੨੦. ਮਗ੍ਗਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ

ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਸਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਤੇ ਕਿਰ ਸਤ੍ਥਰਿ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਆਗਤੇ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾਯ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਸੁਕਗਾਮਤੋ ਅਸੁਕਗਾਮਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੋ ਸਮੋ, ਅਸੁਕਗਾਮਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਸਮੋ, ਸਸਕ੍ਖਰੋ, ਅਸਕ੍ਖਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਚਰਿਤਮਗ੍ਗਂ ਆਰਬ੍ਭ ਮਗ੍ਗਕਥਂ ਕਥੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਸਂ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਠਾਨਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਸਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਯਂ ਬਾਹਿਰਕਮਗ੍ਗੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਾਮ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਏਵਞ੍ਹਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਾ ਪਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੨੭੩. ‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਚਤੁਰੋ ਪਦਾ;

ਵਿਰਾਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

੨੭੪. ‘‘ਏਸੇਵ ਮਗ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥਞ੍ਞੋ, ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ;

ਏਤਞ੍ਹਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ, ਮਾਰਸ੍ਸੇਤਂ ਪਮੋਹਨਂ.

੨੭੫. ‘‘ਏਤਞ੍ਹਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥ;

ਅਕ੍ਖਾਤੋ ਵੋ ਮਯਾ ਮਗ੍ਗੋ, ਅਞ੍ਞਾਯ ਸਲ੍ਲਕਨ੍ਤਨਂ.

੨੭੬. ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਕਿਚ੍ਚਮਾਤਪ੍ਪਂ, ਅਕ੍ਖਾਤਾਰੋ ਤਥਾਗਤਾ;

ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਪਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਝਾਯਿਨੋ ਮਾਰਬਨ੍ਧਨਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋਤਿ ਜਙ੍ਘਮਗ੍ਗਾਦਯੋ ਵਾ ਹੋਨ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਮਗ੍ਗਾ ਵਾ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਪਹਾਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੂਸੁਪਿ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਉਤ੍ਤਮੋ. ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਚਤੁਰੋ ਪਦਾਤਿ ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਭਣੇ ਨ ਕੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੨੨੪) ਆਗਤਂ ਵਚੀਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ਹੋਤੁ, ‘‘ਸਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਚ੍ਚੋ ਖਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿਆਦਿਭੇਦਂ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੪੪; ਮ. ਨਿ. ੨.੧੮੭-੧੮੮) ਦਿਟ੍ਠਿਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਭੇਦਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸਚ੍ਚਂ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਇਮੇਸਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਰਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਏਕਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨ ਚ ਤਥਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਯੋ ਚਤੁਰੋ ਪਦਾ ਸੇਟ੍ਠਾ ਨਾਮ. ਵਿਰਾਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ, ਵਿਰਾਗੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੯੦; ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪) ਵਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ. ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਮਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਭੇਦਾਨਂ ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਚਕ੍ਖੂਹਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਤਥਾਗਤੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਤ੍ਥੋ, ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਉਤ੍ਤਮੋ.

ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਥਂ ਯੋ ਮਯਾ ‘‘ਸੇਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਸੋਵ ਮਗ੍ਗੋ, ਨਤ੍ਥਞ੍ਞੋ. ਏਤਞ੍ਹਿ ਤੁਮ੍ਹੇਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਤਮੇਵ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ. ਮਾਰਸ੍ਸੇਤਂ ਪਮੋਹਨਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਰਮੋਹਨਂ ਮਾਰਮਨ੍ਥਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਕਲਸ੍ਸਪਿ ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਾਯ ਸਲ੍ਲਕਨ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਰਾਗਸਲ੍ਲਾਦੀਨਂ ਕਨ੍ਤਨਂ ਨਿਮ੍ਮਥਨਂ ਅਬ੍ਬੂਹਣਂ ਏਤਂ ਮਗ੍ਗਂ, ਮਯਾ ਵਿਨਾ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾਦੀਹਿ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਞਤ੍ਵਾਵ ਅਯਂ ਮਗ੍ਗੋ ਅਕ੍ਖਾਤੋ, ਇਦਾਨਿ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਆਤਾਪਨੇਨ ‘‘ਆਤਪ੍ਪ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਤ੍ਥਾਯ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਵੀਰਿਯਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰਣੀਯਂ. ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਅਕ੍ਖਾਤਾਰੋਵ ਤਥਾਗਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ਅਕ੍ਖਾਤਵਸੇਨ ਯੇ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਝਾਨੇਹਿ ਝਾਯਿਨੋ, ਤੇ ਤੇਭੂਮਕਵਟ੍ਟਸਙ੍ਖਾਤਾ ਮਾਰਬਨ੍ਧਨਾ ਪਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਪਞ੍ਚਸਤਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁ ਪਠਮਂ.

੨. ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਵਤ੍ਥੁ

ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਸਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਤੇ ਕਿਰ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਾਯਮਨ੍ਤਾਪਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਮਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਇਮੇਸਂ ਸਪ੍ਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੀਮਂਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਕਸ੍ਸਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਵੀਸਤਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣੇ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਂਸੁ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਏਕਂ ਗਾਥਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਭਵਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੭੭. ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ, ਯਦਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਅਥ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ, ਏਸ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਕਾਮਭਵਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਨ੍ਧਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਯਦਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਨ੍ਧਪਰਿਹਰਣਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਜਾਨਨਾਦਿਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਏਸ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਥਾਯ ਵੋਦਾਨਤ੍ਥਾਯ ਏਸ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਰਿਸਾਨਮ੍ਪਿ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਵਤ੍ਥੁ ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਵਤ੍ਥੁ

ਦੁਤਿਯਗਾਥਾਯਪਿ ਏਵਰੂਪਮੇਵ ਵਤ੍ਥੁ. ਤਦਾ ਹਿ ਭਗਵਾ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣੇ ਕਤਾਭਿਯੋਗਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਖਨ੍ਧਾ ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੭੮. ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ, ਯਦਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਅਥ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ, ਏਸ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾ. ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਮੇਵ.

ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਵਤ੍ਥੁ ਤਤਿਯਂ.

੪. ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਵਤ੍ਥੁ

ਤਤਿਯਗਾਥਾਯਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੇ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਖਨ੍ਧਾ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੭੯. ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ, ਯਦਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਅਥ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ, ਏਸ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ‘‘ਮਾ ਜੀਯਨ੍ਤੁ ਮਾ ਮੀਯਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਾ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕਾ ਅਨਿਸ੍ਸਰਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਪੁਰਿਮਸਦਿਸਮੇਵਾਤਿ.

ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਵਤ੍ਥੁ ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਪਧਾਨਕਮ੍ਮਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਉਟ੍ਠਾਨਕਾਲਮ੍ਹੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਧਾਨਕਮ੍ਮਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸਾਵਤ੍ਥਿਵਾਸਿਨੋ ਕਿਰ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਓਹੀਯਿ. ਅਵਸੇਸਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਟਿਲਦ੍ਧਗੁਣਂ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪੁਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਤੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਤੋ ਯੋਜਨਮਤ੍ਤੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਕੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਕੋ ਉਪਾਸਕੋ ਯਾਗੁਭਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਪਤਿਮਾਨੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸਤ੍ਥਾਯਪਿ ਨਿਮਨ੍ਤੇਸਿ. ਤੇ ਤਦਹੇਵ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤਿਵਿਯ ਤੁਟ੍ਠਿਂ ਪਵੇਦਯਮਾਨੋ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਅਕਾਸਿ.

ਅਥ ਨੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਓਹੀਨੋ ਸਹਾਯਕਭਿਕ੍ਖੁ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਤ੍ਥੁ ਇਮੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮੁਖਂ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਫਲਾਭਾਵੇਨ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨ ਕਥੇਤਿ, ਅਜ੍ਜੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਯਂ ਆਗਮਨਮਗ੍ਗੇ ਏਕੇਨ ਉਪਾਸਕੇਨ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਪਾਤੋਵ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਪਲੋਕੇਸੁਂ. ਅਥ ਨੇਸਂ ਸਹਾਯਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਨਿਦ੍ਦਾਵਸੇਨ ਚਙ੍ਕਮਕੋਟਿਯਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਾਸਾਣਫਲਕੇ ਪਤਿ, ਊਰੁਟ੍ਠਿ ਭਿਜ੍ਜਿ. ਸੋ ਮਹਾਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਰਵਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਸਹਾਯਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਦ੍ਦਂ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਉਪਧਾਵਿਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਦੀਪਂ ਜਾਲੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਅਰੁਣੋ ਉਟ੍ਠਹਿ, ਤੇ ਤਂ ਗਾਮਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਿਂਸੁ. ਅਥ ਨੇ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਗਾਮਂ ਨ ਗਮਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਸ ਇਦਾਨੇਵ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਲਾਭਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕਾਸਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਯਾਚਿਤੋ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ –

‘‘ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਰਣੀਯਾਨਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਸੋ ਕਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ;

ਵਰੁਣਕਟ੍ਠਭਞ੍ਜੋਵ, ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਮਨੁਤਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੭੧) –

ਜਾਤਕਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਸਿ. ਤਦਾ ਕਿਰ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਮਾਣਵਕਾ ਅਹੇਸੁਂ, ਕੁਸੀਤਮਾਣਵਕੋ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਹੋਸਿ, ਆਚਰਿਯੋ ਪਨ ਤਥਾਗਤੋਵ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋ ਹਿ ਉਟ੍ਠਾਨਕਾਲੇ ਉਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਸਂਸਨ੍ਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਹੋਤਿ, ਕੁਸੀਤੋ ਸੋ ਝਾਨਾਦਿਭੇਦਂ ਵਿਸੇਸਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੮੦. ‘‘ਉਟ੍ਠਾਨਕਾਲਮ੍ਹਿ ਅਨੁਟ੍ਠਹਾਨੋ,

ਯੁਵਾ ਬਲੀ ਆਲਸਿਯਂ ਉਪੇਤੋ;

ਸਂਸਨ੍ਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਨੋ ਕੁਸੀਤੋ,

ਪਞ੍ਞਾਯ ਮਗ੍ਗਂ ਅਲਸੋ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਟ੍ਠਹਾਨੋਤਿ ਅਨੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਅਵਾਯਮਨ੍ਤੋ. ਯੁਵਾ ਬਲੀਤਿ ਪਠਮਯੋਬ੍ਬਨੇ ਠਿਤੋ ਬਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਲਸਭਾਵੇਨ ਉਪੇਤੋ ਹੋਤਿ, ਭੁਤ੍ਵਾ ਸਯਤਿ. ਸਂਸਨ੍ਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਨੋਤਿ ਤੀਹਿ ਮਿਚ੍ਛਾਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਵਸਨ੍ਨਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਚਿਤ੍ਤੋ. ਕੁਸੀਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬੀਰਿਯੋ. ਅਲਸੋਤਿ ਮਹਾਅਲਸੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ, ਨ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਪਧਾਨਕਮ੍ਮਿਕਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਸੂਕਰਪੇਤਵਤ੍ਥੁ

ਵਾਚਾਨੁਰਕ੍ਖੀਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸੂਕਰਪੇਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਦਿਵਸੇ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਾ ਓਰੋਹਨ੍ਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ. ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ ਸਿਤਸ੍ਸ ਪਾਤੁਕਮ੍ਮਾਯਾ’’ਤਿ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੇਰੇਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਅਕਾਲੋ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ, ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਮਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਰਾਜਗਹੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਵੇਲ਼ੁਵਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਨਂ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੇਰੋ ਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸੋ ਆਹ – ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਅਹਂ ਏਕਂ ਪੇਤਂ ਅਦ੍ਦਸਂ, ਤਸ੍ਸ ਤਿਗਾਵੁਤਪ੍ਪਮਾਣਂ ਸਰੀਰਂ, ਤਂ ਮਨੁਸ੍ਸਸਰੀਰਸਦਿਸਂ. ਸੀਸਂ ਪਨ ਸੂਕਰਸ੍ਸ ਵਿਯ, ਤਸ੍ਸ ਮੁਖੇ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਜਾਤਂ, ਤਤੋ ਪੁਲ਼ਵਾ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਿ. ਸ੍ਵਾਹਂ ‘ਨ ਮੇ ਏਵਰੂਪੋ ਸਤ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ’ਤਿ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਭੂਤਾ ਵਤ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹਮ੍ਪੇਤਂ ਸਤ੍ਤਂ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇਯੇਵ ਅਦ੍ਦਸਂ. ‘ਯੇ ਪਨ ਮੇ ਨ ਸਦ੍ਦਹੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸਂ ਅਹਿਤਾਯ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਪਰੇਸਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਨ ਕਥੇਸਿਂ. ਇਦਾਨਿ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਸਕ੍ਖਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥੇਮਿ. ਸਚ੍ਚਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਆਹਾ’’ਤਿ ਕਥੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ – ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਣਾਥਾ’’ਤਿ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਕਥੇਸਿ.

ਕਸ੍ਸਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਕਿਰ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਕਾਵਾਸੇ ਦ੍ਵੇ ਥੇਰਾ ਸਮਗ੍ਗਵਾਸਂ ਵਸਿਂਸੁ. ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਸਟ੍ਠਿਵਸ੍ਸੋ, ਏਕੋ ਏਕੂਨਸਟ੍ਠਿਵਸ੍ਸੋ. ਏਕੂਨਸਟ੍ਠਿਵਸ੍ਸੋ ਇਤਰਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਆਦਾਯ ਵਿਚਰਿ, ਸਾਮਣੇਰੋ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਂ ਵਤ੍ਤਪਟਿਵਤ੍ਤਂ ਅਕਾਸਿ. ਤੇਸਂ ਏਕਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਵੁਤ੍ਥਭਾਤੂਨਂ ਵਿਯ ਸਮਗ੍ਗਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਆਗਮਿ. ਤਦਾ ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਦਿਵਸੋ ਹੋਤਿ. ਥੇਰਾ ਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਨੋ ਕਥੇਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਥੇਰਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਨੋ ਲਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਤੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਤਂ ਆਦਾਯ ਧੁਰਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਾ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਹਿਯ੍ਯੋ ਕਥਿਤਟ੍ਠਾਨਤੋਵ ਥੋਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥਾਪੇਸੁਂ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦਿਵਸਤ੍ਥਾਯਪਿ ਨਿਮਨ੍ਤਯਿਂਸੁ. ਏਵਂ ਸਮਨ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਗਾਮੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਦਿਵਸੇ ਤਂ ਆਦਾਯ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਂਸੁ.

ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਮੇ ਦ੍ਵੇਪਿ ਅਤਿਮੁਦੁਕਾ, ਮਯਾ ਉਭੋਪੇਤੇ ਪਲਾਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਸਾਯਂ ਥੇਰੂਪਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਟ੍ਠਾਯ ਗਤਕਾਲੇ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਥੇਹਿ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਥੋਕਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕਥਾ ਨਾਮੇਸਾ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾਵ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਥੇਰਸ੍ਸਾਪਿ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥੇਵ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਤਥੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਦਿਵਸੇ ਤੇਸਂ ਅਤਿਵਿਯ ਕੋਤੁਹਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਮਹਾਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਵਿਸਹਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇਨ ‘‘ਹੋਤੁ, ਆਵੁਸੋ, ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ ਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੁਥੇਰੋ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਭੋਗੋ’’ਤਿ. ਸਪ੍ਪੁਰਿਸ, ਕਿਂ ਨਾਮੇਤਂ ਕਥੇਸਿ, ਮਯਂ ਏਕਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਵੁਤ੍ਥਪੁਤ੍ਤਾ ਵਿਯ, ਅਮ੍ਹੇਸੁ ਏਕੇਨ ਯਂ ਲਦ੍ਧਂ, ਇਤਰੇਨਾਪਿ ਲਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਮਯਾ ਏਤਸ੍ਸ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਅਗੁਣੋ ਨਾਮ ਨ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋਤਿ? ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇਤਿ. ਆਮਾਵੁਸੋਤਿ. ਭਨ੍ਤੇ ਮਂ ਅਨੁਥੇਰੋ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਸਪ੍ਪੁਰਿਸ, ਤ੍ਵਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ, ਅਯਂ ਮਹਾਥੇਰੋ ਲਜ੍ਜੀ ਪੇਸਲੋਤਿ ਏਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਭੋਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ ਏਵਮੇਸ ਮਂ ਆਗਤਦਿਵਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਵਦਤੀਤਿ.

ਮਹਾਥੇਰੋ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾਵ ਕੁਦ੍ਧਮਾਨਸੋ ਦਣ੍ਡਾਭਿਹਤਂ ਕੁਲਾਲਭਾਜਨਂ ਵਿਯ ਭਿਜ੍ਜਿ. ਇਤਰੋਪਿ ਉਟ੍ਠਾਯ ਅਨੁਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥੇਵ ਅਵੋਚ, ਸੋਪਿ ਤਥੇਵ ਭਿਜ੍ਜਿ. ਤੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਏਕੋਪਿ ਵਿਸੁਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਪਨ ਵਿਸੁਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਥੇਰੋ ਪੁਰੇਤਰਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾਯ ਅਟ੍ਠਾਸਿ, ਮਹਾਥੇਰੋ ਪਚ੍ਛਾ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨੁਥੇਰੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਇਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਉਦਾਹੁ ਨੋ’’ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਨ ਇਦਾਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਹੋਤੁ, ਨ ਮਯਾ ਏਵਂ ਕਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਮਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਤ੍ਤਂ ਹਾਪੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੁਦੁਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਤਰੋ ‘‘ਗਚ੍ਛ, ਦੁਬ੍ਬਿਨੀਤ, ਨ ਤ੍ਵਂ ਮਮ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਰੂਪੋ’’ਤਿ ਅਚ੍ਛਰਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨਪਿ ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਨ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਆਵੁਸੋ ਨਵਕ, ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ, ਮਮ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਕੋਚਿ ਸਙ੍ਗੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਇਤਰੋਪਿ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਂ ਏਵਂ ਮਞ੍ਞਥ ‘ਮਮ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਕੋਚਿ ਸਙ੍ਗੋ ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ, ਏਸੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਆਦਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਇਤਰੋਪਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਏਕਮਗ੍ਗੇਨਾਪਿ ਅਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਪਚ੍ਛਿਮਦ੍ਵਾਰੇਨ ਮਗ੍ਗਂ ਗਣ੍ਹਿ, ਏਕੋ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਦ੍ਵਾਰੇਨ. ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾ ਏਵਂ ਕਰੋਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਿਟ੍ਠਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਵਤ੍ਤਿ. ਸੋ ਪੁਨਦਿਵਸੇ ਧੁਰਗਾਮਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਭਦ੍ਦਨ੍ਤਾ ਕੁਹਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਮਾ ਪੁਚ੍ਛਥ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕੁਲੁਪਕਾ ਹਿਯ੍ਯੋ ਕਲਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ, ਅਹਂ ਯਾਚਨ੍ਤੋਪਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤੇਸੁ ਬਾਲਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੇਸੁਂ. ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਪਨ ‘‘ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਭਦ੍ਦਨ੍ਤਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਖਲਿਤਂ ਨਾਮ ਨ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਂ, ਤੇਸਂ ਭਯਂ ਇਮਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਹੇਸੁਂ.

ਤੇਪਿ ਥੇਰਾ ਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਸੁਖਂ ਨਾਮ ਨ ਲਭਿਂਸੁ. ਮਹਾਥੇਰੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹੋ ਨਵਕਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਭਾਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਹ – ‘ਮਹਾਥੇਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਭੋਗਂ ਮਾ ਅਕਾਸੀ’’’ਤਿ. ਇਤਰੋਪਿ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹੋ ਮਹਾਥੇਰਸ੍ਸ ਭਾਰਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਹ – ‘ਇਮਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਭੋਗਂ ਮਾ ਅਕਾਸੀ’’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਨੇਵ ਸਜ੍ਝਾਯੋ ਨ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇ ਵਸ੍ਸਸਤਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਾਯ ਏਕਂ ਵਿਹਾਰਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਤੇਸਂ ਏਕਮੇਵ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਮਹਾਥੇਰੇ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਞ੍ਚਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਇਤਰੋਪਿ ਪਾਵਿਸਿ. ਮਹਾਥੇਰੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾਵ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸੂਨਿ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ. ਇਤਰੋਪਿ ਮਹਾਥੇਰਂ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸੁਪੁਣ੍ਣੇਹਿ ਨੇਤ੍ਤੇਹਿ ‘‘ਕਥੇਮਿ ਨੁ ਖੋ ਮਾ ਕਥੇਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਤਂ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਥੇਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਿਂ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਸਾਰੁਪ੍ਪਂ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਂ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਂ ਅਵਚੁਤ੍ਥ ‘‘ਮਾ ਏਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਭੋਗਮਕਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਂ ਕਥੇਮਿ, ਤਯਾ ਕਿਰ ਮਮ ਅਨ੍ਤਰੇ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ‘‘ਤੇਨ ਅਮ੍ਹੇ ਭਿਨ੍ਦਿਤੁਕਾਮੇਨ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਚ੍ਚਯਂ ਦੇਸਯਿਂਸੁ. ਤੇ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਂ ਅਲਭਨ੍ਤਾ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਸਮਗ੍ਗਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਆਯਾਮ, ਨਂ ਤਤੋ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਪਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਤਂ ਵਿਹਾਰਂ ਅਗਮਂਸੁ.

ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋਪਿ ਥੇਰੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਉਪਗਚ੍ਛਿ. ਥੇਰਾ ‘‘ਨ ਤ੍ਵਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਿਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਰੂਪੋ’’ਤਿ ਅਚ੍ਛਰਂ ਪਹਰਿਂਸੁ. ਸੋ ਸਣ੍ਠਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਤਾਵਦੇਵ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿ. ਅਥ ਨਂ ਵੀਸਤਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਕਤੋ ਸਮਣਧਮ੍ਮੋ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ, ਤਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਅਵੀਚਿਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭੋਤੀਤਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਦਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨਾਮ ਕਾਯਾਦੀਹਿ ਉਪਸਨ੍ਤਰੂਪੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੮੧. ‘‘ਵਾਚਾਨੁਰਕ੍ਖੀ ਮਨਸਾ ਸੁਸਂਵੁਤੋ,

ਕਾਯੇਨ ਚ ਨਾਕੁਸਲਂ ਕਯਿਰਾ;

ਏਤੇ ਤਯੋ ਕਮ੍ਮਪਥੇ ਵਿਸੋਧਯੇ,

ਆਰਾਧਯੇ ਮਗ੍ਗਮਿਸਿਪ੍ਪਵੇਦਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਂ ਵਜ੍ਜਨੇਨ ਵਾਚਾਨੁਰਕ੍ਖੀ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਮਨਸਾ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਂਵੁਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਯੋ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਕਾਯੇਨ ਚ ਅਕੁਸਲਂ ਨ ਕਯਿਰਾ. ਏਵਂ ਏਤੇ ਤਯੋ ਕਮ੍ਮਪਥੇ ਵਿਸੋਧਯੇ. ਏਵਂ ਵਿਸੋਧੇਨ੍ਤੋ ਹਿ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਏਸਕੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਇਸੀਹਿ ਪਵੇਦਿਤਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਮਗ੍ਗਂ ਆਰਾਧੇਯ੍ਯਾਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਸੂਕਰਪੇਤਵਤ੍ਥੁ ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਪੋਟ੍ਠਿਲਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਯੋਗਾ ਵੇਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪੋਟ੍ਠਿਲਂ ਨਾਮ ਥੇਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਸਨੇ ਤੇਪਿਟਕੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਵਾਚੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੁਕ੍ਖਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਸਂਵੇਜੇਸ੍ਸਾਮਿ ਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਂ ਥੇਰਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਤਕਾਲੇ ‘‘ਏਹਿ, ਤੁਚ੍ਛਪੋਟ੍ਠਿਲ, ਵਨ੍ਦ, ਤੁਚ੍ਛਪੋਟ੍ਠਿਲ, ਨਿਸੀਦ, ਤੁਚ੍ਛਪੋਟ੍ਠਿਲ, ਯਾਹਿ, ਤੁਚ੍ਛਪੋਟ੍ਠਿਲਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਉਟ੍ਠਾਯ ਗਤਕਾਲੇਪਿ ‘‘ਤੁਚ੍ਛਪੋਟ੍ਠਿਲੋ ਗਤੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ. ਸੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹਂ ਸਾਟ੍ਠਕਥਾਨਿ ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਧਾਰੇਮਿ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮਹਾਗਣੇ ਧਮ੍ਮਂ ਵਾਚੇਮਿ, ਅਥ ਪਨ ਮਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ, ‘ਤੁਚ੍ਛਪੋਟ੍ਠਿਲਾ’ਤਿ ਵਦੇਤਿ, ਅਦ੍ਧਾ ਮਂ ਸਤ੍ਥਾ ਝਾਨਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਏਵਂ ਵਦੇਤੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਂਵੇਗੋ ‘‘ਦਾਨਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਯਮੇਵ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਸਂਵਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੂਸਕਾਲੇ ਸਬ੍ਬਪਚ੍ਛਾ ਧਮ੍ਮਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਪਰਿਵੇਣੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਾ ਨਂ ‘‘ਆਚਰਿਯੋ’’ਤਿ ਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਸੁਂ. ਸੋ ਵੀਸਯੋਜਨਸਤਮਗ੍ਗਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞਾਵਾਸੇ ਤਿਂਸ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਤ੍ਥੇਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਮੇ ਹੋਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਵੁਸੋ, ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਨਾਮ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਿਞ੍ਚਿ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਵਦੇਸੀਤਿ? ਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਕਰੋਥ, ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਮੇ ਹੋਥਾਤਿ. ਤੇ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇ ਖੀਣਾਸਵਾਵ. ਅਥ ਨਂ ਮਹਾਥੇਰੋ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਹਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਾਨੋ ਅਤ੍ਥਿਯੇਵਾ’’ਤਿ ਅਨੁਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪਹਿਣਿ. ਸੋਪਿ ਨਂ ਤਥੇਵਾਹ. ਇਮਿਨਾ ਨੀਹਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤਂ ਪੇਸੇਨ੍ਤਾ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸੂਚਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਨਵਕਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪਹਿਣਿਂਸੁ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਮਾਨਂ ਨੀਹਰਿਂਸੁ.

ਸੋ ਨਿਹਤਮਾਨੋ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਮੇ ਹੋਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਹੋ, ਆਚਰਿਯ, ਕਿਂ ਨਾਮੇਤਂ ਕਥੇਥ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਹਲ੍ਲਕਾ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਮਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਰਣਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਮਾ ਏਵਂ ਕਰਿ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸ, ਹੋਹਿਯੇਵ ਮੇ ਅਵਸ੍ਸਯੋਤਿ. ਭਨ੍ਤੇ, ਸਚੇਪਿ ਓਵਾਦਕ੍ਖਮਾ ਭਵਿਸ੍ਸਥ, ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਵੋ ਅਵਸ੍ਸਯੋਤਿ. ਹੋਮਿ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸ, ਅਹਂ ‘‘ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਵਿਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਵਿਸਾਮਿਯੇਵਾਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਏਕਂ ਸਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਯਥਾਨਿਵਤ੍ਥਪਾਰੁਤੋਵ ਇਮਂ ਸਰਂ ਪਵਿਸਥਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਹਿਸ੍ਸ ਮਹਗ੍ਘਾਨਂ ਦੁਪਟ੍ਟਚੀਵਰਾਨਂ ਨਿਵਤ੍ਥਪਾਰੁਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਓਵਾਦਕ੍ਖਮੋ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਵੀਮਂਸਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ. ਥੇਰੋਪਿ ਏਕਵਚਨੇਨੇਵ ਉਦਕਂ ਓਤਰਿ. ਅਥ ਨਂ ਚੀਵਰਕਣ੍ਣਾਨਂ ਤੇਮਿਤਕਾਲੇ ‘‘ਏਥ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਏਕਵਚਨੇਨੇਵ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਆਹ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਮ੍ਮਿਕੇ ਛ ਛਿਦ੍ਦਾਨਿ, ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਨ ਛਿਦ੍ਦੇਨ ਗੋਧਾ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਟ੍ਠਾ, ਤਂ ਗਣ੍ਹਿਤੁਕਾਮੋ ਇਤਰਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਛਿਦ੍ਦਾਨਿ ਥਕੇਤ੍ਵਾ ਛਟ੍ਠਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਵਿਟ੍ਠਛਿਦ੍ਦੇਨੇਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਵਂ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਸੇਸਾਨਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਪਿਧਾਯ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਕਮ੍ਮਂ ਪਟ੍ਠਪੇਥਾ’’ਤਿ. ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਪਦੀਪੁਜ੍ਜਲਨਂ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਹੋਤੁ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਕਰਜਕਾਯੇ ਞਾਣਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਆਰਭਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਵੀਸਯੋਜਨਸਤਮਤ੍ਥਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਥੇਵਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭੂਰਿਪਞ੍ਞੋ, ਏਵਮੇਵਂ ਅਨੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਓਭਾਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੮੨. ‘‘ਯੋਗਾ ਵੇ ਜਾਯਤੀ ਭੂਰਿ, ਅਯੋਗਾ ਭੂਰਿਸਙ੍ਖਯੋ;

ਏਤਂ ਦ੍ਵੇਧਾਪਥਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਭਵਾਯ ਵਿਭਵਾਯ ਚ;

ਤਥਾਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਵੇਸੇਯ੍ਯ, ਯਥਾ ਭੂਰਿ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਯੋਗਾਤਿ ਅਟ੍ਠਤਿਂਸਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰਾ. ਭੂਰੀਤਿ ਪਥਵੀਸਮਾਯ ਵਿਤ੍ਥਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਸਙ੍ਖਯੋਤਿ ਵਿਨਾਸੋ. ਏਤਂ ਦ੍ਵੇਧਾਪਥਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਯੋਗਞ੍ਚ ਅਯੋਗਞ੍ਚ. ਭਵਾਯ ਵਿਭਵਾਯ ਚਾਤਿ ਵੁਦ੍ਧਿਯਾ ਚ ਅਵੁਦ੍ਧਿਯਾ ਚ. ਤਥਾਤਿ ਯਥਾ ਅਯਂ ਭੂਰਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਵੇਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਪੋਟ੍ਠਿਲਤ੍ਥੇਰੋ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹੀਤਿ.

ਪੋਟ੍ਠਿਲਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਪਞ੍ਚਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਵਨਂ ਛਿਨ੍ਦਥਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਮਹਲ੍ਲਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਤੇ ਕਿਰ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਕਾ ਮਹਦ੍ਧਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਹਾਯਕਾ ਏਕਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਂ ਮਹਲ੍ਲਕਾ, ਕਿਂ ਨੋ ਘਰਾਵਾਸੇਨਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ, ਮਹਲ੍ਲਕਭਾਵੇਨ ਪਨ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਵਿਹਾਰਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਪਣ੍ਣਸਾਲਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਤੋਵ ਵਸਿਂਸੁ. ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਾਪਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸੇਵ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਿਂਸੁ. ਤੇਸੁ ਏਕਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾ ਮਧੁਰਪਾਚਿਕਾ ਨਾਮ, ਸਾ ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਉਪਕਾਰਿਕਾ ਅਹੋਸਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਲਦ੍ਧਾਹਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਏਵ ਗੇਹੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ? ਸਾਪਿ ਨੇਸਂ ਯਥਾਸਨ੍ਨਿਹਿਤਂ ਸੂਪਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਦੇਤਿ. ਸਾ ਅਞ੍ਞਤਰਾਬਾਧੇਨ ਫੁਟ੍ਠਾ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਅਥ ਤੇ ਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰਾ ਸਹਾਯਕਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਣ੍ਣਸਾਲਾਯ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਗੀਵਾਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਧੁਰਪਾਚਿਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਕਾਲਕਤਾ’’ਤਿ ਵਿਲਪਨ੍ਤਾ ਰੋਦਿਂਸੁ. ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਚ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਉਪਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਇਦਂ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠਾ, ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਸਹਾਯਕਸ੍ਸ ਨੋ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾ ਕਾਲਕਤਾ, ਸਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਤਿਵਿਯ ਉਪਕਾਰਿਕਾ. ਇਦਾਨਿ ਕੁਤੋ ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਰੋਦਾਮਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ.

ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਯਂ ਕਥਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਸੁਂ. ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਾਯ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਾਨੇਵ, ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਕਾਕਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਦਤੀਰੇ ਚਰਮਾਨਾ ਸਮੁਦ੍ਦਊਮਿਯਾ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਮਾਰਿਤਾਯ ਕਾਕਿਯਾ ਰੋਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਦੇਵਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨੀਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਮੁਖਤੁਣ੍ਡਕੇਹਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਉਸ੍ਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤਾ ਕਿਲਮਿਂਸੂ’’ਤਿ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ –

‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਹਨੁਕਾ ਸਨ੍ਤਾ, ਮੁਖਞ੍ਚ ਪਰਿਸੁਸ੍ਸਤਿ;

ਓਰਮਾਮ ਨ ਪਾਰੇਮ, ਪੂਰਤੇਵ ਮਹੋਦਧੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੧.੧੪੬);

ਇਮਂ ਕਾਕਜਾਤਕਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਵਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਵਨਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਏਵਂ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖਾ ਭਵਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੨੮੩. ‘‘ਵਨਂ ਛਿਨ੍ਦਥ ਮਾ ਰੁਕ੍ਖਂ, ਵਨਤੋ ਜਾਯਤੇ ਭਯਂ;

ਛੇਤ੍ਵਾ ਵਨਞ੍ਚ ਵਨਥਞ੍ਚ, ਨਿਬ੍ਬਨਾ ਹੋਥ ਭਿਕ੍ਖਵੋ.

੨੮੪. ‘‘ਯਾਵ ਹਿ ਵਨਥੋ ਨ ਛਿਜ੍ਜਤਿ,

ਅਣੁਮਤ੍ਤੋਪਿ ਨਰਸ੍ਸ ਨਾਰਿਸੁ;

ਪਟਿਬਦ੍ਧਮਨੋਵ ਤਾਵ ਸੋ,

ਵਚ੍ਛੋ ਖੀਰਪਕੋਵ ਮਾਤਰੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮਾ ਰੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਹਿ ‘‘ਵਨਂ ਛਿਨ੍ਦਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇਸਂ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਅਮ੍ਹੇ ਵਾਸਿਆਦੀਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਛਿਨ੍ਦਾਪੇਤੀ’’ਤਿ ਰੁਕ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਕਾਮਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਅਥ ਨੇ ‘‘ਮਯਾ ਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਵਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਰੁਕ੍ਖੇ’’ਤਿ ਪਟਿਸੇਧੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਮਾ ਰੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਵਨਤੋਤਿ ਯਥਾ ਪਾਕਤਿਕਵਨਤੋ ਸੀਹਾਦਿਭਯਂ ਜਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਜਾਤਿਆਦਿਭਯਮ੍ਪਿ ਕਿਲੇਸਵਨਤੋ ਜਾਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਨਞ੍ਚ ਵਨਥਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਹਨ੍ਤਾ ਰੁਕ੍ਖਾ ਵਨਂ ਨਾਮ, ਖੁਦ੍ਦਕਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਨੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਵਨਥਾ ਨਾਮ. ਪੁਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਰੁਕ੍ਖਾ ਵਾ ਵਨਂ ਨਾਮ, ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾ ਵਨਥਾ ਨਾਮ. ਏਵਮੇਵ ਮਹਨ੍ਤਮਹਨ੍ਤਾ ਭਵਾਕਡ੍ਢਨਕਾ ਕਿਲੇਸਾ ਵਨਂ ਨਾਮ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਪਾਕਦਾਯਕਾ ਵਨਥਾ ਨਾਮ. ਪੁਬ੍ਬਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾ ਵਨਂ ਨਾਮ, ਅਪਰਾਪਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾ ਵਨਥਾ ਨਾਮ. ਤਂ ਉਭਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਛੇਤ੍ਵਾ ਵਨਞ੍ਚ ਵਨਥਞ੍ਚ, ਨਿਬ੍ਬਨਾ ਹੋਥ ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਨਾ ਹੋਥਾਤਿ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਹੋਥ. ਯਾਵ ਹਿ ਵਨਥੋਤਿ ਯਾਵ ਏਸ ਅਣੁਮਤ੍ਤੋਪਿ ਕਿਲੇਸਵਨਥੋ ਨਰਸ੍ਸ ਨਾਰੀਸੁ ਨ ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਵ ਸੋ ਖੀਰਪਕੋ ਵਚ੍ਛੋ ਮਾਤਰਿ ਵਿਯ ਪਟਿਬਦ੍ਧਮਨੋ ਲਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਪਞ੍ਚਪਿ ਤੇ ਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਪਞ੍ਚਮਹਲ੍ਲਕਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ

ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕੋ ਕਿਰ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਪੁਤ੍ਤੋ ਅਭਿਰੂਪੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਤਰੁਣਾਨਂ ਰਾਗੋ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਰਾਗਪਟਿਘਾਤਾਯ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਦਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਤਂ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤੇਮਾਸਂ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇਨ ‘‘ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਥੇਰੋ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੋਸਾਨਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਦੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਾਧੁਕਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਦੁਤਿਯਵਾਰੇਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਥੇਰੋਪਿ ਸਕਾਰਣਂ ਸਉਪਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ. ਸੋ ਪੁਨਪਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਭਾਵਂ ਕਥੇਸਿ. ਥੇਰੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਾਰਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਰਕੋ, ਨੋ ਅਕਾਰਕੋ, ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਨੋ ਅਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਅਹਂ ਪਨੇਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਵੇਨੇਯ੍ਯੋ ਏਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਂ ਆਦਾਯ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯੇ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਮ ਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਮਯਾ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਇਦਂ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਸਿ.

ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣਂ ਨਾਮੇਤਂ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ ਉਨ੍ਨਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਵਿਸਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਤਰਕੁਲਾ ਨੁ ਖੋ ਏਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਕੁਲਾ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਕੁਲੇਯੇਵ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਤਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਦਹਰੇਨ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਕਣਿਕਾਰਪੁਪ੍ਫਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫਾਦੀਨਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਰਤ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਮੇਵ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਸ੍ਸ ਅਸੁਭਪਟਿਕੂਲਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਮਨਾਪਮੇਵਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਪ੍ਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਤਯਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਕਿਲਮਿਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਜ੍ਜ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤੇਯੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਸਿ, ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵ’’ਨ੍ਤਿ ਥੇਰਂ ਉਯ੍ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਚਕ੍ਕਮਤ੍ਤਂ ਸੁਵਣ੍ਣਪਦੁਮਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤੇਹਿ ਚੇਵ ਨਾਲੇਹਿ ਚ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੂਨਿ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਂ ਪਦੁਮਂ ਆਦਾਯ ਵਿਹਾਰਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਵਾਲੁਕਰਾਸਿਮ੍ਹਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖਟ੍ਠਾਨੇ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ‘ਲੋਹਿਤਕਂ ਲੋਹਿਤਕ’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਅਦਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਹਤ੍ਥਤੋ ਪਦੁਮਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਿ. ਸੋ ਵਿਹਾਰਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਲੁਕਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਦੁਮਨਾਲਂ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖੇ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ‘‘ਲੋਹਿਤਕਂ ਲੋਹਿਤਕ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਆਰਭਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਤਙ੍ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਂਸੁ, ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਸੀਭਾਵਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੋਵ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿਪਿ ਪਤ੍ਵਾ ਵਸੀਭੂਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇਨ ਝਾਨਕੀਲ਼ਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਝਾਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤਿ ਨੁ ਖੋ ਏਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਉਤ੍ਤਰਿ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਂ ਪਦੁਮਂ ਮਿਲਾਯਤੂ’’ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿ. ਤਂ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਮਦ੍ਦਿਤਪਦੁਮਂ ਮਿਲਾਯਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਕਾਲ਼ਵਣ੍ਣਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਝਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਤਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਇਮਂ ਪਦੁਮਂ ਜਰਾਯ ਪਹਟਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਕੇਪਿ ਏਵਂ ਜਰਾਯ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਮਾਨੇ ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕੇ ਕਥਾਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਹਿ ਜਰਾ ਅਭਿਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠੇ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਯੋ ਭਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਕਣ੍ਡੇ ਬਦ੍ਧਕੁਣਪਾ ਵਿਯ ਚ ਖਾਯਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਕੁਮਾਰਕਾ ਏਕਂ ਸਰਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਕੁਮੁਦਾਨਿ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਥਲੇ ਰਾਸਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਜਲੇ ਚ ਥਲੇ ਚ ਕੁਮੁਦਾਨਿ ਓਲੋਕੇਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਜਲੇ ਕੁਮੁਦਾਨਿ ਅਭਿਰੂਪਾਨਿ ਉਦਕਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਾਨਿ ਵਿਯ ਉਪਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਇਤਰਾਨਿ ਅਗ੍ਗਗ੍ਗੇਸੁ ਪਰਿਮਿਲਾਤਾਨਿ. ਸੋ ‘‘ਅਨੁਪਾਦਿਣ੍ਣਕਂ ਜਰਾ ਏਵਂ ਪਹਰਤਿ, ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਕਂ ਕਿਂ ਪਨ ਨ ਪਹਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਾਦੀਨਿ ਅਦ੍ਦਸ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਪਾਕਟੀਭੂਤਂ ਇਦਾਨਿ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋਵ ਓਭਾਸਂ ਮੁਞ੍ਚਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਮੁਖਂ ਪਹਰਿ. ਅਥਸ੍ਸ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮੁਖੇ ਠਿਤੋ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਉਟ੍ਠਾਯ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੮੫. ‘‘ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦ ਸਿਨੇਹਮਤ੍ਤਨੋ, ਕੁਮੁਦਂ ਸਾਰਦਿਕਂਵ ਪਾਣਿਨਾ;

ਸਨ੍ਤਿਮਗ੍ਗਮੇਵ ਬ੍ਰੂਹਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸੁਗਤੇਨ ਦੇਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦਾਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦ. ਸਾਰਦਿਕਨ੍ਤਿ ਸਰਦਕਾਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ. ਸਨ੍ਤਿਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ. ਬ੍ਰੂਹਯਾਤਿ ਵਡ੍ਢਯ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਸੁਗਤੇਨ ਦੇਸਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ.

ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ ਨਵਮਂ.

੧੦. ਮਹਾਧਨਵਾਣਿਜਵਤ੍ਥੁ

ਇਧ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਮਹਾਧਨਵਾਣਿਜਂ ਨਾਮ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਸੋ ਕਿਰ ਬਾਰਾਣਸਿਤੋ ਕੁਸੁਮ੍ਭਰਤ੍ਤਾਨਂ ਵਤ੍ਥਾਨਂ ਪਞ੍ਚ ਸਕਟਸਤਾਨਿ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਵਣਿਜ੍ਜਾਯ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਆਗਤੋ ਨਦੀਤੀਰਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸ੍ਵੇ ਨਦਿਂ ਉਤ੍ਤਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਕਟਾਨਿ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਵਸਿ. ਰਤ੍ਤਿਂ ਮਹਾਮੇਘੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸਿ. ਨਦੀ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਉਦਕਸ੍ਸ ਪੂਰਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਨਾਗਰਾਪਿ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਕੀਲ਼ਿਂਸੁ. ਕੁਸੁਮ੍ਭਰਤ੍ਤੇਹਿ ਵਤ੍ਥੇਹਿ ਕਿਚ੍ਚਂ ਨ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ. ਵਾਣਿਜੋ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਹਂ ਦੂਰਂ ਆਗਤੋ. ਸਚੇ ਪੁਨ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਪਞ੍ਚੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਧੇਵ ਵਸ੍ਸਞ੍ਚ ਹੇਮਨ੍ਤਞ੍ਚ ਗਿਮ੍ਹਞ੍ਚ ਮਮ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਨਗਰੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤੁਕਰਿਤ੍ਵਾ ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੇਨ ਸਿਤਕਾਰਣਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਆਹ – ‘‘ਦਿਟ੍ਠੋ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਹਾਧਨਵਾਣਿਜੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਰਾਯਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰਂ ਇਧੇਵ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਭਣ੍ਡਂ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤੁਂ ਚਿਤ੍ਤਮਕਾਸੀਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਆਮਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਤਾਹਮੇਵ ਜੀਵਿਤ੍ਵਾ ਸੋ ਮਚ੍ਚੁਮੁਖੇ ਪਤਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਅਜ੍ਜੇਵ ਕਿਚ੍ਚਮਾਤਪ੍ਪਂ, ਕੋ ਜਞ੍ਞਾ ਮਰਣਂ ਸੁਵੇ;

ਨ ਹਿ ਨੋ ਸਙ੍ਗਰਂ ਤੇਨ, ਮਹਾਸੇਨੇਨ ਮਚ੍ਚੁਨਾ.

‘‘ਏਵਂ ਵਿਹਾਰਿਂ ਆਤਾਪਿਂ, ਅਹੋਰਤ੍ਤਮਤਨ੍ਦਿਤਂ;

ਤਂ ਵੇ ਭਦ੍ਦੇਕਰਤ੍ਤੋਤਿ, ਸਨ੍ਤੋ ਆਚਿਕ੍ਖਤੇ ਮੁਨੀ’’ਤਿ. (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੭੨);

ਗਚ੍ਛਾਮਿਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਰੋਚੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਗਚ੍ਛਾਨਨ੍ਦਾਤਿ. ਥੇਰੋ ਸਕਟਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਾਯ ਚਰਿ. ਵਾਣਿਜੋ ਥੇਰਂ ਆਹਾਰੇਨ ਪਤਿਮਾਨੇਸਿ. ਅਥ ਨਂ ਥੇਰੋ ਆਹ – ‘‘ਕਿਤ੍ਤਕਂ ਕਾਲਂ ਇਧ ਵਸਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਅਹਂ ਦੂਰਤੋ ਆਗਤੋ’’. ਸਚੇ ਪੁਨ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਪਞ੍ਚੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰਂ ਇਧ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਭਣ੍ਡਂ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਉਪਾਸਕ, ਦੁਜ੍ਜਾਨੋ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਰਾਯੋ, ਅਪ੍ਪਮਾਦਂ ਕਾਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਉਪਾਸਕ, ਸਤ੍ਤਾਹਮੇਵ ਤੇ ਜੀਵਿਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ’’. ਸੋ ਸਂਵਿਗ੍ਗਮਾਨਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮਹਾਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਨਤ੍ਥਾਯ ਪਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ, ‘‘ਉਪਾਸਕ, ਪਣ੍ਡਿਤੇਨ ਨਾਮ ‘ਇਧੇਵ ਵਸ੍ਸਾਦੀਨਿ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਪਯੋਜੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਨ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਰਾਯਮੇਵ ਚਿਨ੍ਤੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੮੬. ‘‘ਇਧ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਇਧ ਹੇਮਨ੍ਤਗਿਮ੍ਹਿਸੁ;

ਇਤਿ ਬਾਲੋ ਵਿਚਿਨ੍ਤੇਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਇਧ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚਤੁਮਾਸਂ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਹੇਮਨ੍ਤਗਿਮ੍ਹਿਸੂਤਿ ਹੇਮਨ੍ਤਗਿਮ੍ਹੇਸੁਪਿ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਾਸੇ ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਇਧੇਵ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਬਾਲੋ ਵਿਚਿਨ੍ਤੇਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਕਾਲੇ ਵਾ ਦੇਸੇ ਵਾ ਵਯੇ ਵਾ ਮਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਰਾਯਂ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਸੋ ਵਾਣਿਜੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸਿ. ਵਾਣਿਜੋਪਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੀਸਰੋਗੋ ਵਿਯ ਮੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਸਯਨੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿ, ਤਥਾਨਿਪਨ੍ਨੋਵ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੁਸਿਤਵਿਮਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ.

ਮਹਾਧਨਵਾਣਿਜਵਤ੍ਥੁ ਦਸਮਂ.

੧੧. ਕਿਸਾਗੋਤਮੀਵਤ੍ਥੁ

ਤਂ ਪੁਤ੍ਤਪਸੁਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਕਿਸਾਗੋਤਮਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਸਹਸ੍ਸਵਗ੍ਗੇ –

‘‘ਯੋ ਚ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਜੀਵੇ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਅਮਤਂ ਪਦਂ;

ਏਕਾਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਮਤਂ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੧੪) –

ਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਂ. ਤਦਾ ਹਿ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਕਿਸਾਗੋਤਮਿ ਲਦ੍ਧਾ ਤੇ ਏਕਚ੍ਛਰਮਤ੍ਤਾ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਕਾ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਨ ਲਦ੍ਧਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਕਲਗਾਮੇ ਜੀਵਨ੍ਤੇਹਿ ਕਿਰ ਮਤਕਾ ਏਵ ਬਹੁਤਰਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਤ੍ਵਂ ‘ਮਮੇਵ ਪੁਤ੍ਤੋ ਮਤੋ’ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਸਿ, ਧੁਵਧਮ੍ਮੋ ਏਸ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ. ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਜ੍ਝਾਸਯੇ ਏਵ ਮਹੋਘੋ ਵਿਯ ਪਰਿਕਡ੍ਢਮਾਨੋ ਅਪਾਯਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਕ੍ਖਿਪਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੮੭. ‘‘ਤਂ ਪੁਤ੍ਤਪਸੁਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ, ਬ੍ਯਾਸਤ੍ਤਮਨਸਂ ਨਰਂ;

ਸੁਤ੍ਤਂ ਗਾਮਂ ਮਹੋਘੋਵ, ਮਚ੍ਚੁ ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਤਂ ਪੁਤ੍ਤਪਸੁਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਰੂਪਬਲਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪੁਤ੍ਤੇ ਚ ਪਸੂ ਚ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਮ ਪੁਤ੍ਤਾ ਅਭਿਰੂਪਾ ਬਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਸਮਤ੍ਥਾ, ਮਮ ਗੋਣਾ ਅਭਿਰੂਪਾ ਅਰੋਗਾ ਮਹਾਭਾਰਵਹਾ, ਮਮ ਗਾਵੀ ਬਹੁਖੀਰਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਚ ਪਸੂਹਿ ਚ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ ਨਰਂ. ਬ੍ਯਾਸਤ੍ਤਮਨਸਨ੍ਤਿ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਾਦੀਸੁ ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਦੀਸੁ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਂ ਪਤ੍ਥਨਤਾਯ ਆਸਤ੍ਤਮਾਨਸਂ ਵਾ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਸੁ ਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਸੁ ਯਂ ਯਂ ਲਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਲਗ੍ਗਨਤਾਯ ਬ੍ਯਾਸਤ੍ਤਮਾਨਸਂ ਵਾ. ਸੁਤ੍ਤਂ ਗਾਮਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਂ ਉਪਗਤਂ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯਂ. ਮਹੋਘੋਵਾਤਿ ਯਥਾ ਏਵਰੂਪਂ ਗਾਮਂ ਗਮ੍ਭੀਰਵਿਤ੍ਥਤੋ ਮਹਨ੍ਤੋ ਮਹਾਨਦੀਨਂ ਓਘੋ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਸੁਨਖਮ੍ਪਿ ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨਰਂ ਮਚ੍ਚੁ ਆਦਾਯ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਕਿਸਾਗੋਤਮੀ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਕਿਸਾਗੋਤਮੀਵਤ੍ਥੁ ਏਕਾਦਸਮਂ.

੧੨. ਪਟਾਚਾਰਾਵਤ੍ਥੁ

ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਪਟਾਚਾਰਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ. ਵਤ੍ਥੁ ਸਹਸ੍ਸਵਗ੍ਗੇ –

‘‘ਯੋ ਚ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਜੀਵੇ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ;

ਏਕਾਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸੇਯ੍ਯੋ, ਪਸ੍ਸਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੧੩) –

ਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾਯ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਂ. ਤਦਾ ਪਨ ਸਤ੍ਥਾ ਪਟਾਚਾਰਂ ਤਨੁਭੂਤਸੋਕਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਟਾਚਾਰੇ ਪੁਤ੍ਤਾਦਯੋ ਨਾਮ ਪਰਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਾਣਂ ਵਾ ਲੇਣਂ ਵਾ ਸਰਣਂ ਵਾ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਪਿ ਤੇ ਨ ਸਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਪਣ੍ਡਿਤੇਨ ਪਨ ਸੀਲਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਮਗ੍ਗਮੇਵ ਸੋਧੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

੨੮੮. ‘‘ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਾ ਤਾਣਾਯ, ਨ ਪਿਤਾ ਨਾਪਿ ਬਨ੍ਧਵਾ;

ਅਨ੍ਤਕੇਨਾਧਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਨਤ੍ਥਿ ਞਾਤੀਸੁ ਤਾਣਤਾ.

੨੮੯. ‘‘ਏਤਮਤ੍ਥਵਸਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਸੀਲਸਂਵੁਤੋ;

ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਮਨਂ ਮਗ੍ਗਂ, ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵਿਸੋਧਯੇ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਤਾਣਾਯਾਤਿ ਤਾਣਭਾਵਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥਾਯ. ਬਨ੍ਧਵਾਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇ ਚ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾ ਞਾਤਿਸੁਹਜ੍ਜਾ. ਅਨ੍ਤਕੇਨਾਧਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਮਰਣੇਨ ਅਭਿਭੂਤਸ੍ਸ. ਪਵਤ੍ਤਿਯਞ੍ਹਿ ਪੁਤ੍ਤਾਦਯੋ ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਦਾਨੇਨ ਚੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕਿਚ੍ਚਨਿਤ੍ਥਰਣੇਨ ਚ ਤਾਣਾ ਹੁਤ੍ਵਾਪਿ ਮਰਣਕਾਲੇ ਕੇਨਚਿ ਉਪਾਯੇਨ ਮਰਣਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਤਾਣਤ੍ਥਾਯ ਲੇਣਤ੍ਥਾਯ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਞਾਤੀਸੁ ਤਾਣਤਾ’’ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਵਸਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਤਾਣਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਰਣਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲੇਨ ਸਂਵੁਤੋ ਰਕ੍ਖਿਤਗੋਪਿਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਮਨਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਵਿਸੋਧੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਪਟਾਚਾਰਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.

ਪਟਾਚਾਰਾਵਤ੍ਥੁ ਦ੍ਵਾਦਸਮਂ.

ਮਗ੍ਗਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਵੀਸਤਿਮੋ ਵਗ੍ਗੋ.