੧. ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ

ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਸਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਤੇ ਕਿਰ ਸਤ੍ਥਰਿ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਆਗਤੇ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾਯ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਸੁਕਗਾਮਤੋ ਅਸੁਕਗਾਮਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੋ ਸਮੋ, ਅਸੁਕਗਾਮਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਸਮੋ, ਸਸਕ੍ਖਰੋ, ਅਸਕ੍ਖਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਚਰਿਤਮਗ੍ਗਂ ਆਰਬ੍ਭ ਮਗ੍ਗਕਥਂ ਕਥੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਠਾਨਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਬਾਹਿਰਕਮਗ੍ਗੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਾਮ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਏਵਞ੍ਹਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਾ ਪਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੨੭੩. ‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਚਤੁਰੋ ਪਦਾ;

ਵਿਰਾਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

੨੭੪. ‘‘ਏਸੇਵ ਮਗ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥਞ੍ਞੋ, ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ;

ਏਤਞ੍ਹਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ, ਮਾਰਸ੍ਸੇਤਂ ਪਮੋਹਨਂ.

੨੭੫. ‘‘ਏਤਞ੍ਹਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥ;

ਅਕ੍ਖਾਤੋ ਵੋ ਮਯਾ ਮਗ੍ਗੋ, ਅਞ੍ਞਾਯ ਸਲ੍ਲਕਨ੍ਤਨਂ.

੨੭੬. ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਕਿਚ੍ਚਮਾਤਪ੍ਪਂ, ਅਕ੍ਖਾਤਾਰੋ ਤਥਾਗਤਾ;

ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਪਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਝਾਯਿਨੋ ਮਾਰਬਨ੍ਧਨਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਤਿ ਜਙ੍ਘਮਗ੍ਗਾਦਯੋ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਮਗ੍ਗਾ ਵਾ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਪਹਾਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੂਸੁਪਿ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਉਤ੍ਤਮੋ. ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਚਤੁਰੋ ਪਦਾਤਿ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਭਣੇ ਨ ਕੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੨੪) ਆਗਤਂ ਵਚੀਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ਹੋਤੁ, ‘‘ਸਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਚ੍ਚੋ ਖਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿਆਦਿਭੇਦਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੪੪; ਮ. ਨਿ. ੨.੧੮੭-੧੮੮) ਦਿਟ੍ਠਿਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਭੇਦਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਇਮੇਸਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਰਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਏਕਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨ ਚ ਤਥਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਯੋ ਚਤੁਰੋ ਪਦਾ ਸੇਟ੍ਠਾ ਨਾਮ. ਵਿਰਾਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ, ਵਿਰਾਗੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੯੦; ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪) ਵਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ. ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਮਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਭੇਦਾਨਂ ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਚਕ੍ਖੂਹਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਤਥਾਗਤੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ, ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਉਤ੍ਤਮੋ.

ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਥਂ ਯੋ ਮਯਾ ‘‘ਸੇਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਸੋਵ ਮਗ੍ਗੋ, ਨਤ੍ਥਞ੍ਞੋ. ਏਤਞ੍ਹਿ ਤੁਮ੍ਹੇਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਤਮੇਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ. ਮਾਰਸ੍ਸੇਤਂ ਪਮੋਹਨਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਰਮੋਹਨਂ ਮਾਰਮਨ੍ਥਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਕਲਸ੍ਸਪਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਾਯ ਸਲ੍ਲਕਨ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਰਾਗਸਲ੍ਲਾਦੀਨਂ ਕਨ੍ਤਨਂ ਨਿਮ੍ਮਥਨਂ ਅਬ੍ਬੂਹਣਂ ਏਤਂ ਮਗ੍ਗਂ, ਮਯਾ ਵਿਨਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦੀਹਿ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਞਤ੍ਵਾਵ ਅਯਂ ਮਗ੍ਗੋ ਅਕ੍ਖਾਤੋ, ਇਦਾਨਿ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਆਤਾਪਨੇਨ ‘‘ਆਤਪ੍ਪ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਤ੍ਥਾਯ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰਣੀਯਂ. ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਅਕ੍ਖਾਤਾਰੋਵ ਤਥਾਗਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ਅਕ੍ਖਾਤਵਸੇਨ ਯੇ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਝਾਨੇਹਿ ਝਾਯਿਨੋ, ਤੇ ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਸਙ੍ਖਾਤਾ ਮਾਰਬਨ੍ਧਨਾ ਪਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ ਪਠਮਂ.