੩. ਕੋਕਾਲਿਕਵਤ੍ਥੁ

ਯੋ ਮੁਖਸਂਯਤੋਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕੋਕਾਲਿਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਵਤ੍ਥੁ ‘‘ਅਥ ਖੋ ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੧; ਸੁ. ਨਿ. ਕੋਕਾਲਿਕਸੁਤ੍ਤ; ਅ. ਨਿ. ੧੦.੮੯) ਆਗਤਮੇਵ. ਅਤ੍ਥੋਪਿਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਕੋਕਾਲਿਕੇ ਪਨ ਪਦੁਮਨਿਰਯੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ ‘‘ਅਹੋ ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੁਖਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਨਾਸਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਦ੍ਵੇ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕੇ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਿਸ੍ਸ ਪਥਵੀ ਵਿਵਰਂ ਅਦਾਸੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਕੋਕਾਲਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੁਖਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਸੋਤੁਕਾਮੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਯਾਚਿਤੋ ਤਸ੍ਸ ਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਦੇਸੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਰੇ ਕਚ੍ਛਪੋ ਵਸਤਿ. ਦ੍ਵੇ ਹਂਸਪੋਤਕਾ ਗੋਚਰਾਯ ਚਰਨ੍ਤਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਵਿਸ੍ਸਾਸਿਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਕਚ੍ਛਪਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ – ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਹਿਮਵਨ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਕੂਟਪਬ੍ਬਤਤਲੇ ਕਞ੍ਚਨਗੁਹਾਯ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ, ਰਮਣਿਯੋ ਪਦੇਸੋ, ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਸਿ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਮ੍ਮ, ਅਹਂ ਕਥਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਮਯਂ ਤਂ ਨੇਸ੍ਸਾਮ, ਸਚੇ ਮੁਖਂ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਂ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਦਣ੍ਡਕਂ ਕਚ੍ਛਪੇਨ ਡਂਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਤਸ੍ਸ ਉਭੋ ਕੋਟਿਯੋ ਡਂਸਿਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਂਸੁ. ਤਂ ਤਥਾ ਹਂਸੇਹਿ ਨੀਯਮਾਨਂ ਗਾਮਦਾਰਕਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਹਂਸਾ ਕਚ੍ਛਪਂ ਦਣ੍ਡੇਨ ਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਕਚ੍ਛਪੋ ‘‘ਯਦਿ ਮਂ ਸਹਾਯਕਾ ਨੇਨ੍ਤਿ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਏਤ੍ਥ ਕਿਂ ਹੋਤਿ ਦੁਟ੍ਠਚੇਟਕਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹਂਸਾਨਂ ਸੀਘਵੇਗਤਾਯ ਬਾਰਾਣਸਿਨਗਰੇ ਰਾਜਨਿਵੇਸਨਸ੍ਸ ਉਪਰਿਭਾਗਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਦਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਤੋ ਦਣ੍ਡਕਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਙ੍ਗਣੇ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇਧਾ ਭਿਜ੍ਜਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ –

‘‘ਅਵਧੀ ਵਤ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਕਚ੍ਛਪੋ ਬ੍ਯਾਹਰਂ ਗਿਰਂ;

ਸੁਗ੍ਗਹੀਤਸ੍ਮਿਂ ਕਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂ, ਵਾਚਾਯ ਸਕਿਯਾਵਧੀ.

‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਰਵੀਰਿਯਸੇਟ੍ਠ,

ਵਾਚਂ ਪਮੁਞ੍ਚੇ ਕੁਸਲਂ ਨਾਤਿਵੇਲਂ;

ਪਸ੍ਸਸਿ ਬਹੁਭਾਣੇਨ, ਕਚ੍ਛਪਂ ਬ੍ਯਸਨਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੨.੧੨੯-੧੩੦);

ਇਮਂ ਦੁਕਨਿਪਾਤੇ ਬਹੁਭਾਣਿਜਾਤਕਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਾਮ ਮੁਖਸਂਯਤੇਨ ਸਮਚਾਰਿਨਾ ਅਨੁਦ੍ਧਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੩੬੩. ‘‘ਯੋ ਮੁਖਸਂਯਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਨ੍ਤਭਾਣੀ ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ;

ਅਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤਿ, ਮਧੁਰਂ ਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮੁਖਸਂਯਤੋਤਿ ਦਾਸਚਣ੍ਡਾਲਾਦਯੋਪਿ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਦੁਜ੍ਜਾਤੋ, ਤ੍ਵਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਅਵਚਨਤਾਯ ਮੁਖੇਨ ਸਂਯਤੋ. ਮਨ੍ਤਭਾਣੀਤਿ ਮਨ੍ਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਞ੍ਞਾ, ਤਾਯ ਭਣਨਸੀਲੋ. ਅਨੁਦ੍ਧਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਚਿਤ੍ਤੋ. ਅਤ੍ਥਂ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਭਾਸਿਤਤ੍ਥਞ੍ਚੇਵ ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਕਥੇਤਿ. ਮਧੁਰਨ੍ਤਿ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਭਾਸਿਤਂ ਮਧੁਰਂ ਨਾਮ. ਯੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਮੇਵ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਨ ਪਾਲ਼ਿਂ, ਪਾਲ਼ਿਂਯੇਵ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਥਂ, ਉਭਯਂ ਵਾ ਪਨ ਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਮਧੁਰਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਕੋਕਾਲਿਕਵਤ੍ਥੁ ਤਤਿਯਂ.