੩. ਕਲ੍ਯਾਣਵਗ੍ਗੋ
[੧੭੧] ੧. ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਬਧਿਰਸਸ੍ਸੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਞ੍ਹਿ ਏਕੋ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੋ ਸਦ੍ਧੋ ਪਸਨ੍ਨੋ ਤਿਸਰਣਗਤੋ ਪਞ੍ਚਸੀਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਬਹੂਨਿ ਸਪ੍ਪਿਆਦੀਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਚੇਵ ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧਵਤ੍ਥਾਦੀਨਿ ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਜੇਤਵਨੇ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੋਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਗਤਕਾਲੇ ਸਸ੍ਸੁ ਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਧੀਤਰਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਾ ਤਂ ਗੇਹਂ ਅਗਮਾਸਿ, ਸਾ ਚ ਥੋਕਂ ਬਧਿਰਧਾਤੁਕਾ ਹੋਤਿ. ਸਾ ਧੀਤਰਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭੁਤ੍ਤਭੋਜਨਾ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦਂ ਵਿਨੋਦਯਮਾਨਾ ਧੀਤਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਿਂ, ਅਮ੍ਮ, ਭਤ੍ਤਾ ਤੇ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨੋ ਅਵਿਵਦਮਾਨੋ ਪਿਯਸਂਵਾਸਂ ਵਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ, ਅਮ੍ਮ, ਕਥੇਥ ਯਾਦਿਸੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਜਾਮਾਤਾ ਸੀਲੇਨ ਚੇਵ ਆਚਾਰਸਮ੍ਪਦਾਯ ਚ, ਤਾਦਿਸੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਪਿ ਦੁਲ੍ਲਭੋ’’ਤਿ. ਉਪਾਸਿਕਾ ਧੀਤੁ ਵਚਨਂ ਸਾਧੁਕਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਪਦਮੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਮ੍ਮ, ਕਸ੍ਮਾ ਤੇ ਭਤ੍ਤਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਮਹਾਸਦ੍ਦਂ ਅਕਾਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਕਲਗੇਹਵਾਸਿਨੋ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਕਿਰ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਵਿਰਵਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤਾ ‘‘ਕਿਂ ਨਾਮ ਕਿਰੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਗੇਹੇ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ. ਸੋਪਿ ਖੋ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੋ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ ਨਗਰਂ ਪਾਵਿਸਿ.
ਅਥ ਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇਯੇਵ ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਤ੍ਵਂ ਕਿਰ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਤਵ ਗੇਹੇ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਪਰਿਜਨੋ ਪਰਿਦੇਵਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਅਪਬ੍ਬਜਿਤਮੇਵ ਕਿਰ ਮਂ ‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਕਲ੍ਯਾਣਸਦ੍ਦੋ ਨ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤਬ੍ਬੋ, ਅਜ੍ਜੇਵ ਮਯਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਤਤੋਵ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਉਪਾਸਕ, ਇਦਾਨੇਵ ਬੁਦ੍ਧੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨੇਵ ਪਚ੍ਚਾਗਤੋਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕਲ੍ਯਾਣਸਦ੍ਦੋ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਗਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਞ੍ਚ ਉਪਸਮ੍ਪਦਞ੍ਚ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਇਦਂ ਕਿਰ ਕਾਰਣਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਪਾਕਟਂ ਜਾਤਂ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਸੁਕੋ ਨਾਮ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕੋ ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਦ੍ਦੋ ਨ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੋਰਾਣਕਪਣ੍ਡਿਤਾਪਿ ‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਦ੍ਦੋ ਵਿਰਾਧੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’ਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਿਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸੇਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਨਿਵੇਸਨਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਸ੍ਸੁ ‘‘ਧੀਤਰਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਂ ਗੇਹਂ ਅਗਮਾਸਿ, ਸਾ ਥੋਕਂ ਬਧਿਰਧਾਤੁਕਾਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਸਦਿਸਮੇਵ. ਤਂ ਪਨ ਰਾਜੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਘਰਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਿਰ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਤਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਗੇਹੇ ਮਹਾਪਰਿਦੇਵੋ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਦ੍ਦੋ ਨਾਮ ਨ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਤਤੋਵ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ, ਮਹਾਸੇਟ੍ਠਿ, ਇਦਾਨੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਦੇਵ, ਗੇਹਜਨੋ ਕਿਰ ਮਂ ਅਪਬ੍ਬਜਿਤਮੇਵ ‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਰਿਦੇਵਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਖੋ ਪਨ ਕਲ੍ਯਾਣਸਦ੍ਦੋ ਨ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤਬ੍ਬੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਹਂ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਮੇ ਅਨੁਜਾਨਾਹੀ’’ਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਆਹ –
੪੧. ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋਤਿ ਯਦਾ ਜਨਿਨ੍ਦ, ਲੋਕੇ ਸਮਞ੍ਞਂ ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤਿ;
ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਹਿਯ੍ਯੇਥ ਨਰੋ ਸਪਞ੍ਞੋ, ਹਿਰਿਯਾਪਿ ਸਨ੍ਤੋ ਘੁਰਮਾਦਿਯਨ੍ਤਿ.
੪੨. ‘‘ਸਾਯਂ ਸਮਞ੍ਞਾ ਇਧ ਮਜ੍ਜ ਪਤ੍ਤਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋਤਿ ਜਨਿਨ੍ਦ ਲੋਕੇ;
ਤਾਹਂ ਸਮੇਕ੍ਖਂ ਇਧ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਂ, ਨ ਹਿ ਮਤ੍ਥਿ ਛਨ੍ਦੋ ਇਧ ਕਾਮਭੋਗੇ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਧਮ੍ਮੋ. ਸਮਞ੍ਞਂ ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤੀਤਿ ਯਦਾ ਸੀਲਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿ ਇਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵੋਹਾਰਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਹਿਯ੍ਯੇਥਾਤਿ ਤਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਨ ਪਰਿਹਾਯੇਥ. ਹਿਰਿਯਾਪਿ ਸਨ੍ਤੋ ਧੁਰਮਾਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਨਾਮ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਹਿਰਿਯਾ ਬਹਿਦ੍ਧਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨਪਿ ਏਤਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਧੁਰਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਮਜ੍ਜ ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਇਧ ਮਯਾ ਅਜ੍ਜ ਪਤ੍ਤਾ. ਤਾਹਂ ਸਮੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਹਂ ਗੁਣਵਸੇਨ ਲਦ੍ਧਸਮਞ੍ਞਂ ਸਮੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ. ਨ ਹਿ ਮਤ੍ਥਿ ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਨ ਹਿ ਮੇ ਅਤ੍ਥਿ ਛਨ੍ਦੋ. ਇਧ ਕਾਮਭੋਗੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਕਿਲੇਸਕਾਮਵਤ੍ਥੁਕਾਮਪਰਿਭੋਗੇਹਿ.
ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਅਨੁਜਾਨਾਪੇਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਚ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਪਰਾਯਣੋ ਅਹੋਸਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਹੋਸਿ, ਬਾਰਾਣਸਿਸੇਟ੍ਠਿ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਪਠਮਾ.
[੧੭੨] ੨. ਦਦ੍ਦਰਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਕੋ ਨੁ ਸਦ੍ਦੇਨ ਮਹਤਾਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕੋਕਾਲਿਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਾਲੇ ਬਹੂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਨੋਸਿਲਾਤਲੇ ਨਦਮਾਨਾ ਤਰੁਣਸੀਹਾ ਵਿਯ ਆਕਾਸਗਙ੍ਗਂ ਓਤਾਰੇਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਸਰਭਾਣਂ ਭਣਨ੍ਤਿ. ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਤੇਸੁ ਸਰਭਾਣਂ ਭਣਨ੍ਤੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤੁਚ੍ਛਭਾਵਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾਵ ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਸਰਭਾਣਂ ਭਣਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਰਭਾਣਂ ਨ ਪਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਪਾਪੇਯ੍ਯੁਂ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਭਣੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਆਹਿਣ੍ਡਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਕਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਪਾਕਟਾ ਜਾਤਾ. ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਵੀਮਂਸਿਸ੍ਸਾਮ ਤਾਵ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਕੋਕਾਲਿਕ, ਅਜ੍ਜ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਸਰਭਾਣਂ ਭਣਾਹੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾਵ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜ੍ਜ ਸਰਭਾਣਂ ਭਣਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਯਾਗੁਂ ਪਿਵਿ, ਖਜ੍ਜਕਂ ਖਾਦਿ, ਸਪ੍ਪਾਯੇਨੇਵ ਸੂਪੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿ.
ਸੂਰਿਯੇ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤੇ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਕਾਲੇ ਘੋਸਿਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿ. ਸੋ ਕਣ੍ਟਕੁਰਣ੍ਡਕਵਣ੍ਣਂ ਕਾਸਾਵਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਕਣਿਕਾਰਪੁਪ੍ਫਵਣ੍ਣਂ ਚੀਵਰਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਲਙ੍ਕਤਰਤਨਮਣ੍ਡਪੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਵਰਧਮ੍ਮਾਸਨਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਰਬੀਜਨਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਰਭਾਣਂ ਭਣਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਨਿਸੀਦਿ, ਤਾਵਦੇਵਸ੍ਸ ਸਰੀਰਾ ਸੇਦਾ ਮੁਚ੍ਚਿਂਸੁ, ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਓਕ੍ਕਮਿ, ਪੁਬ੍ਬਗਾਥਾਯ ਪਠਮਂ ਪਦਂ ਉਦਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨ ਪਸ੍ਸਿ. ਸੋ ਕਮ੍ਪਮਾਨੋ ਆਸਨਾ ਓਰੁਯ੍ਹ ਲਜ੍ਜਿਤੋ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝਤੋ ਅਪਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਵੇਣਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਞ੍ਞੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਰਭਾਣਂ ਭਣਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਸ੍ਸ ਤੁਚ੍ਛਭਾਵਂ ਜਾਨਿਂਸੁ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਪਠਮਂ ਕੋਕਾਲਿਕਸ੍ਸ ਤੁਚ੍ਛਭਾਵੋ ਦੁਜ੍ਜਾਨੋ, ਇਦਾਨਿ ਪਨੇਸ ਸਯਂ ਨਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਕਟੋ ਜਾਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਇਦਾਨੇਵ ਨਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਕਟੋ ਜਾਤੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਨਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਕਟੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਸੀਹਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬਹੂਨਂ ਸੀਹਾਨਂ ਰਾਜਾ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਅਨੇਕਸੀਹਪਰਿਵਾਰੋ ਰਜਤਗੁਹਾਯਂ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਏਕਿਸ੍ਸਾਯ ਗੁਹਾਯ ਏਕੋ ਸਿਙ੍ਗਾਲੋਪਿ ਵਸਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਸੀਹਾ ਸੀਹਰਾਜਸ੍ਸੇਵ ਗੁਹਦ੍ਵਾਰੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਨ੍ਤਾ ਸੀਹਕੀਲ਼ਂ ਕੀਲ਼ਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਏਵਂ ਨਦਿਤ੍ਵਾ ਕੀਲ਼ਨਕਾਲੇ ਸੋਪਿ ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਨਦਤਿ. ਸੀਹਾ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਦਤੀ’’ਤਿ ਲਜ੍ਜਿਤਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇਸਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਕਾਲੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਸੀਹਪੋਤਕੋ ‘‘ਤਾਤ, ਇਮੇ ਸੀਹਾ ਨਦਿਤ੍ਵਾ ਸੀਹਕੀਲ਼ਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਾ ਏਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਲਜ੍ਜਾਯ ਤੁਣ੍ਹੀ ਜਾਤਾ, ਕੋ ਨਾਮੇਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਜਾਨਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਪਿਤਰਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੪੩. ‘‘ਕੋ ਨੁ ਸਦ੍ਦੇਨ ਮਹਤਾ, ਅਭਿਨਾਦੇਤਿ ਦਦ੍ਦਰਂ;
ਤਂ ਸੀਹਾ ਨਪ੍ਪਟਿਨਦਨ੍ਤਿ, ਕੋ ਨਾਮੇਸੋ ਮਿਗਾਧਿਭੂ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਨਾਦੇਤਿ ਦਦ੍ਦਰਨ੍ਤਿ ਦਦ੍ਦਰਂ ਰਜਤਪਬ੍ਬਤਂ ਏਕਨਾਦਂ ਕਰੋਤਿ. ਮਿਗਾਧਿਭੂਤਿ ਪਿਤਰਂ ਆਲਪਤਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਮਿਗਾਧਿਭੂ ਮਿਗਜੇਟ੍ਠਕ ਸੀਹਰਾਜ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤਂ ‘‘ਕੋ ਨਾਮੇਸੋ’’ਤਿ.
ਅਥਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਿਤਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੪੪. ‘‘ਅਧਮੋ ਮਿਗਜਾਤਾਨਂ, ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਤਾਤ ਵਸ੍ਸਤਿ;
ਜਾਤਿਮਸ੍ਸ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤਾ, ਤੁਣ੍ਹੀ ਸੀਹਾ ਸਮਚ੍ਚਰੇ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸਮਚ੍ਚਰੇਤਿ ਸਨ੍ਤਿ ਉਪਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਂ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੁਣ੍ਹੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਪਨ ‘‘ਸਮਚ੍ਛਰੇ’’ਤਿ ਲਿਖਨ੍ਤਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਇਦਾਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਾਦੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕਾਸਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਸੀਹਪੋਤਕੋ ਰਾਹੁਲੋ, ਸੀਹਰਾਜਾ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਦਦ੍ਦਰਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਦੁਤਿਯਾ.
[੧੭੩] ੩. ਮਕ੍ਕਟਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਾਤਮਾਣਵਕੋ ਏਸੋਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਕੁਹਕਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਪਕਿਣ੍ਣਕਨਿਪਾਤੇ ਉਦ੍ਦਾਲਕਜਾਤਕੇ (ਜਾ. ੧.੧੪.੬੨ ਆਦਯੋ) ਆਵਿਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਦਾ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਦਾਨੇਵ ਕੁਹਕੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਮਕ੍ਕਟੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾ ਕੋਹਞ੍ਞਂ ਅਕਾਸਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਸਿਗਾਮਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕਸਿਲਾਯਂ ਸਿਪ੍ਪਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਂ ਸਣ੍ਠਪੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਏਕਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਵਿਜਾਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਣਕਾਲੇ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਪੇਤਕਿਚ੍ਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਮੇ ਦਾਨਿ ਘਰਾਵਾਸੇਨ, ਪੁਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖਂ ਞਾਤਿਮਿਤ੍ਤਵਗ੍ਗਂ ਪਹਾਯ ਪੁਤ੍ਤਂ ਆਦਾਯ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵਨਮੂਲਫਲਾਹਾਰੋ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਵਸ੍ਸਾਨਕਾਲੇ ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਸਾਰਦਾਰੂਨਿ ਅਗ੍ਗਿਂ ਜਾਲੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸਿਬ੍ਬਨ੍ਤੋ ਫਲਕਤ੍ਥਰੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿਸ੍ਸ ਤਾਪਸਕੁਮਾਰਕੋ ਪਿਤੁ ਪਾਦੇ ਸਮ੍ਬਾਹਨ੍ਤੋਵ ਨਿਸੀਦਿ.
ਅਥੇਕੋ ਵਨਮਕ੍ਕਟੋ ਸੀਤੇਨ ਪੀਲ਼ਿਯਮਾਨੋ ਤਸ੍ਸ ਪਣ੍ਣਸਾਲਾਯ ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸਚਾਹਂ ਏਤ੍ਥ ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ‘ਮਕ੍ਕਟੋ ਮਕ੍ਕਟੋ’ਤਿ ਮਂ ਪੋਥੇਤ੍ਵਾ ਨੀਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਵਿਸਿਬ੍ਬੇਤੁਂ ਨ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਮੇ ਉਪਾਯੋ, ਤਾਪਸਵੇਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕੋਹਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਸ ਮਤਤਾਪਸਸ੍ਸ ਵਕ੍ਕਲਾਨਿ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਞ੍ਚ ਅਙ੍ਕੁਸਯਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਣਸਾਲਦ੍ਵਾਰੇ ਏਕਂ ਤਾਲਰੁਕ੍ਖਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਂਕੁਟਿਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਾਪਸਕੁਮਾਰਕੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਕ੍ਕਟਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕੋ ਮਹਲ੍ਲਕਤਾਪਸੋ ਸੀਤੇਨ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਅਗ੍ਗਿਂ ਵਿਸਿਬ੍ਬੇਤੁਂ ਆਗਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਪਿਤੁ ਤਾਪਸਸ੍ਸ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤਂ ਪਣ੍ਣਸਾਲਂ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸਿਬ੍ਬਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਿਤਰਂ ਆਲਪਨ੍ਤੋ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੪੫. ‘‘ਤਾਤ ਮਾਣਵਕੋ ਏਸੋ, ਤਾਲਮੂਲਂ ਅਪਸ੍ਸਿਤੋ;
ਅਗਾਰਕਞ੍ਚਿਦਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਹਨ੍ਦ ਦੇਮਸ੍ਸਗਾਰਕ’’ਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਮਾਣਵਕੋਤਿ ਸਤ੍ਤਾਧਿਵਚਨਂ. ਤੇਨ ‘‘ਤਾਤ, ਏਸੋ ਏਕੋ ਮਾਣਵਕੋ ਸਤ੍ਤੋ ਏਕੋ ਤਾਪਸੋ’’ਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਾਲਮੂਲਂ ਅਪਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਤਾਲਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਠਿਤੋ. ਅਗਾਰਕਞ੍ਚਿਦਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਗਾਰਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਣ੍ਣਸਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਦਤਿ. ਹਨ੍ਦਾਤਿ ਵਵਸ੍ਸਗ੍ਗਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਦੇਮਸ੍ਸਗਾਰਕਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਵਸਨਤ੍ਥਾਯ ਅਗਾਰਕਂ ਦੇਮ.
ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯ ਪਣ੍ਣਸਾਲਦ੍ਵਾਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਮਕ੍ਕਟਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਾਤ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਨਾਮ ਨ ਏਵਰੂਪਂ ਮੁਖਂ ਹੋਤਿ, ਮਕ੍ਕਟੋ ਏਸ, ਨਯਿਧ ਪਕ੍ਕੋਸਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੪੬. ‘‘ਮਾ ਖੋ ਤ੍ਵਂ ਤਾਤ ਪਕ੍ਕੋਸਿ, ਦੂਸੇਯ੍ਯ ਨੋ ਅਗਾਰਕਂ;
ਨੇਤਾਦਿਸਂ ਮੁਖਂ ਹੋਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸੁਸੀਲਿਨੋ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਦੂਸੇਯ੍ਯ ਨੋ ਅਗਾਰਕਨ੍ਤਿ ਅਯਞ੍ਹਿ ਇਧ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ਇਮਂ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਕਤਂ ਪਣ੍ਣਸਾਲਂ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਵਾ ਝਾਪੇਨ੍ਤੋ ਉਚ੍ਚਾਰਾਦੀਨਿ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਦੂਸੇਯ੍ਯ. ਨੇਤਾਦਿਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਤਾਦਿਸਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸੁਸੀਲਿਨੋ ਮੁਖਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਮਕ੍ਕਟੋ ਏਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਏਕਂ ਉਮ੍ਮੁਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਏਤ੍ਥ ਤਿਟ੍ਠਸੀ’’ਤਿ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਲਾਪੇਸਿ. ਮਕ੍ਕਟੋ ਵਕ੍ਕਲਾਨਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗੋ ਅਹੋਸਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਮਕ੍ਕਟੋ ਅਯਂ ਕੁਹਕਭਿਕ੍ਖੁ ਅਹੋਸਿ, ਤਾਪਸਕੁਮਾਰੋ ਰਾਹੁਲੋ, ਤਾਪਸੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਮਕ੍ਕਟਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਤਤਿਯਾ.
[੧੭੪] ੪. ਦੁਬ੍ਭਿਯਮਕ੍ਕਟਜਾਤਕਣ੍ਣਨਾ
ਅਦਮ੍ਹ ਤੇ ਵਾਰਿ ਪਹੂਤਰੂਪਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਏਕਦਿਵਸਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਤਞ੍ਞੁਮਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਭਿਭਾਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਇਦਾਨੇਵ ਅਕਤਞ੍ਞੂ ਮਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਭੀ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਏਵਰੂਪੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਾਸਿਗਾਮਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਘਰਾਵਾਸਂ ਸਣ੍ਠਪੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਸਮਯੇ ਕਾਸਿਰਟ੍ਠੇ ਵਤ੍ਤਨਿਮਹਾਮਗ੍ਗੇ ਏਕੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਉਦਪਾਨੋ ਹੋਤਿ ਅਨੋਤਰਣੀਯੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਨਂ, ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਪੁਞ੍ਞਤ੍ਥਿਕਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਦੀਘਰਜ੍ਜੁਕੇਨ ਵਾਰਕੇਨ ਉਦਕਂ ਉਸ੍ਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਦੋਣਿਯਾ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਨਂ ਪਾਨੀਯਂ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾਮਨ੍ਤਤੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਰਞ੍ਞਂ, ਤਤ੍ਥ ਬਹੂ ਮਕ੍ਕਟਾ ਵਸਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਦਿਵਸਾਨਿ ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਚਾਰੋ ਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾ ਪਾਨੀਯਂ ਨ ਲਭਿਂਸੁ. ਏਕੋ ਮਕ੍ਕਟੋ ਪਿਪਾਸਾਤੁਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਾਨੀਯਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਉਦਪਾਨਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਿਚਰਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਾਨੀਯਂ ਉਤ੍ਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਪਾਦੇ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਤਂ ਮਕ੍ਕਟਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਅਥਸ੍ਸ ਪਿਪਾਸਿਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪਾਨੀਯਂ ਉਸ੍ਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਦੋਣਿਯਂ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ, ਦਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ‘‘ਵਿਸ੍ਸਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਮਕ੍ਕਟੋ ਪਾਨੀਯਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਮੁਖਮਕ੍ਕਟਿਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਭਿਂਸਾਪੇਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਕਿਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਰੇ ਦੁਟ੍ਠਮਕ੍ਕਟ, ਅਹਂ ਤਵ ਪਿਪਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਿਲਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬਹੁਂ ਪਾਨੀਯਂ ਅਦਾਸਿਂ, ਇਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਮਯ੍ਹਂ ਮੁਖਮਕ੍ਕਟਿਕਂ ਕਰੋਸਿ, ਅਹੋ ਪਾਪਜਨਸ੍ਸ ਨਾਮ ਕਤੋ ਉਪਕਾਰੋ ਨਿਰਤ੍ਥਕੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੪੭. ‘‘ਅਦਮ੍ਹ ਤੇ ਵਾਰਿ ਪਹੂਤਰੂਪਂ, ਘਮ੍ਮਾਭਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਪਾਸਿਤਸ੍ਸ;
ਸੋ ਦਾਨਿ ਪਿਤ੍ਵਾਨ ਕਿਰਿਙ੍ਕਰੋਸਿ, ਅਸਙ੍ਗਮੋ ਪਾਪਜਨੇਨ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਦਾਨਿ ਪਿਤ੍ਵਾਨ ਕਿਰਿਙ੍ਕਰੋਸੀਤਿ ਸੋ ਇਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਦਿਨ੍ਨਪਾਨੀਯਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਮੁਖਮਕ੍ਕਟਿਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਿਰਿ ਕਿਰੀ’’ਤਿ ਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਸਿ. ਅਸਙ੍ਗਮੋ ਪਾਪਜਨੇਨ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ ਪਾਪਜਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਙ੍ਗਮੋ ਨ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਅਸਙ੍ਗਮੋਵ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ.
ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋ ਮਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਭੀ ਮਕ੍ਕਟੋ ‘‘ਤ੍ਵਂ ‘ਏਤ੍ਤਕੇਨਵੇਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤ’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਂ ਕਰੋਸਿ, ਇਦਾਨਿ ਤੇ ਸੀਸੇ ਵਚ੍ਚਂ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੪੮. ‘‘ਕੋ ਤੇ ਸੁਤੋ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਾ, ਸੀਲਵਾ ਨਾਮ ਮਕ੍ਕਟੋ;
ਇਦਾਨਿ ਖੋ ਤਂ ਓਹਚ੍ਛਂ, ਏਸਾ ਅਸ੍ਮਾਕ ਧਮ੍ਮਤਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਭੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ‘‘ਮਕ੍ਕਟੋ ਕਤਗੁਣਜਾਨਨਕੋ ਆਚਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੀਲਵਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਕਹਂ ਤਯਾ ਸੁਤੋ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਾ, ਇਦਾਨਿ ਖੋ ਅਹਂ ਤਂ ਓਹਚ੍ਛਂ ਵਚ੍ਚਂ ਤੇ ਸੀਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਸ੍ਮਾਕਞ੍ਹਿ ਮਕ੍ਕਟਾਨਂ ਨਾਮ ਏਸਾ ਧਮ੍ਮਤਾ ਅਯਂ ਜਾਤਿਸਭਾਵੋ, ਯਦਿਦਂ ਉਪਕਾਰਕਸ੍ਸ ਸੀਸੇ ਵਚ੍ਚਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯ ਗਨ੍ਤੁਂ ਆਰਭਿ. ਮਕ੍ਕਟੋ ਤਙ੍ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਸਾਖਾਯਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਓਲਮ੍ਬਕਂ ਓਤਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਤਸ੍ਸ ਸੀਸੇ ਵਚ੍ਚਂ ਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਰਵਨ੍ਤੋ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਮਯਾ ਕਤਗੁਣਂ ਨ ਜਾਨਾਸਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਮਕ੍ਕਟੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਦੁਬ੍ਭਿਯਮਕ੍ਕਟਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਚਤੁਤ੍ਥਾ.
[੧੭੫] ੫. ਆਦਿਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਕਿਰ ਭੂਤੇਸੂਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਕੁਹਕਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਥਿਤਸਦਿਸਮੇਵ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਾਸਿਰਟ੍ਠੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕਸਿਲਾਯਂ ਸਬ੍ਬਸਿਪ੍ਪਾਨਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਚ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਰਿਵਾਰੋ ਗਣਸਤ੍ਥਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤੇ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਚਿਰਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਲੋਣਮ੍ਬਿਲਸੇਵਨਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਤਾ ਓਰੁਯ੍ਹ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਏਕਂ ਗਾਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਣ੍ਣਸਾਲਾਯਂ ਵਾਸਂ ਉਪਗਞ੍ਛਿ. ਅਥੇਕੋ ਲੋਲਮਕ੍ਕਟੋ ਇਸਿਗਣੇ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਂ ਗਤੇ ਅਸ੍ਸਮਪਦਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਣਸਾਲਾ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣਾ ਕਰੋਤਿ, ਪਾਨੀਯਘਟੇਸੁ ਉਦਕਂ ਛਡ੍ਡੇਤਿ, ਕੁਣ੍ਡਿਕਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਗ੍ਗਿਸਾਲਾਯਂ ਵਚ੍ਚਂ ਕਰੋਤਿ. ਤਾਪਸਾ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਹਿਮਵਨ੍ਤੋ ਪੁਪ੍ਫਫਲਸਮਿਦ੍ਧੋ ਰਮਣੀਯੋ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਗਾਮਵਾਸਿਕੇ ਆਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ‘‘ਸ੍ਵੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਮਪਦਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਾਮ, ਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾਵ ਗਮਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਪਹੂਤਂ ਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਗਮਂਸੁ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੋ ਮਕ੍ਕਟੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕੋਹਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਆਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਂ ਆਹਰਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਾਪਸਚਰਣਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸੀਲਵਾ ਵਿਯ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਾਪਸਾਨਂ ਅਵਿਦੂਰੇ ਸੂਰਿਯਂ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸੀਲਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਸਨ੍ਤਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੪੯. ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਕਿਰ ਭੂਤੇਸੁ, ਸਨ੍ਤਿ ਸੀਲਸਮਾਹਿਤਾ;
ਪਸ੍ਸ ਸਾਖਮਿਗਂ ਜਮ੍ਮਂ, ਆਦਿਚ੍ਚਮੁਪਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਿ ਸੀਲਸਮਾਹਿਤਾਤਿ ਸੀਲੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੀਲਵਨ੍ਤਾ ਚ ਸਮਾਹਿਤਾ ਚ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਲਾਮਕਂ. ਆਦਿਚ੍ਚਮੁਪਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਸੂਰਿਯਂ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ.
ਏਵਂ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਤਸ੍ਸ ਗੁਣਂ ਕਥੇਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਇਮਸ੍ਸ ਲੋਲਮਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਸੀਲਾਚਾਰਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਅਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਸਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੫੦. ‘‘ਨਾਸ੍ਸ ਸੀਲਂ ਵਿਜਾਨਾਥ, ਅਨਞ੍ਞਾਯ ਪਸਂਸਥ;
ਅਗ੍ਗਿਹੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਹਨ੍ਨਂ, ਦ੍ਵੇ ਚ ਭਿਨ੍ਨਾ ਕਮਣ੍ਡਲੂ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਨਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਉਹਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਾਪਮਕ੍ਕਟੇਨ ਊਹਦਂ. ਕਮਣ੍ਡਲੂਤਿ ਕੁਣ੍ਡਿਕਾ. ‘‘ਦ੍ਵੇ ਚ ਕੁਣ੍ਡਿਕਾ ਤੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਗੁਣਂ ਕਥੇਸਿ.
ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਮਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਕੁਹਕਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਲੇਡ੍ਡੁਞ੍ਚ ਯਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੋਥੇਤ੍ਵਾ ਪਲਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਸਿਗਣਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖਂ ਅਦਂਸੁ. ਇਸਯੋਪਿ ਹਿਮਵਨ੍ਤਮੇਵ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਹੀਨਜ੍ਝਾਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਪਰਾਯਣਾ ਅਹੇਸੁਂ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਮਕ੍ਕਟੋ ਅਯਂ ਕੁਹਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਹੋਸਿ, ਇਸਿਗਣੋ ਬੁਦ੍ਧਪਰਿਸਾ, ਗਣਸਤ੍ਥਾ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਆਦਿਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਪਞ੍ਚਮਾ.
[੧੭੬] ੬. ਕਲ਼ਾਯਮੁਟ੍ਠਿਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਬਾਲੋ ਵਤਾਯਂ ਦੁਮਸਾਖਗੋਚਰੋਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕੋਸਲਰਾਜਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਕੁਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਾ ਯੋਧਾ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਯੁਦ੍ਧਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇ ਅਭਿਭਵਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਰਞ੍ਞੋ ਸਾਸਨਂ ਪੇਸੇਸੁਂ. ਰਾਜਾ ਅਕਾਲੇ ਵਸ੍ਸਾਨੇਯੇਵ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਸਮੀਪੇ ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹਂ ਅਕਾਲੇ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਕਨ੍ਦਰਪਦਰਾਦਯੋ ਉਦਕਪੂਰਾ, ਦੁਗ੍ਗਮੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੋ ਮਂ ‘ਕਹਂ ਗਚ੍ਛਸਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਥਾਹਂ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੇਨੇਵਤ੍ਥੇਨ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕੇਨਾਪਿ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਚੇ ਮੇ ਗਮਨੇਨ ਅਵੁਡ੍ਢਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ‘ਅਕਾਲੋ, ਮਹਾਰਾਜਾ’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਵੁਡ੍ਡਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤੁਣ੍ਹੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਜੇਤਵਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਹਨ੍ਦ ਕੁਤੋ ਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਗਚ੍ਛਸਿ ਦਿਵਾ ਦਿਵਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਹਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਵੂਪਸਮੇਤੁਂ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਆਗਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਾਨੋ ਸੇਨਾਯ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਕਾਲੇ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਮਨਂ ਨਾਮ ਨ ਗਮਿਂਸੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਯਾਚਿਤੋ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਸਕੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਅਮਚ੍ਚੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਰਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਕੁਪਿਤੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਯੋਧਾ ਪਣ੍ਣਂ ਪੇਸੇਸੁਂ. ਰਾਜਾ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਂ ਬਨ੍ਧਿ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਅਸ੍ਸਾਨਂ ਕਲ਼ਾਯੇ ਸੇਦੇਤ੍ਵਾ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦੋਣਿਯਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਂਸੁ. ਉਯ੍ਯਾਨੇ ਮਕ੍ਕਟੇਸੁ ਏਕੋ ਮਕ੍ਕਟੋ ਰੁਕ੍ਖਾ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਕਲ਼ਾਯੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥੇਹਿਪਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਤੁਂ ਆਰਭਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਖਾਦਮਾਨਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਕੋ ਏਕੋ ਕਲ਼ਾਯੋ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਿ. ਸੋ ਮੁਖੇਨ ਚ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਗਹਿਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਕਲ਼ਾਯੇ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਾ ਓਰੁਯ੍ਹ ਤਮੇਵ ਕਲ਼ਾਯਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਕਲ਼ਾਯਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਪੁਨ ਰੁਕ੍ਖਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਅਡ੍ਡੇ ਸਹਸ੍ਸਪਰਾਜਿਤੋ ਵਿਯ ਸੋਚਮਾਨੋ ਦੁਮ੍ਮੁਖੋ ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਾਯਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਰਾਜਾ ਮਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਸ੍ਸਥ, ਕਿਂ ਨਾਮੇਤਂ ਮਕ੍ਕਟੇਨ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਬਹੁਂ ਅਨਵਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਦੁਬ੍ਬੁਦ੍ਧਿਨੋ ਬਾਲਾ ਏਵਰੂਪਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੫੧. ‘‘ਬਾਲੋ ਵਤਾਯਂ ਦੁਮਸਾਖਗੋਚਰੋ, ਪਞ੍ਞਾ ਜਨਿਨ੍ਦ ਨਯਿਮਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;
ਕਲ਼ਾਯਮੁਟ੍ਠਿਂ ਅਵਕਿਰਿਯ ਕੇਵਲਂ, ਏਕਂ ਕਲ਼ਾਯਂ ਪਤਿਤਂ ਗਵੇਸਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਦੁਮਸਾਖਗੋਚਰੋਤਿ ਮਕ੍ਕਟੋ. ਸੋ ਹਿ ਦੁਮਸਾਖਾਸੁ ਗੋਚਰਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਾਵ ਅਸ੍ਸ ਗੋਚਰੋ ਸਞ੍ਚਰਣਭੂਮਿਭੂਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦੁਮਸਾਖਗੋਚਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਜਨਿਨ੍ਦਾਤਿ ਰਾਜਾਨਂ ਆਲਪਤਿ. ਰਾਜਾ ਹਿ ਪਰਮਿਸ੍ਸਰਭਾਵੇਨ ਜਨਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦੋਤਿ ਜਨਿਨ੍ਦੋ. ਕਲ਼ਾਯਮੁਟ੍ਠਿਨ੍ਤਿ ਚਣਕਮੁਟ੍ਠਿਂ. ‘‘ਕਾਲ਼ਰਾਜਮਾਸਮੁਟ੍ਠਿ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਅਵਕਿਰਿਯਾਤਿ ਅਵਕਿਰਿਤ੍ਵਾ. ਕੇਵਲਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ. ਗਵੇਸਤੀਤਿ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਿਤਂ ਏਕਮੇਵ ਪਰਿਯੇਸਤਿ.
ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੫੨. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਮਯਂ ਰਾਜ, ਯੇ ਚਞ੍ਞੇ ਅਤਿਲੋਭਿਨੋ;
ਅਪ੍ਪੇਨ ਬਹੁਂ ਜਿਯ੍ਯਾਮ, ਕਲ਼ਾਯੇਨੇਵ ਵਾਨਰੋ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਮੇਵ ਮਯਞ੍ਚ ਯੇ ਚਞ੍ਞੇ ਲੋਭਾਭਿਭੂਤਾ ਜਨਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਪ੍ਪੇਨ ਬਹੁਂ ਜਿਯ੍ਯਾਮ. ਮਯਞ੍ਹਿ ਏਤਰਹਿ ਅਕਾਲੇ ਵਸ੍ਸਾਨਸਮਯੇ ਮਗ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾ ਬਹੁਕਾ ਅਤ੍ਥਾ ਪਰਿਹਾਯਾਮ. ਕਲ਼ਾਯੇਨੇਵ ਵਾਨਰੋਤਿ ਯਥਾ ਅਯਂ ਵਾਨਰੋ ਏਕਂ ਕਲ਼ਾਯਂ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨੋ ਤੇਨੇਕੇਨ ਕਲ਼ਾਯੇਨ ਸਬ੍ਬਕਲ਼ਾਯੇਹਿ ਪਰਿਹੀਨੋ, ਏਵਂ ਮਯਮ੍ਪਿ ਅਕਾਲੇਨ ਕਨ੍ਦਰਪਦਰਾਦੀਸੁ ਪੂਰੇਸੁ ਗਚ੍ਛਮਾਨਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨਾ ਬਹੂਹਿ ਹਤ੍ਥਿਵਾਹਨਅਸ੍ਸਵਾਹਨਾਦੀਹਿ ਚੇਵ ਬਲਕਾਯੇਨ ਚ ਪਰਿਹਾਯਿਸ੍ਸਾਮ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਕਾਲੇ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਓਵਾਦਂ ਅਦਾਸਿ.
ਰਾਜਾ ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਮੇਵ ਪਾਵਿਸਿ. ਚੋਰਾਪਿ ‘‘ਰਾਜਾ ਕਿਰ ਚੋਰਮਦ੍ਦਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਨਗਰਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਤੋ ਪਲਾਯਿਂਸੁ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਪਿ ਚੋਰਾ ‘‘ਕੋਸਲਰਾਜਾ ਕਿਰ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਮੇਵ ਪਾਵਿਸਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਹੋਸਿ, ਪਣ੍ਡਿਤਾਮਚ੍ਚੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਕਲ਼ਾਯਮੁਟ੍ਠਿਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਛਟ੍ਠਾ.
[੧੭੭] ੭. ਤਿਨ੍ਦੁਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਧਨੁਹਤ੍ਥਕਲਾਪੇਹੀਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਪਾਰਮਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਹਿ ਮਹਾਬੋਧਿਜਾਤਕੇ (ਜਾ. ੨.੧੮.੧੨੪ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ ਉਮਙ੍ਗਜਾਤਕੇ (ਜਾ. ੨.੨੨.੫੯੦ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਣ੍ਣਂ ਵਣ੍ਣਿਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ ਤਥਾਗਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਪਞ੍ਞਵਾ ਉਪਾਯਕੁਸਲੋਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਵਾਨਰਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸਵਾਨਰਗਣਪਰਿਵਾਰੋ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤਸ੍ਸਾਸਨ੍ਨੇ ਏਕੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਗਾਮਕੋ ਕਦਾਚਿ ਵਸਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਉਬ੍ਬਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਗਾਮਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ ਸਾਖਾਵਿਟਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਧੁਰਫਲੋ ਏਕੋ ਤਿਨ੍ਦੁਕਰੁਕ੍ਖੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਵਾਨਰਗਣੋ ਉਬ੍ਬਸਿਤਕਾਲੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਫਲਾਨਿ ਖਾਦਤਿ. ਅਥਾਪਰਸ੍ਮਿਂ ਫਲਵਾਰੇ ਸੋ ਗਾਮੋ ਪੁਨ ਆਵਾਸੋ ਅਹੋਸਿ ਦਲ਼੍ਹਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਰਯੁਤ੍ਤੋ, ਸੋਪਿ ਰੁਕ੍ਖੋ ਫਲਭਾਰਨਮਿਤਸਾਖੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਵਾਨਰਗਣੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਸੁਕਗਾਮੇ ਤਿਨ੍ਦੁਕਫਲਾਨਿ ਖਾਦਾਮ, ਫਲਿਤੋ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਏਤਰਹਿ ਰੁਕ੍ਖੋ, ਉਦਾਹੁ ਨੋ, ਆਵਸਿਤੋ ਸੋ ਗਾਮੋ, ਉਦਾਹੁ ਨੋ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਚ੍ਛ ਇਮਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਜਾਨਾਹੀ’’ਤਿ ਏਕਂ ਵਾਨਰਂ ਪੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਫਲਿਤਭਾਵਂ ਗਾਮਸ੍ਸ ਚ ਗਾਲ਼੍ਹਵਾਸਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰਾਨਂ ਆਰੋਚੇਸਿ.
ਵਾਨਰਾ ਤਸ੍ਸ ਫਲਿਤਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਧੁਰਾਨਿ ਤਿਨ੍ਦੁਕਫਲਾਨਿ ਖਾਦਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਉਸ੍ਸਾਹਜਾਤਾ ਵਾਨਰਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਵਾਨਰਿਨ੍ਦੋ ‘‘ਗਾਮੋ ਆਵਾਸੋ ਅਨਾਵਾਸੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਆਵਾਸੋ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਿ ਬਹੁਮਾਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਦੇਵ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਵੇਲਾਯ ਅਡ੍ਢਰਤ੍ਤਸਮਯੇ ਖਾਦਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਬਹੂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰਿਨ੍ਦਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਾ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਕਾਲਂ ਆਗਮਯਮਾਨਾ ਮਹਾਪਾਸਾਣਪਿਟ੍ਠੇ ਸਯਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤੇਸੁ ਰੁਕ੍ਖਂ ਆਰੁਯ੍ਹ ਫਲਾਨਿ ਖਾਦਿਂਸੁ. ਅਥੇਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਰੀਰਕਿਚ੍ਚੇਨ ਗੇਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਗਾਮਮਜ੍ਝਗਤੋ ਵਾਨਰੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ. ਬਹੂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਧਨੁਕਲਾਪਂ ਸਨ੍ਨਯ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਵੁਧਹਤ੍ਥਾ ਲੇਡ੍ਡੁਦਣ੍ਡਾਦੀਨਿ ਆਦਾਯ ‘‘ਪਭਾਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾਨਰੇ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਰੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਅਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸਵਾਨਰਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਰਣਭਯਤਜ੍ਜਿਤਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਨੋ ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਸ੍ਸਰਣਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਵਾਨਰਿਨ੍ਦੇਨਾ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹਂਸੁ –
੫੩. ‘‘ਧਨੁਹਤ੍ਥਕਲਾਪੇਹਿ, ਨੇਤ੍ਤਿਂਸਵਰਧਾਰਿਭਿ;
ਸਮਨ੍ਤਾ ਪਰਿਕਿਣ੍ਣਮ੍ਹ, ਕਥਂ ਮੋਕ੍ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਧਨੁਹਤ੍ਥਕਲਾਪੇਹੀਤਿ ਧਨੁਕਲਾਪਹਤ੍ਥੇਹਿ, ਧਨੂਨਿ ਚੇਵ ਸਰਕਲਾਪੇ ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨੇਤ੍ਤਿਂਸਵਰਧਾਰਿਭੀਤਿ ਨੇਤ੍ਤਿਂਸਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਖਗ੍ਗਾ, ਉਤ੍ਤਮਖਗ੍ਗਧਾਰੀਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਕਿਣ੍ਣਮ੍ਹਾਤਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍ਹ. ਕਥਨ੍ਤਿ ਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਉਪਾਯੇਨ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮੋਕ੍ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.
ਤੇਸਂ ਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰਿਨ੍ਦੋ ‘‘ਮਾ ਭਾਯਿਤ੍ਥ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਨਾਮ ਬਹੁਕਿਚ੍ਚਾ, ਅਜ੍ਜਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੋ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਪਿ ਨਾਮ ਤੇਸਂ ‘ਅਮ੍ਹੇ ਮਾਰੇਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤਾਨਂ ਇਮਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰਂ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵਾਨਰੇ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੫੪. ‘‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਬਹੁਕਿਚ੍ਚਾਨਂ, ਅਤ੍ਥੋ ਜਾਯੇਥ ਕੋਚਿ ਨਂ;
ਅਤ੍ਥਿ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ, ਖਜ੍ਜਥਞ੍ਞੇਵ ਤਿਨ੍ਦੁਕ’’ਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਨਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਬਹੁਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਯਮੇਵੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥਿ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਫਲਾਨਂ ਆਕਡ੍ਢਨਪਰਿਕਡ੍ਢਨਵਸੇਨ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਬਹੁ ਠਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਖਜ੍ਜਥਞ੍ਞੇਵ ਤਿਨ੍ਦੁਕਨ੍ਤਿ ਤਿਨ੍ਦੁਕਫਲਂ ਖਜ੍ਜਥਞ੍ਞੇਵ. ਤੁਮ੍ਹੇ ਹਿ ਯਾਵਤਕੇਨ ਵੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਖਾਦਥ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਹਰਣਕਾਲਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ.
ਏਵਂ ਮਹਾਸਤ੍ਤੋ ਕਪਿਗਣਂ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਸਿ. ਏਤ੍ਤਕਞ੍ਹਿ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਅਲਭਮਾਨਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਫਲਿਤੇਨ ਹਦਯੇਨ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯੁਂ. ਮਹਾਸਤ੍ਤੋ ਪਨ ਏਵਂ ਵਾਨਰਗਣਂ ਅਸ੍ਸਾਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਵਾਨਰੇ ਸਮਾਨੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਮਾਨੇਨ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯਂ ਸੇਨਕਂ ਨਾਮ ਵਾਨਰਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਸੇਨਕੋ ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ‘‘ਸਚੇ ਸੇਨਕੋ ਨਾਗਤੋ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਾ ਭਾਯਿਤ੍ਥ, ਇਦਾਨਿ ਵੋ ਸੋ ਸੋਤ੍ਥਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਸੇਨਕੋਪਿ ਖੋ ਵਾਨਰਗਣਸ੍ਸ ਗਮਨਕਾਲੇ ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਪਬੁਦ੍ਧੋ ਕਞ੍ਚਿ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਪਦਾਨੁਪਦਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਵਾਨਰਗਣਸ੍ਸ ਭਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਗੇਹੇ ਅਗ੍ਗਿਂ ਜਾਲੇਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਨ੍ਤਨ੍ਤਿਯਾ ਮਹਲ੍ਲਕਿਤ੍ਥਿਯਾ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਖੇਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਗਾਮਦਾਰਕੋ ਵਿਯ ਏਕਂ ਉਮ੍ਮੁਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਵਾਤੇ ਠਤ੍ਵਾ ਗਾਮਂ ਪਦੀਪੇਸਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਮਕ੍ਕਟੇ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਵਾਨਰਾ ਪਲਾਯਨ੍ਤਾ ਸੇਨਕਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਏਕੇਕਂ ਫਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਂਸੁ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯੋ ਸੇਨਕੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਵਾਨਰਗਣੋ ਬੁਦ੍ਧਪਰਿਸਾ, ਵਾਨਰਿਨ੍ਦੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਤਿਨ੍ਦੁਕਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਸਤ੍ਤਮਾ.
[੧੭੮] ੮. ਕਚ੍ਛਪਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਜਨਿਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਵਿਤ੍ਤਂ ਮੇਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਂ ਅਹਿਵਾਤਕਰੋਗਮੁਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਰ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲੇ ਅਹਿਵਾਤਕਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪੁਤ੍ਤਂ ਆਹਂਸੁ – ‘‘ਤਾਤ, ਮਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਗੇਹੇ ਵਸ, ਭਿਤ੍ਤਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਂ ਰਕ੍ਖ, ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਠਾਨੇ ਮਹਾਨਿਧਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਸਣ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੁਖੇਨ ਜੀਵੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ. ਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਸਂ ਵਚਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਭਿਤ੍ਤਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੋਗੇ ਵੂਪਸਨ੍ਤੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਨਿਧਾਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਸਣ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਂ ਵਸਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਪ੍ਪਿਤੇਲਾਦੀਨਿ ਚੇਵ ਵਤ੍ਥਚ੍ਛਾਦਨਾਦੀਨਿ ਚ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਗੇਹੇ ਅਹਿਵਾਤਕਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਸ੍ਸੁਮ੍ਹ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਮੁਤ੍ਤੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ, ਸੋ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਖੋ, ਉਪਾਸਕ, ਭਯੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਆਲਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਗਤਾ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ, ਅਨਾਲਯਂ ਪਨ ਕਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਤਾ ਜੀਵਿਤਂ ਲਭਿਂਸੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਯਾਚਿਤੋ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਾਸਿਗਾਮਕੇ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਪੋਸੇਸਿ. ਤਦਾ ਪਨ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਮਹਾਨਦਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਾਬਦ੍ਧੋ ਮਹਾਜਾਤਸ੍ਸਰੋ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਬਹੁਉਦਕਕਾਲੇ ਨਦਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕੋਦਕੋ ਹੋਤਿ, ਉਦਕੇ ਮਨ੍ਦੀਭੂਤੇ ਵਿਸੁਂ ਹੋਤਿ. ਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਾ ਪਨ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਸੁਵੁਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਦੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਿਕਾ’’ਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਰੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਦੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਉਦਕਸ੍ਸ ਏਕਾਬਦ੍ਧਕਾਲੇਯੇਵ ਤਮ੍ਹਾ ਸਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਨਦਿਂ ਅਗਮਿਂਸੁ. ਏਕੋ ਪਨ ਕਚ੍ਛਪੋ ‘‘ਇਦਂ ਮੇ ਜਾਤਟ੍ਠਾਨਂ ਵਡ੍ਢਿਤਟ੍ਠਾਨਂ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਵਸਿਤਟ੍ਠਾਨਂ, ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਇਮਂ ਜਹਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਨਦਿਂ ਨ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥ ਨਿਦਾਘਸਮਯੇ ਤਤ੍ਥ ਉਦਕਂ ਛਿਜ੍ਜਿ, ਸੋ ਕਚ੍ਛਪੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਤ੍ਤਿਕਗਹਣਟ੍ਠਾਨੇ ਭੂਮਿਂ ਖਣਿਤ੍ਵਾ ਪਾਵਿਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਮਤ੍ਤਿਕਂ ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਕੁਦ੍ਦਾਲੇਨ ਭੂਮਿਂ ਖਣਨ੍ਤੋ ਕਚ੍ਛਪਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਤਿਕਪਿਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਕੁਦ੍ਦਾਲੇਨੇਵ ਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਥਲੇ ਪਾਤੇਸਿ. ਸੋ ਵੇਦਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਆਲਯਂ ਜਹਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਨਾਸਂ ਪਾਪੁਣਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਰਿਦੇਵਮਾਨੋ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਵੋਚ –
੫੫. ‘‘ਜਨਿਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਵਿਤ੍ਤਂ ਮੇ, ਇਤਿ ਪਙ੍ਕੇ ਅਵਸ੍ਸਯਿਂ;
ਤਂ ਮਂ ਪਙ੍ਕੋ ਅਜ੍ਝਭਵਿ, ਯਥਾ ਦੁਬ੍ਬਲਕਂ ਤਥਾ;
ਤਂ ਤਂ ਵਦਾਮਿ ਭਗ੍ਗਵ, ਸੁਣੋਹਿ ਵਚਨਂ ਮਮ.
੫੬. ‘‘ਗਾਮੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਰਞ੍ਞੇ, ਸੁਖਂ ਯਤ੍ਰਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ;
ਤਂ ਜਨਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਤ੍ਤਞ੍ਚ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਜਾਨਤੋ;
ਯਮ੍ਹਿ ਜੀਵੇ ਤਮ੍ਹਿ ਗਚ੍ਛੇ, ਨ ਨਿਕੇਤਹਤੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਜਨਿਤ੍ਤਂ ਮੇ ਭਵਿਤ੍ਤਂ ਮੇਤਿ ਇਦਂ ਮਮ ਜਾਤਟ੍ਠਾਨਂ, ਇਦਂ ਮਮ ਵਡ੍ਢਿਤਟ੍ਠਾਨਂ. ਇਤਿ ਪਙ੍ਕੇ ਅਵਸ੍ਸਯਿਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨਾਹਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਦ੍ਦਮੇ ਅਵਸ੍ਸਯਿਂ ਨਿਪਜ੍ਜਿਂ, ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਜ੍ਝਭਵੀਤਿ ਅਧਿਅਭਵਿ ਵਿਨਾਸਂ ਪਾਪੇਸਿ. ਭਗ੍ਗਵਾਤਿ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਆਲਪਤਿ. ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਾਨਞ੍ਹਿ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਏਸਾ, ਯਦਿਦਂ ਭਗ੍ਗਵਾਤਿ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਸ੍ਸਾਦਂ. ਤਂ ਜਨਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਤਂ ਜਾਤਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਵਡ੍ਢਿਤਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ. ‘‘ਜਾਨਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਦੀਘਵਸੇਨਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋਯੇਵਤ੍ਥੋ. ਪਜਾਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥਾਨਤ੍ਥਂ ਕਾਰਣਾਕਾਰਣਂ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਨ ਨਿਕੇਤਹਤੋ ਸਿਯਾਤਿ ਨਿਕੇਤੇ ਆਲਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਕੇਤੇਨ ਹਤੋ, ਏਵਰੂਪਂ ਮਰਣਦੁਕ੍ਖਂ ਪਾਪਿਤੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ.
ਏਵਂ ਸੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਕਲਗਾਮਵਾਸਿਨੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਪਸ੍ਸਥ ਇਮਂ ਕਚ੍ਛਪਂ, ਅਯਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਾਨਂ ਮਹਾਨਦਿਂ ਗਮਨਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਆਲਯਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਮ ਮਤ੍ਤਿਕਗਹਣਟ੍ਠਾਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਅਥਸ੍ਸਾਹਂ ਮਤ੍ਤਿਕਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਮਹਾਕੁਦ੍ਦਾਲੇਨ ਪਿਟ੍ਠਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਤਿਕਪਿਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਨਂ ਥਲੇ ਪਾਤੇਸਿਂ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਕਮ੍ਮਂ ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਪਰਿਦੇਵਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਏਵਮੇਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਆਲਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਕਚ੍ਛਪੇਨ ਸਦਿਸਾ ਅਹੁਵਤ੍ਥ, ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ‘ਮਯ੍ਹਂ ਰੂਪਂ ਮਯ੍ਹਂ ਸਦ੍ਦੋ ਮਯ੍ਹਂ ਗਨ੍ਧੋ ਮਯ੍ਹਂ ਰਸੋ ਮਯ੍ਹਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਮਯ੍ਹਂ ਪੁਤ੍ਤੋ ਮਯ੍ਹਂ ਧੀਤਾ ਮਯ੍ਹਂ ਦਾਸਦਾਸਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਮਯ੍ਹਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣ’ਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਉਪਭੋਗਵਸੇਨ ਮਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਥ, ਏਕਕੋਵੇਸ ਸਤ੍ਤੋ ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਲੀਲਾਯ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਓਵਾਦਮਦਾਸਿ, ਸੋ ਓਵਾਦੋ ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪਂ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾਨਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਮਹਾਜਨੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਦੀਨਿ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਯੁਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸਗ੍ਗਪੁਰਂ ਪੂਰੇਸਿ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋਪਿ ਤਥੇਵ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਗ੍ਗਪੁਰਂ ਪੂਰੇਸਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ, ਸਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਸੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ‘‘ਤਦਾ ਕਚ੍ਛਪੋ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਹੋਸਿ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਕਚ੍ਛਪਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਅਟ੍ਠਮਾ.
[੧੭੯] ੯. ਸਤਧਮ੍ਮਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਤਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਏਕਵੀਸਤਿਵਿਧਂ ਅਨੇਸਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਾਲੇ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵੇਜ੍ਜਕਮ੍ਮੇਨ ਦੂਤਕਮ੍ਮੇਨ ਪਹਿਣਕਮ੍ਮੇਨ ਜਙ੍ਘਪੇਸਨਿਕੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਟਿਪਿਣ੍ਡੇਨਾਤਿ ਏਵਰੂਪਾਯ ਏਕਵੀਸਤਿਵਿਧਾਯ ਅਨੇਸਨਾਯ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਸੁਂ. ਸਾ ਸਾਕੇਤਜਾਤਕੇ (ਜਾ. ੧.੨.੧੭੩-੧੭੪) ਆਵਿਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਤਥਾ ਜੀਵਿਕਕਪ੍ਪਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤਰਹਿ ਖੋ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨੇਸਨਾਯ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਨ ਏਵਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਯਕ੍ਖਤ੍ਤਭਾਵਾ ਪੇਤਤ੍ਤਭਾਵਾ ਨ ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਧੁਰਗੋਣਾ ਹੁਤ੍ਵਾਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨਿਰਯੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਤੇਸਂ ਹਿਤਤ੍ਥਾਯ ਸੁਖਤ੍ਥਾਯ ਅਤ੍ਤਜ੍ਝਾਸਯਂ ਸਕਪਟਿਭਾਨਂ ਏਕਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਕਥੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਵੀਸਤਿਵਿਧਾਯ ਅਨੇਸਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਨੇਸਨਾਯ ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਆਦਿਤ੍ਤਲੋਹਗੁਲ਼ਸਦਿਸੋ ਹਲਾਹਲਵਿਸੂਪਮੋ. ਅਨੇਸਨਾ ਹਿ ਨਾਮੇਸਾ ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕੇਹਿ ਗਰਹਿਤਬ੍ਬਾ ਪਟਿਕੁਟ੍ਠਾ. ਅਨੇਸਨਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਹਾਸੋ ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਮਮ ਸਾਸਨੇ ਚਣ੍ਡਾਲਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਭੋਜਨਸਦਿਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਭੋਗੋ ਸਤਧਮ੍ਮਮਾਣਵਸ੍ਸ ਚਣ੍ਡਾਲੁਚ੍ਛਿਟ੍ਠਭਤ੍ਤਪਰਿਭੋਗੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਚਣ੍ਡਾਲਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਪਾਥੇਯ੍ਯਤਣ੍ਡੁਲੇ ਚ ਭਤ੍ਤਪੁਟਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਕਾਲੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਏਕੋ ਮਾਣਵੋ ਅਤ੍ਥਿ ਸਤਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਉਦਿਚ੍ਚਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਸੋਪਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਤਣ੍ਡੁਲੇ ਚ ਭਤ੍ਤਪੁਟਞ੍ਚ ਅਗਹੇਤ੍ਵਾਵ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿ, ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਮਹਾਮਗ੍ਗੇ ਸਮਾਗਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਮਾਣਵੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਿਂਜਾਤਿਕੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸੋ ‘‘ਅਹਂ ਚਣ੍ਡਾਲੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਕਿਂਜਾਤਿਕੋਸੀ’’ਤਿ ਮਾਣਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਉਦਿਚ੍ਚਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਮਗ੍ਗਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਾਤਰਾਸਵੇਲਾਯ ਉਦਕਫਾਸੁਕਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥੇ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਭਤ੍ਤਪੁਟਂ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਾਣਵ, ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਾਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਅਰੇ ਚਣ੍ਡਾਲ, ਮਮ ਭਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਪੁਟਕਭਤ੍ਤਂ ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਂ ਅਕਤ੍ਵਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯਾਪਨਮਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਪਣ੍ਣੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪੁਟਕਭਤ੍ਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਾਨੀਯਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਧੋਤਹਤ੍ਥਪਾਦੋ ਤਣ੍ਡੁਲੇ ਚ ਸੇਸਭਤ੍ਤਞ੍ਚ ਆਦਾਯ ‘‘ਗਚ੍ਛਾਮ, ਮਾਣਵਾ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿ.
ਤੇ ਸਕਲਦਿਵਸਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਯਂ ਉਭੋਪਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਉਦਕਫਾਸੁਕਟ੍ਠਾਨੇ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਂਸੁ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਫਾਸੁਕਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਭਤ੍ਤਪੁਟਂ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਮਾਣਵਂ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਆਰਭਿ. ਮਾਣਵੋ ਸਕਲਦਿਵਸਂ ਮਗ੍ਗਗਮਨੇਨ ਕਿਲਨ੍ਤੋ ਛਾਤਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ‘‘ਸਚੇ ਮੇ ਭਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਤਿ, ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਇਤਰੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਤੇਵ. ਮਾਣਵੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਚਣ੍ਡਾਲੋ ਮਯ੍ਹਂ ਅਵਤ੍ਵਾਵ ਸਬ੍ਬਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾਪਿ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਭਤ੍ਤਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਤਥਾ ਕਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ‘‘ਮਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਗੋਤ੍ਤਕੁਲਪਦੇਸਾਨਂ ਅਨਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਕਤਂ, ਚਣ੍ਡਾਲਸ੍ਸ ਨਾਮ ਮੇ ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਭਤ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਬਲਵਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਤਾਵਦੇਵਸ੍ਸ ਸਲੋਹਿਤਂ ਭਤ੍ਤਂ ਮੁਖਤੋ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਿ. ਸੋ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਵਤ ਮੇ ਕਾਰਣਾ ਅਨਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਬਲਵਸੋਕਤਾਯ ਪਰਿਦੇਵਮਾਨੋ ਪਠਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੫੭. ‘‘ਤਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਞ੍ਚ ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਂ, ਤਞ੍ਚ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਨੋ ਅਦਾ;
ਸੋਹਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਜਾਤਿਕੋ, ਯਂ ਭੁਤ੍ਤਂ ਤਮ੍ਪਿ ਉਗ੍ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਯਂ ਮਯਾ ਭੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਅਪ੍ਪਞ੍ਚ ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਞ੍ਚ, ਤਞ੍ਚ ਸੋ ਚਣ੍ਡਾਲੋ ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੁਚਿਯਾ ਮਂ ਅਦਾਸਿ, ਅਥ ਖੋ ਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ਿਯਮਾਨੋ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਅਦਾਸਿ, ਸੋਹਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਜਾਤਿਕੋ, ਤੇਨੇਵ ਮੇ ਯਂ ਭੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਲੋਹਿਤੇਨ ਉਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ.
ਏਵਂ ਮਾਣਵੋ ਪਰਿਦੇਵਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਦਾਨਿ ਮੇ ਏਵਰੂਪਂ ਅਨਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤੇਨਾ’’ਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਵ ਅਨਾਥਮਰਣਂ ਪਤ੍ਤੋ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਅਤੀਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਧਮ੍ਮਮਾਣਵਸ੍ਸ ਤਂ ਚਣ੍ਡਾਲੁਚ੍ਛਿਟ੍ਠਕਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਯੁਤ੍ਤਭੋਜਨਸ੍ਸ ਭੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨੇਵ ਹਾਸੋ, ਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਏਵਮੇਵ ਯੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਨੇਸਨਾਯ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਤਥਾਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਪਟਿਕੁਟ੍ਠਗਰਹਿਤਜੀਵਿਤਭਾਵਤੋ ਨੇਵ ਹਾਸੋ, ਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੫੮. ‘‘ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰਂਕਤ੍ਵਾ, ਯੋ ਅਧਮ੍ਮੇਨ ਜੀਵਤਿ;
ਸਤਧਮ੍ਮੋਵ ਲਾਭੇਨ, ਲਦ੍ਧੇਨਪਿ ਨ ਨਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਆਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਧਮ੍ਮਂ. ਨਿਰਂਕਤ੍ਵਾਤਿ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ. ਅਧਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਏਕਵੀਸਤਿਯਾ ਅਨੇਸਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵੇਨ. ਸਤਧਮ੍ਮੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ, ‘‘ਸਨ੍ਤਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਨ ਨਨ੍ਦਤੀਤਿ ਯਥਾ ਸਤਧਮ੍ਮੋ ਮਾਣਵੋ ‘‘ਚਣ੍ਡਾਲੁਚ੍ਛਿਟ੍ਠਕਂ ਮੇ ਲਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਲਾਭੇਨ ਨ ਨਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਂ ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਨੇਸਨਾਯ ਲਦ੍ਧਲਾਭਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਨ ਨਨ੍ਦਤਿ ਨ ਤੁਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਬੁਦ੍ਧਗਰਹਿਤਜੀਵਿਕਾਯ ਜੀਵਾਮੀ’’ਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੇਸਨਾਯ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਧਮ੍ਮਮਾਣਵਸ੍ਸੇਵ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨਾਥਮਰਣਂ ਮਰਿਤੁਂ ਵਰਨ੍ਤਿ.
ਏਵਂ ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ, ਸਚ੍ਚਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ‘‘ਤਦਾ ਮਾਣਵੋ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਹੋਸਿ, ਅਹਮੇਵ ਚਣ੍ਡਾਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਸਤਧਮ੍ਮਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਵਮਾ.
[੧੮੦] ੧੦. ਦੁਦ੍ਦਦਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ
ਦੁਦ੍ਦਦਂ ਦਦਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਗਣਦਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕਿਰ ਦ੍ਵੇ ਸਹਾਯਕਾ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਯਪੁਤ੍ਤਾ ਛਨ੍ਦਕਂ ਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਪਰਿਕ੍ਖਾਰਦਾਨਂ ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮਹਾਦਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਸਬ੍ਬਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇ ਅਦਂਸੁ. ਤੇਸੁ ਗਣਜੇਟ੍ਠਕੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਦਾਨੇ ਬਹੁਦਾਯਕਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਅਪ੍ਪਦਾਯਕਾਪਿ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ‘ਇਦਂ ਦਾਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤੂ’’’ਤਿ ਦਾਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਖੋ ਉਪਾਸਕਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਨ੍ਤੇਹਿ ਮਹਾਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਪੋਰਾਣਕਪਣ੍ਡਿਤਾਪਿ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਏਵਮੇਵ ਨਿਯ੍ਯਾਦਿਂਸੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਯਾਚਿਤੋ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.
ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਕਾਸਿਰਟ੍ਠੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕਸਿਲਾਯਂ ਸਬ੍ਬਸਿਪ੍ਪਾਨਿ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਂ ਪਹਾਯ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਗਣਸਤ੍ਥਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਚਿਰਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਲੋਣਮ੍ਬਿਲਸੇਵਨਤ੍ਥਾਯ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਬਾਰਾਣਸਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਰਾਜੁਯ੍ਯਾਨੇ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਦ੍ਵਾਰਗਾਮੇ ਸਪਰਿਵਾਰੋ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਚਰਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਭਿਕ੍ਖਂ ਅਦਂਸੁ. ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਚਰਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਪਿਯਾਯਮਾਨਾ ਭਿਕ੍ਖਂ ਦਤ੍ਵਾ ਗਣਬਨ੍ਧਨੇਨ ਛਨ੍ਦਕਂ ਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਇਸਿਗਣਸ੍ਸ ਮਹਾਦਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਦਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਗਣਜੇਟ੍ਠਕੋ ਏਵਮੇਵ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਿਨਾਵ ਨਿਯਾਮੇਨ ਦਾਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਸਿ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦੇ ਸਤਿ ਅਪ੍ਪਕਂ ਨਾਮ ਦਾਨਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਵੋਚ –
੫੯. ‘‘ਦੁਦ੍ਦਦਂ ਦਦਮਾਨਾਨਂ, ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਮ੍ਮ ਕੁਬ੍ਬਤਂ;
ਅਸਨ੍ਤੋ ਨਾਨੁਕੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ, ਸਤਂ ਧਮ੍ਮੋ ਦੁਰਨ੍ਨਯੋ.
੬੦. ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਸਤਞ੍ਚ ਅਸਤਂ, ਨਾਨਾ ਹੋਤਿ ਇਤੋ ਗਤਿ;
ਅਸਨ੍ਤੋ ਨਿਰਯਂ ਯਨ੍ਤਿ, ਸਨ੍ਤੋ ਸਗ੍ਗਪਰਾਯਣਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਦੁਦ੍ਦਦਨ੍ਤਿ ਦਾਨਂ ਨਾਮ ਲੋਭਦੋਸਵਸਿਕੇਹਿ ਅਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਦਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦੁਦ੍ਦਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਦਦਮਾਨਾਨਂ. ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਮ੍ਮ ਕੁਬ੍ਬਤਨ੍ਤਿ ਤਦੇਵ ਦਾਨਕਮ੍ਮਂ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਦੁਕ੍ਕਰਂ. ਤਂ ਕੁਰੁਮਾਨਾਨਂ. ਅਸਨ੍ਤੋਤਿ ਅਪਣ੍ਡਿਤਾ ਬਾਲਾ. ਨਾਨੁਕੁਬ੍ਬਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਨੁਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਸਤਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਸਭਾਵੋ. ਦਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਰਨ੍ਨਯੋਤਿ ਫਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਦੁਜ੍ਜਾਨੋ, ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਦਾਨਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੋ ਫਲਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦੁਰਨੁਬੋਧੋ. ਅਪਿਚ ਦੁਰਨ੍ਨਯੋਤਿ ਦੁਰਧਿਗਮੋ, ਅਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਦਾਨਫਲਂ ਨਾਮ ਲਦ੍ਧੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਾਨਾ ਹੋਤਿ ਇਤੋ ਗਤੀਤਿ ਇਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਪਰਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਂ ਨਾਨਾ ਹੋਤਿ. ਅਸਨ੍ਤੋ ਨਿਰਯਂ ਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਪਣ੍ਡਿਤਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾ ਦਾਨਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਸੀਲਂ ਅਰਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਸਨ੍ਤੋ ਸਗ੍ਗਪਰਾਯਣਾਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਪਨ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸੀਲਂ ਰਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤੀਣਿ ਸੁਚਰਿਤਾਨਿ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਗ੍ਗਪਰਾਯਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਸਗ੍ਗਸੁਖਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ.
ਏਵਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਸ੍ਸਿਕੇ ਮਾਸੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਹੀਨਜ੍ਝਾਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗੋ ਅਹੋਸਿ.
ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਂ ਸਮੋਧਾਨੇਸਿ – ‘‘ਤਦਾ ਇਸਿਗਣੋ ਬੁਦ੍ਧਪਰਿਸਾ ਅਹੋਸਿ, ਗਣਸਤ੍ਥਾ ਪਨ ਅਹਮੇਵ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.
ਦੁਦ੍ਦਦਜਾਤਕਵਣ੍ਣਨਾ ਦਸਮਾ.
ਕਲ੍ਯਾਣਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.
ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –
ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਂ ਦਦ੍ਦਰਂ, ਮਕ੍ਕਟਿ ਦੁਬ੍ਭਿਮਕ੍ਕਟਂ;
ਆਦਿਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ, ਕਲ਼ਾਯਮੁਟ੍ਠਿ ਤਿਨ੍ਦੁਕਂ;
ਕਚ੍ਛਪਂ ਸਤਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਦੁਦ੍ਦਦਨ੍ਤਿ ਚ ਤੇ ਦਸ.