੬. ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲਵਤ੍ਥੁ
ਆਰੋਗ੍ਯਪਰਮਾ ਲਾਭਾਤਿ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਜੇਤਵਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਥੇਸਿ.
ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਰਾਜਾ ਤਣ੍ਡੁਲਦੋਣਸ੍ਸ ਓਦਨਂ ਤਦੁਪਿਯੇਨ ਸੂਪਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਏਕਦਿਵਸਂ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦਂ ਅਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਿਲਨ੍ਤਰੂਪੋ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਨਿਦ੍ਦਾਯ ਅਭਿਭੂਯਮਾਨੋਪਿ ਉਜੁਕਂ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ – ‘‘ਕਿਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਵਿਸ੍ਸਮਿਤ੍ਵਾਵ ਆਗਤੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭੁਤ੍ਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਮੇ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ, ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿਬਹੁਭੋਜਨਂ ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
‘‘ਮਿਦ੍ਧੀ ਯਦਾ ਹੋਤਿ ਮਹਗ੍ਘਸੋ ਚ,
ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤਾ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਸਾਯੀ;
ਮਹਾਵਰਾਹੋਵ ਨਿਵਾਪਪੁਟ੍ਠੋ,
ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਬ੍ਭਮੁਪੇਤਿ ਮਨ੍ਦੋ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੨੫); –
ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਮਹਾਰਾਜ, ਭੋਜਨਂ ਨਾਮ ਮਤ੍ਤਾਯ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਮਤ੍ਤਭੋਜਿਨੋ ਹਿ ਸੁਖਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿ ਓਵਦਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
‘‘ਮਨੁਜਸ੍ਸ ਸਦਾ ਸਤੀਮਤੋ,
ਮਤ੍ਤਂ ਜਾਨਤੋ ਲਦ੍ਧਭੋਜਨੇ;
ਤਨੁਕਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾ,
ਸਣਿਕਂ ਜੀਰਤਿ ਆਯੁਪਾਲਯ’’ਨ੍ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੪);
ਰਾਜਾ ਗਾਥਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ, ਸਮੀਪੇ ਠਿਤਂ ਪਨ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯਂ, ਸੁਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਮਾਣਵਂ ‘‘ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਸੋ ਤਂ ਗਾਥਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਅਥ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਆਹ – ‘‘ਰਞ੍ਞੋ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਓਸਾਨਪਿਣ੍ਡਕਾਲੇ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਰਾਜਾ ਅਤ੍ਥਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਯਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਛਡ੍ਡੇਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਿਣ੍ਡੇ ਸਿਤ੍ਥਗਣਨਾਯ ਰਞ੍ਞੋ ਭਤ੍ਤਪਚਨਕਾਲੇ ਤਤ੍ਤਕੇ ਤਣ੍ਡੁਲੇ ਹਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ. ਸੋ ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਸਾਯਮ੍ਪਿ ਪਾਤੋਪਿ ਰਞ੍ਞੋ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਓਸਾਨਪਿਣ੍ਡਕਾਲੇ ਤਂ ਗਾਥਂ ਉਦਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਛਡ੍ਡਿਤਪਿਣ੍ਡੇ ਸਿਤ੍ਥਗਣਨਾਯ ਤਣ੍ਡੁਲੇ ਹਾਪੇਸਿ. ਰਾਜਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਗਾਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਦਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਨਾਲ਼ਿਕੋਦਨਪਰਮਤਾਯ ਸਣ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਨੁਸਰੀਰੋ ਅਹੋਸਿ.
ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਆਹ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਇਦਾਨਿ ਮੇ ਸੁਖਂ ਜਾਤਂ, ਮਿਗਮ੍ਪਿ ਅਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨਸਮਤ੍ਥੋ ਜਾਤੋਮ੍ਹਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਮੇ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੁਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਇਦਾਨਿ ਵਜੀਰਕੁਮਾਰਿਂ ਨਾਮ ਧੀਤਰਂ ਭਾਗਿਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਦਤ੍ਵਾ ਸੋ ਗਾਮੋ ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਨ੍ਹਾਨਚੁਣ੍ਣਮੂਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨੋ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਵੂਪਸਨ੍ਤੋ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਮੇ ਕਾਰਣੇਨ ਸੁਖਮੇਵ ਜਾਤਂ. ਕੁਲਸਨ੍ਤਕਂ ਰਾਜਮਣਿਰਤਨਂ ਨੋ ਗੇਹੇ ਪੁਰਿਮਦਿਵਸੇ ਨਟ੍ਠਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਇਦਾਨਿ ਹਤ੍ਥਪਤ੍ਤਂ ਆਗਤਂ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਮੇ ਕਾਰਣੇਨ ਸੁਖਮੇਵ ਜਾਤਂ. ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਾਵਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਞਾਤਿਧੀਤਾਪਿ ਨੋ ਗੇਹੇ ਕਤਾ, ਇਮਿਨਾਪਿ ਮੇ ਕਾਰਣੇਨ ਸੁਖਮੇਵ ਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ‘‘ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਨਾਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਮੋ ਲਾਭੋ, ਯਥਾਲਦ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਭਾਵਸਦਿਸਮ੍ਪਿ ਧਨਂ, ਵਿਸ੍ਸਾਸਸਦਿਸੋ ਚ ਪਰਮਾ ਞਾਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਦਿਸਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਗਾਥਮਾਹ –
੨੦੪. ‘‘ਆਰੋਗ੍ਯਪਰਮਾ ਲਾਭਾ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਪਰਮਂ ਧਨਂ;
ਵਿਸ੍ਸਾਸਪਰਮਾ ਞਾਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਮਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਆਰੋਗ੍ਯਪਰਮਾ ਲਾਭਾਤਿ ਅਰੋਗਭਾਵਪਰਮਾ ਲਾਭਾ. ਰੋਗਿਨੋ ਹਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਪਿ ਲਾਭਾ ਅਲਾਭਾਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਰੋਗਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਲਾਭਾ ਆਗਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਆਰੋਗ੍ਯਪਰਮਾ ਲਾਭਾ’’ਤਿ. ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਪਰਮਂ ਧਨਨ੍ਤਿ ਗਿਹਿਨੋ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਵਾ ਯਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਲਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ, ਤੇਨੇਵ ਤੁਸ੍ਸਨਭਾਵੋ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੀ ਨਾਮ ਸੇਸਧਨੇਹਿ ਪਰਮਂ ਧਨਂ. ਵਿਸ੍ਸਾਸਪਰਮਾ ਞਾਤੀਤਿ ਮਾਤਾ ਵਾ ਹੋਤੁ ਪਿਤਾ ਵਾ, ਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਅਞ੍ਞਾਤਕੋਵ. ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਾਤਕੇਨ ਪਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸ੍ਸਾਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਪਿ ਪਰਮੋ ਉਤ੍ਤਮੋ ਞਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਵਿਸ੍ਸਾਸਪਰਮਾ ਞਾਤੀ’’ਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਦਿਸਂ ਪਨ ਸੁਖਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਨੇਵਾਹ – ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਮਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ.
ਦੇਸਨਾਵਸਾਨੇ ਬਹੂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਪਾਪੁਣਿਂਸੂਤਿ.
ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲਵਤ੍ਥੁ ਛਟ੍ਠਂ.