੧. ਰੋਹਿਨੀਖਤ੍ਤਿਯਕਞ੍ਞਾਵਤ੍ਥੁ

ਕੋਧਂ ਜਹੇਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਰੋਹਿਨਿਂ ਨਾਮ ਖਤ੍ਤਿਯਕਞ੍ਞਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.

ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਸਮਯੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਪਞ੍ਚਸਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਞਾਤਕਾ ‘‘ਥੇਰੋ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਂਸੁ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਰੋਹਿਨਿਂ ਨਾਮ ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਗਿਨਿਂ. ਥੇਰੋ ਞਾਤਕੇ ਪੁਚ੍ਛਿ ‘‘ਕਹਂ, ਰੋਹਿਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਗੇਹੇ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਇਧ ਨਾਗਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਰੀਰੇ ਤਸ੍ਸਾ ਛਵਿਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਲਜ੍ਜਾਯ ਨਾਗਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ‘‘ਪਕ੍ਕੋਸਥ ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਟਕਞ੍ਚੁਕਂ ਪਟਿਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤਂ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਰੋਹਿਨਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਨਾਗਤਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਰੀਰੇ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਛਵਿਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਲਜ੍ਜਾਯ ਨਾਗਤਾਮ੍ਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਪੁਞ੍ਞਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਆਸਨਸਾਲਂ ਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਪਸਾਧਨਭਣ੍ਡਕਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਦਸਸਹਸ੍ਸਮੂਲਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਆਸਨਸਾਲਂ ਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਰੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਸਮੀਪੇ ਠਿਤਞਾਤਕੇ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਭਾਰੋ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਆਹ. ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਇਧੇਵ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰੇ ਆਹਰਥਾ’’ਤਿ. ਤੇ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਆਹਰਿਂਸੁ.

ਥੇਰੋ ਆਸਨਸਾਲਂ ਸਂਵਿਦਹਨ੍ਤੋ ਰੋਹਿਨਿਂ ਆਹ – ‘‘ਦ੍ਵਿਭੂਮਿਕਂ ਆਸਨਸਾਲਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਪਦਰਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹੇਟ੍ਠਾਸਾਲਂ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਹਿ, ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਪਾਨੀਯਘਟੇ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਹੀ’’ਤਿ. ਸਾ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਪਸਾਧਨਭਣ੍ਡਕਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਭੂਮਿਕਆਸਨਸਾਲਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਪਦਰਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਹੇਟ੍ਠਾਸਾਲਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਾਦੀਨਿ ਅਕਾਸਿ. ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਆਸਨਸਾਲਂ ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿਯਾਵ ਛਵਿਰੋਗੋ ਮਿਲਾਯਿ. ਸਾ ਆਸਨਸਾਲਾਯ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾਯ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਆਸਨਸਾਲਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਣੀਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਅਦਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੋ ‘‘ਕਸ੍ਸੇਤਂ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿ. ‘‘ਭਗਿਨਿਯਾ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰੋਹਿਨਿਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾ ਪਨ ਕਹ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਗੇਹੇ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਪਕ੍ਕੋਸਥ ਨ’’ਨ੍ਤਿ? ਸਾ ਆਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਇਚ੍ਛਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਅਨਿਚ੍ਛਮਾਨਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਸਿਯੇਵ. ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਆਹ – ‘‘ਰੋਹਿਨਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਨਾਗਮਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਰੀਰੇ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਛਵਿਰੋਗੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਲਜ੍ਜਮਾਨਾ ਨਾਗਤਾਮ੍ਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਜਾਨਾਸਿ ਪਨ ਕਿਂ ਤੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤਵ ਕੋਧਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਏਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਸੁਣਾਹੀ’’ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸਾ ਸਤ੍ਥਾ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿ.

ਅਤੀਤੇ ਬਾਰਾਣਸਿਰਞ੍ਞੋ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਟਕਿਤ੍ਥਿਯਾ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਮਸ੍ਸਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਕਚ੍ਛੁਫਲਾਨਿ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਾਟਕਿਤ੍ਥਿਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਸਾ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸਾ ਸਯਨੇ ਚੇਵ ਪਾਵਾਰਕੋਜਵਾਦੀਨਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰੇਸੁ ਕਚ੍ਛੁਚੁਣ੍ਣਾਨਿ ਠਪਾਪੇਸਿ, ਕੇਲ਼ਿਂ ਕੁਰੁਮਾਨਾ ਵਿਯ ਤਸ੍ਸਾ ਸਰੀਰੇਪਿ ਓਕਿਰਿ. ਤਂ ਖਣਂਯੇਵ ਤਸ੍ਸਾ ਸਰੀਰਂ ਉਪ੍ਪਕ੍ਕੁਪ੍ਪਕ੍ਕਂ ਗਣ੍ਡਾਗਣ੍ਡਜਾਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਸਾ ਕਣ੍ਡੁਵਨ੍ਤੀ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਯਨੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿਸ੍ਸਾ ਕਚ੍ਛੁਚੁਣ੍ਣੇਹਿ ਖਾਦਿਯਮਾਨਾਯ ਖਰਤਰਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਤਦਾ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ ਰੋਹਿਨੀ ਅਹੋਸੀਤਿ.

ਸਤ੍ਥਾ ਇਮਂ ਅਤੀਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਰੋਹਿਨਿ, ਤਦਾ ਤਯਾਵੇਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੋਪਿ ਹਿ ਕੋਧੋ ਵਾ ਇਸ੍ਸਾ ਵਾ ਕਾਤੁਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਰੂਪੋ ਏਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –

੨੨੧. ‘‘ਕੋਧਂ ਜਹੇ ਵਿਪ੍ਪਜਹੇਯ੍ਯ ਮਾਨਂ,

ਸਂਯੋਜਨਂ ਸਬ੍ਬਮਤਿਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ;

ਤਂ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਮਿਮਸਜ੍ਜਮਾਨਂ,

ਅਕਿਞ੍ਚਨਂ ਨਾਨੁਪਤਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕੋਧਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਮ੍ਪਿ ਕੋਧਂ ਨਵਵਿਧਮ੍ਪਿ ਮਾਨਂ ਜਹੇਯ੍ਯ. ਸਂਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਰਾਗਸਂਯੋਜਨਾਦਿਕਂ ਦਸਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਸਂਯੋਜਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ. ਅਸਜ੍ਜਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਲਗ੍ਗਮਾਨਂ. ਯੋ ਹਿ ‘‘ਮਮ ਰੂਪਂ ਮਮ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਸੋਚਤਿ ਵਿਹਞ੍ਞਤਿ, ਅਯਂ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਸਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਅਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਅਵਿਹਞ੍ਞਨ੍ਤੋ ਨ ਸਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ. ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨਂ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਅਕਿਞ੍ਚਨਂ ਦੁਕ੍ਖਾ ਨਾਮ ਨਾਨੁਪਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ. ਰੋਹਿਨੀਪਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਤਙ੍ਖਣਞ੍ਞੇਵਸ੍ਸਾ ਸਰੀਰਂ ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਅਹੋਸਿ.

ਸਾ ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸੀਮਨ੍ਤਰੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਾਸਾਦਿਕਾ ਰੂਪਸੋਭਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਹੋਸਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਿਨੇਹਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਮ ਸੀਮਾਯ ਅਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਮਮ ਸੀਮਾਯ ਅਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ‘‘ਦੇਵ, ਇਮਂ ਨੋ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਡ੍ਡੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਨਾਥਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸਕ੍ਕੋਪਿ ਤਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਿਨੇਹੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਇਮਾਯ ਵੋ ਦਿਟ੍ਠਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਥਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਥੇਕੋ ਆਹ – ‘‘ਮਮ ਤਾਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਗਾਮਭੇਰਿ ਵਿਯ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯੋ ‘‘ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਤਨਦੀ ਵਿਯ ਸੀਘਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯੋ ‘‘ਮਮ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਕ੍ਕਟਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਕ੍ਖੀਨਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੂ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੋ ‘‘ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤਿਯੇ ਉਸ੍ਸਾਪਿਤਧਜੋ ਵਿਯ ਨਿਚ੍ਚਲਂ ਠਾਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਨੇ ਸਕ੍ਕੋ ਆਹ – ‘‘ਤਾਤਾ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਤਾਵ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਸਯ੍ਹਰੂਪਾਨਿ, ਅਹਂ ਪਨ ਇਮਂ ਲਭਨ੍ਤੋ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਲਭਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਮਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾ, ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਮਰਣੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਤਂ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਸਾ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪਿਯਾ ਅਹੋਸਿ ਮਨਾਪਾ. ‘‘ਅਸੁਕਕੀਲ਼ਂ ਨਾਮ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਕ੍ਕੋ ਤਸ੍ਸਾ ਵਚਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖੀਤਿ.

ਰੋਹਿਨੀਖਤ੍ਤਿਯਕਞ੍ਞਾਵਤ੍ਥੁ ਪਠਮਂ.