੬. ਨਤਂਦਲ਼੍ਹਵਗ੍ਗੋ

[੨੦੧] ੧. ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਨ ਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਮਾਹੁ ਧੀਰਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਕਾਲੇ ਬਹੂ ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦਕਪਨ੍ਥਘਾਤਕਚੋਰੇ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸੇਸੁਂ. ਤੇ ਰਾਜਾ ਅਦ੍ਦੁਬਨ੍ਧਨਰਜ੍ਜੁਬਨ੍ਧਨਸਙ੍ਖਲਿਕਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਨ੍ਧਾਪੇਸਿ. ਤਿਂਸਮਤ੍ਤਾ ਜਾਨਪਦਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਾ ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਚੋਰੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਤਥਾਗਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਜ੍ਜ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰੇ ਬਹੂ ਚੋਰਾ ਅਦ੍ਦੁਬਨ੍ਧਨਾਦੀਹਿ ਬਦ੍ਧਾ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਾ, ਤੇ ਤਾਨਿ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਤੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਥਿਰਤਰਂ ਨਾਮ ਅਞ੍ਞਂ ਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਿਂ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਨਾਮੇਤਾਨਿ, ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਧਨਧਞ੍ਞਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਦੀਸੁ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਂ, ਏਤਂ ਏਤੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਸਤਗੁਣੇਨ ਸਹਸ੍ਸਗੁਣੇਨ ਥਿਰਤਰਂ, ਏਵਂ ਮਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਨੇਤਂ ਦੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਿਯਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਪੋਰਾਣਕਪਣ੍ਡਿਤਾ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਦੁਗ੍ਗਤਗਹਪਤਿਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਸੋ ਭਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਪੋਸੇਸਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਅਨਿਚ੍ਛਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਏਕਂ ਕੁਲਧੀਤਰਂ ਗੇਹੇ ਕਤ੍ਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਭਰਿਯਾਯਪਿਸ੍ਸ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਗਬ੍ਭੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਸੋ ਗਬ੍ਭਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਭਦ੍ਦੇ, ਤ੍ਵਂ ਭਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜੀਵਾਹਿ, ਅਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾਪਿ ‘‘ਗਬ੍ਭੋ ਮੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਮਯਿ ਵਿਜਾਤਾਯ ਦਾਰਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਜਾਤਕਾਲੇ ‘‘ਭਦ੍ਦੇ, ਤ੍ਵਂ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਵਿਜਾਤਾ, ਇਦਾਨਾਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਪੁਚ੍ਛਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਾ ‘‘ਪੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਤਾਵ ਥਨਪਾਨਤੋ ਅਪਗਮਨਕਾਲਂ ਆਗਮੇਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਿ.

ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਮਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਅਨਾਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾਵ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨਾਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਥਿਭਾਗੇ ਉਟ੍ਠਾਯ ਪਲਾਯਿ. ਅਥ ਨਂ ਨਗਰਗੁਤ੍ਤਿਕਾ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ. ਸੋ ‘‘ਅਹਂ, ਸਾਮਿ, ਮਾਤੁਪੋਸਕੋ ਨਾਮ, ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਥ ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਤੇਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇਨੇਵ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਚ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਝਾਨਕੀਲ਼ਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤੋ ਵਿਹਾਸਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਵਰੂਪਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਮੇ ਦੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਿਯਂ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਬਨ੍ਧਨਂ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਨ੍ਤੋ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਵੋਚ –

੧੦੧. ‘‘ਨ ਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਮਾਹੁ ਧੀਰਾ, ਯਦਾਯਸਂ ਦਾਰੁਜਪਬ੍ਬਜਞ੍ਚ;

ਸਾਰਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲੇਸੁ, ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦਾਰੇਸੁ ਚ ਯਾ ਅਪੇਕ੍ਖਾ.

੧੦੨. ‘‘ਏਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਮਾਹੁ ਧੀਰਾ, ਓਹਾਰਿਨਂ ਸੀਥਿਲਂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਂ;

ਏਤਮ੍ਪਿ ਛੇਤ੍ਵਾਨ ਵਜਨ੍ਤਿ ਧੀਰਾ, ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਨੋ ਕਾਮਸੁਖਂ ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਧੀਰਾਤਿ ਧਿਤਿਮਨ੍ਤਾ, ਧਿਕ੍ਕਤਪਾਪਾਤਿ ਧੀਰਾ. ਅਥ ਵਾ ਧੀ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਞ੍ਞਾ, ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਧੀਰਾ, ਬੁਦ੍ਧਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਚ ਇਮੇ ਧੀਰਾ ਨਾਮ. ਯਦਾਯਸਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਸਙ੍ਖਲਿਕਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਯਸਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਆਯਸਂ, ਯਂ ਅਦ੍ਦੁਬਨ੍ਧਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦਾਰੁਜਂ, ਯਞ੍ਚ ਪਬ੍ਬਜਤਿਣੇਹਿ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਵਾ ਵਾਕਾਦੀਹਿ ਰਜ੍ਜੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਤਰਜ੍ਜੁਬਨ੍ਧਨਂ, ਤਂ ਆਯਸਾਦਿਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਭਾਵੇਨ ਧੀਰਾ ਦਲ਼੍ਹਂ ਥਿਰਨ੍ਤਿ ਨਾਹੁ ਨ ਕਥੇਨ੍ਤਿ. ਸਾਰਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾਤਿ ਸਾਰਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਾ, ਬਲਵਰਾਗਰਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲੇਸੂਤਿ ਮਣੀਸੁ ਚ ਕੁਣ੍ਡਲੇਸੁ ਚ, ਮਣਿਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਕੁਣ੍ਡਲੇਸੁ.

ਏਤਂ ਦਲ਼੍ਹਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲੇਸੁ ਸਾਰਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਯੋ ਚ ਸਾਰਾਗੋ, ਯਾ ਚ ਤੇਸਂ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਏਤਂ ਕਿਲੇਸਮਯਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਥਿਰਨ੍ਤਿ ਧੀਰਾ ਆਹੁ. ਓਹਾਰਿਨਨ੍ਤਿ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਚਤੂਸੁ ਅਪਾਯੇਸੁ ਪਾਤਨਤੋ ਅਵਹਰਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਹਰਤੀਤਿ ਓਹਾਰਿਨਂ. ਸਿਥਿਲਨ੍ਤਿ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠਾਨੇ ਛਵਿਚਮ੍ਮਮਂਸਾਨਿ ਨ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਲੋਹਿਤਂ ਨ ਨੀਹਰਤਿ, ਬਨ੍ਧਨਭਾਵਮ੍ਪਿ ਨ ਜਾਨਾਪੇਤਿ, ਥਲਪਥਜਲਪਥਾਦੀਸੁ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਾਤੁਂ ਦੇਤੀਤਿ ਸਿਥਿਲਂ. ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਲੋਭਵਸੇਨ ਹਿ ਏਕਵਾਰਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਂ ਦਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਤੋ ਕਚ੍ਛਪੋ ਵਿਯ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਂ. ਏਤਮ੍ਪਿ ਛੇਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਏਤਂ ਏਵਂ ਦਲ਼੍ਹਮ੍ਪਿ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨਂ ਞਾਣਖਗ੍ਗੇਨ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਯਦਾਮਾਨਿ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਤਵਰਵਾਰਣਾ ਵਿਯ ਪਞ੍ਜਰੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸੀਹਪੋਤਕਾ ਵਿਯ ਚ ਧੀਰਾ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਕਿਲੇਸਕਾਮੇ ਉਕ੍ਕਾਰਭੂਮਿਂ ਵਿਯ ਜਿਗੁਚ੍ਛਮਾਨਾ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਮਸੁਖਂ ਪਹਾਯ ਵਜਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਪਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਝਾਨਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਇਮਂ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਹੀਨਜ੍ਝਾਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਪਰਾਯਣੋ ਅਹੋਸਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ, ਸਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਕੇਚਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ, ਕੇਚਿ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ, ਕੇਚਿ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ, ਕੇਚਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ. ‘‘ਤਦਾ ਮਾਤਾ ਮਹਾਮਾਯਾ ਅਹੋਸਿ, ਪਿਤਾ ਸੁਦ੍ਧੋਦਨਮਹਾਰਾਜਾ, ਭਰਿਯਾ ਰਾਹੁਲਮਾਤਾ, ਪੁਤ੍ਤੋ ਰਾਹੁਲੋ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਪਹਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਬਨ੍ਧਨਾਗਾਰਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਪਠਮਾ.

[੨੦੨] ੨. ਕੇਲ਼ਿਸੀਲਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਹਂਸਾ ਕੋਞ੍ਚਾ ਮਯੂਰਾ ਚਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਲਕੁਣ੍ਡਕਭਦ੍ਦਿਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਕਿਰਾਯਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸਿ ਪਞ੍ਞਾਤੋ ਮਧੁਰਸ੍ਸਰੋ ਮਧੁਰਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਮਹਾਖੀਣਾਸਵੋ ਅਸੀਤਿਯਾ ਮਹਾਥੇਰਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੋ ਪਮਾਣੇਨ ਓਮਕੋ ਲਕੁਣ੍ਡਕੋ ਸਾਮਣੇਰੋ ਵਿਯ, ਖੁਦ੍ਦਕੋ ਕੀਲ਼ਨਤ੍ਥਾਯ ਕਤੋ ਵਿਯ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਏਕਦਿਵਸਂ ਤਥਾਗਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਕੋਟ੍ਠਕਂ ਗਤੇ ਜਨਪਦਾ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਦਸਬਲਂ ਵਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਜੇਤਵਨਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਵਿਹਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਮਣੇਰੋ ਏਸੋ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਥੇਰਂ ਚੀਵਰਕਣ੍ਣੇ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਹਤ੍ਥੇ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਸੀਸਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਨਾਸਾਯ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤਾ ਕਣ੍ਣੇਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਾਲੇਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਮਧੁਰਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰੇ ਕਤੇ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਲਕੁਣ੍ਡਕਭਦ੍ਦਿਯਤ੍ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਨਾਮੇਕੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਾਵਕੋ ਮਧੁਰਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਹਂ ਸੋ ਇਦਾਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤ੍ਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚੀਵਰਕਣ੍ਣਾਦੀਸੁ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਾ ਹਤ੍ਥਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਗਤਾ, ਏਸ ਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਰੂਪੋ ਪਤ੍ਥਿਤਪਤ੍ਥਨੋ ਅਭਿਨੀਹਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਾਵਕੋ ਕਿਂਕਾਰਣਾ ਅਪ੍ਪੇਸਕ੍ਖੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ? ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਯਾਚਿਤੋ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਰਾਜਾ ਅਹੋਸਿ. ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜਿਣ੍ਣਂ ਜਰਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਹਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਂ ਵਾ ਗੋਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਕੇਲ਼ਿਸੀਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਅਨੁਬਨ੍ਧਾਪੇਤਿ, ਜਿਣ੍ਣਸਕਟਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਿਨ੍ਦਾਪੇਤਿ, ਜਿਣ੍ਣਮਾਤੁਗਾਮੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਰੇ ਪਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਉਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਾਯਾਪੇਤਿ, ਜਿਣ੍ਣਪੁਰਿਸੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਲਙ੍ਘਕੇ ਵਿਯ ਭੂਮਿਯਂ ਸਂਪਰਿਵਤ੍ਤਕਾਦਿਕੀਲ਼ਂ ਕੀਲ਼ਾਪੇਤਿ, ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਸੁਕਘਰੇ ਕਿਰ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੀਲ਼ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਲਜ੍ਜਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤਿਰੋਰਟ੍ਠਾਨਿ ਪੇਸੇਨ੍ਤਿ, ਮਾਤੁਪਟ੍ਠਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪਿਤੁਪਟ੍ਠਾਨਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿ, ਰਾਜਸੇਵਕਾਪਿ ਕੇਲ਼ਿਸੀਲਾਵ ਅਹੇਸੁਂ. ਮਤਮਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਪਾਯੇ ਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਦੇਵਪਰਿਸਾ ਪਰਿਹਾਯਤਿ.

ਸਕ੍ਕੋ ਅਭਿਨਵੇ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੇ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਦਮੇਸ੍ਸਾਮਿ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਮਹਲ੍ਲਕਵਣ੍ਣਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਜਿਣ੍ਣਯਾਨਕੇ ਦ੍ਵੇ ਤਕ੍ਕਚਾਟਿਯੋ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਜਰਗੋਣੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਛਣਦਿਵਸੇ ਅਲਙ੍ਕਤਹਤ੍ਥਿਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਅਲਙ੍ਕਤਨਗਰਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਪਿਲੋਤਿਕਨਿਵਤ੍ਥੋ ਤਂ ਯਾਨਕਂ ਪਾਜੇਨ੍ਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਅਭਿਮੁਖੋ ਅਗਮਾਸਿ. ਰਾਜਾ ਜਿਣ੍ਣਯਾਨਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਏਤਂ ਯਾਨਕਂ ਅਪਨੇਥਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਕਹਂ, ਦੇਵ, ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸਕ੍ਕੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਰਞ੍ਞੋਯੇਵ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਬਹੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਸ ਉਪਰਿਭਾਗੇਨ ਪਾਜੇਨ੍ਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਮਤ੍ਥਕੇ ਏਕਂ ਚਾਟਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਾਪੇਨ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਂ ਭਿਨ੍ਦਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸੀਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਤਕ੍ਕਂ ਪਗ੍ਘਰਤਿ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਟ੍ਟੀਯਤਿ ਹਰਾਯਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਤਂ ਉਪਦ੍ਦੁਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕੋ ਯਾਨਕਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਤ੍ਤਭਾਵਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਜਿਰਹਤ੍ਥੋ ਆਕਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਾਪ ਅਧਮ੍ਮਿਕਰਾਜ, ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ, ਤਵ ਸਰੀਰਂ ਜਰਾ ਨ ਪਹਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਕੇਲ਼ਿਸੀਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵੁਡ੍ਢੇ ਵਿਹੇਠਨਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਸਿ, ਏਕਕਂ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਤਮਤਾ ਅਪਾਯੇ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤੁਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਮ੍ਮਾ ਨ ਵਿਰਮਿਸ੍ਸਸਿ, ਵਜਿਰੇਨ ਤੇ ਸੀਸਂ ਪਦਾਲੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਾ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯੇਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਸਨ੍ਤਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਗੁਣਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਵੁਡ੍ਢਾਪਚਾਯਿਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਨਿਸਂਸਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ ਸਕਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਅਗਮਾਸਿ. ਰਾਜਾ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਥਾਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਵੋਚ –

੧੦੩. ‘‘ਹਂਸਾ ਕੋਞ੍ਚਾ ਮਯੂਰਾ ਚ, ਹਤ੍ਥਯੋ ਪਸਦਾ ਮਿਗਾ;

ਸਬ੍ਬੇ ਸੀਹਸ੍ਸ ਭਾਯਨ੍ਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਕਾਯਸ੍ਮਿ ਤੁਲ੍ਯਤਾ.

੧੦੪. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ, ਦਹਰੋ ਚੇਪਿ ਪਞ੍ਞਵਾ;

ਸੋ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਮਹਾ ਹੋਤਿ, ਨੇਵ ਬਾਲੋ ਸਰੀਰਵਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਸਦਾ ਮਿਗਾਤਿ ਪਸਦਸਙ੍ਖਾਤਾ ਮਿਗਾ, ਪਸਦਾ ਮਿਗਾ ਚ ਅਵਸੇਸਾ ਮਿਗਾ ਚਾਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਪਸਦਮਿਗਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਪਸਦਾ ਮਿਗਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਕਾਯਸ੍ਮਿ ਤੁਲ੍ਯਤਾਤਿ ਸਰੀਰੇ ਪਮਾਣਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਦਿ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਮਹਾਸਰੀਰਾ ਹਤ੍ਥਿਨੋ ਚੇਵ ਪਸਦਮਿਗਾ ਚ ਸੀਹਂ ਮਾਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਸੀਹੋ ਹਂਸਾਦਯੋ ਖੁਦ੍ਦਕਸਰੀਰੇਯੇਵ ਮਾਰੇਯ੍ਯ, ਖੁਦ੍ਦਕਾਯੇਵ ਸੀਹਸ੍ਸ ਭਾਯੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਮਹਨ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਸੀਹਸ੍ਸ ਭਾਯਨ੍ਤਿ. ਸਰੀਰਵਾਤਿ ਬਾਲੋ ਮਹਾਸਰੀਰੋਪਿ ਮਹਾ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਲਕੁਣ੍ਡਕਭਦ੍ਦਿਯੋ ਸਰੀਰੇਨ ਖੁਦ੍ਦਕੋਪਿ ਮਾ ਤਂ ਞਾਣੇਨਪਿ ਖੁਦ੍ਦਕੋਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤ੍ਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ, ਸਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਤੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਕੇਚਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ, ਕੇਚਿ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ, ਕੇਚਿ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ, ਕੇਚਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ. ‘‘ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਲਕੁਣ੍ਡਕਭਦ੍ਦਿਯੋ ਅਹੋਸਿ, ਸੋ ਤਾਯ ਕੇਲ਼ਿਸੀਲਤਾਯ ਪਰੇਸਂ ਕੇਲ਼ਿਨਿਸ੍ਸਯੋ ਜਾਤੋ, ਸਕ੍ਕੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਕੇਲ਼ਿਸੀਲਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਦੁਤਿਯਾ.

[੨੦੩] ੩. ਖਨ੍ਧਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਵਿਰੂਪਕ੍ਖੇਹਿ ਮੇ ਮੇਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤਂ ਕਿਰ ਜਨ੍ਤਾਘਰਦ੍ਵਾਰੇ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਫਾਲੇਨ੍ਤਂ ਪੂਤਿਰੁਕ੍ਖਨ੍ਤਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਸਪ੍ਪੋ ਪਾਦਙ੍ਗੁਲਿਯਂ ਡਂਸਿ, ਸੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਮਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਮਤਭਾਵੋ ਸਕਲਵਿਹਾਰੇ ਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸਿ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਸੁਕੋ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਨ੍ਤਾਘਰਦ੍ਵਾਰੇ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਫਾਲੇਨ੍ਤੋ ਸਪ੍ਪੇਨ ਦਟ੍ਠੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਮਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਸਚੇ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਹਿਰਾਜਕੁਲਾਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਮੇਤ੍ਤਂ ਅਭਾਵਯਿਸ੍ਸ, ਨ ਨਂ ਸਪ੍ਪੋ ਡਂਸੇਯ੍ਯ. ਪੋਰਾਣਕਤਾਪਸਾਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਬੁਦ੍ਧੇ ਚਤੂਸੁ ਅਹਿਰਾਜਕੁਲੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਅਹਿਰਾਜਕੁਲਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਭਯਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਂਸੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਾਸਿਰਟ੍ਠੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਹਾਯ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਚ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਗਙ੍ਗਾਨਿਵਤ੍ਤਨੇ ਅਸ੍ਸਮਪਦਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਝਾਨਕੀਲ਼ਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤੋ ਇਸਿਗਣਪਰਿਵੁਤੋ ਵਿਹਾਸਿ. ਤਦਾ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ ਦੀਘਜਾਤਿਕਾ ਇਸੀਨਂ ਪਰਿਪਨ੍ਥਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਇਸਯੋ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ. ਤਾਪਸਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬੇ ਤਾਪਸੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਚਤੂਸੁ ਅਹਿਰਾਜਕੁਲੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਥ, ਨ ਵੋ ਸਪ੍ਪਾ ਡਂਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਚਤੂਸੁ ਅਹਿਰਾਜਕੁਲੇਸੁ ਏਵਂ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੦੫. ‘‘ਵਿਰੂਪਕ੍ਖੇਹਿ ਮੇ ਮੇਤ੍ਤਂ, ਮੇਤ੍ਤਂ ਏਰਾਪਥੇਹਿ ਮੇ;

ਛਬ੍ਯਾਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਮੇ ਮੇਤ੍ਤਂ, ਮੇਤ੍ਤਂ ਕਣ੍ਹਾਗੋਤਮਕੇਹਿ ਚਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਵਿਰੂਪਕ੍ਖੇਹਿ ਮੇ ਮੇਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਰੂਪਕ੍ਖਨਾਗਰਾਜਕੁਲੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਮੇਤ੍ਤਂ. ਏਰਾਪਥਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਤਾਨਿਪਿ ਹਿ ਏਰਾਪਥਨਾਗਰਾਜਕੁਲਂ ਛਬ੍ਯਾਪੁਤ੍ਤਨਾਗਰਾਜਕੁਲਂ ਕਣ੍ਹਾਗੋਤਮਕਨਾਗਰਾਜਕੁਲਨ੍ਤਿ ਨਾਗਰਾਜਕੁਲਾਨੇਵ.

ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਾਗਰਾਜਕੁਲਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਤੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਥ, ਦੀਘਜਾਤਿਕਾ ਵੋ ਨ ਡਂਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਹੇਠੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਅਪਾਦਕੇਹਿ ਮੇ ਮੇਤ੍ਤਂ, ਮੇਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਪਾਦਕੇਹਿ ਮੇ;

ਚਤੁਪ੍ਪਦੇਹਿ ਮੇ ਮੇਤ੍ਤਂ, ਮੇਤ੍ਤਂ ਬਹੁਪ੍ਪਦੇਹਿ ਮੇ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਪਦੇਨ ਓਦਿਸ੍ਸਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਅਪਾਦਕੇਸੁ ਦੀਘਜਾਤਿਕੇਸੁ ਚੇਵ ਮਚ੍ਛੇਸੁ ਚ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਦੁਤਿਯਪਦੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਚੇਵ ਪਕ੍ਖਿਜਾਤੇਸੁ ਚ, ਤਤਿਯਪਦੇਨ ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬਚਤੁਪ੍ਪਦੇਸੁ, ਚਤੁਤ੍ਥਪਦੇਨ ਵਿਚ੍ਛਿਕਸਤਪਦਿਉਚ੍ਚਾਲਿਙ੍ਗਪਾਣਕਮਕ੍ਕਟਕਾਦੀਸੁ.

ਏਵਂ ਸਰੂਪੇਨ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਆਯਾਚਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਮਾ ਮਂ ਅਪਾਦਕੋ ਹਿਂਸਿ, ਮਾ ਮਂ ਹਿਂਸਿ ਦ੍ਵਿਪਾਦਕੋ;

ਮਾ ਮਂ ਚਤੁਪ੍ਪਦੋ ਹਿਂਸਿ, ਮਾ ਮਂ ਹਿਂਸਿ ਬਹੁਪ੍ਪਦੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮਾ ਮਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸੁ ਅਪਾਦਕਾਦੀਸੁ ਕੋਚਿ ਏਕੋਪਿ ਮਾ ਮਂ ਹਿਂਸਤੁ, ਮਾ ਵਿਹੇਠੇਤੂਤਿ ਏਵਂ ਆਯਾਚਨ੍ਤਾ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਦਾਨਿ ਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਵਸੇਨ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਪਾਣਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਭੂਤਾ ਚ ਕੇਵਲਾ;

ਸਬ੍ਬੇ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੁ, ਮਾ ਕਞ੍ਚਿ ਪਾਪਮਾਗਮਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਵਟ੍ਟੇ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤਾ ਵਿਸਤ੍ਤਾ ਲਗ੍ਗਾ ਲਗ੍ਗਿਤਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਪਵਤ੍ਤਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਪਾਣਨਵਸੇਨ ਪਾਣਾ, ਭੂਤਭਾਵਿਤਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਭੂਤਾਤਿ ਏਵਂ ਵਚਨਮਤ੍ਤਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪੇਤਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਸਙ੍ਗਾਹਕਾਨੇਵ. ਕੇਵਲਾਤਿ ਸਕਲਾ. ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਸਦ੍ਦਸ੍ਸੇਵ ਹਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੂਤਿ ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਸਾਧੂਨਿ ਕਲ੍ਯਾਣਾਨੇਵ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੁ. ਮਾ ਕਞ੍ਚਿ ਪਾਪਮਾਗਮਾਤਿ ਏਤੇਸੁ ਕਞ੍ਚਿ ਏਕਂ ਸਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਾਪਂ ਲਾਮਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਮਾ ਆਗਮਾ, ਮਾ ਆਗਚ੍ਛਤੁ ਮਾ ਪਾਪੁਣਾਤੁ, ਸਬ੍ਬੇ ਅਵੇਰਾ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਸੁਖੀ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖਾ ਹੋਨ੍ਤੂਤਿ.

ਏਵਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਸੁ ਅਨੋਦਿਸ੍ਸਕਵਸੇਨ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਿਣ੍ਣਂ ਰਤਨਾਨਂ ਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਾਪੇਤੁਂ –

੧੦੬. ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਧਮ੍ਮੋ;

ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਆਹ.

ਤਤ੍ਥ ਪਮਾਣਕਰਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਗੁਣਾਨਞ੍ਚ ਪਮਾਣਾਭਾਵੇਨ ਬੁਦ੍ਧਰਤਨਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਨਵਵਿਧੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ. ਤਸ੍ਸਪਿ ਪਮਾਣਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ. ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਘੋਪਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ.

ਇਤਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਰਤਨਾਨਂ ਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਰਤਨਾਨਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਗੁਣਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਪਮਾਣੇ ਸਤ੍ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ –

‘‘ਪਮਾਣਵਨ੍ਤਾਨਿ ਸਰੀਸਪਾਨਿ, ਅਹਿ ਵਿਚ੍ਛਿਕ ਸਤਪਦੀ;

ਉਣ੍ਣਨਾਭਿ ਸਰਬੂ ਮੂਸਿਕਾ’’ਤਿ ਆਹ.

ਤਤ੍ਥ ਸਰੀਸਪਾਨੀਤਿ ਸਪ੍ਪਦੀਘਜਾਤਿਕਾਨਂ ਨਾਮਂ. ਤੇ ਹਿ ਸਰਨ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਸਿਰੇਨ ਵਾ ਸਪਨ੍ਤੀਤਿ ਸਰੀਸਪਾ. ‘‘ਅਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਤੇਸਂ ਸਰੂਪਤੋ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਣ੍ਣਨਾਭੀਤਿ ਮਕ੍ਕਟਕੋ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਨਾਭਿਤੋ ਉਣ੍ਣਾਸਦਿਸਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਣ੍ਣਨਾਭੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਰਬੂਤਿ ਘਰਗੋਲ਼ਿਕਾ.

ਇਤਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਏਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤੋਰਾਗਾਦਯੋ ਪਮਾਣਕਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਸਰੀਸਪਾਦੀਨਿ ਪਮਾਣਵਨ੍ਤਾਨੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਰਤਨਾਨਂ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਇਮੇ ਪਮਾਣਵਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੂਤਿ ਏਵਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਰਤਨਾਨਂ ਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

‘‘ਕਤਾ ਮੇ ਰਕ੍ਖਾ ਕਤਾ ਮੇ ਪਰਿਤ੍ਤਾ, ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੁ ਭੂਤਾਨਿ;

ਸੋਹਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤੋ, ਨਮੋ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਾ ਮੇ ਰਕ੍ਖਾਤਿ ਮਯਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰਕ੍ਖਾ ਗੁਤ੍ਤਿ ਕਤਾ. ਕਤਾ ਮੇ ਪਰਿਤ੍ਤਾਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਣਮ੍ਪਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਤਂ. ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੁ ਭੂਤਾਨੀਤਿ ਮਯਿ ਅਹਿਤਜ੍ਝਾਸਯਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੁ ਅਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ. ਸੋਹਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤੋਤਿ ਸੋ ਅਹਂ ਏਵਂ ਕਤਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਤੀਤਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਨਮੋ ਕਰੋਮਿ. ਨਮੋ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨ ਅਤੀਤੇ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਨਮੋ ਕਰੋਮੀਤਿ.

ਏਵਂ ‘‘ਨਮਕ੍ਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਪਿ ਸਤ੍ਤ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਥਾ’’ਤਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਇਸਿਗਣਸ੍ਸ ਇਮਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਆਦਿਤੋ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦ੍ਵੀਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਚਤੂਸੁ ਅਹਿਰਾਜਕੁਲੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਦੀਪਿਤਤ੍ਤਾ ਓਦਿਸ੍ਸਕਾਨੋਦਿਸ੍ਸਕਵਸੇਨ ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਨਂ ਦੀਪਿਤਤ੍ਤਾ ਇਦਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਕਾਰਣਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਇਸਿਗਣੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਸਿ, ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿ. ਏਵਮੇਤੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੇਸੁਯੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਦੀਘਜਾਤਿਕਾ ਪਟਿਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਪਰਾਯਣੋ ਅਹੋਸਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਇਸਿਗਣੋ ਬੁਦ੍ਧਪਰਿਸਾ ਅਹੋਸਿ, ਗਣਸਤ੍ਥਾ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਖਨ੍ਧਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਤਤਿਯਾ.

[੨੦੪] ੪. ਵੀਰਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਪਿ ਵੀਰਕ ਪਸ੍ਸੇਸੀਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸੁਗਤਾਲਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਗਤੇਸੁ ਹਿ ਥੇਰੇਸੁ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਿਂ ਅਕਾਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਗਤਾਲਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਸ੍ਸੇਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਇਦਾਨੇਵ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਮਮ ਅਨੁਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਨਾਸਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਵਿਨਾਸਂ ਪਾਪੁਣੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇਨ ਯਾਚਿਤੋ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਉਦਕਕਾਕਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਸਰਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਸਿ, ‘‘ਵੀਰਕੋ’’ਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਦਾ ਕਾਸਿਰਟ੍ਠੇ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਂ ਅਹੋਸਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਕਾਕਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦਾਤੁਂ ਯਕ੍ਖਨਾਗਬਲਿਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਛਾਤਕਰਟ੍ਠਤੋ ਕਾਕਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥੇਕੋ ਬਾਰਾਣਸਿਵਾਸੀ ਸਵਿਟ੍ਠਕੋ ਨਾਮ ਕਾਕੋ ਕਾਕਿਂ ਆਦਾਯ ਵੀਰਕਸ੍ਸ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਰੇ ਗੋਚਰਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵੀਰਕਂ ਸਰਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਮਚ੍ਛੇ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਸਰੀਰਂ ਸੁਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਂ ਉਦਕਕਾਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਕ੍ਕਾ ਬਹੂ ਮਚ੍ਛੇ ਲਦ੍ਧੁਂ, ਇਮਂ ਉਪਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ, ਸਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਤਂ ਸਾਮਿ ਉਪਟ੍ਠਹਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੋ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪਟ੍ਠਾਸਿ. ਵੀਰਕੋਪਿ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯਾਪਨਮਤ੍ਤਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਮਚ੍ਛੇ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਸਵਿਟ੍ਠਕਸ੍ਸ ਦੇਤਿ. ਸੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯਾਪਨਮਤ੍ਤਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਸੇਸਂ ਕਾਕਿਯਾ ਦੇਤਿ.

ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਭਾਗੇ ਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ – ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਦਕਕਾਕੋ ਕਾਲ਼ਕੋ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਕਾਲ਼ਕੋ, ਅਕ੍ਖਿਤੁਣ੍ਡਪਾਦੇਹਿਪਿ ਏਤਸ੍ਸ ਚ ਮਯ੍ਹਞ੍ਚ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਇਮਿਨਾ ਗਹਿਤਮਚ੍ਛੇਹਿ ਮਯ੍ਹਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਹਮੇਵ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਵੀਰਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਹਮੇਵ ਸਰਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਮਚ੍ਛੇ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ, ਉਦਕਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਮਚ੍ਛੇ ਗਣ੍ਹਨਕਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਮਾ ਨਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਤੇਨ ਵਾਰਿਯਮਾਨੋਪਿ ਵਚਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰਂ ਓਰੁਯ੍ਹ ਉਦਕਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸੇਵਾਲਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ, ਸੇਵਾਲਨ੍ਤਰੇ ਲਗ੍ਗਿ, ਅਗ੍ਗਤੁਣ੍ਡਮੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਿ. ਸੋ ਨਿਰਸ੍ਸਾਸੋ ਅਨ੍ਤੋਉਦਕੇਯੇਵ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ ਆਗਮਨਂ ਅਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਜਾਨਨਤ੍ਥਂ ਵੀਰਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਮਿ, ਸਵਿਟ੍ਠਕੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਕਹਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਮਾਨਾ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੦੭. ‘‘ਅਪਿ ਵੀਰਕ ਪਸ੍ਸੇਸਿ, ਸਕੁਣਂ ਮਞ੍ਜੁਭਾਣਕਂ;

ਮਯੂਰਗੀਵਸਙ੍ਕਾਸਂ, ਪਤਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਸਵਿਟ੍ਠਕ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਪਿ, ਵੀਰਕ, ਪਸ੍ਸੇਸੀਤਿ, ਸਾਮਿ ਵੀਰਕ, ਅਪਿ ਪਸ੍ਸਸਿ. ਮਞ੍ਜੁਭਾਣਕਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਜੁਭਾਣਿਨਂ. ਸਾ ਹਿ ਰਾਗਵਸੇਨ ‘‘ਮਧੁਰਸ੍ਸਰੋ ਮੇ ਪਤੀ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ. ਮਯੂਰਗੀਵਸਙ੍ਕਾਸਨ੍ਤਿ ਮੋਰਗੀਵਸਮਾਨਵਣ੍ਣਂ.

ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵੀਰਕੋ ‘‘ਆਮ, ਜਾਨਾਮਿ ਤੇ ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਗਤਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੦੮. ‘‘ਉਦਕਥਲਚਰਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖਿਨੋ, ਨਿਚ੍ਚਂ ਆਮਕਮਚ੍ਛਭੋਜਿਨੋ;

ਤਸ੍ਸਾਨੁਕਰਂ ਸਵਿਟ੍ਠਕੋ, ਸੇਵਾਲੇ ਪਲਿਗੁਣ੍ਠਿਤੋ ਮਤੋ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਉਦਕਥਲਚਰਸ੍ਸਾਤਿ ਉਦਕੇ ਚ ਥਲੇ ਚ ਚਰਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ. ਪਕ੍ਖਿਨੋਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਨੁਕਰਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਸੇਵਾਲੇ ਪਲਿਗੁਣ੍ਠਿਤੋ ਮਤੋਤਿ ਉਦਕਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸੇਵਾਲਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਸੇਵਾਲਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ ਅਨ੍ਤੋਉਦਕੇਯੇਵ ਮਤੋ, ਪਸ੍ਸ, ਏਤਸ੍ਸ ਤੁਣ੍ਡਂ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕਾਕੀ ਪਰਿਦੇਵਿਤ੍ਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਮੇਵ ਅਗਮਾਸਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਸਵਿਟ੍ਠਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਵੀਰਕੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਵੀਰਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਚਤੁਤ੍ਥਾ.

[੨੦੫] ੫. ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੋਭਤਿ ਮਚ੍ਛੋ ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯੋਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵੇ ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤੇ ਕਿਰ ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸਿਨੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਸੁਭਭਾਵਨਂ ਅਨੁਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਰੂਪਪਸਂਸਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਉਪਲਾਲ਼ੇਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਿਂਸੁ. ਤੇ ਏਕਦਿਵਸਂ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਨ ਸੋਭਸਿ, ਅਹਂ ਸੋਭਾਮੀ’’ਤਿ ਰੂਪਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਵਾਦਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਏਕਂ ਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਏਸੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸੋਭਨਭਾਵਂ ਵਾ ਅਸੋਭਨਭਾਵਂ ਵਾ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋ ਅਮ੍ਹੇਸੁ ਸੋਭਨੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਸੋ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਅਹਮੇਵ ਸੋਭਨਤਰੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਦਹਰਾ ‘‘ਅਯਂ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਥੇਤੀ’’ਤਿ ਤਂ ਪਰਿਭਾਸਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਸਾ ਤੇਸਂ ਕਿਰਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਪਾਕਟਾ ਜਾਤਾ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਸੁਕੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਤੇ ਰੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਕੇ ਦਹਰੇ ਲਜ੍ਜਾਪੇਸੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਦਹਰਾ ਇਦਾਨੇਵ ਰੂਪਪਸਂਸਕਾ, ਪੁਬ੍ਬੇਪੇਤੇ ਰੂਪਮੇਵ ਉਪਲਾਲ਼ੇਨ੍ਤਾ ਵਿਚਰਿਂਸੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਅਹੋਸਿ. ਤਦਾ ਗਙ੍ਗਾਯਮੁਨਾਨਂ ਸਮਾਗਮਟ੍ਠਾਨੇ ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯੋ ਚ ਯਾਮੁਨੇਯ੍ਯੋ ਚ ਦ੍ਵੇ ਮਚ੍ਛਾ ‘‘ਅਹਂ ਸੋਭਾਮਿ, ਤ੍ਵਂ ਨ ਸੋਭਸੀ’’ਤਿ ਰੂਪਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਵਦਮਾਨਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਕਚ੍ਛਪਂ ਨਿਪਨ੍ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਏਸੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸੋਭਨਭਾਵਂ ਵਾ ਅਸੋਭਨਭਾਵਂ ਵਾ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਸਮ੍ਮ ਕਚ੍ਛਪ, ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯੋ ਸੋਭਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਯਾਮੁਨੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਕਚ੍ਛਪੋ ‘‘ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯੋਪਿ ਸੋਭਤਿ, ਯਾਮੁਨੇਯ੍ਯੋਪਿ ਸੋਭਤਿ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਪਨ ਦ੍ਵੀਹਿ ਅਹਮੇਵ ਅਤਿਰੇਕਤਰਂ ਸੋਭਾਮੀ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੦੯. ‘‘ਸੋਭਤਿ ਮਚ੍ਛੋ ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯੋ, ਅਥੋ ਸੋਭਤਿ ਯਾਮੁਨੋ;

ਚਤੁਪ੍ਪਦੋਯਂ ਪੁਰਿਸੋ, ਨਿਗ੍ਰੋਧਪਰਿਮਣ੍ਡਲੋ;

ਈਸਕਾਯਤਗੀਵੋ ਚ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਅਤਿਰੋਚਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਪ੍ਪਦੋਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਪ੍ਪਦੋ ਅਯਂ. ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਨਿਗ੍ਰੋਧਪਰਿਮਣ੍ਡਲੋਤਿ ਸੁਜਾਤੋ ਨਿਗ੍ਰੋਧੋ ਵਿਯ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲੋ. ਈਸਕਾਯਤਗੀਵੋਤਿ ਰਥੀਸਾ ਵਿਯ ਆਯਤਗੀਵੋ. ਸਬ੍ਬੇਵ ਅਤਿਰੋਚਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਣ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕਚ੍ਛਪੋ ਸਬ੍ਬੇਵ ਅਤਿਰੋਚਤਿ, ਅਹਮੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸੋਭਾਮੀਤਿ ਵਦਤਿ.

ਮਚ੍ਛਾ ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਮ੍ਭੋ! ਪਾਪਕਚ੍ਛਪ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਕਥੇਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੦. ‘‘ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਨ ਤਂ ਅਕ੍ਖਾਸਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਅਕ੍ਖਾਸਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ;

ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਸਂਸਕੋ ਪੋਸੋ, ਨਾਯਂ ਅਸ੍ਮਾਕ ਰੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਪ੍ਪਸਂਸਕੋਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਸਂਸਨਸੀਲੋ ਅਤ੍ਤੁਕ੍ਕਂਸਕੋ ਪੋਸੋ. ਨਾਯਂ ਅਸ੍ਮਾਕ ਰੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਯਂ ਪਾਪਕਚ੍ਛਪੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਨ ਖਮਤੀਤਿ ਕਚ੍ਛਪਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਉਦਕਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਕਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਗਮਿਂਸੁ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਦ੍ਵੇ ਮਚ੍ਛਾ ਦ੍ਵੇ ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੂ ਅਹੇਸੁਂ, ਕਚ੍ਛਪੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਰਿਕਾ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਗਙ੍ਗੇਯ੍ਯਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਪਞ੍ਚਮਾ.

[੨੦੬] ੬. ਕੁਰੁਙ੍ਗਮਿਗਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਇਙ੍ਘ ਵਟ੍ਟਮਯਂ ਪਾਸਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤਦਾ ਹਿ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਵਧਾਯ ਪਰਿਸਕ੍ਕਤੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਇਦਾਨੇਵ ਮਯ੍ਹਂ ਵਧਾਯ ਪਰਿਸਕ੍ਕਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਪਰਿਸਕ੍ਕਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕੁਰੁਙ੍ਗਮਿਗੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਏਕਸ੍ਸ ਸਰਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਗੁਮ੍ਬੇ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਰਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਗ੍ਗੇ ਸਤਪਤ੍ਤੋ, ਸਰਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਕਚ੍ਛਪੋ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਤਯੋਪਿ ਸਹਾਯਕਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਿਯਸਂਵਾਸਂ ਵਸਿਂਸੁ. ਅਥੇਕੋ ਮਿਗਲੁਦ੍ਦਕੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਚਰਨ੍ਤੋ ਪਾਨੀਯਤਿਤ੍ਥੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਦਵਲਞ੍ਜਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਲੋਹਨਿਗਲ਼ਸਦਿਸਂ ਵਟ੍ਟਮਯਂ ਪਾਸਂ ਓਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਾਨੀਯਂ ਪਾਤੁਂ ਆਗਤੋ ਪਠਮਯਾਮੇਯੇਵ ਪਾਸੇ ਬਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧਰਵਂ ਰਵਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਰੁਕ੍ਖਗ੍ਗਤੋ ਸਤਪਤ੍ਤੋ ਉਦਕਤੋ ਚ ਕਚ੍ਛਪੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਅਥ ਸਤਪਤ੍ਤੋ ਕਚ੍ਛਪਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਤਵ ਦਨ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤ੍ਵਂ ਇਮਂ ਪਾਸਂ ਛਿਨ੍ਦ, ਅਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਸੋ ਨਾਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਥਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਵਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਕਤਪਰਕ੍ਕਮੇਨ ਸਹਾਯੋ ਨੋ ਜੀਵਿਤਂ ਲਭਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੧. ‘‘ਇਙ੍ਘ ਵਟ੍ਟਮਯਂ ਪਾਸਂ, ਛਿਨ੍ਦ ਦਨ੍ਤੇਹਿ ਕਚ੍ਛਪ;

ਅਹਂ ਤਥਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਥਾ ਨੇਹਿਤਿ ਲੁਦ੍ਦਕੋ’’ਤਿ.

ਅਥ ਕਚ੍ਛਪੋ ਚਮ੍ਮਵਰਤ੍ਤਂ ਖਾਦਿਤੁਂ ਆਰਭਿ, ਸਤਪਤ੍ਤੋ ਲੁਦ੍ਦਕਸ੍ਸ ਵਸਨਗਾਮਂ ਗਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਰੁਕ੍ਖੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਲੁਦ੍ਦਕੋ ਪਚ੍ਚੂਸਕਾਲੇਯੇਵ ਸਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਸਕੁਣੋ ਤਸ੍ਸ ਨਿਕ੍ਖਮਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖੇ ਪਪ੍ਫੋਟੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਮਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਮੁਖੇ ਪਹਰਿ. ਲੁਦ੍ਦੋ ‘‘ਕਾਲ਼ਕਣ੍ਣਿਨਾ ਸਕੁਣੇਨਮ੍ਹਿ ਪਹਟੋ’’ਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਥੋਕਂ ਸਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਸਿ. ਸਕੁਣੋ ‘‘ਅਯਂ ਪਠਮਂ ਪੁਰਿਮਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਇਦਾਨਿ ਪਚ੍ਛਿਮਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਗੇਹੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਲੁਦ੍ਦੋਪਿ ‘‘ਪੁਰਿਮਦ੍ਵਾਰੇਨ ਮੇ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੇਨ ਕਾਲ਼ਕਣ੍ਣੀ ਸਕੁਣੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਇਦਾਨਿ ਪਚ੍ਛਿਮਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿ, ਸਕੁਣੋ ਪੁਨ ਵਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਖੇ ਪਹਰਿ. ਲੁਦ੍ਦੋ ‘‘ਪੁਨਪਿ ਕਾਲ਼ਕਣ੍ਣੀਸਕੁਣੇਨ ਪਹਟੋ, ਨ ਦਾਨਿ ਮੇ ਏਸ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਂ ਦੇਤੀ’’ਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਾ ਸਯਿਤ੍ਵਾ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਵੇਲਾਯ ਸਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਸਕੁਣੋ ਵੇਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਲੁਦ੍ਦੋ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਥੇਸਿ.

ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਕਚ੍ਛਪੇਨ ਏਕਮੇਵ ਚਮ੍ਮਵਦ੍ਧਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਵਰਤ੍ਤਾ ਖਾਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਦਨ੍ਤਾ ਪਨਸ੍ਸ ਪਤਨਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਜਾਤਾ, ਮੁਖਤੋ ਲੋਹਿਤਂ ਪਗ੍ਘਰਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਲੁਦ੍ਦਪੁਤ੍ਤਂ ਸਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਸਨਿਵੇਗੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਵਦ੍ਧਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਪਾਵਿਸਿ, ਸਕੁਣੋ ਰੁਕ੍ਖਗ੍ਗੇ ਨਿਸੀਦਿ, ਕਚ੍ਛਪੋ ਪਨ ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਲੁਦ੍ਦੋ ਕਚ੍ਛਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਸਿਬ੍ਬਕੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਖਾਣੁਕੇ ਲਗ੍ਗੇਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਕਚ੍ਛਪਸ੍ਸ ਗਹਿਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਹਾਯਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਦਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲੋ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਲੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਸੋ ‘‘ਦੁਬ੍ਬਲੋ ਏਸ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਾਰੇਸ੍ਸਾਮਿ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਿਂ ਆਦਾਯ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਨਾਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਂ ਆਦਾਯ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਾਵਿਸਿ, ਦੂਰਂ ਗਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪਦਂ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਾਤਵੇਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਿਙ੍ਗੇਨ ਪਸਿਬ੍ਬਕਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਯਂ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਕਚ੍ਛਪਂ ਨੀਹਰਿ. ਸਤਪਤ੍ਤੋਪਿ ਰੁਕ੍ਖਾ ਓਤਰਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਓਵਾਦਂ ਦਦਮਾਨੋ ‘‘ਅਹਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜੀਵਿਤਂ ਲਭਿਂ, ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਹਾਯਕਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਮਯ੍ਹਂ ਕਤਂ, ਇਦਾਨਿ ਲੁਦ੍ਦੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ, ਸਮ੍ਮ ਸਤਪਤ੍ਤ, ਤ੍ਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਤ੍ਤਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਯਾਹਿ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ, ਸਮ੍ਮ ਕਚ੍ਛਪ, ਉਦਕਂ ਪਵਿਸਾਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇ ਤਥਾ ਅਕਂਸੁ.

ਸਤ੍ਥਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੨. ‘‘ਕਚ੍ਛਪੋ ਪਾਵਿਸੀ ਵਾਰਿਂ, ਕੁਰੁਙ੍ਗੋ ਪਾਵਿਸੀ ਵਨਂ;

ਸਤਪਤ੍ਤੋ ਦੁਮਗ੍ਗਮ੍ਹਾ, ਦੂਰੇ ਪੁਤ੍ਤੇ ਅਪਾਨਯੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਪਾਨਯੀਤਿ ਆਨਯਿ, ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ;

ਲੁਦ੍ਦੋਪਿ ਤਂ ਠਾਨਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਞ੍ਚਿ ਅਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਛਿਨ੍ਨਪਸਿਬ੍ਬਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗੇਹਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤੇ ਤਯੋਪਿ ਸਹਾਯਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸਂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਤਾ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਲੁਦ੍ਦਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਸਤਪਤ੍ਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ, ਕਚ੍ਛਪੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ, ਕੁਰੁਙ੍ਗਮਿਗੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਕੁਰੁਙ੍ਗਮਿਗਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਛਟ੍ਠਾ.

[੨੦੭] ੭. ਅਸ੍ਸਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਯਮਸ੍ਸਕਰਾਜੇਨਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾਪਲੋਭਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ, ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੇਨ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾਪਿਤੋਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ ਇਦਾਨੇਵ ਤਸ੍ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਤਯਿ ਸਿਨੇਹੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਤ੍ਵਂ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਕਾਸਿਰਟ੍ਠੇ ਪਾਟਲਿਨਗਰੇ ਅਸ੍ਸਕੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਉਪਰੀ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ ਪਿਯਾ ਅਹੋਸਿ ਮਨਾਪਾ ਅਭਿਰੂਪਾ ਦਸ੍ਸਨੀਯਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਮਾਨੁਸਵਣ੍ਣਂ, ਅਪਤ੍ਤਾ ਦਿਬ੍ਬਵਣ੍ਣਂ. ਸਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਕਾਲਕਿਰਿਯਾਯ ਰਾਜਾ ਸੋਕਾਭਿਭੂਤੋ ਅਹੋਸਿ ਦੁਕ੍ਖੀ ਦੁਮ੍ਮਨੋ. ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਰੀਰਂ ਦੋਣਿਯਂ ਨਿਪਜ੍ਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਲਕਲਲਂ ਪਕ੍ਖਿਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾਮਞ੍ਚੇ ਠਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਰੋਦਮਾਨੋ ਪਰਿਦੇਵਮਾਨੋ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਵਸੇਸਞਾਤਕਾ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾਦਯੋਪਿ ‘‘ਮਾ ਸੋਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਲਪਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ. ਤਦਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭੀ ਤਾਪਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਆਲੋਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਤਥਾ ਪਰਿਦੇਵਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਮਯਾ ਅਵਸ੍ਸਯੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਆਕਾਸੇ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਮਙ੍ਗਲਸਿਲਾਪਟ੍ਟੇ ਕਞ੍ਚਨਪਟਿਮਾ ਵਿਯ ਨਿਸੀਦਿ.

ਅਥੇਕੋ ਪਾਟਲਿਨਗਰਵਾਸੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਾਣਵੋ ਉਯ੍ਯਾਨਂ ਗਤੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ, ਮਾਣਵ, ਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮਿਕੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਰਾਜਾ, ਭਰਿਯਾ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਲਕਤਾ, ਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਸਰੀਰਂ ਦੋਣਿਯਂ ਪਕ੍ਖਿਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਲਪਮਾਨੋ ਨਿਪਨ੍ਨੋ, ਅਜ੍ਜ ਸਤ੍ਤਮੋ ਦਿਵਸੋ, ਕਿਸ੍ਸ ਤੁਮ੍ਹੇ ਰਾਜਾਨਂ ਏਵਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਨ ਮੋਚੇਥ, ਯੁਤ੍ਤਂ ਨੁ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹਾਦਿਸੇਸੁ ਸੀਲਵਨ੍ਤੇਸੁ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਰਞ੍ਞੋ ਏਵਰੂਪਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਮਾਣਵ, ਰਾਜਾਨਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਸਚੇ ਪਨ ਸੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਹਮੇਵਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇਯੇਵ ਤਂ ਕਥਾਪੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵ ਰਾਜਾਨਂ ਆਨੇਮਿ, ਤਾਵ ਇਮੇਵ ਨਿਸੀਦਥਾ’’ਤਿ ਮਾਣਵੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਰਾਜਾ ‘‘ਉਪਰਿਂ ਕਿਰ ਦਟ੍ਠੁਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤੁਟ੍ਠਮਾਨਸੋ ਰਥਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ – ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ ਦੇਵਿਯਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ ਜਾਨਾਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਤ੍ਤਾ ਪਮਾਦਮਾਗਮ੍ਮ ਕਲ੍ਯਾਣਕਮ੍ਮਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਗੋਮਯਪਾਣਕਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨਾਹਂ ਸਦ੍ਦਹਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਕਥਾਪੇਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਕਥਾਪੇਥਾ’’ਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ‘‘ਉਭੋਪਿ ਗੋਮਯਪਿਣ੍ਡਂ ਵਟ੍ਟਯਮਾਨਾ ਰਞ੍ਞੋ ਪੁਰਤੋ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਤੇਸਂ ਆਗਮਨਂ ਅਕਾਸਿ. ਤੇ ਤਥੇਵ ਆਗਮਿਂਸੁ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਯਂ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਰਿਦੇਵੀ, ਤਂ ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਗੋਮਯਪਾਣਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਤੋ ਪਚ੍ਛਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਸ੍ਸਥ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਭਨ੍ਤੇ ‘‘‘ਉਪਰੀ ਨਾਮ ਗੋਮਯਪਾਣਕਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਨ ਸਦ੍ਦਹਾਮਹ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਥਾਪੇਮਿ ਨਂ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਾਪੇਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ.

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਤਂ ਕਥਾਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਉਪਰੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਾ ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਸਾਯ ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਤ੍ਵਂ ਅਤੀਤਭਵੇ ਕਾ ਨਾਮ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਸ੍ਸਕਰਞ੍ਞੋ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ ਉਪਰੀ ਨਾਮ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਇਦਾਨਿ ਅਸ੍ਸਕਰਾਜਾ ਪਿਯੋ, ਉਦਾਹੁ ਗੋਮਯਪਾਣਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਸੋ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਰਿਮਜਾਤਿਯਾ ਸਾਮਿਕੋ, ਤਦਾ ਅਹਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਰੂਪਸਦ੍ਦਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਅਨੁਭਵਮਾਨਾ ਵਿਚਰਿਂ. ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਮੇ ਭਵਸਙ੍ਖੇਪਗਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸੋ ਕਿਂ ਹੋਤਿ, ਅਹਞ੍ਹਿ ਇਦਾਨਿ ਅਸ੍ਸਕਰਾਜਾਨਂ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਗਲਲੋਹਿਤੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਗੋਮਯਪਾਣਕਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਮਕ੍ਖੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ ਮਨੁਸ੍ਸਭਾਸਾਯ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਵੋਚ –

੧੧੩. ‘‘ਅਯਮਸ੍ਸਕਰਾਜੇਨ, ਦੇਸੋ ਵਿਚਰਿਤੋ ਮਯਾ;

ਅਨੁਕਾਮਯ ਕਾਮੇਨ, ਪਿਯੇਨ ਪਤਿਨਾ ਸਹ.

੧੧੪. ‘‘ਨਵੇਨ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਨ, ਪੋਰਾਣਂ ਅਪਿਧੀਯਤਿ;

ਤਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸਕਰਞ੍ਞਾਵ, ਕੀਟੋ ਪਿਯਤਰੋ ਮਮਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਯਮਸ੍ਸਕਰਾਜੇਨ, ਦੇਸੋ ਵਿਚਰਿਤੋ ਮਯਾਤਿ ਅਯਂ ਰਮਣੀਯੋ ਉਯ੍ਯਾਨਪਦੇਸੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਯਾ ਅਸ੍ਸਕਰਾਜੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਚਰਿਤੋ. ਅਨੁਕਾਮਯ ਕਾਮੇਨਾਤਿ ਅਨੂਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ, ਮਯਾ ਤਂ ਕਾਮਯਮਾਨਾਯ ਤੇਨ ਮਂ ਕਾਮਯਮਾਨੇਨ ਸਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਿਯੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਪਿਯੇਨ. ਨਵੇਨ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਨ, ਪੋਰਾਣਂ ਅਪਿਧੀਯਤੀਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਵੇਨ ਹਿ ਸੁਖੇਨ ਪੋਰਾਣਂ ਸੁਖਂ, ਨਵੇਨ ਚ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਪੋਰਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਿਧੀਯਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੀਯਤਿ, ਏਸਾ ਲੋਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਤਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸਕਰਞ੍ਞਾਵ, ਕੀਟੋ ਪਿਯਤਰੋ ਮਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਨਵੇਨ ਪੋਰਾਣਂ ਪਿਧੀਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਮ ਅਸ੍ਸਕਰਾਜਤੋ ਸਤਗੁਣੇਨ ਸਹਸ੍ਸਗੁਣੇਨ ਕੀਟੋਵ ਪਿਯਤਰੋਤਿ.

ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਕਰਾਜਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤੋਵ ਕੁਣਪਂ ਨੀਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੀਸਂ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋਪਿ ਰਾਜਾਨਂ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸੋਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਮੇਵ ਅਗਮਾਸਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ, ਸਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ. ‘‘ਤਦਾ ਉਪਰੀ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾ ਅਹੋਸਿ, ਅਸ੍ਸਕਰਾਜਾ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਾਣਵੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ, ਤਾਪਸੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਸ੍ਸਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਸਤ੍ਤਮਾ.

[੨੦੮] ੮. ਸੁਸੁਮਾਰਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਲਂ ਮੇਤੇਹਿ ਅਮ੍ਬੇਹੀਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਧਾਯ ਪਰਿਸਕ੍ਕਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤਦਾ ਹਿ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਵਧਾਯ ਪਰਿਸਕ੍ਕਤੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਮਯ੍ਹਂ ਵਧਾਯ ਪਰਿਸਕ੍ਕਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਪਰਿਸਕ੍ਕਿਯੇਵ, ਸਨ੍ਤਾਸਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਨ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਖੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਪਿਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਨਾਗਬਲੋ ਥਾਮਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਹਾਸਰੀਰੋ ਸੋਭਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਨਿਵਤ੍ਤਨੇ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤਦਾ ਗਙ੍ਗਾਯ ਏਕੋ ਸੁਸੁਮਾਰੋ ਵਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਹਦਯਮਂਸੇ ਦੋਹਲ਼ਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸੁਸੁਮਾਰਂ ਆਹ – ‘‘ਅਹਂ ਸਾਮਿ, ਏਤਸ੍ਸ ਕਪਿਰਾਜਸ੍ਸ ਹਦਯਮਂਸਂ ਖਾਦਿਤੁਕਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦ੍ਦੇ, ਮਯਂ ਜਲਗੋਚਰਾ, ਏਸੋ ਥਲਗੋਚਰੋ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਉਪਾਯੇਨ ਗਣ੍ਹ, ਸਚੇ ਨ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਮਾ ਸੋਚਿ, ਅਤ੍ਥੇਕੋ ਉਪਾਯੋ, ਖਾਦਾਪੇਸ੍ਸਾਮਿ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਹਦਯਮਂਸ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਸੁਮਾਰਿਂ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਙ੍ਗਾਯ ਪਾਨੀਯਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕਾਲੇ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਵਾਨਰਿਨ੍ਦ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਕਸਾਯਫਲਾਨਿ ਖਾਦਨ੍ਤੋ ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿਵਿਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਚਰਸਿ, ਪਾਰਗਙ੍ਗਾਯ ਅਮ੍ਬਲਬੁਜਾਦੀਨਂ ਮਧੁਰਫਲਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲਾਫਲਂ ਖਾਦਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕੁਮ੍ਭੀਲਰਾਜ, ਗਙ੍ਗਾ ਮਹੋਦਕਾ ਵਿਤ੍ਥਿਣ੍ਣਾ, ਕਥਂ ਤਤ੍ਥ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚੇ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਅਹਂ ਤਂ ਮਮ ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਨੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਸਦ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਏਹਿ ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਮੇ ਅਭਿਰੂਹਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਂ ਅਭਿਰੁਹਿ. ਸੁਸੁਮਾਰੋ ਥੋਕਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇ ਓਸੀਦਾਪੇਸਿ.

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਉਦਕੇ ਮਂ ਓਸੀਦਾਪੇਸਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਨਾਹਂ ਤਂ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਭਰਿਯਾਯ ਪਨ ਮੇ ਤਵ ਹਦਯਮਂਸੇ ਦੋਹਲ਼ੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਮਹਂ ਤਵ ਹਦਯਂ ਖਾਦਾਪੇਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਕਥੇਨ੍ਤੇਨ ਤੇ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਕਤਂ. ਸਚੇ ਹਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਉਦਰੇ ਹਦਯਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸਾਖਗ੍ਗੇਸੁ ਚਰਨ੍ਤਾਨਂ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਹਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ ਠਪੇਥਾ’’ਤਿ? ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਏਕਂ ਉਦੁਮ੍ਬਰਂ ਪਕ੍ਕਫਲਪਿਣ੍ਡਿਸਞ੍ਛਨ੍ਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਸ੍ਸੇਤਾਨਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹਦਯਾਨਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਉਦੁਮ੍ਬਰੇ ਓਲਮ੍ਬਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਸਚੇ ਮੇ ਹਦਯਂ ਦਸ੍ਸਸਿ, ਅਹਂ ਤਂ ਨ ਮਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਮਂ ਏਤ੍ਥ ਨੇਹਿ, ਅਹਂ ਤੇ ਰੁਕ੍ਖੇ ਓਲਮ੍ਬਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਆਦਾਯ ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਾਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਉਦੁਮ੍ਬਰਰੁਕ੍ਖੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਬਾਲ ਸੁਸੁਮਾਰ, ‘ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹਦਯਂ ਨਾਮ ਰੁਕ੍ਖਗ੍ਗੇ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿ, ਬਾਲੋਸਿ, ਅਹਂ ਤਂ ਵਞ੍ਚੇਸਿਂ, ਤਵ ਫਲਾਫਲਂ ਤਵੇਵ ਹੋਤੁ, ਸਰੀਰਮੇਵ ਪਨ ਤੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਵੋਚ –

੧੧੫. ‘‘ਅਲਂ ਮੇਤੇਹਿ ਅਮ੍ਬੇਹਿ, ਜਮ੍ਬੂਹਿ ਪਨਸੇਹਿ ਚ;

ਯਾਨਿ ਪਾਰਂ ਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਵਰਂ ਮਯ੍ਹਂ ਉਦੁਮ੍ਬਰੋ.

੧੧੬. ‘‘ਮਹਤੀ ਵਤ ਤੇ ਬੋਨ੍ਦਿ, ਨ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਤਦੂਪਿਕਾ;

ਸੁਸੁਮਾਰ ਵਞ੍ਚਿਤੋ ਮੇਸਿ, ਗਚ੍ਛ ਦਾਨਿ ਯਥਾਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਲਂ ਮੇਤੇਹੀਤਿ ਯਾਨਿ ਤਯਾ ਦੀਪਕੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ, ਏਤੇਹਿ ਮਯ੍ਹਂ ਅਲਂ. ਵਰਂ ਮਯ੍ਹਂ ਉਦੁਮ੍ਬਰੋਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਅਯਮੇਵ ਉਦੁਮ੍ਬਰਰੁਕ੍ਖੋ ਵਰਂ. ਬੋਨ੍ਦੀਤਿ ਸਰੀਰਂ. ਤਦੂਪਿਕਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ ਤੇ ਤਦੂਪਿਕਾ ਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਗਚ੍ਛ ਦਾਨਿ ਯਥਾਸੁਖਨ੍ਤਿ ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਸੁਖਂ ਗਚ੍ਛ, ਨਤ੍ਥਿ ਤੇ ਹਦਯਮਂਸਗਹਣੂਪਾਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਸੁਮਾਰੋ ਸਹਸ੍ਸਂ ਪਰਾਜਿਤੋ ਵਿਯ ਦੁਕ੍ਖੀ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਪਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੋਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਗਤੋ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਸੁਸੁਮਾਰੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਸੁਸੁਮਾਰੀ ਚਿਞ੍ਚਮਾਣਵਿਕਾ, ਕਪਿਰਾਜਾ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸੁਸੁਮਾਰਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਅਟ੍ਠਮਾ.

[੨੦੯] ੯. ਕੁਕ੍ਕੁਟਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਦਿਟ੍ਠਾ ਮਯਾ ਵਨੇ ਰੁਕ੍ਖਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਂ ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸੋ ਕਿਰ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਗੁਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮੇ ਛੇਕੋ ਅਹੋਸਿ. ‘‘ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਮੇ ਨ ਸੁਖਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਭਯੇਨ ਅਤਿਸੀਤਂ ਅਚ੍ਚੁਣ੍ਹਂ ਪਰਿਭੋਗਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ‘‘ਸੀਤੁਣ੍ਹੇਹਿ ਸਰੀਰਂ ਕਿਲਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਭਯੇਨ ਬਹਿ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਅਤਿਕਿਲਿਨ੍ਨਉਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲਾਦੀਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਸਰੀਰਗੁਤ੍ਤਿਕੁਸਲਤਾ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਪਾਕਟਾ ਜਾਤਾ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਸੁਕੋ ਦਹਰੋ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਰੀਰਗੁਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮੇ ਛੇਕੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਦਹਰੋ ਇਦਾਨੇਵ ਸਰੀਰਗੁਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮੇ ਛੇਕੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਛੇਕੋਵ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਅਹੋਸਿ. ਅਥੇਕੋ ਸਕੁਣਲੁਦ੍ਦਕੋ ਏਕਂ ਦੀਪਕਕੁਕ੍ਕੁਟਮਾਦਾਯ ਵਾਲਰਜ੍ਜੁਞ੍ਚ ਯਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਕੁਕ੍ਕੁਟੇ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਟ੍ਠਂ ਪੋਰਾਣਕੁਕ੍ਕੁਟਂ ਬਨ੍ਧਿਤੁਂ ਆਰਭਿ. ਸੋ ਵਾਲਪਾਸੇ ਕੁਸਲਤਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਬਨ੍ਧਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤਿ, ਉਟ੍ਠਾਯੁਟ੍ਠਾਯ ਨਿਲੀਯਤਿ. ਲੁਦ੍ਦਕੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਖਾਪਲ੍ਲਵੇਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਯਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਪਾਸਞ੍ਚ ਓਡ੍ਡੇਤਿ. ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਤਂ ਲਜ੍ਜਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਮਾਨੁਸਿਂ ਵਾਚਂ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੭. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਾ ਮਯਾ ਵਨੇ ਰੁਕ੍ਖਾ, ਅਸ੍ਸਕਣ੍ਣਾ ਵਿਭੀਟਕਾ;

ਨ ਤਾਨਿ ਏਵਂ ਸਕ੍ਕਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਰੁਕ੍ਖ ਸਕ੍ਕਸੀ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸਮ੍ਮ ਲੁਦ੍ਦਕ, ਮਯਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਨੇ ਜਾਤਾ ਬਹੂ ਅਸ੍ਸਕਣ੍ਣਾ ਚ ਵਿਭੀਟਕਾ ਚ ਰੁਕ੍ਖਾ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਰੁਕ੍ਖਾਨਿ ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਸਕ੍ਕਸਿ ਸਙ੍ਕਮਸਿ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਚਰਸਿ, ਏਵਂ ਨ ਸਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਨ ਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਚਰਨ੍ਤੀਤਿ.

ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਸੋ ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਗਤਕਾਲੇ ਲੁਦ੍ਦਕੋ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੮. ‘‘ਪੋਰਾਣਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਅਯਂ, ਭੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਜਰਮਾਗਤੋ;

ਕੁਸਲੋ ਵਾਲਪਾਸਾਨਂ, ਅਪਕ੍ਕਮਤਿ ਭਾਸਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲੋ ਵਾਲਪਾਸਾਨਨ੍ਤਿ ਵਾਲਮਯੇਸੁ ਪਾਸੇਸੁ ਕੁਸਲੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਬਨ੍ਧਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਅਪਕ੍ਕਮਤਿ ਚੇਵ ਭਾਸਤਿ ਚ, ਭਾਸਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਪਲਾਤੋਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਲੁਦ੍ਦਕੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਲਦ੍ਧਮਾਦਾਯ ਗੇਹਮੇਵ ਗਤੋ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਲੁਦ੍ਦਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਕੁਕ੍ਕੁਟੋ ਕਾਯਗੁਤ੍ਤਿਕੁਸਲੋ ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਾਰਿਕਾ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਕੁਕ੍ਕੁਟਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਵਮਾ.

[੨੧੦] ੧੦. ਕਨ੍ਦਗਲਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਮ੍ਭੋ ਕੋ ਨਾਮਯਂ ਰੁਕ੍ਖੋਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸੁਗਤਾਲਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤਦਾ ਹਿ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਸੁਗਤਾਲਯਂ ਅਕਾਸੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਮਯ੍ਹਂ ਅਨੁਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਨਾਸਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਪਾਪੁਣਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਰੁਕ੍ਖਕੋਟ੍ਟਕਸਕੁਣਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ‘‘ਖਦਿਰਵਨਿਯੋ’’ਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਖਦਿਰਵਨੇਯੇਵ ਗੋਚਰਂ ਗਣ੍ਹਿ, ਤਸ੍ਸੇਕੋ ਕਨ੍ਦਗਲਕੋ ਨਾਮ ਸਹਾਯੋ ਅਹੋਸਿ, ਸੋ ਸਿਮ੍ਬਲਿਪਾਲਿਭਦ੍ਦਕਵਨੇ ਗੋਚਰਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਖਦਿਰਵਨਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਖਦਿਰਵਨਿਯੋ ‘‘ਸਹਾਯੋ ਮੇ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਕਨ੍ਦਗਲਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਖਦਿਰਵਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਖਦਿਰਖਨ੍ਧਂ ਤੁਣ੍ਡੇਨ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਤੋ ਪਾਣਕੇ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਕਨ੍ਦਗਲਕੋ ਦਿਨ੍ਨੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਮਧੁਰਪੂਵੇ ਵਿਯ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿ. ਤਸ੍ਸ ਖਾਦਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ – ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਰੁਕ੍ਖਕੋਟ੍ਟਕਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ, ਅਹਮ੍ਪਿ, ਕਿਂ ਮੇ ਏਤੇਨ ਦਿਨ੍ਨਗੋਚਰੇਨ, ਸਯਮੇਵ ਖਦਿਰਵਨੇ ਗੋਚਰਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਖਦਿਰਵਨਿਯਂ ਆਹ – ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਮਾ ਤ੍ਵਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਿ, ਅਹਮੇਵ ਖਦਿਰਵਨੇ ਗੋਚਰਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਨਂ ਸੋ ‘‘ਹਨ੍ਦ ਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਮ, ਸਿਮ੍ਬਲਿਪਾਲਿਭਦ੍ਦਕਾਦਿਵਨੇ ਨਿਸ੍ਸਾਰੇ ਗੋਚਰਗ੍ਗਹਣਕੁਲੇ ਜਾਤੋ, ਖਦਿਰਾ ਨਾਮ ਜਾਤਸਾਰਾ ਥਦ੍ਧਾ, ਮਾ ਤੇ ਏਤਂ ਰੁਚ੍ਚੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਕਨ੍ਦਗਲਕੋ ‘‘ਕਿਂ ਦਾਨਾਹਂ ਨ ਰੁਕ੍ਖਕੋਟ੍ਟਕਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਵੇਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਖਦਿਰਰੁਕ੍ਖਂ ਤੁਣ੍ਡੇਨ ਪਹਰਿ. ਤਾਵਦੇਵਸ੍ਸ ਤੁਣ੍ਡਂ ਭਿਜ੍ਜਿ, ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਨਿਕ੍ਖਮਨਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ, ਸੀਸਂ ਫਲਿਤਂ. ਸੋ ਖਨ੍ਧੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੧੯. ‘‘ਅਮ੍ਭੋ ਕੋ ਨਾਮਯਂ ਰੁਕ੍ਖੋ, ਸਿਨ੍ਨਪਤ੍ਤੋ ਸਕਣ੍ਟਕੋ;

ਯਤ੍ਥ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨ, ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗਂ ਵਿਭਿਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਮ੍ਭੋ ਕੋ ਨਾਮਯਂ ਰੁਕ੍ਖੋਤਿ, ਭੋ ਖਦਿਰਵਨਿਯ, ਕੋ ਨਾਮ ਅਯਂ ਰੁਕ੍ਖੋ. ‘‘ਕੋ ਨਾਮ ਸੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਸਿਨ੍ਨਪਤ੍ਤੋਤਿ ਸੁਖੁਮਪਤ੍ਤੋ. ਯਤ੍ਥ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖੇ ਏਕੇਨੇਵ ਪਹਾਰੇਨ. ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗਂ ਵਿਭਿਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਸੀਸਂ ਭਿਨ੍ਨਂ, ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਸੀਸਂ, ਤੁਣ੍ਡਮ੍ਪਿ ਭਿਨ੍ਨਂ. ਸੋ ਵੇਦਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਤਾਯ ਖਦਿਰਰੁਕ੍ਖਂ ‘‘ਕਿਂ ਰੁਕ੍ਖੋ ਨਾਮੇਸੋ’’ਤਿ ਜਾਨਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਵੇਦਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਵਿਪ੍ਪਲਪਿ.

ਤਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਖਦਿਰਵਨਿਯੋ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੧੨੦. ‘‘ਅਚਾਰਿ ਵਤਾਯਂ ਵਿਤੁਦਂ ਵਨਾਨਿ, ਕਟ੍ਠਙ੍ਗਰੁਕ੍ਖੇਸੁ ਅਸਾਰਕੇਸੁ;

ਅਥਾਸਦਾ ਖਦਿਰਂ ਜਾਤਸਾਰਂ, ਯਤ੍ਥਬ੍ਭਿਦਾ ਗਰੁਲ਼ੋ ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਚਾਰਿ ਵਤਾਯਨ੍ਤਿ ਅਚਰਿ ਵਤ ਅਯਂ. ਵਿਤੁਦਂ ਵਨਾਨੀਤਿ ਨਿਸ੍ਸਾਰਸਿਮ੍ਬਲਿਪਾਲਿਭਦ੍ਦਕਵਨਾਨਿ ਵਿਤੁਦਨ੍ਤੋ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ. ਕਟ੍ਠਙ੍ਗਰੁਕ੍ਖੇਸੂਤਿ ਵਨਕਟ੍ਠਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਰੁਕ੍ਖੇਸੁ. ਅਸਾਰਕੇਸੂਤਿ ਨਿਸ੍ਸਾਰੇਸੁ ਪਾਲਿਭਦ੍ਦਕਸਿਮ੍ਬਲਿਆਦੀਸੁ. ਅਥਾਸਦਾ ਖਦਿਰਂ ਜਾਤਸਾਰਨ੍ਤਿ ਅਥ ਪੋਤਕਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਜਾਤਸਾਰਂ ਖਦਿਰਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿ. ਯਤ੍ਥਬ੍ਭਿਦਾ ਗਰੁਲ਼ੋ ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥਬ੍ਭਿਦਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਖਦਿਰੇ ਅਭਿਨ੍ਦਿ ਪਦਾਲਯਿ. ਗਰੁਲ਼ੋਤਿ ਸਕੁਣੋ. ਸਬ੍ਬਸਕੁਣਾਨਞ੍ਹੇਤਂ ਸਗਾਰਵਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨਂ.

ਇਤਿ ਨਂ ਖਦਿਰਵਨਿਯੋ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭੋ ਕਨ੍ਦਗਲਕ, ਯਤ੍ਥ ਤ੍ਵਂ ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗਂ ਅਭਿਨ੍ਦਿ, ਖਦਿਰੋ ਨਾਮੇਸੋ ਸਾਰਰੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੁਣਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਕਨ੍ਦਗਲਕੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਖਦਿਰਵਨਿਯੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਕਨ੍ਦਗਲਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਦਸਮਾ.