੭. ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੪੪. ਸਤ੍ਤਮੇ ਦ੍ਵੇਮਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਇਮਾ. ਵਾਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ, ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਂ ਵਾਨਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਵਾਨਂ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਧਿਗਤੇ ਵਾਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਦੇਵ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਨਿਜ੍ਜੀਵਟ੍ਠੇਨ ਸਭਾਵਧਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਚ ਧਾਤੂਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ. ਯਦਿਪਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਭੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਤਂ ਪਰਿਯਾਯਭੇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਪ੍ਪਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਦੀਹਿ ਫਲਭਾਵੇਨ ਉਪਾਦੀਯਤੀਤਿ ਉਪਾਦਿ, ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ. ਉਪਾਦਿਯੇਵ ਸੇਸੋਤਿ ਉਪਾਦਿਸੇਸੋ, ਸਹ ਉਪਾਦਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾ, ਤਦਭਾਵਤੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ.

ਅਰਹਨ੍ਤਿ ਆਰਕਕਿਲੇਸੋ, ਦੂਰਕਿਲੇਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਂ ਹੋਤਿ, ਆਰਕਾਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਾ, ਸਦਰਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ, ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੩੪).

ਖੀਣਾਸਵੋਤਿ ਕਾਮਾਸਵਾਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਆਸਵਾ ਅਰਹਤੋ ਖੀਣਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਪਹੀਨਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਅਭਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾ ਞਾਣਗ੍ਗਿਨਾ ਦਡ੍ਢਾਤਿ ਖੀਣਾਸਵੋ. ਵੁਸਿਤਵਾਤਿ ਗਰੁਸਂਵਾਸੇਪਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਪਿ ਦਸਸੁ ਅਰਿਯਵਾਸੇਸੁਪਿ ਵਸਿ ਪਰਿਵਸਿ ਪਰਿਵੁਟ੍ਠੋ ਵੁਟ੍ਠਵਾਸੋ ਚਿਣ੍ਣਚਰਣੋਤਿ ਵੁਸਿਤਵਾ. ਕਤਕਰਣੀਯੋਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸਤ੍ਤ ਸੇਖਾ ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹਿ ਕਰਣੀਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਕਰਣੀਯਾਨਿ ਕਤਾਨਿ ਪਰਿਯੋਸਿਤਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਰਣੀਯਂ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਧਿਗਮਾਯਾਤਿ ਕਤਕਰਣੀਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ;

ਕਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚਯੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਰਣੀਯਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. (ਅ. ਨਿ. ੬.੫੫; ਮਹਾਵ. ੨੪੪);

ਓਹਿਤਭਾਰੋਤਿ ਤਯੋ ਭਾਰਾ – ਖਨ੍ਧਭਾਰੋ, ਕਿਲੇਸਭਾਰੋ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਭਾਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸਿਮੇ ਤਯੋਪਿ ਭਾਰਾ ਓਹਿਤਾ ਓਰੋਪਿਤਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਪਾਤਿਤਾਤਿ ਓਹਿਤਭਾਰੋ. ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥੋਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਦਤ੍ਥਂ, ਸਕਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਕਾਰਸ੍ਸ ਦਕਾਰੋ ਕਤੋ. ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਦਤ੍ਥੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥੋ, ਸਦਤ੍ਥੋਤਿ ਚ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤੁਪਨਿਬਨ੍ਧਟ੍ਠੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਵਿਜਹਨਟ੍ਠੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਮਤ੍ਥੇਨ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਸਕਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ. ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨੋਤਿ ਕਾਮਰਾਗਸਂਯੋਜਨਂ, ਪਟਿਘਸਂਯੋਜਨਂ, ਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਭਵਰਾਗਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਅਵਿਜ੍ਜਾਸਂਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤੇ ਭਵੇਸੁ. ਭਵਂ ਵਾ ਭਵੇਨ ਸਂਯੋਜੇਨ੍ਤਿ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨ੍ਤੀਤਿ ਭਵਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਨਾਮ. ਤਾਨਿ ਅਰਹਤੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾਨਿ, ਪਹੀਨਾਨਿ, ਞਾਣਗ੍ਗਿਨਾ, ਦਡ੍ਢਾਨੀਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨੋ. ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਾਯ, ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠਂ, ਆਯਤਨਾਨਂ ਆਯਤਨਟ੍ਠਂ, ਧਾਤੂਨਂ ਸੁਞ੍ਞਟ੍ਠਂ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠਂ, ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਭਵਟ੍ਠਂ, ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਟ੍ਠਂ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਭੇਦਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ. ਅਰਹਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਪਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.

ਤਸ੍ਸ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੇਵ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਚਰਿਮਭਵਹੇਤੁਭੂਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਯਾਵ ਨ ਖੀਯਤਿ, ਤਾਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਯੇਵ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਅਵਿਘਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਰੂਪਾਦਿਗੋਚਰਂ. ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤੀਤਿ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤੀਤਿ ਵਿਪਾਕਭੂਤਂ ਸੁਖਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਤੇਹਿ ਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਪਟਿਲਭਤਿ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਉਪਾਦਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਸ੍ਸ ਸਤੋ ਅਰਹਤੋ. ਯੋ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋਤਿ ਰਾਗਸ੍ਸ ਖਯੋ ਖੀਣਾਕਾਰੋ ਅਭਾਵੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮਨੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਰਾਗਾਦਿਕ੍ਖਯੋ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੂਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ.

ਇਧੇਵਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ. ਸਬ੍ਬਵੇਦਯਿਤਾਨੀਤਿ ਸੁਖਾਦਯੋ ਸਬ੍ਬਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਵੇਦਨਾ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵੇਦਨਾ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇਯੇਵ ਪਹੀਨਾਤਿ. ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਨੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦੀਹਿ ਨ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਨਿ. ਸੀਤਿਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵੂਪਸਮੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਦਰਥਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਸੀਤਲੀ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਨਿਰੋਧੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਵੇਦਯਿਤਾਨਿਯੇਵ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਨ ਖੀਣਾਸਵਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵੇਦਯਿਤਸੀਸੇਨ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ.

ਗਾਥਾਸੁ ਚਕ੍ਖੁਮਤਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁ, ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ, ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁ, ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਚਕ੍ਖੂਹਿ ਚਕ੍ਖੁਮਤਾ. ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਕਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ, ਰਾਗਬਨ੍ਧਨਾਦੀਹਿ ਵਾ ਅਬਨ੍ਧੇਨ. ਤਾਦਿਨਾਤਿ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਇਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਏਕਸਭਾਵਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਤਾਦਿਲਕ੍ਖਣੇਨ ਤਾਦਿਨਾ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਭਵਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ. ਭਵਨੇਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਯਾਤਿ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿਯਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ. ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਤਿ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਖਨ੍ਧਭੇਦਤੋ ਪਰਭਾਗੇ ਭਵਾ. ਯਮ੍ਹੀਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨੇ. ਭਵਾਨੀਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਨਵਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਤੇਤਿ ਤੇ ਏਵਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ. ਧਮ੍ਮਸਾਰਾਧਿਗਮਾਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਾਰਤ੍ਤਾ ਇਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਸ੍ਸ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾਰਭੂਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਨਤੋ. ਖਯੇਤਿ ਰਾਗਾਦਿਕ੍ਖਯਭੂਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਰਤਾ ਅਭਿਰਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਨਿਚ੍ਚਭਾਵਤੋ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵਤੋ ਚ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾਰਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਸਾਰਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਵਿਰਾਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ (ਧ. ਪ. ੨੭੩), ਵਿਰਾਗੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੯੦; ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪) ਚ. ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸਾਰਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਹੇਤੁ ਖਯੇ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਕ੍ਖਯੇ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਰਤਾ. ਪਹਂਸੂਤਿ ਪਜਹਿਂਸੁ. ਤੇਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਸਤ੍ਤਮਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.