਣਾਥੂਣਂ, ਵਿਕਣ੍ਣਕਂ ਅਸਿਤਾਭੁ;
ਵਚ੍ਛਨਖਂ ਬਕਞ੍ਚੇਵ, ਸਾਕੇਤਞ੍ਚ ਏਕਪਦਂ;
ਹਰਿਤਮਾਤੁ ਪਿਙ੍ਗਲਂ.